{"id":12306,"date":"2024-06-25T17:28:18","date_gmt":"2024-06-25T12:28:18","guid":{"rendered":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/?p=12306"},"modified":"2024-06-27T13:17:59","modified_gmt":"2024-06-27T08:17:59","slug":"ob-arende-zakon-respubliki-uzbekistan-dd-19-noyabrya-1991-g-427-xii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/zakonodatelstvo\/ob-arende-zakon-respubliki-uzbekistan-dd-19-noyabrya-1991-g-427-xii\/","title":{"rendered":"IJARA TO\u2018G\u2018RISIDA O\u2018ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI DD 1991-yil 19-NOYABR, 427-XII-son"},"content":{"rendered":"

O\u2018ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI<\/span><\/strong><\/p>\n

1991-yil 19-NOYABR<\/span>,<\/span><\/strong><\/p>\n

427-XII-son<\/span><\/strong><\/p>\n

.<\/span><\/span><\/p>\n

IJARA TO\u2018G\u2018RISIDA<\/span><\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

KUCHGA KIRGAN SANASI 19.12.1991 y<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\n

.<\/span><\/span><\/p>\n

I BO\u2018LIM. UMUMIY QOIDALAR<\/span><\/strong><\/p>\n

1-modda. Ijara<\/span><\/p>\n

Ijara shartnoma asosida erga, boshqa tabiiy resurslarga, shuningdek xo\u2018jalik faoliyatini va o\u2018zga faoliyatni mustaqil ravishda amalga oshirish uchun ijarachiga zarur <\/span>bo\u2018lgan<\/span> mol-mulkka haq evaziga muddatli egalik qilish va undan foydalanishdan iboratdir.<\/span><\/p>\n

Ijara O\u2018zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida man etilmagan faoliyatning hamma sohasida mulkchilikning barcha shakl va turidagi mol-mulkiga nisbatan qo\u2018llanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

2-modda. Ijara to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik<\/span><\/p>\n

Ijara munosabatlari ushbu Qonun <\/span>va<\/span> O\u2018zbekiston Respublikasining boshqa qonunchilik hujjatlari bilan tartibga solinadi.<\/span><\/p>\n

3-modda. Ijara munosabatlarining obyekti<\/span><\/p>\n

Quyidagilar ijara munosabatlarining obyektlari <\/span>bo\u2018lishi<\/span> mumkin, chunonchi:<\/span><\/p>\n

korxonalar<\/span>, ayrim ishlab chiqarishlar, sexlar, fermalar, boshqa bo\u2018linmalar, tashkilotlar;<\/span><\/p>\n

ayrim<\/span> binolar, inshootlar, uskunalar, transport vositalari, inventarlar, asboblar, boshqa moddiy boyliklar;<\/span><\/p>\n

er<\/span> (qishloq xo\u2018jaligi uchun ajratilgan yerlar ijaraga faqatgina qishloq xo\u2018jalik mahsulotlari yetishtirish uchun beriladi) va boshqa tabiiy resurslar.<\/span><\/p>\n

Ijaraga topshirishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydigan korxonalar, tashkilotlarning turlari (guruhlari), mulk <\/span>va<\/span> tabiiy resurslarning turlari O\u2018zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari bilan belgilab qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

4-modda. Ijara munosabatlarining subyektlari<\/span><\/p>\n

Ijaraga beruvchi <\/span>va<\/span> ijarachi ijara munosabatlarining subyektlari hisoblanadilar.<\/span><\/p>\n

Mol-mulk egasi yoki u vakil qilgan idora, shu jumladan chet el yuridik <\/span>va<\/span> jismoniy shaxslari mol-mulkni ijaraga berish huquqiga ega bo\u2018lgan ijara beruvchi hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Yuridik <\/span>va<\/span> jismoniy shaxslar, shu jumladan sovet va chet el yuridik shaxslari ishtirokidagi qo\u2018shma korxonalar, xalqaro uyushmalar va tashkilotlar, shuningdek xorijiy davlatlar, xalqaro tashkilotlar ijarachi bo\u2018lishlari mumkin.<\/span><\/p>\n

Chet el yuridik <\/span>va<\/span> jismoniy shaxslarining davlat mulkini ijaraga olishdagi ishtiroki O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan tartibga solinadi.<\/span><\/p>\n

5-modda. Ijara shartnomasi<\/span><\/p>\n

Tomonlarning ixtiyoriyligi <\/span>va<\/span> to\u2018la teng huquqliligi asosida ma\u2019lum muddatga tuziladigan ijara shartnomasi ijara munosabatlarining yuzaga kelishiga asos bo\u2018ladi. Bunda qishloq xo\u2018jaligi <\/span>maqsadlarida foydalanish uchun erni, boshqa tabiiy resurslarni ijaraga olish uzoq muddatga \u2014 kamida 5 yilga mo\u2018ljallangan <\/span>bo\u2018lishi<\/span> kerak.<\/span><\/p>\n

Ijara shartnomasi tanlov asosida tuzilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ijara shartnomasida:<\/span><\/p>\n

ijaraga<\/span> berilayotgan mol-mulkning tarkibi va qiymati, uni ijaraga berish tartibi;<\/span><\/p>\n

ijara<\/span> muddati;<\/span><\/p>\n

ijara<\/span> haqi shartlari va miqdori, uni to\u2018lash muddatlari;<\/span><\/p>\n

ijaraga<\/span> beruvchi ijarachiga berishi kerak bo\u2018lgan mol-mulkning holati;<\/span><\/p>\n

ijarachining<\/span> mol-mulkdan foydalanish shartlari;<\/span><\/p>\n

shartnoma<\/span> tugatilganidan keyin ijarachining mol-mulkni ijaraga beruvchiga qanday holatda va qay tartibda qaytarishi;<\/span><\/p>\n

ijaraga<\/span> berilgan mol-mulkni tiklash va ta\u2019mirlash yuzasidan tomonning majburiyati;<\/span><\/p>\n

to\u2018la<\/span> amortizatsiyadan so\u2018ng mol-mulk kimga qarashli bo\u2018lish shartlari;<\/span><\/p>\n

agar<\/span> ijaraga olingan mol-mulk keyinchalik sotib olish sharti bilan topshirilayotgan bo\u2018lsa, uni sotib olish shartlari, tartibi va muddati;<\/span><\/p>\n

ijaraga<\/span> olingan mol-mulkni ikkilamchi ijaraga berish sharti, tartibi va imkoniyati;<\/span><\/p>\n

ijaraga<\/span> oluvchi ijaraga beruvchiga taqdim etadigan axborotning ko\u2018lami va axborotni berish muddatlari;<\/span><\/p>\n

tomonlarning<\/span> mas\u2019uliyati ko\u2018zda tutiladi.<\/span><\/p>\n

Yerni <\/span>va<\/span> boshqa tabiiy resurslarni ijaraga olish shartnomasiga tabiiy obyektdan mo\u2018ljallangan maqsadga muvofiq holda oqilona foydalanish yuzasidan ijarachining majburiyatlari ko\u2018zda tutilgan qoidalar ham kiritiladi.<\/span><\/p>\n

Ijara shartnomasida ijaraga beruvchining noishlab chiqarish sohasiga taalluqli mol-mulk obyektlari <\/span>va<\/span> ularning qiymati alohida ajratib ko\u2018rsatiladi, tomonlarning ushbu obyektlarga nisbatan majburiyatlari (ularni asrash va saqlab turish) ham aytib o\u2018tiladi.<\/span><\/p>\n

Ijara shartnomasiga boshqa shartlar ham kiritilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

6-modda. Ijaraga olingan mulkning qiymati<\/span><\/p>\n

Ijaraga berilayotgan davlat mulkining qiymati \u2014 O\u2018zbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ijaraga berilayotgan davlatga qarashli <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> mulkning qiymatini mulkdor belgilaydi.<\/span><\/p>\n

7-modda. Mol-mulkni ijarachiga berish<\/span><\/p>\n

Ijaraga beruvchi ijarachiga mol-mulkni u qaysi maqsadga mo\u2018ljallagan <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, shunga mos holatda yoki shartnomada ko\u2018zda tutilgan holatda topshirishi shart.<\/span><\/p>\n

Ijaraga beruvchi ijaraga topshirilgan mulkdan foydalanishga xalaqit berayotgan undagi nuqsonlar uchun, shu jumladan shartnoma tuzish <\/span>chog\u2018ida<\/span> aniqlanmagan nuqsonlar uchun ham javobgardir.<\/span><\/p>\n

Agar ijaraga beruvchi ijaraga berilgan mulkni ijarachiga foydalanish uchun o\u2018z vaqtida bermagan <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, ijarachi undan bu mulkni talab qilib olish xamda ijroni kechiktirib yuborganligi oqibatida yetkazilgan zarar o\u2018rnini qoplashni talab qilishga yoxud shartnomadan voz kechib, shartnomani bajarmaganlik oqibatida o\u2018ziga yetkazilgan zararni undirib olishga haqli.<\/span><\/p>\n

8-modda. Ijaraga olingan mol-mulkni ikkilamchi ijaraga topshirish<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida <\/span>va<\/span> ijara shartnomasida o\u2018zga shartlar ko\u2018zda tutilmagan bo\u2018lsa, ijarachi ijaraga olingan mol-mulkni, ijaraga beruvchining ruxsati bilan ikkilamchi ijaraga topshirishga haqlidir. Bunda ijaraga oluvchi shartnomaga muvofiq ijaraga beruvchi oldida javobgar <\/span>bo\u2018lib<\/span> qolaveradi.<\/span><\/p>\n

8<\/span>^{1<\/sup><\/span>-modda. Ijara obyektlari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> huquq va majburiyatlarni boshqa shaxsga o\u2018tkazish (qayta ijaraga berish)<\/span><\/p>\n}

Ijara munosabatlarining obyektlari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> huquq va majburiyatlar ijaraga beruvchining roziligi bilan ijaraga oluvchi tomonidan boshqa shaxsga o\u2018tkazilishi (qayta ijaraga berilishi) mumkin, bundan ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.<\/span><\/p>\n

Qishloq xo\u2018jaligiga mo\u2018ljallangan yer uchastkalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> huquq va majburiyatlar faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda ijaraga oluvchi tomonidan boshqa shaxsga o\u2018tkazilishi (qayta ijaraga berilishi) mumkin.<\/span><\/p>\n

Ko\u2018chmas<\/span> mulkka bo\u2018lgan huquq boshqa shaxsga o\u2018tgan taqdirda, ushbu obyekt bilan birga mazkur obyekt band etgan hamda undan foydalanish uchun zarur bo\u2018lgan yer uchastkasi ijarasiga doir huquq va majburiyatlar ham qonunga muvofiq boshqa shaxsga o\u2018tadi, bunda ijaraga beruvchining roziligi talab etilmaydi.<\/span><\/p>\n

Qonunda belgilangan tartibda elektron onlayn-auksion orqali qishloq xo\u2018jaligiga mo\u2018ljallanmagan yer uchastkalarini ijaraga olgan jismoniy <\/span>va<\/span> yuridik shaxslar ijaraga olingan yer uchastkalariga nisbatan huquq va majburiyatlarni boshqa shaxsga ijara muddatidan oshmagan muddatga o\u2018tkazishi (qayta ijaraga berishi) mumkin. Bunda ijara shartnomasi <\/span>bo\u2018yicha<\/span> huquq va majburiyatlar yangi ijaraga oluvchiga o\u2018tadi.<\/span><\/p>\n

9-modda. Ijaraga berish <\/span>chog\u2018ida<\/span> mulkchilik<\/span><\/p>\n

Mol-mulkni ijaraga berish ana shu mol-mulkka egalik qilish huquqining boshqa kishiga o\u2018tkazilishiga olib kelmaydi.<\/span><\/p>\n

Basharti, O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida o\u2018zgacha shartlar <\/span>ko\u2018zda<\/span> tutilmagan bo\u2018lsa, ijaraga olingan mulkdan foydalanib tayyorlangan mahsulot va olingan daromad, shuningdek ijaraga olingan mol-mulk orqasidan orttirilgan foyda (daromad) evaziga sotib olingan mol-mulk ijarachiga tegishlidir.<\/span><\/p>\n

Ijarachining ijaraga olingan yer uchastkasida o\u2018z mablag\u2018lari <\/span>va<\/span> qarzga olgan mablag\u2018lari hisobidan qurilishning umumiy qoidalariga rioya qilgan holda zarur ishlab chiqarish va noishlab chiqarish binolari, shu jumladan uy-joy qurish huquqi shartnomada ko\u2018zda tutilgan bo\u2018lishi kerak. Ayni paytda ijara shartnomasi tugatilgach, mazkur binolar <\/span>va<\/span> inshootlar kimga tegishli bo\u2018lishi qayd etib qo\u2018yilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ijaraga olingan hududda ijaraga beruvchining ijozati bilan ijarachining mablag\u2018lariga qurilgan, boshqa joyga ko\u2018chirish mumkin <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> binolar va inshootlar, ijara shartnomasida o\u2018zgacha shartlar ko\u2018zda tutilmagan bo\u2018lsa, ijaraga beruvchiga tegishli bo\u2018ladi. Shartnomaning <\/span>amal qilish muddati tugaganidan so\u2018ng yoki shartnoma bekor qilinganda ijarachi ularning qiymatini ijaraga beruvchidan qaytarib olishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Ijaraga olingan hududda ijaraga beruvchining ruxsatisiz ijarachi mablag\u2018iga qurilgan binolar va inshootlar, basharti ularni ko\u2018chirish mumkin <\/span>bo\u2018lmasa<\/span>, ijaraga beruvchiga tegishlidir. Agar ijaraga beruvchi ularni buzib tashlashni talab qilsa, ijarachi ularni o\u2018z hisobidan buzib tashlashga yoki ularni buzib tashlash bilan bog\u2018liq xarajatlarni qoplashga majburdir.<\/span><\/p>\n

Ijaraga olingan korxonaning mol-mulkida korxona mehnat jamoasining a\u2019zolari, shu mol-mulkni vujudga keltirish uchun o\u2018z shaxsiy mehnati bilan, shuningdek pul va boshqa mulkiy badallar bilan qo\u2018shadigan ulushning miqdori korxona ustavida <\/span>ko\u2018zda<\/span> tutilgan shartlar va tartib asosida belgilab qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Ijaraga olingan korxona mol-mulkiga mehnat jamoasining a\u2019zosi qo\u2018shgan ulushning qiymati <\/span>bo\u2018yicha<\/span> korxonaning ustaviga muvofiq qimmatli qog\u2018ozlar berilishi mumkin. Mazkur qimmatli qog\u2018ozlarga mehnat jamoasi ishlab chiqarishning pirovard natijalariga va korxonani rivojlantirish vazifalariga qarab belgilaydigan miqdorda dividendlar to\u2018lanadi. Qimmatli qog\u2018ozlarning haqiqiy qiymati qog\u2018oz egalariga korxona ustavida nazarda tutilgan hollarda to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Korxona ustavida u bilan mehnat munosabatlarini tugatgan mehnat jamoasi a\u2019zolariga dividendlar to\u2018lash tartibi va shartlari belgilab qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Ijaraga olingan korxona ixtiyorida qoladigan foyda (daromad) ijaraga berilgan korxona jamoasining qaroriga muvofiq taqsimlanadi.<\/span><\/p>\n

10-modda. Ijarachining hisoblaridan pul mablag\u2018larini chiqarib tashlash<\/span><\/p>\n

Ijarachining hisoblaridan pul mablag\u2018larini chiqarib tashlash uning ko\u2018rsatmasiga yoki tegishli sudning qaroriga binoan amalga oshirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ijarachining hisoblaridan pul mablag\u2018larini muqarrar chiqarib tashlashga faqat O\u2018zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida <\/span>ko\u2018zda<\/span> tutilgan hollardagina yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

11-modda. Ijaraga olingan mulkni yaxshilash<\/span><\/p>\n

Ijarachi, basharti shartnomada o\u2018zgacha shartlar ko\u2018zda tutilmagan <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, ijaraga olingan mol-mulk tarkibiga uning qiymatini oshiradigan o\u2018zgartishlarni mustaqil ravishda kiritish, mol-mulkni rekonstruksiyalash, kengaytirish, texnik jihatdan qayta qurollantirishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Ijaraga olingan mol-mulk, basharti, ijaraga beruvchining ijozati bilan yaxshilangan <\/span>bo\u2018lib<\/span>, ijara shartnomasida o\u2018zgacha shartlar ko\u2018zda tutilmagan bo\u2018lsa, shartnomaning amal qilish muddati tugaganidan so\u2018ng yoki shartnoma bekor qilingach, ijarachi ana shu maqsad yo\u2018lida sarflagan barcha xarajatlari qaytarilishini talab qilish huquqiga egadir.<\/span><\/p>\n

Ijaraga beruvchining ruxsatisiz amalga oshirilgan yaxshilashlar, agar ularni ijaraga berilgan mol-mulkka zarar yetkazmagan holda ajratib olish mumkin <\/span>bo\u2018lmasa<\/span>, shartnomaning amal qilish muddati tugagach yoki shartnoma bekor qilingach, ijaraga beruvchiga tekinga o\u2018tadi.<\/span><\/p>\n

Ijaraga beruvchining ruxsatisiz amalga oshirilgan yaxshilashlarni ijaraga berilgan mol-mulkka zarar yetkazmagan holda ajratib olish mumkin <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, ijaraga beruvchi ularning tannarxini to\u2018lashga rozi bo\u2018lmasa, bunday holda ijarachi ularni o\u2018ziga olishi mumkin.<\/span><\/p>\n

12-modda. Ijara haqi<\/span><\/p>\n

Ijara haqi ijara shartnomasida tomonlarning o\u2018zaro kelishuviga binoan belgilanadi, bunda davlat mulkida <\/span>bo\u2018lgan<\/span> yer uchastkalari va tabiiy resurslar uchun ijara haqi O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida ko\u2018rsatilgan tartibda va doirada belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ijara haqi ijaraga olingan mol-mulkning egasiga to\u2018lanadi. Bunda, basharti davlat mol-mulk ijaraga berilgan <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, ijara haqi qonunchilikda belgilangan tartibda taqsimlanishi lozim.<\/span><\/p>\n

Ijara haqi ijaraga olingan butun mol-mulk uchun yaxlit yoki har bir obyekt <\/span>bo\u2018yicha<\/span> alohida-alohida natura, pul yoki aralash shakllarda belgilab qo\u2018yilishi mumkin. Ijara haqini to\u2018lash shartlari va muddatlari shartnomada belgilab qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Ijara haqi miqdori tomonlarning kelishuviga muvofiq shartnomada <\/span>ko\u2018zda<\/span> tutilgan muddatlarda o\u2018zgartirilishi mumkin. Ijara haqining miqdori markazlashtirilgan tartibda belgilab qo\u2018yiladigan narx-navo, tariflar va yer solig\u2018i stavkalari o\u2018zgargan taqdirda hamda O\u2018zbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida <\/span>ko\u2018zda<\/span> tutilgan boshqa hollarda tomonlardan birining talabiga muvofiq muddatidan oldin qayta ko\u2018rib chiqilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

13-modda. Ijara shartnomasi shartlarini o\u2018zgartirish, uni bekor qilish <\/span>va<\/span> tugatish<\/span><\/p>\n

Ijara shartnomasi shartlarining o\u2018zgartirilishiga, uning bekor qilinishiga <\/span>va<\/span> tugatilishiga tomonlarning kelishuvi bilan yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Tomonlarning biri shartnoma shartlarini buzgan taqdirda ikkinchisining talabiga <\/span>ko\u2018ra<\/span> ijara shartnomasi tegishli sudning qarori bilan bekor qilinishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ijarachi muomalaga layoqatsiz deb topilgan taqdirda shartnoma O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda <\/span>va<\/span> shartlarda tugatiladi. Bu holda ijarachining oila a\u2019zolaridan biri ijara shartnomasi tuzishda ustun huquqqa ega <\/span>bo\u2018ladi<\/span>. Ijarachi sodir etgan jinoyati uchun kelgusida shartnomani bajara olishiga imkon <\/span>bo\u2018lmaydigan<\/span> usulda jazolangan taqdirda ham ijara shartnomasi tugatiladi.<\/span><\/p>\n

14-modda. Ijara shartnomasini davom ettirish<\/span><\/p>\n

Ijara shartnomasi muddati tugaganidan keyin ham ijarachi ijaraga olingan mulkdan amalda foydalanishni davom ettiraversa hamda ijaraga beruvchi ijara shartnomasi muddati tugaguniga qadar bunga hech qanday e\u2019tiroz bildirmagan <\/span>va<\/span> shartnomada o\u2018zgacha shartlar ko\u2018zda tutilmagan bo\u2018lsa, u holda shartnoma xuddi shu muddatga davom ettirilgan hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Shartnoma muddati tugagach, shartnomadagi o\u2018z majburiyatlarini lozim darajada bajargan ijarachi shartnomani qayta tiklashda boshqa shaxslarga nisbatan ustun huquqka ega <\/span>bo\u2018ladi<\/span>.<\/span><\/p>\n

15-modda. Ijarachi vafot etgan taqdirda ijara shartnomasi kuchining saqlanib qolishi<\/span><\/p>\n

Ijarachi vafot etgan taqdirda uning merosxo\u2018rlaridan biri amal qilib turgan ijara shartnomasi va uning shartlari asosida o\u2018zini ijarachi deb e\u2019tirof etishni talab qilish huquqiga egadir.<\/span><\/p>\n

Amaldagi ijara shartnomasining tuzilishiga vafot etgan ijarachining shaxsiy fazilatlari asos qilib olingan <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, u holda ijaraga beruvchi merosxo\u2018rni ijarachi deb e\u2019tirof etishdan bosh tortishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

16-modda. Mol-mulk boshqa mulkdorga o\u2018tganda ijara shartno<\/span>masi kuchining saqlanib qolishi<\/span><\/p>\n

Ijaraga olingan mulkka egalik qilish huquqi yoki O\u2018zbekiston Respublikasi mulkchilik to\u2018g\u2018risidagi qonunchiligida sanab o\u2018tilgan huquqlar ijaraga beruvchidan boshqa shaxsga <\/span>o\u2018tganda ilgari tuzilgan shartnoma, basharti O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida o\u2018zgacha shartlar ko\u2018zda tutilmagan bo\u2018lsa yangi mulk egasiga nisbatan ham o\u2018z kuchini saqlab qoladi.<\/span><\/p>\n

Mulk egasi <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> yuridik shaxs qayta tashkil etilgan hollarda uning ijaraga beruvchi sifatidagi majburiyatlari va huquqlari, basharti O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida o\u2018zgacha shartlar ko\u2018zda tutilmagan bo\u2018lsa, huquqiy vorislarga o\u2018tadi.<\/span><\/p>\n

17-modda. Mulkni ijaraga beruvchiga qaytarish<\/span><\/p>\n

Ijara shartnomasi tugatilgach, ijarachi mulk, yer <\/span>va<\/span> boshqa tabiiy resurslarni shartnomada aytib o\u2018tilgan holatda ijaraga beruvchiga o\u2018z vaqtida qaytarishga majburdir.<\/span><\/p>\n

Agar ijarachi ijaraga olingan mulkning holatini yomonlashtirgan <\/span>bo\u2018lsa<\/span> yoki uni o\u2018z vaqtida egasiga qaytarmasa, shuning oqibatida yetkazilgan zararni ijaraga beruvchiga to\u2018lashga majburdir.<\/span><\/p>\n

18-modda. Ijaraga olingan mulkni sotib olish<\/span><\/p>\n

Ijarachi ijaraga olingan mulkni ijaraga beruvchining roziligi bilan to\u2018la yoki qisman sotib olishi mumkin, bundan qishloq xo\u2018jaligiga mo\u2018ljallangan yerlar <\/span>va<\/span> boshqa tabiiy resurslar mustasno. Davlat mol-mulki O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq tarzda sotib olinadi.<\/span><\/p>\n

Ijaraga olingan mol-mulkni sotib olish ijarachining o\u2018z mablag\u2018lari, shu jumladan ijara sharoitida xo\u2018jalik faoliyatini olib borishdan kelgan daromadlar, ijarachiga qarashli mol-mulkni sotishdan tushgan pul, shuningdek kreditlar hamda amaldagi qonunchilikka zid <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> usullar bilan qo\u2018lga kiritilgan boshqa moliyaviy mablag\u2018lar hisobidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Ijaraga olingan mol-mulkni sotib olish uchun davlat budjeti mablag\u2018laridan foydalanish mumkin emas.<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida ijaraga olingan mulkni sotib olish cheklanadigan yoki bunga ruxsat etilmaydigan hollar ko\u2018zda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

19-modda. Sotib olish shartnomasi<\/span><\/p>\n

Mol-mulkni sotib olish yuzasidan tomonlarning munosabatlari qonunchilik <\/span>va<\/span> shartnoma bilan tartibga solinadi. Sotib olish shartnomasida:<\/span><\/p>\n

\u2014 <\/span>sotib<\/span> olinayotgan mol-mulkning tarkibi va pul (qiymat) bahosi;<\/span><\/p>\n

\u2014 <\/span>sotib<\/span> olish shakllari va manbalari;<\/span><\/p>\n

\u2014 <\/span>sotib<\/span> olish tartibi va muddatlari;<\/span><\/p>\n

\u2014 <\/span>sotib<\/span> olishda uchinchi shaxslarning, jumladan kreditorlarning qatnashuvi;<\/span><\/p>\n

\u2014 <\/span>kafolatlar<\/span> va sotib olinayotgan mol-mulkning sifati;<\/span><\/p>\n

\u2014 O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligiga zid <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> boshqa qoidalar belgilab qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Sotib olish shartnomasi majburiyatlarini bajarmaganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik uchun, shu jumladan shartnomani bir tomonlama o\u2018zgartirganlik va bekor qilganlik uchun tomonlar O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida va sotib olish shartnomasida belgilab qo\u2018yilgan tarzda javobgar bo\u2018ladilar.<\/span><\/p>\n

Sotib olish shartnomasini tuzish <\/span>va<\/span> uni bajarish chog\u2018ida kelib chiqadigan nizolar tegishli sud tomonidan ko\u2018rib chiqiladi.<\/span><\/p>\n

II BO\u2018LIM. KORXONALARNI IJARAGA OLISh<\/span><\/strong><\/p>\n

20-modda. Ijarachilar jamoasini tuzish<\/span><\/p>\n

Korxona yoki uning tarkibiy birligi (bundan buyon korxona deb yuritiladi) mehnat jamoasi uning asosida ijara korxonasini barpo etish uchun ijarachilar jamoasini tuzishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Ijarachilar jamoasi va uning boshqaruv idoralarini tuzish to\u2018g\u2018risidagi qaror mehnat jamoasining qaror qabul qilishga vakolati bo\u2018lgan umumiy yig\u2018ilishi (konferensiyasi<\/span>)da<\/span> hozir bo\u2018lganlarning uchdan ikki qismi yoqlab ovoz bergan taqdirda qabul qilinadi.<\/span><\/p>\n

21-modda. Korxonani ijaraga olish shartnomasini tuzish tartibi<\/span><\/p>\n

Ijarachilar jamoasi ijara shartnomasi loyihasini ishlab chiqadi <\/span>va<\/span> uni korxonani ijaraga berish uchun vakolat olgan idoraga yuboradi. Bu idora shartnoma loyihasini olgach, o\u2018ttiz kunlik muddat ichida uni ko\u2018rib chiqishi <\/span>va<\/span> qaror qabul qilishi shart.<\/span><\/p>\n

22-modda. Ijara korxonasining maqomi<\/span><\/p>\n

Korxona ijara shartnomasi imzolanganidan, umumiy yig\u2018ilishda (konferensiyada) ustav tasdiqlanganidan keyin ijara korxonasi maqomiga ega <\/span>bo\u2018ladi<\/span>. Ijara korxonasining ustavida Davlat mulkiga asoslangan ijara korxonalaridan tashqari korxonaning qarzlari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> ijara jamoasi a\u2019zolarining mulkiy javobgarligi ko\u2018zda tutilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ijara korxonasini tashkil etish, uning faoliyati <\/span>va<\/span> uni tugatish \u201cO\u2018zbekiston Respublikasidagi korxonalar to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonun hamda O\u2018zbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.<\/span><\/p>\n

Ijara korxonasi davlat ro\u2018yxatidan o\u2018tkazilgan kundan <\/span>va<\/span> korxona mulkini belgilangan tartibda qabul qilib olgandan boshlab yuridik shaxs huquqiga ega bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Davlat korxonasi ijaraga berilganida u O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda qayta tashkil etiladi.<\/span><\/p>\n

Ijaraga olingan korxonaning xo\u2018jalik faoliyatini ijaraga oluvchi mustaqil yuritadi. Ijara shartnomasi <\/span>bo\u2018yicha<\/span> olgan majburiyatlarini bajarish doirasidan tashqarida ijarachi boshqaruvda va o\u2018z xo\u2018jalik faoliyatida batamom erkindir. Ijaraga beruvchining ijaraga olingan korxona faoliyatiga aralashishiga, rejalarni, hisobotlarni <\/span>va<\/span> O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida hamda shartnomada ko\u2018zda tutilmagan boshqa ma\u2019lumotlarni o\u2018ziga berishni talab qilishiga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Ijara korxonasini boshqarish \u201cO\u2018zbekiston Respublikasidagi korxonalar to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuniga <\/span>va<\/span> ustavga muvofiq amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

23-modda. Korxonalarni ijaraga olishdagi huquqli vorislik<\/span><\/p>\n

Ijara korxonasi ijaraga olingan korxonaning mulkiy huquqlari <\/span>va<\/span> majburiyatlariga, shu jumladan uning yer va boshqa tabiiy resurslardan foydalanish huquqlariga qonuniy voris bo\u2018lib qoladi. Bunda ijaraga beruvchi korxonaning kreditorlik qarzlarini to\u2018la yoki qisman to\u2018lashni o\u2018z zimmasiga olishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ijarachi davlat korxonasining ana shu korxona shartnomasida <\/span>ko\u2018zda<\/span> tutilgan hajmda va muddatda mahsulot (ishlar, xizmatlar) realizatsiya qilish borasidagi majburiyatini bajaradi. <\/span>Ijaraga beruvchi moddiy resurslar yoki ularga oid limitlarni (fondlarni) ijarachiga topshiradi, shuningdek ana shu majburiyatlarning bajarilishini ta\u2019minlaydigan boshqa zarur choralarni <\/span>ko\u2018radi<\/span>. Ijaraga beruvchining o\u2018z majburiyatlarini bajarmasligi ijarachining zimmasidan tegishli majburiyatlarni soqit qiladi.<\/span><\/p>\n

Ijara korxonasi ijaraga olingan davlat korxonasi uchun belgilangan hajmda markazlashtirilgan kapital <\/span>mablag\u2018 va<\/span> dotatsiya olish huquqini saqlab qoladi. Ana shu mablag\u2018lar evaziga yaratilgan mol-mulk davlat mulki hisoblanadi hamda ijaraga beriladigan mulk tarkibiga kiritilmog\u2018i darkor.<\/span><\/p>\n

Ijarachi uchun keragidan ortiqcha <\/span>bo\u2018lgan<\/span> korxonalar, obyektlar va mol-mulkni ijaraga olishga majburlashga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

24-modda. Korxonalar <\/span>va<\/span> ularning mulkiy komplekslarini ijaraga tanlov asosida berish<\/span><\/p>\n

Korxonalarni <\/span>va<\/span> ularning mulkiy komplekslarini ijaraga olish yuzasidan tanlov tegishli mulkni ijaraga berish huquqi bo\u2018lgan mulkdor yoki u vakolat bergan idora tomonidan e\u2019lon qilinadi.<\/span><\/p>\n

Tanlovda korxonalarning, ular tarkibidagi <\/span>bo\u2018linmalarning<\/span> mehnat jamoalari, mazkur korxonada band bo\u2018lmagan xodimlarni ham o\u2018z ichiga oladigan aralash jamoalar hamda boshqa yuridik va jismoniy shaxslar ishtirok etishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Boshqa shartlar bir xil <\/span>bo\u2018lgan<\/span> taqdirda korxona yoki uning bo\u2018linmasini ijaraga olishda ularning mehnat jamoalari ustun huquqka ega bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

25-modda. Davlat korxonasi qayta tashkil etilgan yoki tugatilgan hollarda uni ijaraga olish<\/span><\/p>\n

Davlat mulkini idora etish vakolati berilgan davlat idorasi davlat korxonasini qayta tashkil etish yoki tugatish to\u2018g\u2018risida qaror qabul qilgan taqdirda mehnat jamoasi korxonani ijaraga berishni talab qilishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

26-modda. Korxona <\/span>bo\u2018linmasining<\/span> mulkini ijaraga olish asosida ijara korxonasini barpo etish<\/span><\/p>\n

Korxonalarning ishlab chiqarishlari, sexlari, <\/span>bo\u2018linmalari<\/span>, fermalari va boshqa bo\u2018linmalari mulkini ijaraga olish asosida o\u2018sha bo\u2018linmaning roziligi bilan ishchilarning o\u2018zlari, o\u2018zga jamoalar, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan korxonani ijaraga berish vakolati bo\u2018lgan idoraning qaroriga ko\u2018ra ijara korxonasi barpo etilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ijara shartnomasi mulkining bir qismini ijaraga topshirayotgan korxona bilan tuziladi.<\/span><\/p>\n

Bunday ijara korxonasi amaldagi qonunchilikka muvofiq ro\u2018yxatga olinadi.<\/span><\/p>\n

27-modda. Xo\u2018jalik ichidagi ijara pudrati<\/span><\/p>\n

Korxona o\u2018z <\/span>bo\u2018linmalarining<\/span> xodimlariga mol-mulkni xo\u2018jalik ichidagi ijara pudrati shaklida ijaraga berishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Korxona bilan ana shunday ijarachi jamoa o\u2018rtasidagi munosabatlar shartnomada belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Yer <\/span>va<\/span> boshqa tabiiy resurslarni xo\u2018jalik ichida ijaraga olish O\u2018zbekiston Respublikasining qonunchiligi va shartnoma bilan tartibga solib turiladi.<\/span><\/p>\n

28-modda. Jamoat birlashmalari <\/span>va<\/span> tashkilotlariga qarashli mulk asosida ijara korxonalarini barpo etish<\/span><\/p>\n

Jamoat birlashmalari, tashkilotlari o\u2018zlari belgilaydigan <\/span>va<\/span> ushbu Qonunda ko\u2018zda tutilgan shartlar asosida o\u2018z korxonalarini va ularning bo\u2018linmalarini ijaraga berishga haqlidirlar.<\/span><\/p>\n

III BO\u2018LIM. MULKNING FUQAROLAR TOMONIDAN IJARAGA OLINIShI<\/span><\/strong><\/p>\n

29-modda. Ijarachilarning yakka tartibda yoki guruh <\/span>bo\u2018lib<\/span> ijaraga olishdagi huquqlari<\/span><\/p>\n

Ijarachilar yakka tartibda yoki guruh <\/span>bo\u2018lib<\/span> ijaraga olganda ushbu Qonunda va O\u2018zbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlarida ko\u2018zda tutilgan huquqlarga ega bo\u2018ladilar.<\/span><\/p>\n

30-modda. Yakka tartibda yoki guruh <\/span>bo\u2018lib<\/span> ijaraga olish sharoitida mehnat faoliyati bilan shug\u2018ullanayotgan shaxslarni ijtimoiy sug\u2018urtalash va ijtimoiy ta\u2019minlash<\/span><\/p>\n

Yakka tartibda yoki guruh <\/span>bo\u2018lib<\/span> ijaraga olish sharoitida mehnat faoliyati bilan shug\u2018ullanayotgan shaxslar ishchi va xizmatchilar bilan bir qatorda ijtimoiy sug\u2018urta qilinishi va ijtimoiy jihatdan ta\u2019minlanishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ijarachilarning sug\u2018urta badallari to\u2018lab turilgan davr mobaynidagi ishi ularning mehnat stajiga qo\u2018shiladi.<\/span><\/p>\n

IV BO\u2018LIM. NIZOLARNI HAL QILISh, IJARA MUNOSABATLARI, SUBYEKTLARINING JAVOBGARLIGI<\/span><\/strong><\/p>\n

31-modda. Nizolarni hal etish<\/span><\/p>\n

Ijara shartnomasini tuzish, bajarish va tugatish masalalari yuzasidan ijarachilar bilan ijaraga beruvchilar o\u2018rtasidagi nizolar O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda tegishli sud tomonidan hal etiladi.<\/span><\/p>\n

32-modda. Ijara munosabatlari subyektlarining javobgarligi<\/span><\/p>\n

Quyidagi hollarda:<\/span><\/p>\n

Shartnoma tuzish tartibi <\/span>va<\/span> shartlarini buzishda;<\/span><\/p>\n

Shartnoma majburiyatlarini bajarmaslikda;<\/span><\/p>\n

Shartnomani bir tomonlama o\u2018zgartirishda yoki bekor qilishda;<\/span><\/p>\n

Shartnomani o\u2018zgartirish <\/span>va<\/span> tugatish tartibi hamda shartlarini buzishda aybdor bo\u2018lgan yuridik va jismoniy shaxslar, davlat idoralarining mansabdor shaxslari qonunchilikda belgilangan javobgarlikka tortiladilar.<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida ijara to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikni o\u2018zgacha tarzda buzganlik uchun ham javobgarlik ko\u2018zda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Yuridik <\/span>va<\/span> jismoniy shaxslar o\u2018zlari yetkazgan zararni, shu jumladan boy berilgan foydani O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda jabrlanuvchiga to\u2018lashlari shart.<\/span><\/p>\n

Ijarachi ijaraga olingan korxonaning qarzlari <\/span>bo\u2018yicha<\/span>:<\/span><\/p>\n

o\u2018z mol-mulki bilan (davlat mulkiga asoslangan ijara korxonalari uchun);<\/span><\/p>\n

o\u2018z<\/span> mol-mulki hamda ijarachi jamoa a\u2019zolarining shaxsiy mol-mulki bilan (jamoa mulkiga, xususiy mulkka asoslangan ijara korxonalari uchun, shuningdek yakka tartibda yoki guruh bo\u2018lib <\/span>ijara sharoitida mehnat faoliyati bilan shug\u2018ullanayotgan shaxslar uchun), ular yetarli bo\u2018lmagan taqdirda esa \u2014 O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilanadigan tartibda va hajmlarda javobgar bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV<\/span><\/p>\n

Hujjat \u201cS VERENIN\u2019S LEGAL GROUP\u201d advokatlik firmasining ma\u02bclumotlar bazasidan taqdim etilgan;<\/em><\/span><\/p>\n

Hujjat _______2024 yil holatiga ko’ra taqdim etilgan.<\/em><\/span>\u2003\u2003<\/em><\/span><\/p>\n

.<\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O\u2018ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI 1991-yil 19-NOYABR, 427-XII-son . IJARA TO\u2018G\u2018RISIDA KUCHGA KIRGAN SANASI 19.12.1991 y. . I BO\u2018LIM. UMUMIY QOIDALAR 1-modda. Ijara Ijara shartnoma asosida erga, boshqa tabiiy resurslarga, shuningdek…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[15,71],"tags":[],"class_list":["post-12306","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zakonodatelstvo","category-imushhestvennoe-pravo"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12306"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12306\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12343,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12306\/revisions\/12343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}