{"id":12788,"date":"2024-08-05T17:42:10","date_gmt":"2024-08-05T12:42:10","guid":{"rendered":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/?p=12788"},"modified":"2024-08-05T17:45:57","modified_gmt":"2024-08-05T12:45:57","slug":"trudovoj-kodeks-respubliki-uzbekistan-dd-30-04-2023-obshhaya-chast-razdel-i-obshhie-polozheniya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/zakonodatelstvo\/trudovoj-kodeks-respubliki-uzbekistan-dd-30-04-2023-obshhaya-chast-razdel-i-obshhie-polozheniya\/","title":{"rendered":"O\u2018ZBEKISTON RESPUBLIKASINING MEHNAT KODEKSI DD 30.04.2023 UMUMIY QISM I BO\u2018LIM. UMUMIY QOIDALAR"},"content":{"rendered":"

O\u2018ZBEKISTON RESPUBLIKASINING MEHNAT KODEKSI<\/span><\/strong><\/p>\n

30.04.2023<\/span><\/strong><\/p>\n

.<\/span><\/span><\/p>\n

UMUMIY QISM<\/span><\/strong><\/p>\n

I BO\u2018LIM. UMUMIY QOIDALAR<\/span><\/strong><\/p>\n

.<\/span><\/span><\/p>\n

1-BOB. ASOSIY QOIDALAR<\/span><\/strong><\/p>\n

1-modda. Ushbu Kodeks bilan tartibga solinadigan munosabatlar<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeks xodimlar, ish beruvchilar <\/span>va<\/span> davlat manfaatlarining muvozanatini ta\u2019minlash hamda ularni muvofiqlashtirish asosida yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladi.<\/span><\/p>\n

2-modda. Ushbu Kodeksning asosiy vazifalari<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

xodimlar<\/span> mehnat huquqlari va erkinliklarining, shu jumladan mehnat qilishga, erkin ish tanlashga, adolatli va xavfsiz mehnat sharoitlariga hamda ishsizlikdan himoyalanishga bo\u2018lgan huquqining davlat kafolatlarini belgilash;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchilarning kadrlarni tanlash, joy-joyiga qo\u2018yish va samarali mehnat jarayonini tashkil etish sohasidagi huquqlari amalga oshirilishini ta\u2019minlash;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> sohasida ijtimoiy sheriklikni rag\u2018batlantirish va rivojlantirish;<\/span><\/p>\n

xodimlar<\/span> va ish beruvchilarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlari himoya qilinishini ta\u2019minlash;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> bozorining samarali faoliyat ko\u2018rsatishiga ko\u2018maklashish.<\/span><\/p>\n

3-modda. Yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni <\/span>va<\/span> ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishning asosiy prinsiplari<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni <\/span>va<\/span> ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> huquqlarining tengligi, mehnat va mashg\u2018ulotlar sohasida kamsitishni taqiqlash;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> erkinligi va majburiy mehnatni taqiqlash;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> sohasidagi ijtimoiy sheriklik;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> huquqlari ta\u2019minlanishining va mehnat majburiyatlari bajarilishining kafolatlanganligi;<\/span><\/p>\n

xodimning<\/span> huquqiy holati yomonlashishiga yo\u2018l qo\u2018yilmasligi.<\/span><\/p>\n

4-modda. Mehnat huquqlarining tengligi, mehnat <\/span>va<\/span> mashg\u2018ulotlar sohasida kamsitishni taqiqlash prinsipi<\/span><\/p>\n

Har <\/span>kim<\/span> mehnat huquqlarini amalga oshirish va himoya qilishda teng imkoniyatlarga ega.<\/span><\/p>\n

Mehnat <\/span>va<\/span> mashg\u2018ulotlar sohasida kamsitish taqiqlanadi. <\/span>Jinsi, yoshi, irqi, millati, tili, ijtimoiy kelib chiqishi, mulkiy holati va mansab mavqeyi, yashash joyi, dinga bo\u2018lgan munosabati, e\u2019tiqodi, jamoat birlashmalariga mansubligi, shuningdek xodimlarning ishchanlik sifatlari va <\/span>mehnati natijalari bilan bog\u2018liq bo\u2018lmagan boshqa jihatlariga qarab mehnat va mashg\u2018ulotlar sohasida biror-bir to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri yoki bilvosita cheklovlar belgilash, xuddi shuningdek biror-bir to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri yoki bilvosita imtiyozlar berish kamsitishdir.<\/span><\/p>\n

Mehnat va mashg\u2018ulotlar sohasida xodimlarning huquqlarini mehnatning muayyan turiga xos bo\u2018lgan talablar yoki yuqoriroq ijtimoiy himoyaga muhtoj bo\u2018lgan shaxslar (oilaviy vazifalarni bajarish bilan band bo\u2018lgan shaxslar, voyaga yetmaganlar, nogironligi bo\u2018lgan shaxslar, homilador ayollar va boshqalar) to\u2018g\u2018risidagi alohida g\u2018amxo\u2018rlik bilan bog\u2018liq holda asoslangan tarzda farqlash, istisno etish, ularga afzallik berish, shuningdek ularni cheklash kamsitish deb hisoblanmaydi.<\/span><\/p>\n

Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solish borasidagi asoslangan farqlar xodimning ish beruvchi bilan mehnat aloqasi xususiyatiga, mehnat faoliyati amalga oshiriladigan joyga, xodim mehnatining shart-sharoitlari va xususiyatiga, ish beruvchining huquqiy maqomiga, ba\u2019zi tarmoqlar va kasblardagi xodimlar mehnatining o\u2018ziga xos xususiyatlariga, organizmning psixofiziologik xususiyatlariga, oilaviy vazifalarning mavjudligiga hamda boshqa obyektiv holatlarga bog\u2018liq bo\u2018lishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Mehnat va (yoki) mashg\u2018ulotlar sohasida o\u2018zini kamsitilgan deb hisoblagan shaxs kamsitilish fakti ustidan belgilangan tartibda shikoyat qilishi, shu jumladan kamsitishni bartaraf etish hamda o\u2018ziga yetkazilgan moddiy zararning o\u2018rnini qoplash va ma\u2019naviy ziyonning kompensatsiya qilinishi to\u2018g\u2018risidagi ariza bilan sudga murojaat qilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

5-modda. Mehnat erkinligi <\/span>va<\/span> majburiy mehnatni taqiqlash prinsipi<\/span><\/p>\n

Mehnat erkinligi har kimning mehnat qilishga <\/span>bo\u2018lgan<\/span> o\u2018z qobiliyatlarini tasarruf etish, ularni qonun bilan taqiqlanmagan har qanday shaklda amalga oshirish, mashg\u2018ulot turini, kasbni va mutaxassislikni, ish joyini hamda mehnat sharoitlarini erkin tanlash huquqini anglatadi.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarga muvofiq mehnat erkinligi mehnat shartnomasi erkinligida namoyon <\/span>bo\u2018lib<\/span>, bu quyidagilarni anglatadi:<\/span><\/p>\n

xodimlar<\/span> va ish beruvchilarning mehnat shartnomasini tuzishdagi erkinligini. Xodimni <\/span>va<\/span> ish beruvchini mehnat shartnomasini tuzishga majburlashga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi. Ish beruvchi xodim bilan mehnat shartnomasini ushbu Kodeksda, qonunda yoki ixtiyoriy ravishda olingan majburiyatda ish beruvchining shartnoma tuzish majburiyati nazarda tutilgan hollarda tuzishi shart;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> shartnomasining shartnomaviy (asosiy va qo\u2018shimcha) shartlarini ushbu shartnoma taraflarining kelishuviga ko\u2018ra belgilashni;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> shartnomasini xodim va ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra o\u2018zgartirish imkoniyatini;<\/span><\/p>\n

har<\/span> qanday mehnat shartnomasini ushbu shartnoma taraflarining kelishuviga ko\u2018ra istalgan vaqtda bekor qilish imkoniyatini;<\/span><\/p>\n

xodimning<\/span> ushbu Kodeksda belgilangan tartibda mehnat shartnomasini o\u2018z tashabbusi bilan bekor qilish huquqini;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchining xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ushbu Kodeksda mehnat shartnomasini bekor qilish uchun nazarda tutilgan asoslar mavjud bo\u2018lganda va belgilangan tartibga rioya etilgan holda o\u2018z tashabbusi bilan bekor qilish huquqini;<\/span><\/p>\n

ushbu<\/span> Kodeksda yoki boshqa qonunda belgilangan hollarda, mehnat shartnomasida uni bekor qilishning qo\u2018shimcha asoslarini nazarda tutish imkoniyatini.<\/span><\/p>\n

Majburiy mehnat taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Majburiy mehnat biror-bir jismoniy shaxsdan jazoni qo\u2018llash tahdidi ostida talab etiladigan, bajarilishi uchun ushbu shaxs ixtiyoriy ravishda o\u2018z xizmatlarini taklif qilmagan har qanday ishni yoki xizmatni anglatadi. Jazo deganda jismoniy shaxsning ixtiyoriy roziligi mavjud <\/span>bo\u2018lmagani<\/span> holda, ushbu shaxsga nisbatan uni mehnat faoliyatini amalga oshirishga majbur qiladigan har qanday moddiy, jismoniy yoki ruhiy ta\u2019sir choralarini qo\u2018llash yoki qo\u2018llash tahdidi tushuniladi.<\/span><\/p>\n

Majburiy mehnat:<\/span><\/p>\n

harbiy xususiyatga ega bo\u2018lgan ishlarni yoki \u201cUmumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuni asosida muqobil xizmatni o\u2018tash bilan bog\u2018liq ishlarni bajarishni;<\/span><\/p>\n

bajarilishiga<\/span> favqulodda yoki harbiy holat joriy etilishi sabab bo\u2018ladigan ishni; <\/span><\/p>\n

sud<\/span> qarorlarini ijro etish chog\u2018ida qonunchilikka rioya etilishi uchun mas\u2019ul bo\u2018lgan davlat organlari nazorati ostida sudning qonuniy kuchga kirgan qarori bo\u2018yicha jazo sifatida bajariladigan ishni o\u2018z ichiga olmaydi.<\/span><\/p>\n

6-modda. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik prinsipi<\/span><\/p>\n

Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik prinsipi xodimlarning, ular vakillarining, ish beruvchilarning, ular vakillarining, shuningdek davlat organlarining ijtimoiy-mehnat munosabatlarini tartibga solish masalalari yuzasidan xodimlarning, ish beruvchilarning <\/span>va<\/span> davlatning manfaatlarini muvofiqlashtirishni ta\u2019minlashga qaratilgan hamkorligidan iboratdir.<\/span><\/p>\n

Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik prinsipiga asoslangan holda mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik:<\/span><\/p>\n

yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni hamda ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish masalalari yuzasidan xodimlarning va ish beruvchilarning manfaatlarini muvofiqlashtirish maqsadida mehnat sohasidagi ikki tomonlama (xodimlar, ularning vakillari va ish beruvchilar, ularning vakillari o\u2018rtasidagi) va uch tomonlama (xodimlarning, ish beruvchilarning vakillari va ijro etuvchi hokimiyat organlari o\u2018rtasidagi) hamkorlikni amalga oshirish uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> va ish beruvchilarning vakillikni ta\u2019minlash hamda o\u2018z manfaatlarini himoya qilish uchun birlashishga bo\u2018lgan huquqini kafolatlaydi;<\/span><\/p>\n

xodimlar<\/span> va ish beruvchilar vakillarining jamoaviy muzokaralar olib borishga, jamoa kelishuvlarini hamda jamoa shartnomasini tuzishga bo\u2018lgan huquqini mustahkamlaydi;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchi tomonidan boshlang\u2018ich kasaba uyushmasi tashkilotining saylab qo\u2018yiladigan organi (kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi, kasaba uyushmasining tashkilotchisi yoki kasaba uyushmasi guruhining tashkilotchisi) yoki xodimlarning boshqa vakillik organi (bundan buyon matnda kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi deb yuritiladi) bilan kelishgan holda qanday ichki hujjatlar qabul qilinishi mumkinligini belgilaydi;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> nizolarini hal qilishda (tartibga solishda) xodimlarning va ish beruvchilarning vakillari ishtirokini nazarda tutadi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> va ish beruvchilarning mehnat sohasidagi manfaatlari muvozanatini ta\u2019minlashga qaratilgan boshqa chora-tadbirlarni mustahkamlaydi.<\/span><\/p>\n

7-modda. Mehnat huquqlari ta\u2019minlanishining <\/span>va<\/span> mehnat majburiyatlari bajarilishining kafolatlanganligi prinsipi<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik quyidagilarni ta\u2019minlaydigan vositalar <\/span>va<\/span> usullar majmuini mustahkamlaydi:<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> va ish beruvchilarning mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, shuningdek mehnat shartnomasida belgilangan mehnat sohasidagi huquqlari amalga oshirilishini;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, shuningdek mehnat shartnomasida belgilangan majburiyatlarning ish beruvchilar va xodimlar tomonidan bajarilishini;<\/span><\/p>\n

xodimlar<\/span> va ish beruvchilarning mehnat huquqlari himoya qilinishini hamda buzilgan huquqlari tiklanishini;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> mehnat huquqlari, mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik buzilganligi uchun ish beruvchining javobgarligini, shuningdek o\u2018z mehnat majburiyatlarini buzganligi uchun xodimning javobgarligini.<\/span><\/p>\n

8-modda. Xodimning huquqiy holati yomonlashishiga yo\u2018l qo\u2018yilmasligi prinsipi<\/span><\/p>\n

Har qanday normativ-huquqiy hujjat xodimning huquqiy holatini yuqoriroq yuridik kuchga ega <\/span>bo\u2018lgan<\/span> normativ-huquqiy hujjatga nisbatan yomonlashtirmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Hech bir ichki hujjat, ish beruvchining yakka tartibdagi huquqiy hujjati xodimning huquqiy holatini normativ-huquqiy hujjatlarga nisbatan yomonlashtirishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

9-modda. Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan muddatlarni hisoblash<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda, jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida yoki mehnat shartnomasida belgilangan muddatlar kalendar sana bilan, yillar, oylar, haftalar, kunlar yoki soatlar bilan hisoblanadigan vaqt davrining tugashi bilan yoxud yuz berishi kerak bo\u2018lgan voqeani ko\u2018rsatgan holda aniqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda mehnat huquqlari <\/span>va<\/span> majburiyatlarining yuzaga kelishi yoki bekor bo\u2018lishi bilan bog\u2018lanadigan muddatlarni hisoblash uning boshlanishi belgilangan kalendar sanadan keyingi kundan e\u2019tiboran boshlanadi.<\/span><\/p>\n

Yillar, oylar, haftalar bilan hisoblanadigan muddatlar muddatning so\u2018nggi yili, oyi, haftasining tegishli sanasida tugaydi.<\/span><\/p>\n

Agar oylar bilan hisoblanadigan muddatning oxiri muddatning o\u2018tishi boshlangan oyga nisbatan kunlari ko\u2018proq yoki kamroq <\/span>bo\u2018lgan<\/span> oyga to\u2018g\u2018ri kelsa, muddat tugaydigan oyning oxirgi kuni muddat tugaydigan kun deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Kalendar yillar, oylar, haftalar yoki kunlar bilan hisoblanadigan muddatga ishlanmaydigan kunlar ham qo\u2018shiladi.<\/span><\/p>\n

Agar muddatning so\u2018nggi kuni ishlanmaydigan kunga <\/span>to\u2018g\u2018ri<\/span> kelsa, undan keyin keladigan birinchi ish kuni muddat tugaydigan kun deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

2-BOB. MEHNAT TO\u2018G\u2018RISIDAGI QONUNCHILIK VA MEHNAT HAQIDAGI BOSHQA HUQUQIY HUJJATLAR<\/span><\/strong><\/p>\n

10-modda. Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik ushbu Kodeksdan hamda yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni <\/span>va<\/span> ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.<\/span><\/p>\n

Agar O\u2018zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida xodimlar uchun O\u2018zbekiston Respublikasining mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchiligiga yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga nisbatan imtiyozliroq qoidalar belgilangan <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, xalqaro shartnoma qoidalari qo\u2018llaniladi.<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalarining qoidalari mehnatga oid yakka tartibdagi munosabatlar va ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlar O\u2018zbekiston Respublikasining mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchiligida to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri tartibga solinmagan hollarda ham qo\u2018llaniladi.<\/span><\/p>\n

11-modda. Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning amal qilish sohasi<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning amal qilishi:<\/span><\/p>\n

xodim<\/span> va ish beruvchi o\u2018rtasidagi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarga; <\/span><\/p>\n

yakka<\/span> tartibdagi mehnatga oid munosabatlar bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarga nisbatan tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda <\/span>va<\/span> mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, mehnat shartnomasida nazarda tutilgan mehnat shartlarini ish beruvchi tomonidan ta\u2019minlashda xodimning mehnat vazifasini ichki mehnat tartibiga bo\u2018ysungan holda haq evaziga shaxsan bajarishi haqidagi, xodim bilan ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga asoslangan munosabatlar yakka tartibdagi mehnat munosabatlaridir. <\/span><\/p>\n

Xodim bilan ish beruvchi o\u2018rtasidagi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni haqiqatda tartibga soladigan fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnomalar tuzish taqiqlanadi. <\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar bilan bevosita bog\u2018liq <\/span>bo\u2018lgan<\/span> ijtimoiy munosabatlar jumlasiga quyidagilar kiradi:<\/span><\/p>\n

xodimni<\/span> ish beruvchida ishga joylashtirishga oid munosabatlar;<\/span><\/p>\n

xodimni<\/span> ish beruvchida kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va uning malakasini oshirishga oid munosabatlar;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> sohasidagi ijtimoiy sheriklik jarayonida shakllanadigan jamoaviy mehnat munosabatlari;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnatni muhofaza qilish qoidalariga hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga rioya etilishi ustidan tekshiruv va nazoratga oid munosabatlar;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> nizolarini ko\u2018rib chiqishga oid munosabatlar.<\/span><\/p>\n

Agar O\u2018zbekiston Respublikasining qonunlarida yoki xalqaro shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat to\u2018g\u2018risidagi <\/span>qonunchilik bilan belgilangan qoidalar chet el fuqarolari, fuqaroligi bo\u2018lmagan shaxslar ishtirokidagi, chet el fuqarolari, fuqaroligi bo\u2018lmagan shaxslar tomonidan tashkil etilgan yoki ta\u2019sis etilgan tashkilotlar yoxud ushbu fuqarolar, shaxslar ishtirokidagi, xalqaro tashkilotlar va chet el yuridik shaxslari ishtirokidagi mehnatga oid munosabatlarga nisbatan tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning amal qilishi O\u2018zbekiston Respublikasi davlat xizmatchilariga, shu jumladan O\u2018zbekiston Respublikasining xorijdagi davlat muassasalariga (diplomatik, konsullik muassasalariga <\/span>va<\/span> boshqa muassasalarga) ishga yuborilgan xodimlariga, shuningdek qonunda nazarda tutilgan o\u2018ziga xos xususiyatlarga ega bo\u2018lgan muqobil xizmatni o\u2018tayotgan shaxslarga nisbatan tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Kontrakt <\/span>bo\u2018yicha<\/span> harbiy xizmatni o\u2018tayotgan harbiy xizmatchilarga, shuningdek ichki ishlar va davlat bojxona xizmati organlarida, O\u2018zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatida, Milliy gvardiyasida xizmat o\u2018tayotgan harbiy xizmatchilarga (xodimlarga) va ularga tenglashtirilgan boshqa shaxslarga nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning maxsus qonunchilikka zid bo\u2018lmagan qismi tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Sudyalarga nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning sudlar to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda tartibga solinmagan qismi <\/span>bo\u2018yicha<\/span> tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Prokuratura organlari xodimlariga nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning prokuratura organlari faoliyatini tartibga soluvchi qonunchilikka zid <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> qismi tatbiq etiladi. <\/span><\/p>\n

Qutqaruv xizmatlarining <\/span>va<\/span> professional qutqaruv tuzilmalarining mehnat shartnomasi bo\u2018yicha ishlayotganlar jumlasidan bo\u2018lgan qutqaruvchilarining mehnatga oid munosabatlariga nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning amal qilishi \u201cQutqaruv xizmati va qutqaruvchi maqomi to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuni bilan tartibga solinmagan qismi bo\u2018yicha tatbiq etiladi. <\/span><\/p>\n

Jinoyatlar sodir etganlik uchun sudning hukmi bilan hukm qilinganlarning mehnatga oid munosabatlariga nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning amal qilishi O\u2018zbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksida nazarda tutilgan istisnolar <\/span>va<\/span> cheklovlar hisobga olingan holda tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik quyidagi shaxslarga nisbatan (agar ular ushbu Kodeksda belgilangan tartibda bir vaqtning o\u2018zida ish beruvchilar yoki ularning vakillari sifatida ish yuritmasa) tatbiq etilmaydi: <\/span><\/p>\n

muddatli<\/span> harbiy xizmatni o\u2018tayotgan harbiy xizmatchilarga;<\/span><\/p>\n

tashkilotlarning<\/span> kuzatuv kengashlari a\u2019zolariga;<\/span><\/p>\n

mazkur<\/span> tashkilotning xodimlari bo\u2018lmagan taftish komissiyalari a\u2019zolariga (taftishchilarga);<\/span><\/p>\n

fuqarolik-huquqiy<\/span> xususiyatga ega shartnomalar asosida ishlarni bajarayotgan (xizmatlar ko\u2018rsatayotgan) shaxslarga;<\/span><\/p>\n

agar<\/span> qonunda belgilangan bo\u2018lsa, boshqa shaxslarga.<\/span><\/p>\n

Agar shaxsiy mehnatdan foydalanish bilan bog\u2018liq <\/span>bo\u2018lgan<\/span> munosabatlar fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnoma asosida yuzaga kelgan bo\u2018lsa, biroq keyinchalik ushbu Kodeksda yoki boshqa qonunlarda belgilangan tartibda yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar deb e\u2019tirof etilgan bo\u2018lsa, bunday munosabatlarga nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar qoidalari qo\u2018llaniladi.<\/span><\/p>\n

12-modda. Mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar<\/span><\/p>\n

Mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvlari;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> shartnomalari;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qabul qilinadigan ichki hujjatlar;<\/span><\/p>\n

ichki<\/span> hujjatlar, shu jumladan ish beruvchi o\u2018z vakolatlari doirasida yakka o\u2018zi qabul qiladigan yakka tartibdagi huquqiy hujjatlar.<\/span><\/p>\n

13-modda. Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning <\/span>va<\/span> mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning o\u2018zaro nisbati<\/span><\/p>\n

Mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda xodimlar uchun mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda belgilanganiga nisbatan qo\u2018shimcha huquqlar <\/span>va<\/span> kafolatlar nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga xodimning holatini mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka nisbatan yomonlashtiruvchi qoidalarni kiritishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

14-modda. Jamoa kelishuvlarining o\u2018zaro nisbati va ichki hujjatlar bilan o\u2018zaro nisbati<\/span><\/p>\n

Tarmoq <\/span>va<\/span> hududiy jamoa kelishuvlariga xodimlarning holatini bosh jamoa kelishuviga nisbatan yomonlashtiruvchi qoidalarni kiritish taqiqlanadi. <\/span><\/p>\n

Tarmoq <\/span>va<\/span> hududiy jamoa kelishuvlari qoidalarida tafovutlar mavjud bo\u2018lgan hollarda, qaysi jamoa kelishuvi xodim uchun qulayroq shart-sharoitlarni o\u2018z ichiga olgan bo\u2018lsa, o\u2018sha kelishuv qoidalari qo\u2018llaniladi. <\/span><\/p>\n

Ichki hujjatlarda xodimlar uchun ularga nisbatan amal qilishi tatbiq etiladigan jamoa kelishuvlarida belgilanganiga nisbatan qo\u2018shimcha mehnat huquqlari <\/span>va<\/span> kafolatlari nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ichki hujjatlarga xodimning holatini jamoa kelishuvlariga nisbatan yomonlashtiruvchi qoidalarni kiritish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

15-modda. Ichki hujjatlarning o\u2018zaro nisbati<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qabul qilingan, shuningdek ish beruvchi yakka o\u2018zi qabul qilgan ichki hujjatlar jamoa shartnomasiga nisbatan xodimning holatini yomonlashtiruvchi qoidalarni o\u2018z ichiga olmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi yakka o\u2018zi qabul qilgan ichki hujjatlar xodimning holatini ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qabul qilingan ichki hujjatlarga nisbatan yomonlashtiruvchi qoidalarni o\u2018z ichiga olmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Agar mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda, jamoa kelishuvlarida yoxud jamoa shartnomasida yoki ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qabul qilingan mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda u yoki bu masala ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra hal etilishi kerakligi nazarda tutilgan bo\u2018lsa, ushbu talabga rioya etish ish beruvchi uchun majburiydir.<\/span><\/p>\n

Kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi ushbu moddaning uchinchi qismida belgilangan masalalar <\/span>bo\u2018yicha<\/span> qabul qilingan qaror to\u2018g\u2018risida ish beruvchiga uning yozma murojaati olingan kundan e\u2019tiboran yigirma kunlik muddatda yozma shaklda xabar berishi kerak, bundan ushbu Kodeksda boshqa muddat nazarda tutilgan hollar mustasno. Agar mazkur muddat tugagach ish beruvchining murojaati javobsiz qolgan <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, ish beruvchi tegishli masalani kasaba uyushmasi qo\u2018mitasining roziligini olmasdan hal qilishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Tashkilotda kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi tashkil etilmagan hollarda ish beruvchi qonunchilikka muvofiq kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishib olinishi kerak <\/span>bo\u2018lgan<\/span> masalalarni hal qilish niyati to\u2018g\u2018risida mehnat jamoasini yozma shaklda xabardor qilishi shart. Agar axborot olingan kundan e\u2019tiboran ikki hafta ichida mehnat jamoasining boshlang\u2018ich kasaba uyushmasi tashkilotini yoki xodimlarning boshqa vakillik organini tashkil etish to\u2018g\u2018risidagi qarori qabul qilinadigan umumiy yig\u2018ilishi (konferensiyasi) o\u2018tkazilmasa, ish beruvchi tegishli masalalarni mustaqil ravishda hal qilishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

16-modda. Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning <\/span>va<\/span> mehnat shartnomasining o\u2018zaro nisbati<\/span><\/p>\n

Xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasida xodimga mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda <\/span>va<\/span> mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilganiga nisbatan qo\u2018shimcha huquqlar va kafolatlar nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasiga xodimning huquqiy holatini mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka <\/span>va<\/span> mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga nisbatan yomonlashtiruvchi shartlarni kiritish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

17-modda. Mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar qoidalarining <\/span>va<\/span> mehnat shartnomasi shartlarining haqiqiy emasligi<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeks 13-moddasining ikkinchi qismida, 14-moddasining birinchi, ikkinchi <\/span>va<\/span> to\u2018rtinchi qismlarida, 15-moddasining birinchi va ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan talablarga rioya etmaslik xodimning holatini yomonlashtiradigan mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar qoidalarining haqiqiy emasligiga sabab bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeks 16-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan talablarga rioya etmaslik xodimning holatini yomonlashtiradigan mehnat shartnomasi shartlarining haqiqiy emasligiga sabab <\/span>bo\u2018ladi<\/span>.<\/span><\/p>\n

Haqiqiy <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning qoidalari, shuningdek mehnat shartnomasining shartlari qo\u2018llanilmaydi. Bunday qoidalar <\/span>va<\/span> shartlar qabul qilingan paytdan e\u2019tiboran haqiqiy emas deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar ayrim qoidalarining yoki mehnat shartnomasi alohida shartlarining haqiqiy emasligi tegishli hujjatning yoki mehnat shartnomasining umuman haqiqiy emasligiga sabab <\/span>bo\u2018lmaydi<\/span>.<\/span><\/p>\n

18-modda. Ish beruvchining yakka tartibdagi huquqiy hujjatlari<\/span><\/p>\n

Ish beruvchilar qonunchilikda belgilangan tartibda o\u2018z vakolatlari doirasida muayyan xodimga (xodimlarga) yoki jamoaga yo\u2018naltirilgan va bir marta qo\u2018llanilish (ishga qabul qilish, mehnat sharoitlarini o\u2018zgartirish, boshqa ishga o\u2018tkazish, mehnat shartnomasini bekor qilish, xodimga mehnat ta\u2019tili berish, xodimga nisbatan intizomiy jazo qo\u2018llash, xodimlarni rag\u2018batlantirish to\u2018g\u2018risidagi va boshqa buyruqlar) uchun mo\u2018ljallangan yakka tartibdagi huquqiy <\/span>hujjatlar \u2014 buyruqlar, farmoyishlar, qarorlar (bundan buyon matnda buyruqlar deb yuritiladi) qabul qilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Rahbar yakka o\u2018zi qabul qiladigan yakka tartibdagi huquqiy hujjatlar buyruqlar yoki farmoyishlar tarzida e\u2019lon qilinadi. Kollegial ijro etuvchi organ tomonidan qabul qilinadigan yakka tartibdagi huquqiy hujjatlar qarorlar tarzida qabul qilinadi.<\/span><\/p>\n

Agar ish beruvchining yakka tartibdagi huquqiy hujjatlari xodimlar uchun mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda <\/span>va<\/span> mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan shart-sharoitlarga nisbatan uncha qulay bo\u2018lmagan qoidalarni o\u2018z ichiga olgan bo\u2018lsa, bu hujjatlar yoki ularning tegishli qismlari haqiqiy bo\u2018lmaydi.<\/span><\/p>\n

3-BOB. YAKKA TARTIBDAGI MEHNATGA OID MUNOSABATLARNING SUBYEKTLARI VA YUZAGA KELISH ASOSLARI<\/span><\/strong><\/p>\n

1-\u00a7. Yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarning subyektlari<\/span><\/strong><\/p>\n

19-modda. Xodim <\/span>va<\/span> ish beruvchi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarning subyektlari sifatida<\/span><\/p>\n

Xodim <\/span>va<\/span> ish beruvchi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarning subyektlaridir.<\/span><\/p>\n

Mehnatga oid huquq layoqatiga <\/span>va<\/span> muomala layoqatiga ega bo\u2018lgan, ushbu Kodeksda belgilangan yoshga yetgan hamda ish beruvchi bilan mehnat shartnomasi tuzgan O\u2018zbekiston Respublikasi fuqarolari, shuningdek chet el fuqarolari va fuqaroligi bo\u2018lmagan shaxslar xodimlar bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Quyidagilar ish beruvchilar sifatida ish yuritishi mumkin:<\/span><\/p>\n

mulkchilik<\/span> shaklidan va idoraviy mansubligidan qat\u2019i nazar, tashkilotlar;<\/span><\/p>\n

tashkilotlarning<\/span> filiallari, vakolatxonalari yoki boshqa alohida tarkibiy bo\u2018linmalari (bundan buyon matnda tashkilotlarning alohida bo\u2018linmalari deb yuritiladi);<\/span><\/p>\n

jismoniy<\/span> shaxslar.<\/span><\/p>\n

Jismoniy shaxslar quyidagi hollarda ish beruvchilar <\/span>bo\u2018lishi<\/span> mumkin:<\/span><\/p>\n

agar<\/span> ular yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi yakka tartibdagi tadbirkorlar sifatida ro\u2018yxatga olingan bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

agar<\/span> ular o\u2018ziga xizmat ko\u2018rsatilishi va uy xo\u2018jaligini yuritishda yordamlashish maqsadida uy xizmatchilarini yollashni amalga oshirsa;<\/span><\/p>\n

agar<\/span> qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda ularning kasbiy faoliyati ro\u2018yxatdan o\u2018tkazilishi va (yoki) litsenziyalanishi lozim bo\u2018lsa hamda ular mazkur faoliyatni amalga oshirish maqsadida xodimlar bilan mehnatga oid munosabatlarga kirishgan bo\u2018lsa.<\/span><\/p>\n

20-modda. Xodimning mehnatga oid huquq layoqati <\/span>va<\/span> muomala layoqati<\/span><\/p>\n

Mehnat huquqlari <\/span>va<\/span> majburiyatlariga ega bo\u2018lish layoqati (mehnatga oid huquq layoqati) hamda fuqaroning (jismoniy shaxsning) o\u2018z xatti-harakatlari orqali mehnat huquqlariga ega bo\u2018lish va ularni amalga oshirish, o\u2018zi uchun mehnat majburiyatlarini olish va ularni bajarish layoqati (mehnatga oid muomala layoqati) O\u2018zbekiston Respublikasining barcha fuqarolari uchun teng ravishda e\u2019tirof etiladi. <\/span><\/p>\n

Chet el fuqarolari, fuqaroligi <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> shaxslar, agar O\u2018zbekiston Respublikasining qonunchiligida yoki xalqaro shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, xuddi O\u2018zbekiston Respublikasi fuqarolari ega bo\u2018lgan mehnatga oid huquq layoqatiga va muomala layoqatiga ega bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Xodimning mehnatga oid huquq layoqati <\/span>va<\/span> muomala layoqati u o\u2018n olti yoshga to\u2018lgan paytidan e\u2019tiboran bir vaqtning o\u2018zida vujudga keladi, bundan ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollar mustasno. <\/span><\/p>\n

21-modda. Xodimning huquqlari<\/span><\/p>\n

Xodim quyidagi huquqlarga ega:<\/span><\/p>\n

ushbu<\/span> Kodeksda va boshqa qonunlarda belgilangan tartibda hamda shartlarda mehnat shartnomasini tuzish, o\u2018zgartirish va bekor qilish;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> shartnomasida shartlashilgan ish bilan ish beruvchi tomonidan ta\u2019minlanish;<\/span><\/p>\n

mehnatni<\/span> muhofaza qilish talablariga mos keladigan ish joyiga ega bo\u2018lish;<\/span><\/p>\n

o\u2018z<\/span> malakasiga, mehnatning murakkabligiga, bajarilgan ishning miqdori va sifatiga muvofiq o\u2018z vaqtida hamda to\u2018liq hajmda ish haqi olish;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> vaqti davomiyligining chegarasini, ayrim kasblardagi va toifalardagi xodimlar uchun qisqartirilgan ish vaqtini belgilash, har haftalik dam olish kunlari, ishlanmaydigan bayram kunlari, shuningdek yillik mehnat ta\u2019tillari berish orqali ta\u2019minlanadigan dam olish;<\/span><\/p>\n

xavfsizlik<\/span> va gigiyena talablariga javob beradigan mehnat sharoitlariga ega bo\u2018lish, shuningdek ish joyidagi mehnat sharoitlari va mehnatni muhofaza qilish talablari to\u2018g\u2018risida to\u2018liq va ishonchli axborot olish; <\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, mehnat shartnomasiga muvofiq kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish; <\/span><\/p>\n

o\u2018z<\/span> mehnat huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ifodalash hamda himoya qilish uchun kasaba uyushmalariga va boshqa tashkilotlarga birlashish;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvlari va jamoa shartnomasi, shuningdek ular shartlarining bajarilishi to\u2018g\u2018risida axborot olish, shu jumladan o\u2018z vakillari orqali olish;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda belgilangan tartibda xodimga mehnat vazifalarini bajarishi munosabati bilan yetkazilgan moddiy zararning o\u2018rnini qoplash va ma\u2019naviy ziyonni kompensatsiya qilish;<\/span><\/p>\n

o\u2018z<\/span> mehnat huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini qonun bilan taqiqlanmagan barcha usullar bilan himoya qilish;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> nizolarini ushbu Kodeksda, boshqa qonunlarda belgilangan tartibda hal qilish.<\/span><\/p>\n

Xodim mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlarga <\/span>va<\/span> mehnat shartnomasiga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

22-modda. Xodimning majburiyatlari<\/span><\/p>\n

Xodim:<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, mehnat shartnomalari shartlariga rioya etishi;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> shartnomasi bilan o\u2018z zimmasiga yuklatilgan mehnat majburiyatlarini vijdonan bajarishi;<\/span><\/p>\n

ichki<\/span> mehnat tartibiga rioya etishi;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> intizomiga rioya etishi;<\/span><\/p>\n

belgilangan<\/span> mehnat normalarini bajarishi;<\/span><\/p>\n

mehnatni<\/span> muhofaza qilish talablariga, texnologiya intizomiga, mehnat xavfsizligi va ishlab chiqarish sanitariyasi qoidalariga rioya etishi;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchining mol-mulkiga (shu jumladan uchinchi shaxslarning ish beruvchida turgan mol-mulkiga, agar ish beruvchi ushbu mol-mulkning but saqlanishi uchun javobgar bo\u2018lsa) nisbatan ehtiyotkorona munosabatda bo\u2018lishi;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchiga yetkazilgan moddiy zararning o\u2018rnini ushbu Kodeksda belgilangan tartibda va doirada qoplashi;<\/span><\/p>\n

insonlarning<\/span> hayoti va sog\u2018lig\u2018iga, ish beruvchining mol-mulki (shu jumladan uchinchi shaxslarning ish beruvchida bo\u2018lgan mol-mulkiga, agar ish beruvchi ushbu mol-mulkning but saqlanishi uchun javobgar bo\u2018lsa) but saqlanishiga tahdid soladigan vaziyat yuzaga kelganligi to\u2018g\u2018risida ish beruvchiga yoki bevosita rahbarga darhol xabar qilishi;<\/span><\/p>\n

boshqa<\/span> xodimlarning o\u2018z mehnat majburiyatlarini bajarishiga to\u2018sqinlik qiluvchi harakatlarni sodir etmasligi shart.<\/span><\/p>\n

Xodimning zimmasida mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlarga <\/span>va<\/span> mehnat shartnomasiga muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

23-modda. Ish beruvchining mehnatga oid huquq layoqati <\/span>va<\/span> muomala layoqati <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi tashkilotlarning mehnatga oid huquq layoqati <\/span>va<\/span> muomala layoqati ular belgilangan tartibda davlat ro\u2018yxatidan o\u2018tkazilgan paytdan e\u2019tiboran vujudga keladi.<\/span><\/p>\n

Tashkilotlar alohida <\/span>bo\u2018linmalarining<\/span> mehnatga oid huquq layoqati ularning faoliyatini tartibga soluvchi nizomlar tasdiqlangan paytdan e\u2019tiboran vujudga keladi.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi tadbirkor <\/span>bo\u2018lgan<\/span> ish beruvchining mehnatga oid huquq layoqati va muomala layoqati u yakka tartibdagi tadbirkor sifatida ro\u2018yxatga olingan paytdan e\u2019tiboran yuzaga keladi. <\/span><\/p>\n

Uy ho\u2018jaligidagi ishlarni bajarish uchun va tadbirkorlik faoliyati bilan bog\u2018liq bo\u2018lmagan boshqa shaxsiy maqsadlarda yollanma mehnatdan foydalanayotgan jismoniy shaxs bo\u2018lgan ish beruvchining mehnatga oid huquq layoqati hamda muomala layoqati u fuqarolik muomala layoqatiga to\u2018liq hajmda ega bo\u2018lgan paytdan e\u2019tiboran, ko\u2018rsatilgan yoshga to\u2018lmagan shaxsning mehnatga oid huquq layoqati va muomala layoqati esa u O\u2018zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksida belgilangan hollarda o\u2018n sakkiz yoshga kirguniga qadar fuqarolik muomala layoqatiga to\u2018liq hajmda ega bo\u2018lgan kundan e\u2019tiboran yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

Qonunga, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, tashkilotning ta\u2019sis hujjatlariga <\/span>va<\/span> ichki hujjatlarga muvofiq ish beruvchining mehnatga oid munosabatlardagi huquq va majburiyatlari:<\/span><\/p>\n

tashkilotning<\/span> mulkdori;<\/span><\/p>\n

tashkilotning<\/span> boshqaruv organlari yoki ular vakolat bergan boshqa shaxslar;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs tomonidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Qonunlarda mol-mulk egasining, yuridik shaxs majburiyatlari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> muassisning (ishtirokchining) subsidiar javobgarligi belgilangan hollarda yuridik shaxs bo\u2018lgan ish beruvchining mehnatga oid munosabatlaridan kelib chiqadigan majburiyatlari uchun mol-mulk egasi, yuridik shaxsning muassisi (ishtirokchisi) subsidiar javobgar bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

24-modda. Ish beruvchining huquqlari<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi quyidagi huquqlarga ega:<\/span><\/p>\n

ushbu<\/span> Kodeksda, boshqa qonunlarda nazarda tutilgan tartibda va shartlar asosida xodimlar bilan mehnat shartnomalarini tuzish, o\u2018zgartirish hamda bekor qilish;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> muzokaralari tashabbusi bilan chiqish va jamoa shartnomalarini tuzish;<\/span><\/p>\n

xodimlarni<\/span> halol samarali mehnati uchun rag\u2018batlantirish;<\/span><\/p>\n

xodimlardan<\/span> o\u2018z mehnat majburiyatlarini bajarishini va ish beruvchining mol-mulkiga (shu jumladan uchinchi shaxslarning ish beruvchida bo\u2018lgan mol-mulkiga, agar ish beruvchi ushbu mol-mulkning but saqlanishi uchun javobgar bo\u2018lsa) ehtiyotkorona munosabatda bo\u2018lishini, ichki mehnat tartibiga rioya etishini talab qilish;<\/span><\/p>\n

xodimlarni<\/span> ushbu Kodeksda belgilangan tartibda intizomiy javobgarlikka tortish;<\/span><\/p>\n

xodimlarni<\/span> ular tomonidan ham ish beruvchiga bevosita yetkazilgan, ham boshqa shaxslarga yetkazilgan zararning o\u2018rnini qoplash natijasida ish beruvchida yuzaga kelgan to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri haqiqiy zarar uchun moddiy javobgarlikka tortish;<\/span><\/p>\n

ichki<\/span> hujjatlarni qabul qilish (bundan yakka tartibdagi tadbirkor bo\u2018lmagan, jismoniy shaxs bo\u2018lgan ish beruvchilar mustasno);<\/span><\/p>\n

o\u2018z<\/span> manfaatlarini ifodalash va himoya qilish maqsadida ish beruvchilar birlashmalarini tashkil etish hamda ularga a\u2019zo bo\u2018lish.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlarga <\/span>va<\/span> mehnat shartnomasiga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

25-modda. Ish beruvchining majburiyatlari<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi:<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, mehnat shartnomalari shartlariga rioya etishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarni<\/span> mehnat shartnomasida shartlashilgan ish bilan ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

xodimlarni<\/span> ishga qabul qilishda, mehnat jarayonida va xodim bilan mehnat shartnomasini bekor qilishda ushbu Kodeksning mehnat va mashg\u2018ulotlar sohasida kamsitishni taqiqlash to\u2018g\u2018risidagi talablari buzilishiga yo\u2018l qo\u2018ymasligi;<\/span><\/p>\n

majburiy<\/span> mehnat va bolalar mehnatining og\u2018ir shakllari qo\u2018llanilishiga yo\u2018l qo\u2018ymasligi;<\/span><\/p>\n

mehnatni<\/span> muhofaza qilish normativ talablariga muvofiq bo\u2018lgan mehnat xavfsizligini va shart-sharoitlarini ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

xodimlarni<\/span> o\u2018z mehnat majburiyatlarini bajarishi uchun zarur bo\u2018lgan asbob-uskunalar, asboblar, texnik hujjatlar va boshqa vositalar bilan ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

xodimlarga<\/span> berilishi lozim bo\u2018lgan ish haqini ushbu Kodeksga, jamoa shartnomasiga, ichki mehnat tartibi qoidalariga, boshqa ichki hujjatlarga, mehnat shartnomalariga muvofiq belgilangan muddatlarda to\u2018liq hajmda to\u2018lashi;<\/span><\/p>\n

ushbu<\/span> Kodeksda belgilangan tartibda jamoa muzokaralarini olib borishi, shuningdek jamoa shartnomasini tuzishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> vakillariga jamoa kelishuvini va jamoa shartnomasini tuzish hamda ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshirish uchun zarur bo\u2018lgan to\u2018liq va ishonchli axborotni taqdim etishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarni<\/span> ularning birlashish huquqi to\u2018g\u2018risida xabardor qilishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarni<\/span> o\u2018z mehnat faoliyati bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan, qabul qilinayotgan ichki hujjatlar bilan imzo qo\u2018ydirib tanishtirishi;<\/span><\/p>\n

davlat<\/span> mehnat inspektorlarining, shuningdek mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga rioya etilishi ustidan tekshiruv va nazoratni amalga oshirish vakolatiga ega bo\u2018lgan boshqa davlat organlari mansabdor shaxslarining ko\u2018rsatmalarini o\u2018z vaqtida bajarishi;<\/span><\/p>\n

xodimlar<\/span> davlat organlaridagi saylab qo\u2018yiladigan lavozimlarga saylanganligi tufayli ularning ish joyi saqlanib qolgan hollarda ushbu ish beruvchi ilgari mehnat shartnomasini bekor qilgan xodimlarni ishga qabul qilishi; <\/span><\/p>\n

tegishli kasaba uyushmasi organlarining, xodimlar tomonidan saylangan boshqa vakillarning mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning aniqlangan qoidabuzarliklari haqidagi ko\u2018rsatmalari hamda taqdimnomalarini o\u2018z vaqtida ko\u2018rib chiqishi, aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish bo\u2018yicha choralar ko\u2018rishi va ko\u2018rilgan choralar to\u2018g\u2018risida mazkur organlar hamda vakillarga xabar qilishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> o\u2018z mehnat majburiyatlarini bajarishi bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan maishiy ehtiyojlari ta\u2019minlanishini amalga oshirishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalardan va kasb kasalliklaridan majburiy davlat ijtimoiy sug\u2018urtasini, shuningdek ish beruvchining fuqarolik javobgarligi majburiy sug\u2018urtasini ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

o\u2018z<\/span> mehnat majburiyatlarini bajarganligi munosabati bilan xodimlarga yetkazilgan moddiy zararning o\u2018rnini mehnat qonunchiligida belgilangan tartibda hamda shartlarda qoplashi;<\/span><\/p>\n

mehnat shartnomalarini, shuningdek ularga doir o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalarni O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda \u201cYagona milliy mehnat tizimi\u201d idoralararo dasturiy-apparat majmuida o\u2018z vaqtida ro\u2018yxatga olishi shart.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining zimmasida mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlarga <\/span>va<\/span> mehnat shartnomasiga muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarning yuzaga kelishi asoslari<\/span><\/strong><\/p>\n

26-modda. Yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarning yuzaga kelishi<\/span><\/p>\n

Xodim <\/span>va<\/span> ish beruvchi o\u2018rtasidagi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar ushbu Kodeksga muvofiq ular tomonidan tuziladigan mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

Qonunchilikda yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda yoxud tashkilot ustavida (nizomida) belgilangan hollarda <\/span>va<\/span> tartibda yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar mehnat shartnomasiga asosan quyidagilar natijasida yuzaga keladi:<\/span><\/p>\n

lavozimga<\/span> saylanish yoki tegishli lavozimni egallash uchun tanlovdan o\u2018tish;<\/span><\/p>\n

lavozimga<\/span> tayinlash yoki lavozimga tasdiqlash;<\/span><\/p>\n

vakolatli<\/span> davlat organlari tomonidan ishga yuborish;<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatiga <\/span>bo\u2018lgan<\/span> huquqqa doir tasdiqnoma berish;<\/span><\/p>\n

ota-onaning<\/span> har ikkisining yoki ota-onadan birining (ota-onaning o\u2018rnini bosuvchi shaxsning) roziligi;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchining zimmasiga mehnat shartnomasini tuzish majburiyatini yuklatish to\u2018g\u2018risidagi sud qarorini qabul qilish;<\/span><\/p>\n

shaxsiy<\/span> mehnatdan foydalanish bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan va fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnoma asosida yuzaga kelgan munosabatlarni sud tomonidan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar deb e\u2019tirof etish.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi tegishli tarzda rasmiylashtirilmagan taqdirda, xodim <\/span>va<\/span> ish beruvchi o\u2018rtasidagi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar ish beruvchining yoki uning shunga vakolatli bo\u2018lgan vakilining ijozati bilan yoki topshirig\u2018iga ko\u2018ra xodimga haqiqatda ishlashga ruxsat etilganligi asosida ham yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

27-modda. Lavozimga saylanish yoki tegishli lavozimni egallash uchun tanlovdan o\u2018tish natijasida mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar<\/span><\/p>\n

Agar lavozimga saylanish xodimdan muayyan mehnat vazifasini bajarishni talab etsa, lavozimga saylanish natijasida mehnat shartnomasi asosidagi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

Agar mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda yoxud tashkilot ustavida (nizomida) tanlov <\/span>bo\u2018yicha<\/span> egallanishi lozim bo\u2018lgan lavozimlar ro\u2018yxati va ushbu lavozimlarga tanlov o\u2018tkazish tartibi belgilangan bo\u2018lsa, tegishli lavozimni egallash uchun tanlovdan o\u2018tish natijasida shartnoma asosidagi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

28-modda. Lavozimga tayinlash yoki lavozimga tasdiqlash natijasida mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar qonunchilikda <\/span>va<\/span> mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda yoki tashkilot ustavida (nizomida) nazarda tutilgan hollarda lavozimga tayinlash yoki lavozimga tasdiqlash natijasida mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

29-modda. Vakolatli davlat organlari tomonidan ishga yuborish munosabati bilan mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar <\/span><\/p>\n

Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalaridan <\/span>bo\u2018lgan<\/span> shaxslarning yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlari mehnat shartnomasi asosida ularni mahalliy mehnat organining yo\u2018llanmasi bo\u2018yicha \u201cAholi bandligi to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda ishga joylashtirish natijasida yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

Davlat grantlari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> ta\u2019lim olgan oliy ta\u2019lim tashkilotlarining bitiruvchilari bilan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar oliy ta\u2019lim tashkilotining taqsimot komissiyasi tomonidan berilgan mehnat shartnomasi asosida ularni ishga yuborish natijasida yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

Muqobil xizmatga chaqirilgan fuqarolarning yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlari tuman mudofaa ishlari <\/span>bo\u2018limi<\/span> tomonidan muqobil xizmatni o\u2018tash joyini tayinlash haqida berilgan ko\u2018rsatma bo\u2018yicha mehnat shartnomasi asosida ularni tashkilotlarga yuborish natijasida yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

30-modda. O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma mavjud <\/span>bo\u2018lganda<\/span> mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar<\/span><\/p>\n

Mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun qonuniy ravishda O\u2018zbekiston Respublikasiga kelgan chet davlatlar fuqarolari va doimiy ravishda boshqa davlatlar hududida yashayotgan fuqaroligi bo\u2018lmagan shaxslar bilan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar vakolatli davlat organi bergan O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma olinganidan, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa talablar bajarilganidan keyin tuziladigan mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

31-modda. Ota-onadan birining (ota-onaning o\u2018rnini bosuvchi shaxsning) yozma roziligi mavjud <\/span>bo\u2018lganda<\/span> mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar<\/span><\/p>\n

O\u2018n beshdan o\u2018n olti yoshgacha shaxslar bilan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar ularni mazkur yoshga to\u2018lguniga qadar ishga qabul qilishga ushbu Kodeksga muvofiq yo\u2018l qo\u2018yiladigan hollarda ota-onadan birining (ota-onaning o\u2018rnini bosuvchi shaxsning) dastlabki yozma roziligi mavjud <\/span>bo\u2018lganda<\/span> mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

32-modda. Ish beruvchining zimmasiga mehnat shartnomasini tuzish majburiyatini yuklatish to\u2018g\u2018risidagi sud qarori qabul qilinishi natijasida mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi tomonidan ishga qabul qilish qonunga xilof ravishda rad etilgan shaxslar bilan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar ish beruvchining zimmasiga mehnat shartnomasini tuzish majburiyatini yuklatish to\u2018g\u2018risidagi sud qarori qabul qilinishi natijasida tuzilgan mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

33-modda. Shaxsiy mehnatdan foydalanish bilan bog\u2018liq <\/span>bo\u2018lgan<\/span> va fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnoma asosida yuzaga kelgan munosabatlarni yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar deb e\u2019tirof etish<\/span><\/p>\n

Jismoniy shaxs bilan ushbu Kodeks 11-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan munosabatlarni haqiqatdan tartibga soluvchi fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnomani tuzish ushbu munosabatlarning sud tomonidan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar deb e\u2019tirof etilishiga sabab <\/span>bo\u2018ladi<\/span>. Bunday holda mehnat shartnomasi fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnoma tuzilgan kundan e\u2019tiboran tuzilgan deb hisoblanadi, taraflarning munosabatlari esa shartnomada shartlashilgan ishni jismoniy shaxs tomonidan bajarish boshlangan kundan e\u2019tiboran yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar deb e\u2019tirof etiladi.<\/span><\/p>\n

Shaxsiy mehnatdan foydalanish bilan bog\u2018liq <\/span>bo\u2018lgan<\/span> va fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnoma asosida yuzaga kelgan munosabatlar tugatilgan taqdirda, ushbu munosabatlarni yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar deb e\u2019tirof etish sud tomonidan amalga oshiriladi. Mazkur shartnoma <\/span>bo\u2018yicha<\/span> ijrochi bo\u2018lgan jismoniy shaxs ushbu munosabatlarni yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar deb e\u2019tirof etish uchun yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiqish uchun nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda sudga murojaat qilishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

II BO\u2018LIM. MEHNAT SOHASIDAGI IJTIMOIY SHERIKLIK<\/span><\/strong><\/p>\n

4-BOB. UMUMIY QOIDALAR<\/span><\/strong><\/p>\n

34-modda. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik tushunchasi <\/span>va<\/span> asosiy prinsiplari<\/span><\/p>\n

Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik o\u2018z vakillari timsolida xodimlar, ish beruvchilar, ularning vakillari, davlat organlari o\u2018rtasidagi o\u2018zaro munosabatlar tizimi <\/span>bo\u2018lib<\/span>, bu tizim yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni hamda ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish masalalari yuzasidan xodimlar, ish beruvchilar va davlat manfaatlarini muvofiqlashtirishni ta\u2019minlashga qaratilgan bo\u2018ladi. <\/span><\/p>\n

Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

taraflar<\/span> va ularning vakillari tomonidan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga rioya etish;<\/span><\/p>\n

taraflar<\/span> vakillarining vakolatliligi;<\/span><\/p>\n

taraflarning<\/span> teng huquqliligi;<\/span><\/p>\n

taraflar<\/span> manfaatlarining hisobga olinishi;<\/span><\/p>\n

taraflarning<\/span> shartnoma asosidagi munosabatlarda ishtirok etishdan manfaatdorligi; <\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> va mashg\u2018ulot sohasiga kiradigan masalalarni tanlash hamda muhokama qilish erkinligi;<\/span><\/p>\n

taraflar<\/span> tomonidan majburiyatlarni o\u2018z zimmasiga olishning ixtiyoriyligi;<\/span><\/p>\n

taraflar<\/span> o\u2018z zimmasiga olayotgan majburiyatlarning haqiqiyligi va ularni bajarishning majburiyligi;<\/span><\/p>\n

davlatning<\/span> ijtimoiy sheriklikni mustahkamlash va rivojlantirishga ko\u2018maklashishi; <\/span><\/p>\n

qabul<\/span> qilingan jamoa kelishuvlarining, jamoa shartnomasining, shuningdek ijtimoiy sheriklikning boshqa hujjatlarida ko\u2018rsatilgan qoidalarning bajarilishi ustidan nazorat;<\/span><\/p>\n

taraflarning<\/span>, ular vakillarining o\u2018z aybi bilan jamoa kelishuvlari va jamoa shartnomasi bajarilmaganligi uchun javobgarligi.<\/span><\/p>\n

35-modda. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning darajalari<\/span><\/p>\n

Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik:<\/span><\/p>\n

boshlang\u2018ich<\/span> darajada (tashkilotda yoki jismoniy shaxs bo\u2018lgan ish beruvchida);<\/span><\/p>\n

hududiy<\/span> darajada; <\/span><\/p>\n

tarmoq<\/span> darajasida; <\/span><\/p>\n

respublika<\/span> darajasida amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

36-modda. Mehnat jamoasi<\/span><\/p>\n

Ish beruvchida mehnat shartnomasi asosida mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan barcha xodimlar mehnat jamoasini tashkil etadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat jamoasi ijtimoiy sheriklik sohasidagi o\u2018z vakolatlarini umumiy yig\u2018ilish (konferensiya) o\u2018tkazish orqali amalga oshiradi.<\/span><\/p>\n

Mehnat jamoasining umumiy yig\u2018ilishi, agar unda ish beruvchida mehnat shartnomasi asosida mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan xodimlarning yarmidan ko\u2018prog\u2018i hozir <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, vakolatli hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat jamoasining konferensiyasi, agar unda tashkilot <\/span>bo\u2018linmalari<\/span> delegatlarining kamida uchdan ikki qismi hozir bo\u2018lsa, vakolatli hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat jamoasi umumiy yig\u2018ilishining (konferensiyasining) qarori, agar umumiy yig\u2018ilishda (konferensiyada) ishtirok etayotgan xodimlarning (delegatlarning) ellik foizidan ko\u2018prog\u2018i uni yoqlab ovoz bergan <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, qabul qilingan hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat jamoasining umumiy yig\u2018ilishi (konferensiyasi):<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> mehnat jamoasi manfaatlarini ifodalash vakolati berilgan vakillik organini belgilaydi;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> shartnomasini ma\u2019qullash yoki ma\u2019qullamaslik to\u2018g\u2018risida qaror qabul qiladi;<\/span><\/p>\n

amal<\/span> qilishi tegishli xodimlarga va ish beruvchiga nisbatan tatbiq etiladigan jamoa kelishuvlarining, shuningdek jamoa shartnomasining ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvining, jamoa shartnomasining taraflar tomonidan ijro etilishi samaradorligiga baho beradi;<\/span><\/p>\n

qonunchilikka<\/span> va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga muvofiq o\u2018zga vakolatlarni amalga oshiradi.<\/span><\/p>\n

37-modda. Xodimlarning birlashish huquqi<\/span><\/p>\n

Xodimlar o\u2018z huquqlari va manfaatlarini biror-bir farqqa qaramasdan ifoda etish hamda himoya qilish maqsadida ixtiyoriy ravishda o\u2018z xohishiga ko\u2018ra va oldindan ruxsat olmasdan kasaba uyushmalarini tuzish huquqiga, shuningdek kasaba uyushmalariga yoki xodimlarning boshqa birlashmalariga a\u2019zo bo\u2018lish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy sheriklikning tegishli darajalarida kasaba uyushmalari mavjud <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> taqdirda, xodimlar o\u2018z manfaatlarini ifoda etish va himoya qilishni ta\u2019minlash uchun boshqa birlashmalar tuzishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Kasaba uyushmalariga yoxud xodimlarning boshqa birlashmalariga mansublik yoki mansub emaslik fuqarolarning O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi <\/span>va<\/span> boshqa qonunchilik hujjatlari bilan kafolatlangan mehnat huquqlarini hamda boshqa ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, shaxsiy huquqlari va erkinliklarini biror-bir tarzda cheklashga sabab bo\u2018lmaydi. <\/span><\/p>\n

Kasaba uyushmalarining yoki xodimlar boshqa birlashmalarining barcha a\u2019zolari ushbu Kodeksda, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, kasaba uyushmalarining yoki xodimlarning boshqa birlashmalari ustavlarida yoxud ichki hujjatlarda belgilangan o\u2018z huquq <\/span>va<\/span> majburiyatlari borasida tengdir.<\/span><\/p>\n

Ishga qabul qilishni, xodim uchun ehtimol tutilgan imtiyozlar <\/span>va<\/span> preferensiyalarni, shu jumladan ustamalarni, mukofot pullarini, ishda yuqori martabaga ko\u2018tarilishni, shuningdek mehnat shartnomasining bekor qilinishini muayyan kasaba uyushmasiga yoki xodimlarning boshqa birlashmasiga mansublik yoki mansub emaslik, unga a\u2019zo bo\u2018lish yoxud undan chiqish bilan bog\u2018lash taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Kasaba uyushmalariga yoki xodimlarning boshqa birlashmalariga mansubligi yoki mansub emasligi belgisi <\/span>bo\u2018yicha<\/span> o\u2018zini kamsitilgan deb hisoblagan shaxs kamsitilganlik fakti ustidan belgilangan tartibda shikoyat qilishi mumkin. Kamsitilgan shaxsning kamsitishni bartaraf etish, buzilgan huquqini tiklash va o\u2018ziga yetkazilgan moddiy zararning o\u2018rnini qoplash va ma\u2019naviy ziyonni kompensatsiya qilish to\u2018g\u2018risidagi talablari sud tartibida hal etiladi. <\/span><\/p>\n

Xodimlarning birlashish huquqini amalga oshirishga monelik qilishga, shuningdek ularni kasaba uyushmalariga yoki xodimlarning boshqa birlashmalariga a\u2019zo <\/span>bo\u2018lishga<\/span> majburlashga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Xodimning kasaba uyushmasiga yoki xodimlarning boshqa birlashmalariga a\u2019zo <\/span>bo\u2018lmaslik<\/span> to\u2018g\u2018risidagi yozma yoki og\u2018zaki majburiyatlari haqiqiy emasdir.<\/span><\/p>\n

38-modda. Ish beruvchilarning birlashish huquqi<\/span><\/p>\n

Ish beruvchilar o\u2018z huquqlari va qonuniy manfaatlarini ifoda etish hamda himoya qilish, ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish maqsadida oldindan ruxsat olmasdan ixtiyoriy ravishda o\u2018z birlashmalarini tuzish, shuningdek ish beruvchilar birlashmalariga ularning ustavlarida belgilangan tartibda a\u2019zo <\/span>bo\u2018lish<\/span> huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchilar birlashmasi yuridik <\/span>va<\/span> (yoki) jismoniy shaxslar bo\u2018lgan ish beruvchilarning va (yoki) ish beruvchilar birlashmalarining ixtiyoriy a\u2019zoligiga asoslangan nodavlat notijorat tashkilotdir.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchilarning birlashish huquqini amalga oshirishga monelik qilishga, shuningdek ularni ish beruvchilarning u yoki bu birlashmalariga a\u2019zo <\/span>bo\u2018lishga<\/span> majburlashga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

39-modda. Ijtimoiy sheriklik taraflari<\/span><\/p>\n

Boshlang\u2018ich darajadagi ijtimoiy sheriklik ikki tomonlama xususiyatga ega. Mehnat jamoasi <\/span>va<\/span> ish beruvchi boshlang\u2018ich darajadagi ijtimoiy sheriklik taraflaridir.<\/span><\/p>\n

Tarmoq <\/span>va<\/span> hududiy darajalardagi ijtimoiy sheriklik ikki tomonlama yoki uch tomonlama xususiyatga ega. Xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilarning tegishli birlashmalari tarmoq va hududiy darajadagi ikki tomonlama ijtimoiy sheriklik taraflaridir. Hududiy darajadagi uch tomonlama ijtimoiy sheriklikda xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilar hududiy birlashmalarining taklifiga ko\u2018ra mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va boshqa manfaatdor davlat organlari ishtirok etadi. Tarmoq darajasidagi uch tomonlama ijtimoiy sheriklikda xodimlarning <\/span>va<\/span> ish beruvchilarning <\/span>tarmoq birlashmalari taklifiga ko\u2018ra tegishli tarmoqdagi davlat boshqaruvi organlari ishtirok etadi. O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik <\/span>va<\/span> mehnat munosabatlari vazirligi tegishli tarmoqdagi davlat boshqaruvi organlari ish beruvchilar sifatida ishtirok etadigan hollarda tarmoq darajasidagi uch tomonlama ijtimoiy sheriklikda ishtirok etadi.<\/span><\/p>\n

Respublika darajasidagi ijtimoiy sheriklik uch tomonlama xususiyatga ega. Xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilarning respublika birlashmalari hamda O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, manfaatdor vazirliklar va idoralar respublika darajasidagi ijtimoiy sheriklik taraflaridir.<\/span><\/p>\n

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari ish beruvchilar sifatida ish yuritadigan hollarda ular ijtimoiy sheriklikning ish beruvchiga vakillik qiladigan tarafi <\/span>bo\u2018ladi<\/span>.<\/span><\/p>\n

40-modda. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning mehnat huquqi normalarini o\u2018z ichiga olgan huquqiy hujjatlari<\/span><\/p>\n

Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning huquqiy hujjatlari quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvlari;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> shartnomasi;<\/span><\/p>\n

tashkilotning<\/span> ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qabul qilingan boshqa ichki hujjatlari.<\/span><\/p>\n

41-modda. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish shakllari<\/span><\/p>\n

Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish shakllari quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvlari, jamoa shartnomalari loyihalarini tayyorlash bo\u2018yicha jamoaviy muzokaralar;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvlari va jamoa shartnomasini tuzish;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishgan holda ichki hujjatlarni qabul qilish;<\/span><\/p>\n

ijtimoiy<\/span> sheriklik taraflari tomonidan jamoa kelishuvlari, jamoa shartnomasi va ijtimoiy sheriklikning boshqa hujjatlari qoidalarining ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> o\u2018z vakillari orqali ijtimoiy sheriklik darajasiga muvofiq tashkilotlarni, hududni, tarmoqni, respublikani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish masalalarini ko\u2018rib chiqishda ishtirok etishi;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va ijtimoiy sheriklik hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning ayrim qoidalarini ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasining dastlabki roziligi bilan qo\u2018llashi;<\/span><\/p>\n

yakka<\/span> tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish, xodimlarning mehnat huquqlari kafolatlarini ta\u2019minlash hamda mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikni va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarni takomillashtirish masalalari bo\u2018yicha ijtimoiy sheriklik taraflari tomonidan o\u2018zaro maslahatlashuvlar (muzokaralar) o\u2018tkazish;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> nizolarini hal etishda (tartibga solishda) xodimlar va ish beruvchilar vakillarining ishtirok etishi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy sheriklik qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa shakllarda ham amalga oshirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

5-BOB. XODIMLARNING VA ISH BERUVCHILARNING IJTIMOIY SHERIKLIKDAGI VAKILLIGI<\/span><\/strong><\/p>\n

42-modda. Xodimlarning vakilligi<\/span><\/p>\n

Tashkilotda yoki jismoniy shaxs <\/span>bo\u2018lgan<\/span> ish beruvchida xodimlarning vakilligini hamda ularning huquqlari va manfaatlarini himoya qilishni boshlang\u2018ich darajada kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi amalga oshiradi. Xodimlarning <\/span>va<\/span> ish beruvchilarning manfaatlarini aynan bitta vakillik organi ifoda etishi hamda himoya qilishi mumkin emas. <\/span><\/p>\n

Xodimlar vakilligini, ularning huquq <\/span>va<\/span> manfaatlarini himoya qilishni quyidagilar amalga oshiradi:<\/span><\/p>\n

hududiy<\/span> va tarmoq darajalarida \u2014 tegishli kasaba uyushmalari, ularning birlashmalari va bo\u2018linmalari (bundan buyon matnda hududiy va tarmoq kasaba uyushmalari birlashmalari deb yuritiladi);<\/span><\/p>\n

respublika<\/span> darajasida \u2014 respublika kasaba uyushmalari birlashmalari. <\/span><\/p>\n

43-modda. Xodimlar vakillarining huquqlari<\/span><\/p>\n

Xodimlarning vakillari quyidagi huquqlarga ega:<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> muzokaralarini olib borish, jamoa kelishuvlarini, jamoa shartnomalarini tuzish va ularning bajarilishini nazorat qilish;<\/span><\/p>\n

ijtimoiy<\/span> sheriklikning turli darajalarida ijtimoiy va iqtisodiy rivojlanish masalalarini hal qilishda ishtirok etish;<\/span><\/p>\n

tashkilotning<\/span> ichki normativ hujjatlarini ishlab chiqishda ishtirok etish, mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan hollarda esa ish beruvchi tomonidan tegishli ichki hujjat qabul qilinishiga o\u2018z roziligini yoki noroziligini bildirish;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, xodimlarning vakillari bilan kelishilgan holda qabul qilingan ichki hujjatlarga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchilarga, ularning vakillariga mehnat to\u2018g\u2018risidagi huquqiy hujjatlarni tayyorlash bo\u2018yicha takliflar kiritish;<\/span><\/p>\n

vakolatli<\/span> davlat organlariga xodimlarni ommaviy ravishda ishdan ozod etishni to\u2018xtatish to\u2018g\u2018risida takliflar kiritish;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> masalalari, tashkilotning faoliyati, boshqa ijtimoiy-iqtisodiy masalalar bo\u2018yicha zarur axborot olish;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> joylariga moneliksiz tashrif buyurish, ish beruvchilardan, ularning vakillaridan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish uchun zarur ma\u2019lumotlarni olish;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> nizolarini hal etish (tartibga solish) organlarida xodimlarning manfaatlarini himoya qilish;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchining va u vakolat bergan shaxslarning qarorlari ustidan, agar ular qonunchilikka yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga zid bo\u2018lsa yoxud xodimlarning huquqlarini boshqacha tarzda buzadigan bo\u2018lsa, sudga shikoyat qilish;<\/span><\/p>\n

agar<\/span> xodimlarning ijtimoiy-mehnat munosabatlaridagi huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan boshqa harakatlar qonunchilikka zid bo\u2018lmasa, ularni ham amalga oshirish.<\/span><\/p>\n

Xodimlarning vakillari tomonidan huquqlarni amalga oshirish ish beruvchilarning ish samaradorligini pasaytirmasligi, ularning belgilangan ish tartibi <\/span>va<\/span> rejimini buzmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

44-modda. Xodimlarning vakillik organlari tarkibiga saylangan shaxslarga beriladigan mehnat kafolatlari<\/span><\/p>\n

Xodimlarning vakillik organlari tarkibiga saylangan shaxslarga xodimlarning huquq <\/span>va<\/span> manfaatlarini ifoda etishga hamda himoya qilishga doir faoliyatni amalga oshirishi munosabati bilan ish beruvchilar, ularning vakillari tomonidan biror-bir shakldagi ta\u2019qib qilinishdan himoya qilinish kafolatlanadi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarning vakillik organlari tarkibiga saylangan va ishlab chiqarishdagi ishidan ozod etilmagan xodimlarga nisbatan intizomiy jazo choralarini qo\u2018llashga, ular bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusi bilan bekor qilishga, shuningdek xodimlarning vakillik organlari tarkibiga saylangan xodimlar bilan mehnatga oid munosabatlarni ularning saylab qo\u2018yiladigan lavozimdagi vakolatlari tugaganidan keyin ikki yil ichida ish beruvchining tashabbusi bilan mazkur shaxslar o\u2018z faoliyatini amalga oshirgan vakillik organining oldindan roziligini olmasdan bekor qilishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarning tegishli vakillik organi rahbari bo\u2018lgan va ishlab chiqarishdagi ishidan ozod etilmagan xodimga nisbatan intizomiy jazo choralarini qo\u2018llashga, u bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusi bilan bekor qilishga, shuningdek xodimlarning vakillik organi rahbari bo\u2018lgan xodim bilan mehnatga oid munosabatlarni uning vakolatlari tugaganidan keyin ikki yil ichida ish beruvchining tashabbusi bilan mazkur vakillik organi ishtirokchi bo\u2018lgan xodimlarning tegishli hududiy yoki tarmoq birlashmasining oldindan roziligini olmasdan bekor qilishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarning vakillik organidagi saylab qo\u2018yiladigan lavozimlarga saylanganligi oqibatida ishlab chiqarishdagi ishidan ozod etilgan xodimlarga ularning saylab qo\u2018yiladigan lavozimdagi vakolatlari tugaganidan keyin avvalgi ishi (lavozimi) beriladi, bunday ish (lavozim) mavjud <\/span>bo\u2018lmaganda<\/span> esa boshqa teng ish (lavozim) beriladi. <\/span><\/p>\n

Kasaba uyushmasi organlariga saylangan xodimlarga tegishli ish (lavozim) berish imkoniyati <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> taqdirda, ular qonun hujjatlarida yoki jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida nazarda tutilgan imtiyozlardan foydalanadi.<\/span><\/p>\n

45-modda. Ish beruvchilarning xodimlar vakillarining faoliyatini amalga oshirish uchun sharoitlar yaratishga doir majburiyatlari<\/span><\/p>\n

Ish beruvchilar:<\/span><\/p>\n

xodimlar<\/span> vakillarining huquqlarini buzmasligi, ularning faoliyatiga ko\u2018maklashishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> manfaatlariga daxldor qarorlar qabul qilinguniga qadar xodimlar vakillari bilan maslahatlashuvlar o\u2018tkazishi, qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan hollarda esa ularning roziligini olishi;<\/span><\/p>\n

xodimlar<\/span> vakillarining takliflarini o\u2018z vaqtida ko\u2018rib chiqishi va qabul qilingan qarorlar to\u2018g\u2018risida ularga yozma shaklda asoslangan tarzda xabar qilishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> vakillarini ular qaysi xodimlar manfaatlarini ifodalayotgan bo\u2018lsa, o\u2018sha xodimlarning ish joylariga moneliksiz kiritishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> ijtimoiy-iqtisodiy huquq va manfaatlari masalalariga oid zarur axborotni xodimlar vakillariga bepul taqdim etishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> vakillari o\u2018z vazifalarini bajarishi uchun zarur shart-sharoitlar bilan ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> vakili bo\u2018lgan va ishlab chiqarishdagi ishidan ozod etilmagan shaxslarga ish vaqtida xodimlarning manfaatlarini ifodalash hamda himoya qilish majburiyatlarini bajarish uchun o\u2018rtacha ish haqi saqlangan holda vaqt berishi. <\/span>Ko\u2018rsatilgan<\/span> shaxslarga taqdim etiladigan vaqtning aniq davomiyligi jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, agar ular tuzilmagan bo\u2018lsa, ish beruvchilar yoki ularning vakillari bilan kelishib belgilanadi. Bunda ushbu vaqtning davomiyligi ish haftasi soatlari miqdorining o\u2018ttiz foizidan kam <\/span>bo\u2018lishi<\/span> mumkin emas; <\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> vakillariga jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida belgilangan maqsadlar uchun va miqdorlarda mablag\u2018lar ajratishi shart.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchilarning zimmasida xodimlar vakillariga nisbatan qonunchilikda <\/span>va<\/span> mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan boshqa majburiyatlar ham bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

46-modda. Ish beruvchilarning vakillari<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining vakilligini hamda ularning huquq <\/span>va<\/span> manfaatlarini boshlang\u2018ich darajada ifoda etish va himoya qilishni tashkilot rahbari, jismoniy shaxs bo\u2018lgan ish beruvchi yoki ular vakolat bergan shaxslar ushbu Kodeksga, qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, ish beruvchining ta\u2019sis hujjatlariga muvofiq amalga oshiradi.<\/span><\/p>\n

Hududiy, tarmoq <\/span>va<\/span> respublika darajasida ish beruvchilarning vakilligini hamda ularning huquq va manfaatlarini ifoda etish hamda himoya qilishni tegishincha ish beruvchilarning hududiy, tarmoq va respublika birlashmalari amalga oshiradi.<\/span><\/p>\n

47-modda. Xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilar vakillarining faoliyatiga to\u2018sqinlik qilishni taqiqlash<\/span><\/p>\n

Xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilar vakillarining qonuniy faoliyatiga har qanday shaklda to\u2018sqinlik qilish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchilarning tashabbusi bilan xodimlar vakillarining faoliyatini tugatishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Xodimlar vakillarining qonuniy faoliyatini amalga oshirishga to\u2018sqinlik qiladigan yoxud ushbu moddaning ikkinchi qismida ko\u2018rsatilgan harakatlarni sodir etgan ish beruvchilar, ular vakolat bergan shaxslar qonunga muvofiq javobgar <\/span>bo\u2018ladi<\/span>.<\/span><\/p>\n

Xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilar vakillarining faoliyati o\u2018z ta\u2019sis hujjatlarida belgilangan tartibda, shuningdek sudning qarori bilan tugatilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

6-BOB. MEHNAT SOHASIDAGI IJTIMOIY SHERIKLIK ORGANLARI<\/span><\/strong><\/p>\n

48-modda. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik organlari tizimi<\/span><\/p>\n

Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik organlari tizimini boshlang\u2018ich, hududiy, tarmoq <\/span>va<\/span> respublika darajalarida tuziladigan ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiyalar tashkil etadi.<\/span><\/p>\n

Xodimlar <\/span>va<\/span> (yoki) ish beruvchilar tomonidan vakolat berilgan bir necha vakillar mavjud bo\u2018lgan taqdirda, ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiyalar tarkibi mutanosib vakillik prinsipi asosida, taqdim etilayotgan xodimlar va ish beruvchilarning soniga qarab shakllantiriladi.<\/span><\/p>\n

49-modda. Boshlang\u2018ich darajadagi ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya<\/span><\/p>\n

Boshlang\u2018ich darajada xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchining teng sonli vakillaridan ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha ikki tomonlama komissiya tuziladi. <\/span><\/p>\n

Taraflarning har biridan <\/span>bo\u2018lgan<\/span> vakillarning son jihatidan tarkibi ish beruvchining kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuviga ko\u2018ra belgilanadi. Ish beruvchi vakillarining shaxsiy tarkibi ish beruvchining buyrug\u2018i bilan, kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi vakillarining shaxsiy tarkibi esa kasaba uyushmasi qo\u2018mitasining qarori bilan tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

50-modda. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> hududiy komissiyalar<\/span><\/p>\n

Xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilarning teng sonli vakillaridan ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha ikki tomonlama yoxud uch tomonlama hududiy komissiyalar tuzilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> ikki tomonlama hududiy komissiya tarkibiga xodimlar va ish beruvchilarning hududiy birlashmalari vakillari kiradi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> uch tomonlama hududiy komissiya xodimlar va ish beruvchilarning hududiy birlashmalari taklifi asosida tuziladi. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> uch tomonlama hududiy komissiya tarkibiga xodimlar va ish beruvchilarning hududiy birlashmalari vakillari, shuningdek mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari vakillari kiradi.<\/span><\/p>\n

Taraflarning har biridan <\/span>bo\u2018lgan<\/span> vakillarning son jihatidan tarkibi taraflarning kelishuviga ko\u2018ra belgilanadi. Xodimlar vakillarining shaxsiy tarkibi xodimlarning tegishli hududiy birlashmasi tomonidan, ish beruvchilar vakillarining shaxsiy tarkibi ish beruvchilarning hududiy birlashmasi tomonidan, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organi vakillarining shaxsiy tarkibi esa ushbu organ rahbari tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

51-modda. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> tarmoq komissiyalari<\/span><\/p>\n

Tarmoq darajasida xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilarning teng sonli vakillaridan ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha ikki tomonlama yoxud uch tomonlama komissiyalar tuzilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> ikki tomonlama tarmoq komissiyasi tarkibiga xodimlar va ish beruvchilarning tarmoq birlashmalari vakillari kiradi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> uch tomonlama tarmoq komissiyasi xodimlar va ish beruvchilarning tarmoq birlashmalari taklifi asosida tuziladi. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> uch tomonlama tarmoq komissiyasi tarkibiga xodimlar va ish beruvchilarning tarmoq birlashmalari vakillari, shuningdek tegishli tarmoqdagi davlat boshqaruvi organlari vakillari kiradi. Tegishli tarmoqdagi davlat boshqaruvi organlari ish beruvchilar sifatida ish yuritgan hollarda O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik <\/span>va<\/span> mehnat munosabatlari vazirligi ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha uch tomonlama tarmoq komissiyasida ishtirok etadi.<\/span><\/p>\n

Taraflarning har biridan <\/span>bo\u2018lgan<\/span> vakillarning son jihatidan tarkibi taraflarning kelishuviga ko\u2018ra belgilanadi. Xodimlar vakillarining shaxsiy tarkibi xodimlarning tegishli tarmoq birlashmasi tomonidan, ish beruvchilar vakillarining shaxsiy tarkibi ish beruvchilarning tarmoqdagi birlashmasi, tegishli tarmoq davlat boshqaruvi organlari vakillarining shaxsiy tarkibi esa ushbu organ rahbari tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

52-modda. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> respublika komissiyasi <\/span><\/p>\n

Respublika darajasida xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilarning teng sonli vakillaridan ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha uch tomonlama komissiya tuziladi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> respublika uch tomonlama komissiyasi tarkibiga xodimlar va ish beruvchilarning respublika birlashmalari vakillari, shuningdek O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining vakillari kiradi.<\/span><\/p>\n

Taraflarning har biridan <\/span>bo\u2018lgan<\/span> vakillarning son jihatidan tarkibi taraflarning kelishuviga ko\u2018ra belgilanadi. Xodimlar vakillarining shaxsiy tarkibi xodimlarning respublika birlashmalari tomonidan, ish beruvchilar vakillarining shaxsiy tarkibi ish beruvchilarning respublika birlashmalari tomonidan, O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakillarining shaxsiy tarkibi esa O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining farmoyishi bilan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

53-modda. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalar vakolatlarining muddati <\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalar doimiy faoliyat ko\u2018rsatuvchi organlardir. Komissiyalar vakolatlarining muddati tegishli jamoa kelishuvini yoki jamoa shartnomasini tayyorlash <\/span>va<\/span> uning amal qilish muddatiga belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Taraflar tomonidan yangi jamoa kelishuvini, jamoa shartnomasini tayyorlash to\u2018g\u2018risida qaror qabul qilingan taqdirda ular ushbu Kodeksning 48 \u2014 51-moddalarida nazarda tutilgan tartibda yangidan ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> tegishli komissiyalarni tuzadi. Bunda, agar ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya ishining yakunlariga ko\u2018ra tegishli taraf avvalgi komissiya tarkibida bo\u2018lgan shaxslarning faoliyatini qoniqarli deb topgan bo\u2018lsa, tegishli tarafning qarori bilan komissiya tarkibiga ushbu shaxslar ham kiritilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

54-modda. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya a\u2019zosining faoliyatini tugatish yoki uni vaqtincha almashtirish<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya a\u2019zosining faoliyati komissiya vakolatlarining muddati tugashi munosabati bilan, shuningdek quyidagi hollarda muddatidan oldin tugatilishi mumkin:<\/span><\/p>\n

qaysi<\/span> xolisona sabablar oqibatida ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiya a\u2019zosi o\u2018z faoliyatini amalga oshirishi mumkin bo\u2018lmasa, o\u2018sha sabablar mavjud bo\u2018lgan taqdirda (vafot etganligi, komissiya a\u2019zosi sifatida faoliyatini davom ettirish imkoniyatini istisno etuvchi sud hukmining mavjudligi va boshqalar);<\/span><\/p>\n

komissiya<\/span> a\u2019zosini u vakillik qilayotgan taraf chaqirib olganda;<\/span><\/p>\n

komissiya<\/span> a\u2019zosi o\u2018zini o\u2018zi rad etganda.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya a\u2019zosining faoliyati muddatidan oldin tugatilgan taqdirda, u manfaatlarini ifoda etayotgan taraf o\u2018n kalendar kundan kechiktirmay komissiyaning yangi a\u2019zosini tasdiqlashi kerak.<\/span><\/p>\n

Agar ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya a\u2019zosi uzrli sababga ko\u2018ra (vaqtincha mehnatga qobiliyatsizligi, xizmat safarida, mehnat ta\u2019tilida yoki ijtimoiy ta\u2019tilda bo\u2018lganligi sababli va boshqalar) vaqtincha o\u2018z majburiyatlarini bajara olmasa, mazkur a\u2019zo o\u2018ziga vakillik qilayotgan taraf ushbu komissiya a\u2019zosi bo\u2018lmagan muddat ichida komissiyada mazkur tarafga vakillik qiladigan shaxsni ushbu moddaning ikkinchi qismida ko\u2018rsatilgan muddatda belgilaydi.<\/span><\/p>\n

55-modda. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalarning vakolatlari<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalar:<\/span><\/p>\n

zarur<\/span> bo\u2018lgan taqdirda, jamoa kelishuvlari va jamoa shartnomasini ishlab chiqish, qabul qilish va ijro etish hamda ularga o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalar kiritish bilan bog\u2018liq masalalar bo\u2018yicha davlat organlari bilan maslahatlashuvlar o\u2018tkazadi;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvlarining va jamoa shartnomasining loyihalarini ishlab chiqadi;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchilardan, ularning birlashmalaridan, kasaba uyushmalaridan yoki xodimlarning boshqa birlashmalaridan jamoa kelishuvlari va jamoa shartnomasi bajarilishining borishi to\u2018g\u2018risidagi axborotni so\u2018rab oladi;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchilardan, ularning vakillaridan, xodimlarning vakillaridan, davlat organlaridan komissiya faoliyatini amalga oshirish, muzokaralar olib borish, tegishli jamoa kelishuvining yoki jamoa shartnomasining loyihalarini tayyorlash hamda ularning bajarilishi ustidan nazoratni tashkil etish uchun zarur bo\u2018lgan axborot va materiallarni oladi;<\/span><\/p>\n

kelib<\/span> tushgan takliflarni keyinchalik jamoa kelishuvlari va jamoa shartnomasi loyihalariga kiritish uchun tahlil qiladi va umumlashtiradi;<\/span><\/p>\n

komissiya<\/span> ishida ishtirok etish uchun manfaatdor davlat hokimiyati organlari vakillarini, shuningdek olimlarni, ekspertlarni, mutaxassislarni taklif etadi;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvlari, jamoa shartnomasi va tegishli ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiya tomonidan qabul qilingan qarorlar bajarilishining borishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvlariga va (yoki) jamoa shartnomasiga o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalar kiritishga doir takliflar ishlab chiqadi hamda kiritadi;<\/span><\/p>\n

zarur<\/span> bo\u2018lgan taqdirda, jamoa kelishuvlarining, jamoa shartnomasining loyihalarini tayyorlash va ular bajarilishining borishi ustidan nazoratni amalga oshirish uchun vaqtinchalik ishchi guruhlarni tashkil etadi;<\/span><\/p>\n

ijtimoiy-mehnat<\/span> masalalari bo\u2018yicha komissiya a\u2019zolarini, shuningdek komissiyaning qarori bilan tashkil etilgan ishchi guruhlar a\u2019zolarini mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning ijro etilishi holatini o\u2018rganish uchun tashkilotlarga yuboradi; <\/span><\/p>\n

qonunchilik<\/span> hujjatlari va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar loyihalarini muhokama qilishda ishtirok etadi, ularni takomillashtirish bo\u2018yicha takliflar kiritadi;<\/span><\/p>\n

komissiya<\/span> majlisida jamoa kelishuvlarining va jamoa shartnomasining bajarilishini ta\u2019minlamayotgan tashkilotlar rahbarlarini eshitadi;<\/span><\/p>\n

xalqaro<\/span> mehnat standartlarini qo\u2018llashga ko\u2018maklashish uchun maslahatlashuvlar o\u2018tkazishda ishtirok etadi; <\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvlarini va jamoa shartnomasini tuzish hamda amalga oshirish jarayonidagi kelishmovchiliklarni hal qilishga ko\u2018maklashadi;<\/span><\/p>\n

qonunchilikka<\/span> muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> tarmoq va hududiy komissiyalar tashkilotlarda jamoa kelishuvlarini hamda jamoa shartnomasini tuzishda amaliy va uslubiy yordam ko\u2018rsatadi.<\/span><\/p>\n

56-modda. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya ishini rejalashtirish<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyaning navbatdagi yil uchun ish rejasi komissiyaning joriy yil to\u2018rtinchi choragidagi oxirgi majlisida tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyaning ish rejasida quyidagilar ko\u2018rsatilishi kerak:<\/span><\/p>\n

komissiya<\/span> reglamentini tayyorlash uchun mas\u2019ul bo\u2018lgan komissiya a\u2019zolari;<\/span><\/p>\n

komissiya<\/span> majlislari o\u2018tkaziladigan sanalar;<\/span><\/p>\n

komissiya<\/span> muhokamasiga taqdim etiladigan masalalarning ta\u2019rifi;<\/span><\/p>\n

komissiya<\/span> majlisining kun tartibiga kiritiladigan masalalarni tayyorlash uchun mas\u2019ul bo\u2018lgan komissiya a\u2019zolari;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> kelishuvlarining, jamoa shartnomasining bajarilishi, komissiya tomonidan qabul qilingan qarorlarning ro\u2018yobga chiqarilishi ustidan nazoratni amalga oshirish choralari;<\/span><\/p>\n

komissiya<\/span> ishining texnik ta\u2019minotiga qaratilgan chora-tadbirlar.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyaning ish rejasida komissiyaning samarali faoliyat ko\u2018rsatishini ta\u2019minlashga, tegishli darajadagi ijtimoiy sheriklikni rivojlantirishga qaratilgan boshqa masalalar ham nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Taraflarning kelishuviga <\/span>ko\u2018ra<\/span> ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiyaning ish rejasiga o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalar kiritilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya majlislarida ish rejasiga kiritilmagan qo\u2018shimcha masalalar ijtimoiy sheriklik taraflarining kelishuviga ko\u2018ra ko\u2018rib chiqilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

57-modda. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> hududiy, tarmoq va respublika komissiyalarining reglamenti<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> hududiy, tarmoq va respublika komissiyalarining faoliyati tegishli komissiyaning birinchi majlisida taraflarning kelishuvi bilan tasdiqlanadigan ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiya reglamentiga binoan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

58-modda. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalarning majlislari<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalarning majlislari ish rejasiga muvofiq, biroq kalendar yil davomida kamida ikki marta o\u2018tkaziladi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy sheriklik taraflaridan hech <\/span>bo\u2018lmaganda<\/span> bittasining tashabbusi bilan ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiyaning rejadan tashqari majlisi o\u2018tkazilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya majlislari o\u2018tkaziladigan joy, sana va vaqt taraflarning kelishuviga ko\u2018ra belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya qarorlarining tayyorlangan loyihalari komissiya a\u2019zolariga komissiya majlisini o\u2018tkazishning tayinlangan sanasidan kamida o\u2018n kalendar kun oldin tarqatiladi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyaning majlisi, agar unda komissiya taraflarining har biridan belgilangan komissiya a\u2019zolarining kamida uchdan ikki qismi hozir bo\u2018lsa, vakolatli hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

59-modda. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalarning qarorlari<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalarning qarorlari, agar ijtimoiy sheriklikning har bir tarafidan belgilangan vakillarning ko\u2018pchiligi ularni yoqlab ovoz bergan bo\u2018lsa, qabul qilingan hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalarning qarorlari tegishli reglamentda belgilangan muddatda kuchga kiradi.<\/span><\/p>\n

Boshlang\u2018ich darajadagi ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalarning qarori ushbu qaror manfaatlariga daxldor bo\u2018lgan xodimlarning e\u2019tiboriga ular qabul qilingan sanadan e\u2019tiboran o\u2018n kalendar kundan kechiktirmay yetkaziladi. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> hududiy, tarmoq va respublika komissiyalarining qarorlari ular qabul qilingan sanadan e\u2019tiboran o\u2018n kalendar kundan kechiktirmay ochiq foydalanish uchun ommaviy axborot vositalarida yoki tegishli komissiyalarning rasmiy veb-saytlarida joylashtirilishi lozim.<\/span><\/p>\n

7-BOB. JAMOAVIY MUZOKARALAR<\/span><\/strong><\/p>\n

60-modda. Jamoaviy muzokaralar olib borishga <\/span>bo\u2018lgan<\/span> huquq<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy sheriklikning har qanday tarafi jamoaviy muzokaralar tashabbuskori <\/span>bo\u2018lishi<\/span> mumkin.<\/span><\/p>\n

Avvalgi jamoa kelishuvining, jamoa shartnomasining amal qilish muddati tugaguniga qadar uch oy ichida yoki ushbu hujjatlarda belgilangan muddatlarda ijtimoiy sheriklikning har qanday tarafi boshqa tarafga yangi jamoa kelishuvini, jamoa shartnomasini tuzish yuzasidan muzokaralar boshlash to\u2018g\u2018risida yozma xabar yuborishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchilarning manfaatlarini ifoda etuvchi shaxslar, shuningdek ish beruvchilar, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, davlat boshqaruvi organlari, siyosiy partiyalar tashkil etgan yoki moliyalashtiradigan tashkilotlar yoxud organlar tomonidan xodimlar nomidan jamoaviy muzokaralar olib borilishiga hamda jamoa kelishuvlari <\/span>va<\/span> jamoa shartnomasi tuzilishiga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy sheriklik taraflari tegishli so\u2018rov olingan kundan e\u2019tiboran ikki haftadan kechiktirmay jamoaviy muzokaralar olib borish uchun zarur <\/span>bo\u2018lgan<\/span> o\u2018zidagi mavjud axborotni bir-biriga taqdim etishi kerak.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy muzokaralar ishtirokchilari, jamoaviy muzokaralar olib borish bilan bog\u2018liq <\/span>bo\u2018lgan<\/span> boshqa shaxslar olingan ma\u2019lumotlarni, agar ushbu ma\u2019lumotlar davlat sirlariga yoki qonun bilan qo\u2018riqlanadigan boshqa sirga taalluqli bo\u2018lsa, oshkor qilmasligi lozim.<\/span><\/p>\n

61-modda. Jamoaviy muzokaralar boshlanadigan <\/span>sana<\/span><\/p>\n

Jamoaviy muzokaralar boshlanishi to\u2018g\u2018risida bildirishnoma olgan ijtimoiy sheriklik tarafi yetti kunlik muddatda tashabbuskorga jamoaviy muzokaralar o\u2018tkazilishi haqida javob yuborgan holda jamoaviy muzokaralarga kirishishi shart. Agar taraflarning kelishuviga <\/span>ko\u2018ra<\/span> jamoaviy muzokaralar boshlanishining boshqa sanasi belgilanmagan bo\u2018lsa, jamoaviy muzokaralar o\u2018tkazish tashabbuskori tomonidan mazkur javob olingan kundan keyingi kun jamoaviy muzokaralar boshlanadigan kun bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

62-modda. Jamoaviy muzokaralar olib borish<\/span><\/p>\n

Birlamchi, hududiy, tarmoq <\/span>va<\/span> respublika darajasidagi jamoaviy muzokaralar tegishli ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiyalar tomonidan olib boriladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlari, jamoa shartnomasi loyihalarini, ularga o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalar kiritish to\u2018g\u2018risidagi loyihalarni, jamoa kelishuvlarini va jamoa shartnomasini bajarish haqidagi qarorlar loyihalarini, shuningdek jamoaviy muzokaralar predmeti bo\u2018lgan boshqa qarorlar loyihalarini tayyorlash uchun ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha hududiy, tarmoq va respublika komissiyalari ishchi guruhlar tuzadi. Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> boshlang\u2018ich darajadagi komissiyalar, zarurat bo\u2018lganda, ishchi guruhlar tuzishga haqli.<\/span><\/p>\n

Ishchi guruhlar taraflar tengligi asosida ijtimoiy sheriklik taraflarining vakillaridan shakllantiriladi. Taraflarning har biri ishchi guruhdagi o\u2018z vakillarining shaxsiy tarkibini mustaqil ravishda belgilaydi. Taraflarning kelishuviga <\/span>ko\u2018ra<\/span> ishchi guruh tarkibiga maslahat ovozi berish huquqiga ega bo\u2018lgan mustaqil olimlar, ekspertlar, mutaxassislar shartnoma asosida kiritilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

63-modda. Jamoaviy muzokaralar jarayonida yuzaga kelgan ixtiloflarni hal etish<\/span><\/p>\n

Agar jamoaviy muzokaralar jarayonida jamoaviy muzokaralar taraflari muzokaralar predmeti <\/span>bo\u2018lgan<\/span> ayrim masalalar yuzasidan kelishuvga erisha olmagan bo\u2018lsa, ular ixtiloflarga sabab bo\u2018lmagan masalalarga doir kelishuvni rasmiylashtiradi va bir vaqtning o\u2018zida kelishuvga erishib bo\u2018lmagan masalalar bo\u2018yicha ixtiloflar bayonnomasini tuzadi.<\/span><\/p>\n

Agar jamoaviy muzokaralar jarayonida muzokaralar predmeti <\/span>bo\u2018lgan<\/span> barcha masalalar yuzasidan kelishilgan qaror qabul qilinmagan bo\u2018lsa ham muzokaralar taraflari ixtiloflar bayonnomasini tuzadi.<\/span><\/p>\n

Ixtiloflar bayonnomasida taraflarning ixtiloflarni bartaraf etish uchun zarur <\/span>bo\u2018lgan<\/span> choralar va jamoaviy muzokaralarni qayta tiklash muddatlari to\u2018g\u2018risidagi kelishib olingan takliflari ko\u2018rsatiladi.<\/span><\/p>\n

Taraflar jamoaviy muzokaralarni qayta tiklash chog\u2018ida hal qila olmagan ixtiloflarni hal etishga (tartibga solishga) doir nizolar ushbu Kodeksda jamoaviy mehnat nizolarini hal etish uchun belgilangan tartibda ko\u2018rib chiqiladi.<\/span><\/p>\n

64-modda. Jamoaviy muzokaralarda ishtirok etadigan shaxslarga beriladigan kafolatlar <\/span>va<\/span> kompensatsiyalar<\/span><\/p>\n

Jamoaviy muzokaralarda, jamoa kelishuvi, jamoa shartnomasi loyihasini tayyorlashda ishtirok etadigan shaxslar asosiy ishidan taraflarning kelishuvi bilan belgilanadigan muddatga, o\u2018rtacha ish haqi saqlangan holda ozod etiladi.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy muzokaralarda ishtirok etish bilan bog\u2018liq <\/span>bo\u2018lgan<\/span> barcha xarajatlar mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan tartibda kompensatsiya qilinadi. Agar jamoa kelishuvida, jamoa shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan <\/span>bo\u2018lmasa<\/span>, olimlar, ekspertlar va mutaxassislarning xizmatlariga haq to\u2018lash taklif qiluvchi taraf tomonidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy muzokaralarda ishtirok etadigan xodimlarning vakillari bilan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusi bilan ushbu muzokaralar olib borilayotgan davrda bekor qilishga, shuningdek ularga nisbatan intizomiy jazo qo\u2018llashga yoki ularni boshqa ishga o\u2018tkazishga ularning vakillik qilishiga vakolat bergan organning oldindan roziligini olmasdan yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

8-BOB. JAMOA SHARTNOMASI<\/span><\/strong><\/p>\n

65-modda. Jamoa shartnomasining tushunchasi <\/span>va<\/span> shakli <\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasi tashkilotda yoki yakka tartibdagi tadbirkorda yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni <\/span>va<\/span> ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi hamda xodimlar tomonidan o\u2018z vakillari orqali va ish beruvchi tomonidan tuziladigan mehnat to\u2018g\u2018risidagi huquqiy hujjatdir.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasi umuman tashkilotda, uning alohida <\/span>bo\u2018linmalarida<\/span> tuzilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Tashkilotning alohida <\/span>bo\u2018linmasida<\/span> jamoaviy muzokaralar o\u2018tkazish, ish beruvchi nomidan jamoa shartnomasini imzolash uchun ish beruvchi ushbu alohida bo\u2018linma rahbariga yoki boshqa shaxsga ushbu Kodeksning 46-moddasiga muvofiq zarur vakolatlar beradi. <\/span><\/p>\n

Tashkilotning alohida <\/span>bo\u2018linmasida<\/span> jamoaviy muzokaralarni o\u2018tkazish, jamoa shartnomasini imzolash chog\u2018ida xodimlar manfaatlarini ifoda etish huquqi ushbu bo\u2018linma xodimlarining vakillariga beriladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasi yozma shaklda tuziladi.<\/span><\/p>\n

66-modda. Jamoa shartnomasini tuzish zarurligi to\u2018g\u2018risida qaror qabul qilish<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasini tuzish zarurligi to\u2018g\u2018risidagi qaror <\/span>va<\/span> uni tuzish masalasi bo\u2018yicha jamoaviy muzokaralar boshlash to\u2018g\u2018risidagi taklif istalgan tarafdan berilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning 49-moddasida belgilangan tartibda jamoaviy muzokaralar olib borish <\/span>va<\/span> jamoa shartnomasi loyihasini tayyorlash uchun ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiya tuziladi.<\/span><\/p>\n

67-modda. Jamoa shartnomasining mazmuni <\/span>va<\/span> tuzilishi <\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasining mazmunini <\/span>va<\/span> tuzilishini uning taraflari belgilaydi.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasiga ish beruvchining <\/span>va<\/span> xodimlarning quyidagi masalalar bo\u2018yicha o\u2018zaro majburiyatlari kiritilishi mumkin:<\/span><\/p>\n

mehnatga<\/span> haq to\u2018lash shakli, tizimi va miqdori, pul mukofotlari, nafaqalar, kompensatsiyalar, qo\u2018shimcha to\u2018lovlar;<\/span><\/p>\n

narxlarning<\/span> o\u2018zgarishidan, inflyatsiya darajasidan, jamoa shartnomasida belgilangan ko\u2018rsatkichlarning bajarilishidan kelib chiqqan holda mehnatga haq to\u2018lashni tartibga solish mexanizmi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> bandligi, ularni qayta tayyorlash, ularning malakasini oshirish, ularni ishdan bo\u2018shatish shartlari;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> vaqti va dam olish vaqtining, ta\u2019tillarning davomiyligi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span>, shu jumladan ayollarning, nogironligi bo\u2018lgan shaxslarning va o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan shaxslarning mehnat sharoitlari hamda mehnat muhofazasini yaxshilash, ekologik xavfsizlikni ta\u2019minlash;<\/span><\/p>\n

tashkilotni<\/span>, idoraga qarashli uy-joyni xususiylashtirish chog\u2018ida xodimlarning manfaatlarini hisobga olish;<\/span><\/p>\n

ishni<\/span> ta\u2019lim bilan qo\u2018shib olib borayotgan xodimlar uchun imtiyozlar;<\/span><\/p>\n

ixtiyoriy<\/span> tibbiy va ijtimoiy sug\u2018urta;<\/span><\/p>\n

ish<\/span> beruvchi tomonidan xodimlarning shaxsiy jamg\u2018arib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga qo\u2018shimcha badallar kiritish miqdorlari va muddatlari;<\/span><\/p>\n

jamoa<\/span> shartnomasining bajarilishi ustidan nazorat qilish, taraflarning javobgarligi, kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi faoliyat ko\u2018rsatishi uchun normal sharoitlar bilan ta\u2019minlash.<\/span><\/p>\n

Tashkilotning iqtisodiy imkoniyatlari hisobga olingan holda, jamoa shartnomasida boshqa shartlar, shu jumladan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan normalar hamda qoidalarga nisbatan imtiyozliroq mehnat shartlari va ijtimoiy-iqtisodiy shartlar (qo\u2018shimcha ta\u2019tillar, pensiyalarga ustamalar, muddatidan oldin pensiyaga chiqish, transport va xizmat safari xarajatlarini kompensatsiya qilish, xodimlarni ishlab chiqarishda hamda ularning farzandlarini umumiy o\u2018rta ta\u2019lim tashkilotlarida va maktabgacha ta\u2019lim tashkilotlarida bepul yoki qisman haq to\u2018lanadigan tarzda ovqatlantirish, uyali aloqa, Internet jahon axborot tarmog\u2018i uchun haq to\u2018lash, oliy ta\u2019lim tashkilotlarida o\u2018qitish uchun ssudalar to\u2018lash va haq to\u2018lash, boshqa qo\u2018shimcha imtiyozlar va kompensatsiyalar) ham bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Agar qonunchilikda qoidalar jamoa shartnomasida albatta mustahkamlab qo\u2018yilishi shartligi to\u2018g\u2018risidagi to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri ko\u2018rsatma mavjud bo\u2018lsa, ushbu qoidalar jamoa shartnomasiga kiritiladi.<\/span><\/p>\n

68-modda. Jamoa shartnomasi shartlarining haqiqiy emasligi<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasida quyidagi shartlar <\/span>bo\u2018lmasligi<\/span> kerak:<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> holatini mazkur xodimlarga tatbiq etiladigan qonunchilikka yoki jamoa kelishuvlariga nisbatan yomonlashtiradigan;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> va mashg\u2018ulotlar sohasida kamsitishni taqiqlash haqidagi talablarni buzadigan;<\/span><\/p>\n

majburiy<\/span> mehnatni taqiqlash to\u2018g\u2018risidagi talablarni buzadigan;<\/span><\/p>\n

ichki<\/span> darajada hal etilishi mumkin bo\u2018lgan masalalardan tashqariga chiqadigan. <\/span><\/p>\n

Agar jamoa shartnomasida ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan shartlar <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, bunday shartlar haqiqiy emasdir. Jamoa shartnomasi ayrim shartlarining haqiqiy emasligi jamoa shartnomasining umuman haqiqiy emasligiga sabab <\/span>bo\u2018lmaydi<\/span>.<\/span><\/p>\n

69-modda. Jamoa shartnomasining loyihasini muhokama qilish<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasining loyihasi tashkilotning <\/span>bo\u2018linmalarida<\/span> xodimlar tomonidan muhokama qilinishi lozim hamda kelib tushgan takliflar va mulohazalar hisobga olingan holda ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiya tomonidan maromiga yetkaziladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasining loyihasi jamoatchilik ekspertizasini o\u2018tkazish uchun tegishli kasaba uyushmalariga, ularning birlashmalariga, <\/span>bo\u2018linmalarga<\/span> va kasaba uyushmalari qo\u2018mitalariga taqdim etilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasining maromiga yetkazilgan loyihasi mehnat jamoasining umumiy yig\u2018ilishiga (konferensiyasiga) ko\u2018rib chiqish uchun kiritiladi. <\/span><\/p>\n

70-modda. Jamoa shartnomasini tuzish tartibi<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasi, agar mehnat jamoasining umumiy yig\u2018ilishida (konferensiyasida) hozir <\/span>bo\u2018lganlarning<\/span> ellik foizidan ko\u2018prog\u2018i uni yoqlab ovoz bergan bo\u2018lsa, ma\u2019qullangan hisoblanadi. Agar jamoa shartnomasining loyihasi ma\u2019qullanmasa, ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya uni umumiy yig\u2018ilishning (konferensiyaning) takliflari va mulohazalariga muvofiq maromiga yetkazadi hamda o\u2018n besh kun ichida umumiy yig\u2018ilishda (konferensiyada) ko\u2018rib chiqish uchun takroran taqdim etadi.<\/span><\/p>\n

Taraflar jamoa shartnomasi loyihasini <\/span>ko\u2018rib<\/span> chiqish chog\u2018ida hal qila olmagan ixtiloflarni hal etish bo\u2018yicha nizolar jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) uchun belgilangan tartibda ko\u2018rib chiqiladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasi mehnat jamoasining umumiy yig\u2018ilishida (konferensiyasida) ma\u2019qullanganidan keyin taraflarning vakillari uch <\/span>kun<\/span> ichida jamoa shartnomasini imzolaydi.<\/span><\/p>\n

71-modda. Jamoa shartnomasining kuchga kirishi <\/span>va<\/span> amal qilish muddati<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasi imzolangan kundan e\u2019tiboran yoki jamoa shartnomasida belgilangan kundan e\u2019tiboran kuchga kiradi <\/span>va<\/span> shartnomada nazarda tutilgan muddat ichida, biroq ko\u2018pi bilan uch yil amal qiladi. Mazkur muddat tugagach, jamoa shartnomasi taraflar yangi shartnoma tuzguniga yoki amaldagi jamoa shartnomasini o\u2018zgartirguniga, to\u2018ldirguniga qadar amal qiladi. Taraflar jamoa shartnomasining amal qilish muddati tugaguniga qadar uni uzaytirishi mumkin.<\/span><\/p>\n

72-modda. Jamoa shartnomasi amal qilishining shaxslar doirasi <\/span>bo\u2018yicha<\/span> tatbiq etilishi<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasining amal qilishi ish beruvchiga <\/span>va<\/span> tashkilotning barcha xodimlariga, yakka tartibdagi tadbirkorga nisbatan, tashkilotning alohida bo\u2018linmasida tuzilgan jamoa shartnomasining amal qilishi esa tegishli bo\u2018linmaning barcha xodimlariga nisbatan tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasining amal qilishi jamoa shartnomasi kuchga kirganidan keyin ishga qabul qilingan xodimlarga nisbatan ham tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

73-modda. Tashkilot qayta tashkil etilgan taqdirda jamoa shartnomasi amal qilishining saqlanib qolishi<\/span><\/p>\n

Tashkilot qayta tashkil etilayotganda shu qayta tashkil qilish davrida jamoa shartnomasi o\u2018zining amal qilishini saqlab qoladi.<\/span><\/p>\n

Tashkilotni qayta tashkil etish yakunlangan paytdan e\u2019tiboran bir oy ichida jamoaviy muzokaralarning istalgan tarafi amaldagi jamoa shartnomasini qayta ko\u2018rib chiqish yoki o\u2018z kuchida saqlab qolish to\u2018g\u2018risida taklif kiritishga haqli.<\/span><\/p>\n

74-modda. Tashkilotning mulkdori o\u2018zgarganda jamoa shartnomasi amal qilishining saqlanib qolishi<\/span><\/p>\n

Tashkilotning mulkdori o\u2018zgarganda jamoa shartnomasining amal qilishi olti oy mobaynida saqlab qolinadi. Bu davrda taraflarning yangi jamoa shartnomasini tuzish yoxud amaldagisini saqlab qolish, unga o\u2018zgartish va (yoki) qo\u2018shimchalar kiritish haqida muzokaralar boshlashga haqli.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasini qayta <\/span>ko\u2018rib<\/span> chiqish chog\u2018ida avvalgi jamoa shartnomasida xodimlar uchun nazarda tutilgan imtiyozlarni saqlab qolish mumkinligi haqidagi va boshqa shartlarni bajarish to\u2018g\u2018risidagi masala ko\u2018rib chiqiladi.<\/span><\/p>\n

75-modda. Tashkilot (uning alohida <\/span>bo\u2018linmasi<\/span>) tugatilayotganda jamoa shartnomasi amal qilishining saqlanib qolishi<\/span><\/p>\n

Tashkilot (uning alohida <\/span>bo\u2018linmasi<\/span>) tugatilayotganda jamoa shartnomasining amal qilishi tugatishning butun muddati ichida saqlab qolinadi.<\/span><\/p>\n

76-modda. Jamoa shartnomasi amal qilishining boshqa hollarda saqlanib qolishi<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasi tashkilotning tuzilmasi, nomi, boshqaruv organi tarkibi o\u2018zgargan yoki tashkilot rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilingan hollarda o\u2018zining amal qilishini saqlab qoladi.<\/span><\/p>\n

77-modda. Jamoa shartnomasiga o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalar kiritish<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasiga o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalar kiritish ushbu Kodeksda uni tuzish uchun belgilangan tartibda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

78-modda. Xodimlarni jamoa shartnomasi bilan tanishtirish<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi jamoa shartnomasi kuchga kirganidan keyin o\u2018n kundan kechiktirmay xodimlarni jamoa shartnomasi bilan imzo qo\u2018ydirib tanishtirishi shart.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasini tuzishda ish beruvchi ishga qabul qilinayotgan xodimni jamoa shartnomasi bilan imzo qo\u2018ydirib tanishtirishi shart.<\/span><\/p>\n

79-modda. Jamoa shartnomasining bajarilishi ustidan nazorat<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasining bajarilishi ustidan nazorat shartnoma taraflarining vakillari, ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya, mehnat jamoasi, shuningdek O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining tegishli organlari hamda boshqa vakolatli organlar tomonidan amalga oshiriladi. <\/span><\/p>\n

Shartnoma taraflarining vakillari har yili yoki jamoa shartnomasida nazarda tutilgan muddatlarda mehnat jamoasining umumiy yig\u2018ilishida (konferensiyasida) jamoa shartnomasining bajarilishi haqida hisobot beradi.<\/span><\/p>\n

9-BOB. JAMOA KELISHUVLARI<\/span><\/strong><\/p>\n

80-modda. Jamoa kelishuvlarining tushunchasi <\/span>va<\/span> shakli<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni <\/span>va<\/span> ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi, xodimlar uchun hududiy, tarmoq va respublika darajalarida taraflarning mehnat sharoitlarini, bandlikni hamda ijtimoiy kafolatlarni belgilashga doir majburiyatlarini o\u2018z ichiga olgan, xodimlar va ish beruvchilarning ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlarini kelishib olish maqsadida tuziladigan mehnat to\u2018g\u2018risidagi huquqiy hujjatdir.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvini tayyorlash, tuzish yoki o\u2018zgartirish yuzasidan jamoaviy muzokaralar o\u2018tkazish uchun ushbu Kodeksning 50 \u2014 53-moddalarida belgilangan tartibda ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> hududiy, tarmoq va respublika komissiyalari tuziladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlari yozma shaklda tuziladi.<\/span><\/p>\n

81-modda. Jamoa kelishuvlarining turlari<\/span><\/p>\n

Tartibga solinadigan munosabatlar sohasiga qarab hududiy, tarmoq <\/span>va<\/span> bosh jamoa kelishuvlari tuzilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Hududiy <\/span>va<\/span> tarmoq jamoa kelishuvlari ikki tomonlama yoki uch tomonlama bo\u2018lishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Ikki tomonlama jamoa kelishuvlari ushbu Kodeksning 42 <\/span>va<\/span> 46-moddalarida ko\u2018rsatilgan xodimlarning hamda ish beruvchilarning vakolatli vakillari o\u2018rtasida tuziladi. <\/span><\/p>\n

Uch tomonlama jamoa kelishuvlari ushbu Kodeks 42 <\/span>va<\/span> 46-moddalarining ikkinchi qismida ko\u2018rsatilgan xodimlarning hamda ish beruvchilarning vakolatli vakillari va tegishli ijro etuvchi hokimiyat organi o\u2018rtasida tuziladi. Bunda ijro etuvchi hokimiyat organining ishtirok etishi xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilar vakolatli vakillarining taklifiga ko\u2018ra belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Bajarilishining moliyaviy ta\u2019minoti tegishli budjetlar mablag\u2018lari hisobidan amalga oshiriladigan majburiyatlarni o\u2018z ichiga olgan jamoa kelishuvlari tegishli vakolatli organning roziligi mavjud <\/span>bo\u2018lgan<\/span> taqdirda tuziladi. <\/span><\/p>\n

Bosh jamoa kelishuvi uch tomonlama <\/span>bo\u2018ladi<\/span> hamda xodimlar va ish beruvchilarning respublika darajasidagi vakolatli vakillari hamda O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi o\u2018rtasida tuziladi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarning vakillari ish beruvchi yoki ish beruvchining vakili <\/span>bo\u2018lmagan<\/span> ijro etuvchi hokimiyat organidan ular bilan ikki tomonlama kelishuv tuzishni talab qilishga haqli emas.<\/span><\/p>\n

82-modda. Hududiy jamoa kelishuvlari<\/span><\/p>\n

Hududiy jamoa kelishuvlari xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilarning tegishli vakillik organlari o\u2018rtasida, taraflarning taklifiga ko\u2018ra esa mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan tuziladi.<\/span><\/p>\n

Hududiy jamoa kelishuvlari xodimlarning tegishli hudud uchun umumiy <\/span>bo\u2018lgan<\/span> mehnat shartlarini, kafolatlari va imtiyozlarini belgilaydi.<\/span><\/p>\n

83-modda. Tarmoq jamoa kelishuvlari <\/span><\/p>\n

Tarmoq jamoa kelishuvlari xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilarning tegishli vakillari o\u2018rtasida, shuningdek taraflarning taklifiga ko\u2018ra tegishli tarmoqdagi davlat boshqaruvi organlari bilan tuziladi. O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik <\/span>va<\/span> mehnat munosabatlari vazirligi tegishli tarmoqdagi davlat boshqaruvi organlari ish beruvchilar sifatida ish yuritadigan hollarda tarmoq jamoa kelishuvlarining tarafi bo\u2018lib ishtirok etadi.<\/span><\/p>\n

Tarmoq jamoa kelishuvlari tegishli tarmoqni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yo\u2018nalishlarini, mehnat shartlarini va unga haq to\u2018lashni, tarmoq xodimlari uchun ijtimoiy kafolatlarni belgilaydi.<\/span><\/p>\n

84-modda. Bosh jamoa kelishuvi<\/span><\/p>\n

Bosh jamoa kelishuvi a\u2019zolarining soni eng <\/span>ko\u2018p<\/span> bo\u2018lgan respublika kasaba uyushmalari birlashmasi, o\u2018z vakolatli vakillari orqali xodimlarning boshqa respublika birlashmalari, o\u2018z vakolatli vakillari orqali ish beruvchilarning respublika birlashmalari hamda O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi o\u2018rtasida tuziladi.<\/span><\/p>\n

Bosh jamoa kelishuvi O\u2018zbekiston Respublikasida kelishilgan holda ijtimoiy-iqtisodiy siyosat olib borishning asosiy yo\u2018nalishlarini belgilaydi.<\/span><\/p>\n

85-modda. Jamoa kelishuvlarining mazmuni <\/span>va<\/span> tuzilishi <\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarining mazmuni <\/span>va<\/span> tuzilishini taraflar belgilaydi.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida:<\/span><\/p>\n

mehnatga<\/span> haq to\u2018lash, mehnat shartlari va mehnatni muhofaza qilish, mehnat va dam olish rejimi to\u2018g\u2018risidagi;<\/span><\/p>\n

mehnatga<\/span> haq to\u2018lashni narxlarning o\u2018zgarishlaridan, inflyatsiya darajasidan, jamoa kelishuvlarida belgilangan ko\u2018rsatkichlarning bajarilishidan kelib chiqqan holda tartibga solish mexanizmi haqidagi;<\/span><\/p>\n

eng<\/span> kam miqdori qonunchilikda nazarda tutiladigan kompensatsiya tarzidagi qo\u2018shimcha to\u2018lovlar to\u2018g\u2018risidagi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> bandligiga, ularni kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga, ularning malakasini oshirishga ko\u2018maklashish haqidagi;<\/span><\/p>\n

ekologik<\/span> xavfsizlikni ta\u2019minlash hamda ishlab chiqarishda xodimlarning sog\u2018lig\u2018ini muhofaza qilish to\u2018g\u2018risidagi;<\/span><\/p>\n

xodimlarni<\/span> va ularning oila a\u2019zolarini ijtimoiy himoya qilish bo\u2018yicha maxsus tadbirlar haqidagi;<\/span><\/p>\n

davlat<\/span> tashkilotlarini xususiylashtirish chog\u2018ida xodimlarning manfaatlari hisobga olinishi to\u2018g\u2018risidagi;<\/span><\/p>\n

yuqoriroq<\/span> darajada ijtimoiy himoyaga muhtoj bo\u2018lgan shaxslar (homilador ayollar, nogironligi bo\u2018lgan shaxslar, o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan shaxslar va boshqalar) uchun qo\u2018shimcha ish o\u2018rinlari tashkil etayotgan ish beruvchilarga beriladigan imtiyozlar haqidagi;<\/span><\/p>\n

ijtimoiy<\/span> sheriklikni va uch tomonlama hamkorlikni rivojlantirish, jamoa shartnomalarini tuzishga ko\u2018maklashish, mehnat nizolarining oldini olish, mehnat intizomini mustahkamlash to\u2018g\u2018risidagi qoidalar nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida qonunchilikka zid kelmaydigan boshqa mehnat <\/span>va<\/span> ijtimoiy-iqtisodiy masalalarga doir qoidalar bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

86-modda. Jamoa kelishuvlari shartlarining haqiqiy emasligi <\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida:<\/span><\/p>\n

xodimlarning<\/span> holatini mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, shuningdek amal qilishi ushbu xodimlarga nisbatan tatbiq etiladigan yuqoriroq darajadagi jamoa kelishuvlariga qaraganda yomonlashtiradigan;<\/span><\/p>\n

mehnat<\/span> va mashg\u2018ulotlar sohasida kamsitishni taqiqlash to\u2018g\u2018risidagi talablarni buzadigan;<\/span><\/p>\n

majburiy<\/span> mehnatni taqiqlash to\u2018g\u2018risidagi talablarni buzadigan;<\/span><\/p>\n

ijtimoiy<\/span> sheriklikning tegishli darajasida hal etilishi mumkin bo\u2018lgan masalalardan tashqariga chiqadigan shartlar bo\u2018lmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Agar jamoa kelishuvida ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan shartlar <\/span>bo\u2018lsa<\/span>, bunday shartlar haqiqiy emasdir. Jamoa kelishuvi ayrim shartlarining haqiqiy emasligi jamoa kelishuvining umuman haqiqiy emasligiga sabab <\/span>bo\u2018lmaydi<\/span>.<\/span><\/p>\n

87-modda. Jamoa kelishuvlari loyihalarini ishlab chiqish <\/span>va<\/span> ushbu kelishuvlarni tuzish tartibi<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlari loyihalari jamoaviy muzokaralar jarayonida ishlab chiqiladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlari loyihalari jamoatchilik ekspertizasini o\u2018tkazish uchun tegishli kasaba uyushmalari birlashmalariga taqdim etilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Budjetdan moliyalashtirishni talab etadigan jamoa kelishuvlarini tuzish hamda ularga o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalar kiritish kelishuvning amal qilish muddatiga taalluqli <\/span>bo\u2018lgan<\/span> moliya yili uchun tegishli budjet loyihasi tayyorlanguniga qadar mazkur kelishuv taraflari tomonidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlari loyihalarini ishlab chiqish <\/span>va<\/span> ushbu kelishuvlarni tuzish tartibi, muddatlari ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha tegishli komissiya tomonidan belgilanadi. Komissiya jamoa kelishuvini tuzish <\/span>bo\u2018yicha<\/span> jamoaviy muzokaralar boshlanishi to\u2018g\u2018risidagi axborotni ommaviy axborot vositalari orqali tarqatishi shart.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiya jamoa kelishuvi loyihasini ishlab chiqish bo\u2018yicha jamoaviy muzokaralar olib borayotgan ish beruvchilar birlashmasining a\u2019zolari bo\u2018lmagan ish beruvchilarni jamoaviy muzokaralar boshlanishi to\u2018g\u2018risida yozma shaklda xabardor qilish huquqiga ega. Mazkur xabarnomani olgan ish beruvchi bu haqda kasaba uyushmasi qo\u2018mitasini xabardor qilishi shart. Jamoa kelishuvini tuzish <\/span>bo\u2018yicha<\/span> jamoaviy muzokaralar olib borayotgan ish beruvchilar birlashmasining a\u2019zosi bo\u2018lmagan ish beruvchi ish beruvchilarning ushbu birlashmasiga a\u2019zolikka kirish orqali yoki ushbu ish beruvchilar birlashmasi tomonidan belgilangan boshqa shakllarda jamoaviy muzokaralarda ishtirok etishga haqli. <\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvi loyihasining ayrim qoidalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> taraflar o\u2018rtasida kelishuvga erishilmagan taqdirda jamoaviy muzokaralar boshlangan kundan e\u2019tiboran uch oy ichida, bosh jamoa kelishuvi loyihasini tayyorlash bo\u2018yicha jamoaviy muzokaralar o\u2018tkazilayotganda esa ular boshlangan kundan e\u2019tiboran olti oy ichida taraflar kelishuvni bir vaqtning o\u2018zida ixtiloflar bayonnomasini tuzgan holda, kelishilgan shartlarda imzolashi kerak.<\/span><\/p>\n

Hal etilmagan ixtiloflar kelgusidagi jamoaviy muzokaralar predmeti <\/span>bo\u2018lishi<\/span> yoki jamoaviy mehnat nizolari uchun belgilangan tartibda hal etilishi (tartibga solinishi) mumkin.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvi taraflarning vakolatli vakillari tomonidan imzolanadi.<\/span><\/p>\n

88-modda. Jamoa kelishuvlarini xabardor qilish tartibida ro\u2018yxatga olish <\/span><\/p>\n

Taraflar tomonidan imzolangan jamoa kelishuvi, uning ilovalari yetti kunlik muddatda ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha komissiya tomonidan jamoa kelishuvi taraflariga, shuningdek xabardor qilish tartibida ro\u2018yxatga olish uchun O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasiga yuboriladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvining kuchga kirishi uni xabardor qilish tartibida ro\u2018yxatga olish faktiga bog\u2018liq <\/span>bo\u2018lmaydi<\/span>.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvida xodimlarning holatini mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka <\/span>va<\/span> mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga nisbatan yomonlashtiruvchi shartlar aniqlangan taqdirda, O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasi ularni bartaraf etish maqsadida jamoa kelishuvi taraflarini bu haqda xabardor qiladi hamda qonunchilikda belgilangan choralarni ko\u2018radi.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarini, ularga doir o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalarni xabardor qilish tartibida ro\u2018yxatga olish tartibi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

89-modda. Jamoa kelishuvlariga o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalar kiritish <\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlariga o\u2018zgartish <\/span>va<\/span> qo\u2018shimchalar kiritish taraflarning o\u2018zaro roziligi bilan ushbu Kodeksda uni tuzish uchun belgilangan tartibda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlariga o\u2018zgartish <\/span>va<\/span> qo\u2018shimchalar ushbu Kodeksning 88-moddasiga muvofiq xabardor qilish tartibida ro\u2018yxatga olinadi.<\/span><\/p>\n

90-modda. Jamoa kelishuvlarining shaxslar doirasi <\/span>bo\u2018yicha<\/span> amal qilishi <\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvining amal qilishi vakillari ushbu kelishuvni tuzgan xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilarga nisbatan tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Uch tomonlama jamoa kelishuvi tuzilgan taqdirda uning amal qilishi ushbu kelishuv tarafi <\/span>bo\u2018lgan<\/span> ijro etuvchi hokimiyat organiga nisbatan ham tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Bosh jamoa kelishuvi O\u2018zbekiston Respublikasi hududidagi barcha xodimlar <\/span>va<\/span> ish beruvchilarga, shuningdek barcha ijro etuvchi hokimiyat organlariga nisbatan tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

91-modda. Jamoa kelishuvlarining kuchga kirishi <\/span>va<\/span> amal qilish muddati<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvi u imzolangan kundan e\u2019tiboran yoki jamoa kelishuvida belgilangan kundan e\u2019tiboran kuchga kiradi hamda ushbu kelishuvda nazarda tutilgan muddat ichida, biroq <\/span>ko\u2018pi<\/span> bilan uch yil amal qiladi. <\/span>Ko\u2018rsatilgan<\/span> muddat tugagach, jamoa kelishuvi taraflar yangisini tuzguniga yoki amaldagi jamoa kelishuviga o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalar kiritguniga qadar bo\u2018lgan davrda amal qiladi. Jamoa kelishuvining amal qilish muddati tugaguniga qadar taraflar uni uzaytirishi mumkin.<\/span><\/p>\n

92-modda. Jamoa kelishuvlarini e\u2019lon qilish<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlari imzolangan kundan e\u2019tiboran o\u2018n kundan kechiktirmay ommaviy axborot vositalarida yoki ular taraflarining rasmiy veb-saytlarida e\u2019lon qilinishi lozim.<\/span><\/p>\n

Xabardor qilish tartibida ro\u2018yxatdan o\u2018tgan hududiy va tarmoq jamoa kelishuvlari ular ro\u2018yxatga olingan kundan e\u2019tiboran o\u2018n kundan kechiktirmay O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining rasmiy veb-saytida e\u2019lon qilinadi.<\/span><\/p>\n

Bosh jamoa kelishuvi imzolangan kundan e\u2019tiboran o\u2018n kundan kechiktirmay O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik <\/span>va<\/span> mehnat munosabatlari vazirligining rasmiy veb-saytida e\u2019lon qilinadi.<\/span><\/p>\n

93-modda. Jamoa kelishuvlarining bajarilishi ustidan nazorat <\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarining bajarilishi ustidan nazorat ularning taraflari, ijtimoiy-mehnat masalalari <\/span>bo\u2018yicha<\/span> komissiyalar, shuningdek O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining tegishli organlari hamda boshqa vakolatli organlar tomonidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

(DAVOMI BOR)<\/span><\/p>\n

Hujjat \u201cS VERENIN\u2019S LEGAL GROUP\u201d advokatlik firmasining ma\u02bclumotlar bazasidan norasmiy tarjimada taqdim etilgan;<\/em><\/span><\/p>\n

Hujjat \u201cS VERENIN\u2019S LEGAL GROUP\u201d advokatlik firmasining ma\u02bclumotlar bazasidan taqdim etilgan;<\/em><\/span><\/p>\n

Hujjat __<\/em><\/span>30.06<\/em><\/span>_____2024 yil holatiga ko’ra taqdim etilgan.<\/em><\/span><\/p>\n

.<\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O\u2018ZBEKISTON RESPUBLIKASINING MEHNAT KODEKSI 30.04.2023 . UMUMIY QISM I BO\u2018LIM. UMUMIY QOIDALAR . 1-BOB. ASOSIY QOIDALAR 1-modda. Ushbu Kodeks bilan tartibga solinadigan munosabatlar Ushbu Kodeks xodimlar, ish beruvchilar va davlat…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[15,68],"tags":[],"class_list":["post-12788","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zakonodatelstvo","category-trudovoe-pravo"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12788"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12788\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12794,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12788\/revisions\/12794"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}