{"id":12967,"date":"2024-08-22T16:25:25","date_gmt":"2024-08-22T11:25:25","guid":{"rendered":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/?p=12967"},"modified":"2024-08-22T16:25:25","modified_gmt":"2024-08-22T11:25:25","slug":"trudovoj-kodeks-respubliki-uzbekistan-30-04-2023-osobennaya-chast-razdel-iii-trudoustrojstvo-glava-10-obshhie-polozheniya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/zakonodatelstvo\/trudovoj-kodeks-respubliki-uzbekistan-30-04-2023-osobennaya-chast-razdel-iii-trudoustrojstvo-glava-10-obshhie-polozheniya\/","title":{"rendered":"O\u2018ZBEKISTON RESPUBLIKASINING MEHNAT KODEKSI 30.04.2023 MAXSUS QISM III BO\u2018LIM. ISHGA JOYLASHTIRISH 10-BOB. UMUMIY QOIDALAR"},"content":{"rendered":"

O\u2018ZBEKISTON RESPUBLIKASINING MEHNAT KODEKSI<\/span><\/strong><\/p>\n

30.04.2023<\/span><\/strong><\/p>\n

.<\/span><\/span><\/p>\n

MAXSUS QISM<\/span><\/strong><\/p>\n

III BO\u2018LIM. ISHGA JOYLASHTIRISH<\/span><\/strong><\/p>\n

.<\/span><\/span><\/p>\n

10-BOB. UMUMIY QOIDALAR<\/span><\/strong><\/p>\n

94-modda. Ishga joylashish huquqi<\/span><\/p>\n

Har kimga o\u2018zining ishlab chiqarishga va ijodiy mehnatga doir qobiliyatlaridan foydalanish hamda qonunchilikda taqiqlanmagan har qanday faoliyatni amalga oshirish bo\u2018yicha mutlaq huquq tegishlidir. <\/span><\/p>\n

Har kim ish beruvchiga bevosita murojaat qilish yoki mehnat organlarining bepul ko\u2018magi orqali, shuningdek xususiy bandlik agentliklarining xizmatlari vositasida ish joyini erkin tanlash huquqiga egadir.<\/span><\/p>\n

95-modda. Ishga joylashtirish bo\u2018yicha davlat kafolatlari<\/span><\/p>\n

Davlat:<\/span><\/p>\n

bandlik turini, shu jumladan turli mehnat rejimidagi ishni tanlash erkinligini;<\/span><\/p>\n

ishga qabul qilishni qonunga xilof ravishda rad etishdan, qonunga xilof ravishda boshqa ishga o\u2018tkazishdan, xodimni ishdan chetlashtirishdan va mehnat shartnomasini bekor qilishdan himoyalanishni;<\/span><\/p>\n

maqbul keladigan ish tanlashga va ishga joylashishga bepul ko\u2018maklashishni;<\/span><\/p>\n

kasb egallashda va ishga ega bo\u2018lishda, mehnat qilish va bandlik sharoitlarida, mehnatga haq to\u2018lashda, xizmat pog\u2018onalari bo\u2018yicha ko\u2018tarilishda har kimga imkoniyatlar tengligi yaratilishini;<\/span><\/p>\n

ish qidirayotgan shaxslarni va ishsizlarni kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga hamda ularning malakasini oshirishga ko\u2018maklashishni;<\/span><\/p>\n

mehnat organlarining taklifiga ko\u2018ra ishlash uchun boshqa joyga ixtiyoriy ravishda ko\u2018chib ketish munosabati bilan qilingan xarajatlar kompensatsiya qilinishini; <\/span><\/p>\n

haq to\u2018lanadigan jamoat ishlarida ishtirok etish imkoniyatini kafolatlaydi.<\/span><\/p>\n

Ishga joylashtirish bo\u2018yicha kafolatlarni taqdim etish tartibi aholi bandligi to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

96-modda. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish sohasidagi qo\u2018shimcha kafolatlar<\/span><\/p>\n

Davlat aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish bo\u2018yicha qo\u2018shimcha kafolatlarni ta\u2019minlaydi.<\/span><\/p>\n

Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari jumlasiga quyidagilar kiradi:<\/span><\/p>\n

o\u2018n to\u2018rt yoshga to\u2018lmagan bolalari, nogironligi bo\u2018lgan bolalari bor yolg\u2018iz ota-ona (ularning o\u2018rnini bosuvchi shaxs), shuningdek ko\u2018p bolali oilalardagi ota-onalar (ularning o\u2018rnini bosuvchi shaxslar);<\/span><\/p>\n

umumiy o\u2018rta va o\u2018rta maxsus ta\u2019lim tashkilotlarini, kasb-hunar maktablarini, kasb-hunar kollejlarini hamda texnikumlarini tamomlab, kasbga ega bo\u2018lgan yoshlar;<\/span><\/p>\n

\u201cMehribonlik\u201d uylarining bitiruvchilari, shuningdek oliy ta\u2019lim tashkilotlarining davlat grantlari bo\u2018yicha ta\u2019lim olgan bitiruvchilari;<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining, Ichki ishlar vazirligining, Favqulodda vaziyatlar vazirligining, Milliy gvardiyasining, Davlat xavfsizlik xizmatining qo\u2018shinlaridagi muddatli harbiy xizmatdan bo\u2018shatilgan shaxslar; <\/span><\/p>\n

nogironligi bo\u2018lgan shaxslar;<\/span><\/p>\n

pensiyaoldi yoshidagi shaxslar (qonunda belgilangan pensiya yoshiga qadar ikki yil oldin); <\/span><\/p>\n

jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilingan shaxslar yoki sudning qaroriga ko\u2018ra o\u2018ziga nisbatan tibbiy yo\u2018sindagi majburlov choralari qo\u2018llanilgan shaxslar; <\/span><\/p>\n

odam savdosidan jabrlanganlar.<\/span><\/p>\n

Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari jumlasiga qonunchilikka muvofiq boshqa shaxslar ham kiritilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ishga joylashtirish sohasidagi qo\u2018shimcha kafolatlar qo\u2018shimcha ish o\u2018rinlarini, ixtisoslashtirilgan tashkilotlarni, shu jumladan nogironligi bo\u2018lgan shaxslar mehnat qilishi uchun tashkilotlarni tashkil etish, maxsus qayta tayyorlash va malaka oshirish dasturlarini tashkil etish, ushbu moddaning ikkinchi qismida ko\u2018rsatilgan toifadagi fuqarolarni ishga joylashtirish uchun ish o\u2018rinlarining eng kam sonini belgilash yo\u2018li bilan, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa choralar orqali ta\u2019minlanadi. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi ushbu moddaning ikkinchi qismida ko\u2018rsatilgan, mehnat organlari va boshqa organlar tomonidan yuborilgan shaxslarni qonunchilikda belgilangan tartibda ishga qabul qiladi. <\/span><\/p>\n

Qonunchilikda aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish sohasidagi boshqa qo\u2018shimcha kafolatlar ham nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

11-bob. Ish beruvchi tomonidan bandlik va ishga joylashtirish sohasida taqdim etiladigan kafolatlar<\/span><\/p>\n

97-modda. Ish beruvchining bandlik va ishga joylashtirish sohasidagi majburiyatlari <\/span><\/p>\n

Ish beruvchining zimmasida bandlik va ishga joylashtirish sohasida quyidagi majburiyatlar bo\u2018ladi:<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 166-moddasiga muvofiq xodimlarni ishdan bo\u2018shatish to\u2018g\u2018risida axborot taqdim etish;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 119-moddasining birinchi va ikkinchi qismlariga muvofiq ishga qabul qilishni qonunga xilof ravishda rad etishga yo\u2018l qo\u2018ymaslik;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 99-moddasiga muvofiq ish o\u2018rinlarining belgilangan eng kam soni hisobiga shaxslarni ishga joylashtirish;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 165-moddasiga muvofiq xodimlarni mehnat shartnomasini bekor qilish to\u2018g\u2018risida ogohlantirish;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 144-moddasiga muvofiq xodimning ish o\u2018rnini boshqa ishga o\u2018tkazish tartibida saqlash choralarini ko\u2018rish;<\/span><\/p>\n

mehnat shartnomasi ushbu Kodeksning 100-moddasi birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlariga muvofiq alohida asoslarga ko\u2018ra bekor qilinganda o\u2018rtacha oylik ish haqini ishga joylashtirish davrida saqlab qolish;<\/span><\/p>\n

taklif etilgan shaxslarga ushbu Kodeksning 101-moddasiga muvofiq kafolatlar berish;<\/span><\/p>\n

o\u2018zi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi ushbu Kodeksning 102-moddasiga muvofiq alohida asoslarga ko\u2018ra bekor qilingan xodimlarni qayta ishga qabul qilish;<\/span><\/p>\n

jamoa kelishuvlariga va jamoa shartnomasiga muvofiq qo\u2018shimcha kafolatlar berish.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining zimmasida bandlik va ishga joylashtirish sohasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

98-modda. Xodimlarni ommaviy ravishda ishdan bo\u2018shatish chog\u2018idagi kafolatlar<\/span><\/p>\n

Ommaviy ravishda ishdan bo\u2018shatish mezonlari texnologiyaning, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishning o\u2018zgarishi, ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmining qisqarishi bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan tashkilot xodimlarining soni yoki shtati o\u2018zgarganligi sababli yoki tashkilot (uning alohida bo\u2018linmasi) tugatilganligi munosabati bilan o\u2018zi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilinishi nazarda tutilayotgan xodimlar sonining ko\u2018rsatkichlaridan iboratdir.<\/span><\/p>\n

Xodimlarni ommaviy ravishda ishdan bo\u2018shatish mezonlari jumlasiga quyidagilar kiradi:<\/span><\/p>\n

a) xodimlarining soni yigirma nafar va undan ortiq bo\u2018lgan har qanday tashkiliy-huquqiy shakldagi tashkilotni (uning alohida bo\u2018linmasini) tugatish;<\/span><\/p>\n

b) xodimlar sonining (shtatining) quyidagi miqdorda:<\/span><\/p>\n

o\u2018ttiz kalendar kun ichida ellik nafar va undan ortiq xodimning;<\/span><\/p>\n

oltmish kalendar kun ichida ikki yuz nafar va undan ortiq xodimning;<\/span><\/p>\n

to\u2018qson kalendar kun ichida besh yuz nafar va undan ortiq xodimning qisqarishi.<\/span><\/p>\n

Mahalliy davlat hokimiyati organlari xodimlarni ommaviy ravishda ishdan bo\u2018shatish to\u2018g\u2018risidagi qarorlarni ushbu kechiktirish keltirib chiqargan yo\u2018qotishlarni ish beruvchiga bir vaqtning o\u2018zida qisman yoki to\u2018liq kompensatsiya qilish orqali olti oy muddatgacha to\u2018xtatib turishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimlarni kelgusida ommaviy ravishda ishdan bo\u2018shatish to\u2018g\u2018risidagi axborotni ushbu Kodeksning 166-moddasida nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda mehnat organining hamda hududiy yoki tarmoq kasaba uyushmalari birlashmalarining e\u2019tiboriga yetkazishi shart. Mehnat organlari mazkur axborotni olgach, ishdan bo\u2018shatilayotgan xodimlarni qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda ishga joylashtirish choralarini ko\u2018rishi shart.<\/span><\/p>\n

99-modda. Ish o\u2018rinlarining belgilangan eng kam soni hisobiga ishga joylashtirish<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi malaka talablari hisobga olingan holda zaxiraga qo\u2018yilgan ish o\u2018rinlariga ishga joylashtirish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda mahalliy mehnat organlari va boshqa vakolatli organlar tomonidan yuboriladigan aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalaridan bo\u2018lgan shaxslarni ishga qabul qilishi shart.<\/span><\/p>\n

Ish o\u2018rinlarining belgilangan eng kam soni hisobiga ishga yuborish tartibi qonunchilikda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

100-modda. Mehnat shartnomasi alohida asoslarga ko\u2018ra bekor qilinganda o\u2018rtacha oylik ish haqini ishga joylashtirish davrida saqlab qolish kafolatlari<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi quyidagi asoslar bo\u2018yicha bekor qilingan taqdirda, ish qidirish davrida o\u2018rtacha oylik ish haqining ishdan bo\u2018shatish nafaqasi hisobga olingan holda, biroq ko\u2018pi bilan ikki oyga saqlanib qolishi xodimlar uchun kafolatlanadi: <\/span><\/p>\n

xodim yangi mehnat shartlari asosida ishlashni davom ettirishni rad etganligi;<\/span><\/p>\n

xodim ish beruvchi bilan birga ishlash uchun boshqa joyga ko\u2018chishni rad etganligi; <\/span><\/p>\n

xodim sog\u2018lig\u2018ining holatiga ko\u2018ra tibbiy xulosaga muvofiq sog\u2018lig\u2018ining holati bo\u2018yicha o\u2018ziga qarshi ko\u2018rsatma mavjud bo\u2018lmagan boshqa ishga o\u2018tishni rad etganligi yoki ish beruvchida tegishli ish mavjud emasligi;<\/span><\/p>\n

texnologiyaning, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishning o\u2018zgarishi sababli tashkilot xodimlarining soni yoki shtati o\u2018zgarganligi, ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmining qisqarganligi;<\/span><\/p>\n

tashkilotning (uning alohida bo\u2018linmasining) o\u2018z ta\u2019sischilari (ishtirokchilari) qaroriga ko\u2018ra tugatilganligi yoxud ta\u2019sis hujjatlari bilan shunga vakolatli bo\u2018lgan yuridik shaxs organining qaroriga ko\u2018ra tugatilganligi; <\/span><\/p>\n

bajarayotgan ishiga malakasi yetarli emasligi oqibatida noloyiq ekanligi;<\/span><\/p>\n

shu ishni ilgari bajarib kelgan xodimning ishga tiklanganligi;<\/span><\/p>\n

sudning tashkilotni tugatish to\u2018g\u2018risidagi qarori qonuniy kuchga kirganligi. <\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan kafolatlar tashkilot rahbari, uning o\u2018rinbosarlari, bosh buxgalter bilan, tashkilotda bosh buxgalter lavozimi mavjud bo\u2018lmagan taqdirda esa bosh buxgalter vazifalarini amalga oshiruvchi xodim (bundan buyon matnda bosh buxgalter deb yuritiladi) bilan tuzilgan mehnat shartnomasi mulkdorning almashishi sababli bekor qilingan hollarga nisbatan ham tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida ayrim toifadagi xodimlar uchun nazarda tutilgan kafolatlarni taqdim etishning o\u2018ziga xos xususiyatlari ushbu Kodeks 494-moddasining beshinchi qismiga, 506-moddasining to\u2018rtinchi qismiga, 511-moddasining yettinchi qismiga, 518-moddasining yettinchi qismiga muvofiq belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Agar ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida ko\u2018rsatilgan xodimlar mehnat shartnomasi bekor qilinganidan keyin o\u2018ttiz kalendar kun ichida mahalliy mehnat organida ish qidirayotgan shaxslar sifatida ro\u2018yxatdan o\u2018tgan bo\u2018lsa, ular mahalliy mehnat organi tomonidan berilgan ma\u2019lumotnoma bo\u2018yicha uchinchi oy uchun ham avvalgi ish joyidan o\u2018rtacha oylik ish haqini olish huquqiga ega bo\u2018ladi. <\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida ko\u2018rsatilgan xodimlarga uch oylik davr tugagach maqbul keladigan ish topib berilmagan taqdirda, ular ishsiz deb e\u2019tirof etiladi.<\/span><\/p>\n

Oldingi tahrirga qarang.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi to\u2018lovga qobiliyatsiz deb topilgan taqdirda, u bilan mehnatga oid munosabatlarda bo\u2018lgan xodimlar ish haqi va o\u2018ziga tegishli boshqa to\u2018lovlar xususida boshqa barcha kreditorlarning talablariga nisbatan imtiyozli huquqdan foydalanadi.<\/span><\/p>\n

(100-moddaning oltinchi qismi O\u2018zbekiston Respublikasining 2024-yil 21-fevraldagi O\u2018RQ-911-sonli Qonuni tahririda \u2014 Qonunchilik ma\u2019lumotlari milliy bazasi, 22.02.2024-y., 03\/24\/911\/0142-son)<\/span><\/p>\n

Tugatilayotgan tashkilotlarda mablag\u2018lar mavjud bo\u2018lmagan taqdirda, ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan xodimlarga kompensatsiyalarni to\u2018lash O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlikka ko\u2018maklashish davlat jamg\u2018armasining mablag\u2018lari hisobidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

101-modda. Taklif etilgan shaxslarga ishga joylashtirish sohasidagi qo\u2018shimcha kafolatlar<\/span><\/p>\n

Basharti ish beruvchi ishga joylashtirish to\u2018g\u2018risidagi taklif bilan jismoniy shaxsga taklifnoma yuborgan bo\u2018lsa, ish beruvchi taklifnomaning amal qilish muddati davomida, agar taklifnomada muddat shartlashilmagan bo\u2018lsa, taklifnoma yuborilgan kundan e\u2019tiboran bir oy ichida ushbu shaxsni ishga qabul qilishni rad etishga haqli emas. Taklifnoma deganda ish beruvchining ushbu jismoniy shaxs bilan mehnat shartnomasini tuzish uchun to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri, aniq ifodalangan rozilik bildirishi tushuniladi. Taklifnoma ish beruvchining tegishli vakolatli mansabdor shaxsi tomonidan yozma yoki elektron shaklda yuborilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ushbu modda birinchi qismining qoidalari xodim qonunchilikda nazarda tutilgan barcha zarur tartib-taomillardan o\u2018tgan taqdirda chet el fuqarolariga va fuqaroligi bo\u2018lmagan shaxslarga nisbatan tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

102-modda. Ish beruvchi alohida asoslar bo\u2018yicha mehnat shartnomasini bekor qilgan xodimlarni qayta ishga qabul qilish tartibi<\/span><\/p>\n

Davlat organlaridagi yoki xodimlarning vakillik organlaridagi saylab qo\u2018yiladigan lavozimlarga saylanganligi tufayli ishdan ozod qilingan shaxslarga ularning saylab qo\u2018yiladigan lavozimdagi vakolatlari tugagandan keyin avvalgi ishi (lavozimi) beriladi, bunday ish (lavozim) mavjud bo\u2018lmaganda esa boshqa teng ish (lavozim) beriladi.<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatlarini va Senatida doimiy asosda ishlagan Senat a\u2019zolarini vakolatlari muddati tugaganidan keyin, shuningdek O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi va Senati tarqatib yuborilgan taqdirda ishga joylashtirish \u201cO\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining va Senati a\u2019zosining maqomi to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonunining 16-moddasida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Harbiy xizmatga chaqirilgan (kirgan) xodim zaxiraga bo\u2018shatilganidan yoki iste\u2019foga chiqarilganidan keyin, agar u ishga joylashish masalasi bo\u2018yicha ish beruvchiga O\u2018zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari safidan, O\u2018zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Milliy gvardiyasi va Favqulodda vaziyatlar vazirligi qo\u2018shinlaridan bo\u2018shatilgan kundan e\u2019tiboran uch oydan kechiktirmay murojaat qilgan bo\u2018lsa, avvalgi ish joyida ishga joylashishda ustuvor huquqqa ega bo\u2018ladi. <\/span><\/p>\n

Harbiy xizmatga chaqirilgan (kirgan), lekin keyinchalik zaxiraga bo\u2018shatilgan yoki iste\u2019foga chiqarilgan xodim, agar u harbiy xizmatga chaqirilgan (kirgan) kundan e\u2019tiboran ko\u2018pi bilan uch oy o\u2018tgan bo\u2018lsa, avvalgi ish joyiga (lavozimiga) qaytish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Tashkilot qayta tashkil etilganda harbiy xizmatdan bo\u2018shatilgan shaxslarni ishga joylashtirishni tashkilotning huquqiy vorisi, tashkilot tugatilganda esa mahalliy mehnat organi amalga oshiradi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarga ushbu moddaning birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlarida ko\u2018rsatilgan kafolatlarni berish imkoni bo\u2018lmagan hollarda mahalliy mehnat organi ularni ishga joylashtirishni, <\/span>zarur bo\u2018lganda esa ularni bepul kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni ta\u2019minlaydi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 2-bandiga ko\u2018ra ilgari o\u2018zi bilan mehnat shartnomasi bekor qilingan xodimlarni, basharti xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilingan kundan e\u2019tiboran olti oy ichida tashkilotda xodim ilgari egallagan o\u2018sha mutaxassislik va malaka bo\u2018yicha bo\u2018sh (vakant) ish o\u2018rinlari paydo bo\u2018lgan bo\u2018lsa, ishga qabul qilishi shart.<\/span><\/p>\n

13-bob. Ish vaqti<\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

181-modda. Ish vaqtining tushunchasi va turlari<\/span><\/p>\n

Xodim ichki mehnat tartib qoidalariga, smenalarga bo\u2018linib ishlash (ish) jadvallariga, boshqa ichki hujjatlarga yoki mehnat shartnomasi shartlariga muvofiq mehnat majburiyatlarini qaysi vaqt mobaynida bajarishi kerak bo\u2018lsa, o\u2018sha vaqt ish vaqtidir.<\/span><\/p>\n

Ish vaqtiga quyidagilar kiradi:<\/span><\/p>\n

xodim mehnat majburiyatlarini haqiqatda bajargan vaqt;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksda nazarda tutilgan vaqt davrlari (xodimning aybisiz bekor turib qolingan vaqt, texnologiya hamda ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etish bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan tanaffuslar, bolani ovqatlantirish uchun tanaffuslar va boshqalar), shuningdek mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan boshqa vaqt davrlari, shu jumladan asosiy va tayyorgarlik-yakuniy ishlarni bajarish vaqti (kiyim, materiallar, asbob-uskunalar olish, texnika, hujjatlar bilan tanishish, ish o\u2018rnini tayyorlash va tozalash, tayyor mahsulotni topshirish va boshqalar).<\/span><\/p>\n

Ish vaqtining turlari quyidagilardan iboratdir:<\/span><\/p>\n

ish vaqtining normal davomiyligi;<\/span><\/p>\n

ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi;<\/span><\/p>\n

to\u2018liqsiz ish vaqti. <\/span><\/p>\n

182-modda. Ish vaqtining normal davomiyligi<\/span><\/p>\n

Xodim uchun ish vaqtining normal davomiyligi besh kunlik yoki olti kunlik ish haftasida haftasiga qirq soatdan ortiq bo\u2018lishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

183-modda. Ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi <\/span><\/p>\n

Ayrim toifadagi xodimlar uchun ularning yoshi, sog\u2018lig\u2018ining holati, mehnat shartlari, mehnat vazifalarining o\u2018ziga xos xususiyatlari va boshqa holatlar hisobga olingan holda qonunchilikka hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, shuningdek mehnat shartnomasi shartlariga muvofiq mehnatga to\u2018lanadigan haqni kamaytirmasdan ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi quyidagilarga majburiy tartibda belgilanadi:<\/span><\/p>\n

o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan xodimlarga (ushbu Kodeksning 415-moddasi);<\/span><\/p>\n

I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlarga (ushbu Kodeks 427-moddasining birinchi qismi);<\/span><\/p>\n

noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarga (ushbu Kodeksning 477-moddasi);<\/span><\/p>\n

ishi yuqori darajadagi ruhiy, aqliy, asabiy zo\u2018riqish bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan tibbiyot xodimlariga, pedagoglarga va boshqa toifadagi xodimlarga (ushbu Kodeksning 184-moddasi);<\/span><\/p>\n

uch yoshgacha bo\u2018lgan bolaning budjetdan moliyalashtiriladigan tashkilotlarda ishlaydigan ota-onasidan biriga (vasiysiga) (ushbu Kodeks 397-moddasining birinchi qismi).<\/span><\/p>\n

184-modda. Ishi yuqori darajadagi ruhiy, aqliy va asabiy zo\u2018riqish bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan xodimlar uchun ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi<\/span><\/p>\n

Ishi yuqori darajadagi ruhiy, aqliy va asabiy zo\u2018riqish bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan, ya\u2019ni alohida xususiyatga ega bo\u2018lgan tibbiyot xodimlari, pedagoglar va boshqa toifadagi xodimlar uchun ish vaqtining davomiyligi haftasiga ko\u2018pi bilan o\u2018ttiz olti soat qilib belgilanadi. Bunday xodimlarning ro\u2018yxati va ular ish vaqtining aniq davomiyligi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi, biroq ushbu moddada belgilangan ish vaqtining davomiyligidan oshmaydigan tarzda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

185-modda. Har kungi ishning (smenaning) davomiyligi<\/span><\/p>\n

Har kungi ishning (smenaning) davomiyligi:<\/span><\/p>\n

a) o\u2018ziga nisbatan ish vaqtining normal davomiyligi belgilangan xodimlar uchun:<\/span><\/p>\n

olti kunlik ish haftasida \u2014 yetti soatdan;<\/span><\/p>\n

besh kunlik ish haftasida \u2014 sakkiz soatdan;<\/span><\/p>\n

b) o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar uchun \u2014 ushbu Kodeksning 416-moddasida belgilangan davomiylikdan;<\/span><\/p>\n

v) nogironligi bo\u2018lgan xodimlar uchun \u2014 ushbu Kodeks 427-moddasining ikkinchi qismida belgilangan davomiylikdan;<\/span><\/p>\n

g) noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlar uchun \u2014 ushbu Kodeksning 478-moddasida belgilangan davomiylikdan oshishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

Madaniy-tomosha tashkilotlarining, televideniye, radioeshittirish tashkilotlarining va boshqa ommaviy axborot vositalarining ijodiy xodimlari, professional sportchilar, shuningdek asarlarni yaratishda va (yoki) ijro etishda (namoyish etishda) ishtirok etuvchi boshqa shaxslar uchun, O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishuvga ko\u2018ra ishlar, kasblar, lavozimlarning tasdiqlanadigan ro\u2018yxatlariga muvofiq har kungi ishning (smenaning) davomiyligi qonunchilikka, ichki hujjatlarga, jamoa shartnomasiga yoxud mehnat shartnomasiga muvofiq belgilanishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Tashkilotda ish vaqtini jamlab hisobga olish joriy etilgan taqdirda, ushbu Kodeksning 199-moddasida nazarda tutilgan qoidalar qo\u2018llaniladi.<\/span><\/p>\n

186-modda. To\u2018liqsiz ish vaqti<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi taraflarining kelishuviga ko\u2018ra xodimga ishga qabul qilish chog\u2018ida va keyinchalik to\u2018liqsiz ish vaqti (to\u2018liqsiz ish kuni (smena) va (yoki) to\u2018liqsiz ish haftasi, shu jumladan ish kunini qismlarga bo\u2018lgan holda) belgilanishi mumkin. To\u2018liqsiz ish vaqti ham muddati cheklanmagan holda, ham mehnat shartnomasi taraflari kelishgan har qanday muddatga belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi: <\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 398-moddasiga muvofiq homilador ayolning, o\u2018n to\u2018rt yoshgacha bo\u2018lgan bola (o\u2018n olti yoshgacha bo\u2018lgan nogironligi bo\u2018lgan bola) ota-onasidan birining (ota-onaning o\u2018rnini bosuvchi shaxsning), shuningdek oilaning betob a\u2019zosini parvarishlashni amalga oshirayotgan shaxsning iltimosiga ko\u2018ra tibbiy xulosaga binoan;<\/span><\/p>\n

nogironligi bo\u2018lgan shaxsning iltimosiga ko\u2018ra, agar mazkur shaxs uchun ish vaqtini belgilash ushbu Kodeks 424-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining tavsiyalarida nazarda tutilgan bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksda yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan o\u2018zga hollarda to\u2018liqsiz ish kunini belgilashi shart.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning ikkinchi qismida sanab o\u2018tilgan shaxslar uchun to\u2018liqsiz ish vaqti xodim uchun qulay bo\u2018lgan muddatga, biroq to\u2018liqsiz ish vaqtini majburiy ravishda belgilash uchun asos bo\u2018lgan holatlar mavjud bo\u2018lgan davrdan ortiq bo\u2018lmagan muddatga belgilanadi, ish vaqtining va dam olish vaqtining rejimi, shu jumladan har kungi ishning (smenaning) davomiyligi, ishning boshlanish va tugash vaqti, ishdagi tanaffuslar vaqti esa ushbu ish beruvchidagi ishlab chiqarish (ish) sharoitlari hisobga olingan holda xodimning istaklariga muvofiq belgilanadi. Bunda nogironligi bo\u2018lgan shaxslar to\u2018liqsiz ish vaqtining davomiyligi va ish rejimi tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining tavsiyalariga muvofiq belgilanishi kerak.<\/span><\/p>\n

To\u2018liqsiz ish vaqti shartlarida ishlaganda xodimning mehnatiga haq to\u2018lash u ishlab bergan vaqtga mutanosib ravishda yoki u bajargan ishning hajmiga qarab amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

To\u2018liqsiz ish vaqti shartlarida ishlash xodimlar uchun har yilgi asosiy mehnat ta\u2019tili davomiyligining, mehnat stajini hisoblab chiqarishning va boshqa mehnat huquqlarining biror-bir cheklanishlariga sabab bo\u2018lmaydi.<\/span><\/p>\n

187-modda. Ishlanmaydigan bayram kunlari arafasidagi ishning davomiyligi<\/span><\/p>\n

Ishlanmaydigan bayram kunlari arafasida har kunlik ishning (smenaning) davomiyligi barcha xodimlar uchun kamida bir soatga qisqartiriladi.<\/span><\/p>\n

Bayramdan oldingi kuni ishning (smenaning) davomiyligini qisqartirish imkoni bo\u2018lmagan uzluksiz ishlaydigan tashkilotlarda va ayrim turdagi ishlarda ortiqcha ishlaganlik xodimga qo\u2018shimcha dam olish vaqti berish yoki xodimning roziligi bilan ish vaqtidan tashqari ish uchun belgilangan normalar bo\u2018yicha haq to\u2018lash orqali kompensatsiya qilinadi.<\/span><\/p>\n

188-modda. Tungi vaqtdagi ishning davomiyligi<\/span><\/p>\n

Soat 22-00 dan to soat 6-00 gacha bo\u2018lgan vaqt tungi vaqt hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Agar xodim uchun belgilangan har kungi ish (smena) davomiyligining kamida yarmi tungi vaqtga to\u2018g\u2018ri kelsa, tungi vaqtdagi ishning davomiyligi ish haftasining davomiyligi tegishli ravishda qisqartirilgan, keyinchalik ishlab berilmagan holda bir soatga qisqartiriladi. <\/span><\/p>\n

Agar jamoa shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi belgilangan xodimlar uchun, shuningdek tungi vaqtda ishlashga maxsus qabul qilingan xodimlar uchun tungi vaqtdagi ishning (smenaning) davomiyligi qisqartirilmaydi.<\/span><\/p>\n

Mehnat sharoitlariga ko\u2018ra zarur bo\u2018lgan hollarda, shuningdek olti kunlik ish haftasidagi smenali ishlarda tungi vaqtdagi ishning davomiyligi kunduzgi vaqtdagi ishning davomiyligi bilan tenglashtiriladi. Mazkur ishlar ro\u2018yxati jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan bo\u2018lsa, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodimlarni tungi vaqtdagi ishga jalb etish ushbu Kodeks 396-moddasining ikkinchi qismida, 417-moddaning birinchi qismida va 428-moddasida belgilangan cheklovlarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Tungi vaqtdagi mehnatga haq to\u2018lash ushbu Kodeksning 264-moddasiga muvofiq amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

189-modda. Ish vaqtidan tashqari ish<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi tomonidan xodimni xodim uchun belgilangan ish vaqti davomiyligidan tashqari ishga jalb etish ish vaqtidan tashqari ish deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Ish vaqtidan tashqari ishning soatlari miqdorini aniqlash tartibi ish vaqtini hisobga olish turiga bog\u2018liqdir.<\/span><\/p>\n

Ish vaqti kunlik hisobga olinganda xodim uchun belgilangan har kungi ish (smena) vaqtining davomiyligidan oshadigan ish ish vaqtidan tashqari ish deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Ish vaqti haftalik hisobga olinganda xodim uchun belgilangan haftalik ish vaqtining davomiyligidan oshadigan ish ish vaqtidan tashqari ish deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Ish vaqti jamlab hisobga olinganda bir haftadan oshadigan hisobga olish davri uchun xodimga belgilangan ish vaqtining davomiyligidan tashqari ish ish vaqtidan tashqari ish deb hisoblanadi. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi tomonidan xodimni uning roziligisiz ish vaqtidan tashqari ishga jalb etishga quyidagi hollarda yo\u2018l qo\u2018yiladi:<\/span><\/p>\n

1) tabiiy yoki texnogen xususiyatga ega halokatlarning, ishlab chiqarishdagi avariyalarning, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarning, shuningdek yong\u2018inlarning, toshqinlarning, zilzilalarning, epidemiyalarning yoki epizootiyalarning oldini olish yoki oqibatlarini bartaraf etish hamda aholining yoxud uning bir qismining hayotiga yoki normal yashash sharoitlariga tahdid soladigan boshqa alohida hollarda bajarilgan ishlar amalga oshirilganda;<\/span><\/p>\n

2) markazlashtirilgan issiq suv ta\u2019minoti, sovuq suv ta\u2019minoti va (yoki) suv chiqarish tizimlarining, gaz ta\u2019minoti, issiqlik ta\u2019minoti, yoritish, transport, aloqa tizimlarining normal ishlashini buzadigan kutilmagan holatlarni bartaraf etishga doir ijtimoiy jihatdan zarur ishlar amalga oshirilganda;<\/span><\/p>\n

3) agar ishda tanaffusga yo\u2018l qo\u2018yilmasa, smena almashayotgan xodim kelmay qolganda ishni davom ettirish uchun. Bunday holda ish beruvchi zudlik bilan smenachini boshqa xodim bilan almashtirish choralarini ko\u2018rishi shart.<\/span><\/p>\n

Ushbu modda oltinchi qismining 2 va 3-bandlarida nazarda tutilgan hollarda ish beruvchi tomonidan xodimni ish vaqtidan tashqari ishga jalb etishga xodimning mehnat vazifasi doirasida yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan hollardan tashqari ish vaqtidan tashqari ishga jalb etishga xodimning yozma roziligi bilan yo\u2018l qo\u2018yiladi. <\/span><\/p>\n

Ish smenasining davomiyligi o\u2018n ikki soat bo\u2018lganida, shuningdek mehnat sharoitlari o\u2018ta zararli va o\u2018ta xavfli ishlarda ish vaqtidan tashqari ishlarga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Ish vaqtidan tashqari ishga jalb etish ushbu Kodeks 396, 417-moddalarining birinchi qismida va 428-moddasida belgilangan cheklovlarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Ish vaqtidan tashqari ish uchun kompensatsiya va haq to\u2018lash ushbu Kodeksning 262-moddasiga muvofiq amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

190-modda. Ish vaqtidan tashqari ishlarning eng ko\u2018p davomiyligi<\/span><\/p>\n

Ish vaqtidan tashqari ishning davomiyligi xodim uchun surunkasiga ikki kun davomida to\u2018rt soatdan (mehnat sharoitlari noqulay bo\u2018lgan ishlarda \u2014 bir kunda ikki soatdan) va yiliga bir yuz yigirma soatdan oshmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimning ish vaqtidan tashqari ishining davomiyligi aniq hisobga olinishini ta\u2019minlashi shart.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Ish vaqti rejimi va uni hisobga olish<\/span><\/p>\n

191-modda. Ish vaqti rejimi tushunchasi va uni belgilash tartibi<\/span><\/p>\n

Muayyan kalendar davr mobaynida (ish kunining, haftaning, ish vaqtini jamlab hisobga olish qo\u2018llanilganda esa hisobga olish davrining haftasidan oshadigan davr mobaynida) ish vaqtining taqsimlanishi ish vaqti rejimidir.<\/span><\/p>\n

Ish vaqti rejimi quyidagilarni belgilaydi: <\/span><\/p>\n

ish haftasining turi va davomiyligini (ikki kun dam olinadigan besh kunlik ish haftasi, bir kun dam olinadigan olti kunlik ish haftasi, o\u2018zgaruvchan jadval bo\u2018yicha dam olish kunlari beriladigan ish haftasi, to\u2018liqsiz ish haftasi);<\/span><\/p>\n

ish kuni (smena) boshlanadigan, tugaydigan vaqtni va uning davomiyligini;<\/span><\/p>\n

dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus, shuningdek mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan boshqa tanaffuslar vaqtini;<\/span><\/p>\n

ish kunlarining va ishlanmaydigan kunlarning navbat bilan almashishini;<\/span><\/p>\n

sutkadagi smenalar sonini;<\/span><\/p>\n

xodimlarning smenalar bo\u2018yicha almashish ketma-ketligini.<\/span><\/p>\n

Ish vaqtining rejimi ichki mehnat tartib qoidalarida, smenalarga bo\u2018linib ishlash jadvallarida, boshqa ichki hujjatlarda, ular mavjud bo\u2018lmaganda esa mehnat shartnomasida belgilanadi. Mehnat shartnomasida xodim uchun ichki mehnat tartibi qoidalarida, smenalarga bo\u2018linib ishlash jadvallarida yoki boshqa ichki hujjatlarda nazarda tutilgan umumiy ish vaqti rejimidan farq qiladigan shaxsiy ish vaqti rejimini belgilash nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

192-modda. Smenali ishda ish vaqti rejimi<\/span><\/p>\n

Ikki va undan ortiq smenadagi ish smenali ish deb hisoblanadi. Smenali ish ishlab chiqarish jarayonining (ishning) davomiyligi har kungi ishning belgilangan davomiyligidan oshadigan <\/span>hollarda, shuningdek asbob-uskunalardan yanada samarali foydalanish, ishlab chiqarish (ishlar, xizmatlar) hajmini oshirish maqsadida joriy etiladi.<\/span><\/p>\n

Smenali ishda ish vaqti rejimi smenalarga bo\u2018linib ishlash jadvali bilan belgilanadi. Xodimlar smenalar bo\u2018yicha bir maromda navbat almashadi.<\/span><\/p>\n

Xodimni surunkasiga ikki smena davomida ishga jalb etish taqiqlanadi. Smenalar orasidagi har kungi dam olishning eng kam davomiyligi (bitta smena oxiridan to keyingi smena boshlanishiga qadar) dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus vaqti bilan birga kamida o\u2018n ikki soatni tashkil etishi kerak.<\/span><\/p>\n

193-modda. Moslashuvchan ish vaqti rejimi<\/span><\/p>\n

Moslashuvchan ish vaqti rejimi ish vaqtini tashkil etish usuli bo\u2018lib, bunda ayrim xodimlar yoki tashkilot tarkibiy bo\u2018linmalarining xodimlar guruhlari uchun ish kunining boshlanishini, tugashini va umumiy davomiyligini muayyan doirada ularning o\u2018zi tartibga solishiga yo\u2018l qo\u2018yiladi. Bunda xodim uchun belgilangan ish soatlarining jamlangan miqdorini qabul qilingan hisobga olish davri (ish kuni, haftasi, oyi va boshqalar) ichida to\u2018liq ishlab berish talab etiladi. <\/span><\/p>\n

Moslashuvchan ish vaqti quyidagilarni o\u2018z ichiga oladi:<\/span><\/p>\n

o\u2018zgaruvchan (moslashuvchan) vaqt \u2014 ish kunining (smenaning) boshlanishi va tugashidagi vaqt bo\u2018lib, uning doirasida xodim o\u2018z xohishiga ko\u2018ra ishni boshlashga va tugatishga haqlidir;<\/span><\/p>\n

qat\u2019iy belgilangan vaqt \u2014 ish vaqtining moslashuvchan rejimiga ko\u2018ra ishlovchilar ishda hozir bo\u2018lishi shart bo\u2018lgan vaqt;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 204-moddasiga muvofiq, qoida tariqasida qat\u2019iy belgilangan ish vaqtini taxminan ikkita teng qismga ajratadigan dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus. Uning haqiqiy davomiyligi ish vaqtiga kiritilmaydi;<\/span><\/p>\n

kalendar vaqtni (ish kunini, haftasini, oyini, choragini va boshqalarni) belgilovchi hisobga olish davrining davomiyligi bo\u2018lib, ushbu vaqt ichida xodim o\u2018zi uchun belgilangan ish soatlari normasini ishlab berishi kerak.<\/span><\/p>\n

Hisobga olish davrining davomiyligi bir ish kuni bo\u2018lgan moslashuvchan ish vaqti rejimida ishlash chog\u2018ida xodim uchun belgilangan ish vaqti normasi har kuni ishlab berilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Agar hisobga olish davrining davomiyligi ish kunidan oshadigan bo\u2018lsa, xodim uchun belgilangan ish vaqtining normasi tegishli hisobga olish davri uchun (hafta, oy, chorak va boshqalar) xodim tomonidan ishlab berilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Hisobga olish davrining davomiyligi bir haftadan oshgan hollarda ushbu Kodeksning 199-moddasiga muvofiq belgilanadigan ish vaqtini jamlab hisobga olish nazarda tutilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ish kuni davomidagi moslashuvchan vaqtning eng ko\u2018p davomiyligi dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus vaqti bilan birga o\u2018n ikki soatdan oshmasligi kerak, hisobga olish davri uchun ish vaqti soatlarining summasi esa ushbu davrda xodim uchun belgilangan soatlar normasiga teng bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

194-modda. Ish kuni (smena) qismlarga bo\u2018lingan ish vaqti rejimi<\/span><\/p>\n

Bajariladigan ishning o\u2018ziga xos xususiyatlari sababli zarur bo\u2018lgan ishlarda, shuningdek ish kuni (smena) davomida jadalligi bir xil bo\u2018lmagan ishlar amalga oshirilganda ish kuni qismlarga <\/span>bo\u2018linishi mumkin. Agar ish kuni davomida xodim uchun ikki soatdan oshadigan tanaffus nazarda tutilgan bo\u2018lsa, ish kuni qismlarga bo\u2018lingan deb e\u2019tirof etiladi.<\/span><\/p>\n

Ish kuni qismlarga bo\u2018linganda ish vaqtining umumiy davomiyligi har kunlik ishning belgilangan davomiyligidan oshmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Ish kunining qismlarga bo\u2018linganligi munosabati bilan beriladigan ish kuni davomidagi tanaffuslar vaqti ish vaqtiga kiritilmaydi.<\/span><\/p>\n

Ish kunini qismlarga bo\u2018lish, ushbu ish vaqtining rejimi joriy etilayotgan ishlar ro\u2018yxati, ish kuni qismlarga bo\u2018lingan holda mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan xodimlarga beriladigan ustama haqning miqdori to\u2018g\u2018risidagi qaror jamoa shartnomasida, kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra ish beruvchi tomonidan qabul qilinadigan ichki hujjatlarda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

195-modda. Xodim boshqa ish beruvchiga vaqtincha xizmat safariga yuborilgan taqdirda ish vaqti rejimi<\/span><\/p>\n

Xodim boshqa ish beruvchiga vaqtincha xizmat safariga yuborilgan taqdirda, xodimga nisbatan xodim o\u2018ziga vaqtincha xizmat safariga yuborilgan ish beruvchida belgilangan ish vaqti rejimi tatbiq etiladi, bundan xodim va ushbu xodim vaqtincha o\u2018ziga xizmat safariga yuborilgan ish beruvchi o\u2018rtasida tuzilgan mehnat shartnomasida mazkur ish beruvchida umumiy belgilanganidan farq qiluvchi individual ish vaqti rejimi nazarda tutilgan hollar mustasno.<\/span><\/p>\n

196-modda. Xizmat safaridagi ish vaqti rejimi <\/span><\/p>\n

Xizmat safariga yuborilgan xodimga nisbatan xizmat safarining maqsadiga qarab ushbu xodim o\u2018ziga xizmat safariga yuborilgan ish beruvchida belgilangan ish vaqti rejimi tatbiq etiladi yoxud xizmat safaridagi ish rejimi xodimni xizmat safariga yuborgan ish beruvchi tomonidan tasdiqlanadigan xizmat safariga oid topshiriq bilan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

197-modda. Ayrim toifadagi xodimlar ish vaqti rejimining o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Ayrim toifadagi xodimlar (o\u2018rindoshlar, yakka tartibdagi tadbirkorlarda yollanib ishlaydigan shaxslar, uy ishchilari va masofadan turib ishlaydigan xodimlar, shuningdek vaxta usulida ishlaydigan shaxslar va boshqalar) ish vaqti rejimining o\u2018ziga xos xususiyatlari ushbu Kodeksning VI bo\u2018limida belgilangan.<\/span><\/p>\n

Transport, aloqa xodimlarining, qutqaruvchilarning, shaxsiy kompyuterlarda, videodispley terminallarida, tashkiliy texnikada ishlaydigan shaxslarning va ishi o\u2018ziga xos xususiyatlarga ega bo\u2018lgan boshqa xodimlarning ish vaqti rejimi qonunchilikda, shuningdek sanitariya normalari va qoidalarida nazarda tutilgan talablar hisobga olingan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

198-modda. Ish vaqtini hisobga olish tushunchasi va turlari<\/span><\/p>\n

Ish vaqtini hisobga olish ishga chiqishlarni tegishli hisobga olish davri uchun ish vaqtining belgilangan normasi xodimlar tomonidan bajarilishi ustidan nazorat qilinishini ta\u2019minlash maqsadida qayd etish orqali har bir xodim tomonidan haqiqatda ishlab berilgan vaqtni aniqlashdir. <\/span><\/p>\n

Hisobga olish davrining davomiyligiga qarab ish vaqtini hisobga olishning quyidagi turlari nazarda tutilishi mumkin:<\/span><\/p>\n

kunlik hisobga olish, bunda hisobga olish davri bir kunga teng bo\u2018ladi. Kunlik hisobga olishda xodim har bir ish kuni davomida bir xil miqdordagi ish soatida mehnat qiladi va har kuni ish vaqtining belgilangan normasini bajaradi;<\/span><\/p>\n

haftalik hisobga olish, bunda hisobga olish davri bir haftaga teng bo\u2018ladi. Ish vaqtini haftalik hisobga olishda, basharti hafta ichidagi ish vaqtining belgilangan normasiga rioya etilsa, kunlik ishning davomiyligi har xil bo\u2018lishi mumkin, biroq ushbu Kodeksning 185-moddasida belgilanganidan ortiq bo\u2018lmasligi kerak;<\/span><\/p>\n

jamlab hisobga olish, bunda xodim ish vaqtining normasini ishlab berishi kerak bo\u2018lgan hisobga olish davri bir haftadan oshadi. Ish vaqtini jamlab hisobga olishda kunlik yoki haftalik ishning davomiyligi ushbu Kodeksning 199-moddasida ko\u2018rsatilgan doirada ish kunining yoki ish haftasining soatlari normasidan chetga chiqishi mumkin. Shu munosabat bilan muayyan kalendar davrlarda yuzaga keladigan ortiqcha ishlash yoki kamroq ishlash hisobga olish davri uchun soatlar summasi ushbu davrdagi ish vaqtining normasiga teng bo\u2018ladigan tarzda muvozanatlashtirilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Hisobga olish davri uchun ish soatlari normasi tegishli toifadagi xodimlar uchun belgilangan ish vaqtining kunlik (kunlik hisobga olishda) yoki haftalik (haftalik va jamlab hisobga olishda) davomiyligidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. To\u2018liqsiz ish kunida (smenada) va (yoki) to\u2018liqsiz ish haftasida ishlaydigan xodimlar uchun hisobga olish davridagi ish soatlarining normal soni tegishincha kamaytiriladi.<\/span><\/p>\n

199-modda. Ish vaqtini jamlab hisobga olishni belgilash va qo\u2018llash tartibi<\/span><\/p>\n

Agar ishlab chiqarish (ish) sharoitlariga ko\u2018ra ish beruvchida ushbu toifadagi xodimlar (shu jumladan noqulay mehnat sharoitlaridagi ishda band bo\u2018lgan xodimlar) uchun belgilangan ish vaqtining kunlik yoki haftalik davomiyligiga rioya etish imkoni bo\u2018lmasa, ish vaqtini jamlab hisobga olishni joriy etishga yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Basharti hisobga olish davri uchun ish vaqtining davomiyligi ish soatlari normasidan oshmasa, ish vaqtini jamlab hisobga olish joriy etilishi mumkin. Bunda hisobga olish davri o\u2018n ikki oydan, kunlik ishning (smenaning) davomiyligi esa o\u2018n ikki soatdan oshmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Ish vaqtini jamlab hisobga olishni qo\u2018llash tartibi, zarur bo\u2018lgan taqdirda esa hisobga olish davri mobaynida xodimlarga to\u2018lanadigan ish haqi miqdorini tenglashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar jamoa shartnomasida belgilanadi, agar jamoa shartnomasi tuzilmagan bo\u2018lsa, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra aniqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ish vaqtini jamlab hisobga olish ayrim toifadagi xodimlarni ish vaqtidan tashqari ishga jalb etish uchun belgilangan cheklovlarga rioya etilgan holda belgilanadi. <\/span><\/p>\n

200-modda. Ish beruvchining ish vaqtini hisobga olishni tashkil etishga doir majburiyati<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimlarning ishga kelishi va ishdan ketishi hisobga olinishini tashkil etishi shart.<\/span><\/p>\n

Ishga kelishni va ishdan ketishni hisobga olish belgilangan shakldagi ish vaqtidan foydalanish tabellarida hamda boshqa hujjatlarda yuritiladi, shuningdek, apparat, apparat-dasturiy va dasturiy vositalar yordamida qayd etilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodim tomonidan mehnat majburiyatlarining haqiqatda bajarilgan vaqti, shuningdek ushbu Kodeks 181-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq ish vaqtiga kiritiladigan boshqa davrlar hisobga olinishi lozim.<\/span><\/p>\n

Ishlab berilgan vaqt tarkibida ish vaqtidan tashqari ishlarning, ishbay asosida ishlaydiganlarning vaqti-vaqti bilan bajariladigan ishining, xizmat safarlarining va ichki o\u2018rindoshlikka doir ishning vaqti alohida hisobga olinadi.<\/span><\/p>\n

Ishlab berilmagan vaqt tarkibida haq to\u2018lanadigan va haq to\u2018lanmaydigan vaqt, shuningdek ish vaqtining ham xodimning aybi bilan yo\u2018qotishlari, ham uning aybi bo\u2018lmagan chog\u2018dagi yo\u2018qotishlari ajratiladi.<\/span><\/p>\n

Xodim tomonidan mehnat majburiyatlarining haqiqatda bajarilgan vaqti ichki mehnat tartib qoidalariga, ishlash (smenalarga bo\u2018linib ishlash) jadvaliga yoki ish beruvchining alohida ko\u2018rsatmasiga binoan xodim ish bajariladigan joyga kelgan paytdan e\u2019tiboran hamda ushbu ish kunida (smenada) ishdan haqiqatda ozod bo\u2018lgan paytga qadar hisobga olinadi.<\/span><\/p>\n

Yashash joyidan doimiy ish joyiga (doimiy yig\u2018ilish joyiga) borish va qaytib kelish vaqti, ish joyiga kiraverishdan to ish joyigacha bo\u2018lgan yo\u2018l uchun, ish boshlanishidan oldin va ish tugaganidan keyin kiyim-bosh almashtirish uchun, ishdan ketayotganda ro\u2018yxatdan o\u2018tish uchun zarur bo\u2018lgan vaqt xodim tomonidan mehnat majburiyatlarining haqiqatda bajarilgan vaqtiga kiritilmaydi hamda hisobga olinmaydi.<\/span><\/p>\n

14-bob. Dam olish vaqti<\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

201-modda. Dam olish vaqti tushunchasi va turlari<\/span><\/p>\n

Dam olish vaqti xodim mehnat majburiyatlarini bajarishdan ozod bo\u2018lgan va o\u2018z ixtiyoriga ko\u2018ra foydalanishi mumkin bo\u2018lgan vaqtdir.<\/span><\/p>\n

Dam olish vaqtining turlari quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

ish kuni (smena) davomidagi tanaffuslar;<\/span><\/p>\n

har kungi (smenalar oralig\u2018idagi) dam olish;<\/span><\/p>\n

dam olish kunlari (har haftalik uzluksiz dam olish);<\/span><\/p>\n

ishlanmaydigan bayram kunlari;<\/span><\/p>\n

har yilgi asosiy va qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tillari;<\/span><\/p>\n

xodimning istagiga ko\u2018ra dam olish kunida yoki ishlanmaydigan bayram kunida ishlaganlik uchun kompensatsiya sifatida taqdim etiladigan ishdan bo\u2018sh bo\u2018lgan qo\u2018shimcha kunlar, shuningdek qon va uning tarkibiy qismlari topshirilgan har bir kundan keyin donorlarga beriladigan dam olish kuni.<\/span><\/p>\n

202-modda. Xodimni mehnat majburiyatlarini bajarishdan ozod etishning dam olish vaqti bo\u2018lmagan davrlari<\/span><\/p>\n

Xodimga dam olish uchun emas, balki boshqa maqsadlarda beriladigan, xodimni mehnat majburiyatlarini bajarishdan ozod etish davrlari dam olish vaqtiga kirmaydi. Bunday davrlar jumlasiga quyidagilar kiradi: <\/span><\/p>\n

mehnat shartnomasi ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilinishi to\u2018g\u2018risidagi ogohlantirish muddati davrida xodimga ishga joylashish uchun beriladigan ishdan bo\u2018sh bo\u2018linadigan qo\u2018shimcha kunlar;<\/span><\/p>\n

o\u2018n olti yoshga to\u2018lguniga qadar nogironligi bo\u2018lgan bolani tarbiyalayotgan ota-onadan biriga (ota-onaning o\u2018rnini bosuvchi shaxsga) beriladigan ishdan bo\u2018sh bo\u2018linadigan qo\u2018shimcha kunlar;<\/span><\/p>\n

homilador ayollarga beriladigan ishdan bo\u2018sh bo\u2018linadigan kunlar;<\/span><\/p>\n

donorlarning tibbiy tekshiruv kunida hamda qon va uning tarkibiy qismlari topshiriladigan kunda ishdan ozod etilishi; <\/span><\/p>\n

ijtimoiy ta\u2019tillar: homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tillari, bolani parvarishlash ta\u2019tillari, o\u2018quv ta\u2019tillari va ijodiy ta\u2019tillar;<\/span><\/p>\n

xodim tomonidan davlat yoki jamoat majburiyatlari bajariladigan davrlar;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining va mehnat jamoasining manfaatlarini ko\u2018zlab majburiyatlar bajariladigan davrlar;<\/span><\/p>\n

xodimning vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik davrlari;<\/span><\/p>\n

xodimga dam olish uchun emas, balki mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan o\u2018zga maqsadlarda beriladigan, xodimni mehnat majburiyatlarini bajarishdan ozod etishning boshqa davrlari.<\/span><\/p>\n

203-modda. Xodimning qonunchilik bilan kafolatlangan dam olish huquqini cheklaydigan hujjatlar qoidalarining haqiqiy emasligi<\/span><\/p>\n

Xodimning qonunchilik bilan kafolatlangan dam olish huquqini cheklaydigan, shu jumladan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda belgilangan dam olish vaqtining davomiyligini qisqartirishni nazarda tutadigan jamoa kelishuvlarining, shuningdek jamoa shartnomasining va ish beruvchining boshqa ichki hujjatlarining qoidalari, mehnat shartnomasining shartlari haqiqiy emas.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Ishdagi tanaffuslar. Dam olish kunlari va ishlanmaydigan bayram kunlari<\/span><\/p>\n

204-modda. Dam olish va ovqatlanish uchun tanaffuslar<\/span><\/p>\n

Ish kuni (smena) davomida xodimga dam olish va ovqatlanish uchun davomiyligi ko\u2018pi bilan ikki soat va kamida o\u2018ttiz daqiqa bo\u2018lgan, ish vaqtiga kiritilmaydigan tanaffus berilishi kerak. Ichki mehnat tartibi qoidalarida yoki mehnat shartnomasida, agar xodim uchun belgilangan kunlik ishning (smenaning) davomiyligi to\u2018rt soatdan oshmasa, unga mazkur tanaffus berilmasligi nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus berish vaqti va uning aniq davomiyligi ichki mehnat tartibi qoidalarida yoki xodim va ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus vaqti umuman barcha xodimlar uchun yoki tarkibiy bo\u2018linmalar, brigadalar va xodimlarning ayrim guruhlari uchun alohida belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodimlar dam olish va ovqatlanish uchun tanaffusdan o\u2018z ixtiyoriga ko\u2018ra foydalanadi. Bu vaqtda ular ish joyidan chiqib ketishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Agar ish kunining (smenaning) davomiyligi sakkiz soatdan oshgan hollarda xodimlar uchun ish vaqtini jamlab hisobga olish belgilangan bo\u2018lsa, xodimga dam olish va ovqatlanish uchun ikkita tanaffus berilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish (ish) sharoitlariga ko\u2018ra dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus berish imkoni bo\u2018lmagan ishlarda ish beruvchi xodimga ish vaqtida dam olish va ovqat yeyish imkoniyatini ta\u2019minlashi shart. Bunday ishlarning ro\u2018yxati, shuningdek dam olish va ovqat yeyish uchun joylar ichki mehnat tartib qoidalari bilan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Qonunchilikda, sanitariya normalari va qoidalarida ayrim toifadagi xodimlarga dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus berishning o\u2018ziga xos xususiyatlari nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

205-modda. Ish kuni (smena) davomidagi qo\u2018shimcha tanaffuslar<\/span><\/p>\n

Ish kuni (smena) davomida dam olish va ovqatlanish uchun tanaffusdan tashqari xodimlarga quyidagi qo\u2018shimcha tanaffuslar beriladi:<\/span><\/p>\n

qonunchilikda, sanitariya normalari va qoidalarida yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan, texnologiya hamda ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etish yoxud ushbu mehnat faoliyati turining o\u2018ziga xos xususiyatlari bilan bog\u2018liq tanaffuslar;<\/span><\/p>\n

yilning issiq yoki sovuq mavsumida ochiq havoda yoxud sovitilmaydigan yoki isitilmaydigan yopiq xonalarda ishlaydigan, shuningdek yuk ortish-tushirish ishlarida band bo\u2018lgan shaxslar uchun maxsus tanaffuslar. Ish beruvchi isitish, sovitish uchun asbob-uskunalar bilan jihozlangan va xodimlarning dam olishi uchun yaroqli bo\u2018lgan xonalarni ta\u2019minlashi shart. Bunday tanaffuslar taqdim etiladigan ishlarning ro\u2018yxati, harorat ko\u2018rsatkichlari, shuningdek ushbu tanaffuslarning davriyligi va davomiyligi ish o\u2018rinlarini mehnat sharoitlari hamda asbob-uskunalarning jarohatlash xavfi bo\u2018yicha attestatsiyadan o\u2018tkazish asosida belgilanadi;<\/span><\/p>\n

bolani ovqatlantirish uchun tanaffuslar.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida sanab o\u2018tilgan tanaffuslar ish vaqtiga kiritiladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda xodimlarga ish kuni davomida ish vaqtiga kiritiladigan yoki kiritilmaydigan boshqa tanaffuslar berish nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

206-modda. Har kungi (smenalar oralig\u2018idagi) dam olishning davomiyligi<\/span><\/p>\n

Ishning tugashi va uning keyingi kuni (smenada) boshlanishi o\u2018rtasidagi har kungi (smenalar oralig\u2018idagi) dam olish davomiyligi, shu jumladan dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus o\u2018n ikki soatdan kam bo\u2018lishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

207-modda. Dam olish kunlari (har haftalik uzluksiz dam olish)<\/span><\/p>\n

Xodimlarga har haftada dam olish kunlari beriladi.<\/span><\/p>\n

Besh kunlik ish haftasida xodimlarga haftada ikki dam olish kuni, olti kunlik ish haftasida esa bir dam olish kuni beriladi. Aynan bitta ish beruvchida mehnat shartnomasi asosida mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan xodimlar uchun bajariladigan ishning o\u2018ziga xos xususiyatlariga qarab ish haftasining har xil turlari belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Besh kunlik va olti kunlik ish haftasida umumiy dam olish kuni yakshanbadir. Besh kunlik ish haftasidagi ikkinchi dam olish kuni jamoa shartnomasida yoki ichki mehnat tartib qoidalarida yoxud smenalarga bo\u2018linib ishlash jadvallarida, ular mavjud bo\u2018lmaganda esa mehnat shartnomasida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Uzluksiz ishlaydigan ishlab chiqarishlarda yoki ishlab chiqarish-texnika sharoitlari bo\u2018yicha yoki aholiga doimiy uzluksiz xizmat ko\u2018rsatish zarurati oqibatida dam olish kunlari ishini to\u2018xtatish mumkin bo\u2018lmagan ishlab chiqarishlarda band bo\u2018lgan, shuningdek vaxta usulida ishlaydigan xodimlarga (xodimlar guruhiga) dam olish kunlari ichki mehnat tartib qoidalariga, smenalarga bo\u2018linib ishlash jadvallariga binoan haftaning har xil kunlarida navbatma-navbat beriladi.<\/span><\/p>\n

208-modda. Ishlanmaydigan bayram kunlari<\/span><\/p>\n

Quyidagi kunlar ishlanmaydigan bayram kunlaridir:<\/span><\/p>\n

1-yanvar \u2014 Yangi yil;<\/span><\/p>\n

8-mart \u2014 Xotin-qizlar kuni;<\/span><\/p>\n

21-mart \u2014 Navro\u2018z bayrami;<\/span><\/p>\n

9-may \u2014 Xotira va qadrlash kuni;<\/span><\/p>\n

1-sentabr \u2014 Mustaqillik kuni;<\/span><\/p>\n

1-oktabr \u2014 O\u2018qituvchi va murabbiylar kuni;<\/span><\/p>\n

8-dekabr \u2014 O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi kuni;<\/span><\/p>\n

Ro\u2018za hayit (Iyd al-Fitr) diniy bayramining birinchi kuni;<\/span><\/p>\n

Qurbon hayit (Iyd al-Adha) diniy bayramining birinchi kuni.<\/span><\/p>\n

Dam olish kuni ishlanmaydigan bayram kuniga to\u2018g\u2018ri kelgan taqdirda, dam olish kuni bayramdan keyingi ish kuniga ko\u2018chiriladi. Bunda ishlab chiqarish-texnik va tashkiliy sharoitlar (mavjud uzluksiz ishlab chiqarish, aholiga har kuni xizmat ko\u2018rsatish, navbatchilik asosida ishlash va boshqalar) tufayli ishlanmaydigan bayram kunlari to\u2018xtatib qo\u2018yish mumkin bo\u2018lmagan ishlarni bajarishda dam olish kunlari ko\u2018chirilmaydi.<\/span><\/p>\n

Dam olish kunlaridan va ishlanmaydigan bayram kunlaridan xodimlarning oqilona foydalanishi maqsadida dam olish kunlari O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan boshqa kunlarga ko\u2018chirilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

209-modda. Dam olish kunlarida va ishlanmaydigan bayram kunlarida ishlashni taqiqlash<\/span><\/p>\n

Dam olish kunlarida va ishlanmaydigan bayram kunlarida ishlash taqiqlanadi, bundan ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollar mustasno.<\/span><\/p>\n

Umuman tashkilotning yoki uning alohida tarkibiy bo\u2018linmalarining, yakka tartibdagi tadbirkorning keyinchalik normal ishlashi oldindan kutilmagan qaysi ishlarning shoshilinch bajarilishiga bog\u2018liq bo\u2018lsa, o\u2018sha ishlarni bajarish zarur bo\u2018lgan taqdirda xodimlarni dam olish kunlari va ishlanmaydigan bayram kunlari ishga jalb etish ularning yozma roziligi bilan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Umuman tashkilotning yoki uning alohida tarkibiy bo\u2018linmalarining keyinchalik normal ishlashi oldindan kutilmagan qaysi ishlarning shoshilinch bajarilishiga bog\u2018liq bo\u2018lsa, o\u2018sha ishlarning ro\u2018yxati jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan bo\u2018lsa, kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra ish beruvchi tomonidan, yakka tartibdagi tadbirkor ish beruvchi bo\u2018lib ish yuritilayotgan hollarida esa mehnat shartnomasida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ishlanmaydigan bayram kunlarida ishlab chiqarish-texnik sharoitlarga ko\u2018ra (uzluksiz ishlaydigan tashkilotlar) to\u2018xtatib turish imkoni bo\u2018lmagan ishlarni (xizmatlarni), aholiga xizmat ko\u2018rsatish zarurati yuzaga keltiradigan ishlarni, shuningdek kechiktirib bo\u2018lmaydigan ta\u2019mirlash va yuk ortish-tushirish ishlarini amalga oshirishga yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Madaniy-tomosha tashkilotlarining, televideniye, radioeshittirish tashkilotlarining va boshqa ommaviy axborot vositalarining ijodkor xodimlarini, professional sportchilarni, shuningdek asarlarni yaratishda va (yoki) ijro etishda (namoyish etishda) ishtirok etuvchi boshqa shaxslarni O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishuvga ko\u2018ra ishlar, kasblar, lavozimlarning tasdiqlanadigan ro\u2018yxatlariga muvofiq dam olish kunlari va ishlanmaydigan <\/span>bayram kunlari ishga jalb etishga jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida belgilanadigan tartibda yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Dam olish kunlaridagi yoki ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun haq to\u2018lash ushbu Kodeksning 263-moddasiga muvofiq amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

210-modda. Xodimlarni dam olish kunlari va ishlanmaydigan bayram kunlari ularning roziligisiz ishga jalb etishning alohida hollari<\/span><\/p>\n

Dam olish kunlari va ishlanmaydigan bayram kunlari xodimning roziligisiz ishga jalb etishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi, bundan quyidagi hollar mustasno:<\/span><\/p>\n

1) tabiiy yoki texnogen xususiyatga ega halokatlarning, ishlab chiqarishdagi avariyalarning, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarning, shuningdek yong\u2018inlarning, toshqinlarning, zilzilalarning, epidemiyalarning yoki epizootiyalarning oldini olish yoki oqibatlarini bartaraf etish hamda aholining yoxud uning bir qismining hayotiga yoki normal yashash sharoitlariga tahdid soladigan boshqa alohida hollarda bajariladigan ishlar amalga oshirilishi uchun;<\/span><\/p>\n

2) baxtsiz hodisalarning oldini olish uchun;<\/span><\/p>\n

3) markazlashtirilgan issiq suv ta\u2019minoti, sovuq suv ta\u2019minoti va (yoki) suv chiqarish tizimlarining, gaz ta\u2019minoti, issiqlik ta\u2019minoti, yoritish, transport, aloqa tizimlarining normal ishlashini buzadigan kutilmagan holatlarni bartaraf etishga doir ijtimoiy jihatdan zarur ishlar amalga oshirilishi uchun;<\/span><\/p>\n

4) ish beruvchining mulkini nobud qilish yoki unga zarar yetkazishning oldini olish uchun.<\/span><\/p>\n

Ushbu modda birinchi qismining 3-bandida ko\u2018rsatilgan holatlarga ko\u2018ra xodimlarni dam olish kunlari va ishlanmaydigan bayram kunlari ishga jalb etishga xodimning mehnat vazifasi doirasida yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

211-modda. Dam olish kunlari va ishlanmaydigan bayram kunlari ishga jalb etishni cheklash<\/span><\/p>\n

Xodimlar ishga jalb etiladigan dam olish va ishlanmaydigan bayram kunlarining sonini cheklash, bundan ushbu Kodeks 210-moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno, jamoa shartnomasida yoxud ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra belgilanishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Dam olish va ishlanmaydigan bayram kunlari ishga jalb etilganda ushbu Kodeks 396, 417-moddalarining birinchi qismida va 428-moddasida ayrim toifadagi xodimlarga nisbatan nazarda tutilgan cheklovlarga rioya etilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda belgilangan cheklovlarga va xodimni dam olish kuni yoki ishlanmaydigan bayram kuni ishga jalb etish tartibiga ish beruvchi tomonidan rioya etilmasligi ish beruvchini xodimga bunday ish uchun haq to\u2018lashni ushbu Kodeksning 263-moddasida nazarda tutilgan miqdorda amalga oshirish majburiyatidan ozod etmaydi.<\/span><\/p>\n

212-modda. Xodimni dam olish kuni yoki ishlanmaydigan bayram kuni ishga jalb etishni rasmiylashtirish<\/span><\/p>\n

Xodimlarni dam olish kuni yoki ishlanmaydigan bayram kuni ishga jalb etish ish beruvchining buyrug\u2018i bilan rasmiylashtiriladi. Xodimning dam olish kuni yoki ishlanmaydigan bayram kuni ishlashga roziligi xodim tomonidan tegishli ariza berish yoxud xodim tomonidan ish beruvchining xodim dam olish kuni yoki ishlanmaydigan bayram kuni ishlashga rozi ekanligi to\u2018g\u2018risidagi buyrug\u2018iga imzo qo\u2018yish orqali olinishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodim dam olish kuni yoki ishlanmaydigan bayram kuni ishga o\u2018z roziligisiz jalb etilganda ish beruvchining buyrug\u2018ida ushbu Kodeks 210-moddasida nazarda tutilgan alohida hol ko\u2018rsatilishi kerak.<\/span><\/p>\n

3-\u00a7. Ta\u2019tillar to\u2018g\u2018risidagi umumiy qoidalar <\/span><\/p>\n

213-modda. Ta\u2019tillarning turlari<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda ish beruvchi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi asosida mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan xodimlar uchun ta\u2019tillarning quyidagi turlari nazarda tutilgan:<\/span><\/p>\n

har yilgi mehnat ta\u2019tili;<\/span><\/p>\n

ijtimoiy ta\u2019tillar;<\/span><\/p>\n

ish haqi qisman saqlanadigan ta\u2019til;<\/span><\/p>\n

ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019til.<\/span><\/p>\n

214-modda. Xodimning ta\u2019til olish huquqini ta\u2019minlash kafolatlari <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi:<\/span><\/p>\n

xodimlarga qonunchilikda kafolatlangan ta\u2019tillar berishi; <\/span><\/p>\n

xodimlarga davomiyligi qonunchilikda kafolatlanganidan kam bo\u2018lmagan ta\u2019tillar berilishini ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

ta\u2019tillar berish tartibiga rioya etishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarga jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda yoxud mehnat shartnomasida nazarda tutilgan ta\u2019tillar sohasidagi qo\u2018shimcha huquq va kafolatlarni berishi shart.<\/span><\/p>\n

215-modda. Ta\u2019tilda bo\u2018lgan davrda xodimning ish o\u2018rni (lavozimi) saqlanishining kafolatlari<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning 213-moddasida nazarda tutilgan ta\u2019tillarda bo\u2018lgan davrda xodimning ish o\u2018rni (lavozimi) saqlanib qoladi va xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Ta\u2019til davrida xodimning ish o\u2018rnini (lavozimini) saqlab qolish va xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishga yo\u2018l qo\u2018yilmasligi to\u2018g\u2018risidagi ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan qoidalar mehnat shartnomasi:<\/span><\/p>\n

ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 1-bandiga muvofiq;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining tashabbusi bilan bog\u2018liq bo\u2018lmagan asoslarga ko\u2018ra bekor qilinganda qo\u2018llanilmaydi.<\/span><\/p>\n

4-\u00a7. Har yilgi mehnat ta\u2019tili<\/span><\/p>\n

216-modda. Har yilgi mehnat ta\u2019tili tushunchasi va turlari<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tili dam olish va ishlash qobiliyatini tiklash uchun ish o\u2018rni (lavozimi) hamda o\u2018rtacha ish haqi saqlab qolingan holda xodim ishdan ozod etiladigan, xodimga har yili ish yili davomida beriladigan vaqt davridir.<\/span><\/p>\n

Barcha xodimlar, shu jumladan o\u2018rindoshlik asosida ishlaydigan xodimlar har yilgi mehnat ta\u2019tiliga chiqish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tilining turlari quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

asosiy mehnat ta\u2019tili (har yilgi asosiy eng kam yoki har yilgi asosiy uzaytirilgan);<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 222-moddasida nazarda tutilgan tartibda asosiy eng kam yoki asosiy uzaytirilgan ta\u2019til bilan jamlab hisoblanadigan qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tili.<\/span><\/p>\n

217-modda. Har yilgi asosiy eng kam mehnat ta\u2019tilining davomiyligi<\/span><\/p>\n

Har yilgi asosiy eng kam mehnat ta\u2019tilining davomiyligi yigirma bir kalendar kunni tashkil etadi.<\/span><\/p>\n

218-modda. Har yilgi asosiy uzaytirilgan ta\u2019til <\/span><\/p>\n

Quyidagilarga yoshi va sog\u2018lig\u2018ining holati hisobga olingan holda har yilgi asosiy uzaytirilgan ta\u2019til beriladi:<\/span><\/p>\n

o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan shaxslarga \u2014 o\u2018ttiz kalendar kun;<\/span><\/p>\n

I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlarga \u2014 o\u2018ttiz kalendar kun.<\/span><\/p>\n

Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari xodimlariga davomiyligi yigirma yetti kalendar kun bo\u2018lgan har yilgi asosiy uzaytirilgan ta\u2019til beriladi, bundan davlat xodimlarining ayrim toifalari uchun qonunda har yilgi asosiy uzaytirilgan ta\u2019tilning uzoqroq davomiyligi belgilangan hollar mustasno. <\/span><\/p>\n

Har yilgi asosiy uzaytirilgan ta\u2019tillar ayrim toifadagi xodimlar uchun ham ular mehnat vazifalarining o\u2018ziga xos jihatlari va xususiyatlariga hamda boshqa holatlarga qarab belgilanadi. Bunday ta\u2019tillar olish huquqiga ega bo\u2018lgan xodimlarning ro\u2018yxati va ushbu ta\u2019tillarning davomiyligi qonunchilikda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Qonunchilikda belgilanganidan tashqari, har yilgi asosiy uzaytirilgan ta\u2019tillar berish, shuningdek har yilgi asosiy uzaytirilgan ta\u2019tilning davomiyligini uning qonunchilik bilan kafolatlangan davomiyligiga nisbatan ko\u2018paytirish jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

219-modda. Har yilgi qo\u2018shimcha ta\u2019tillar<\/span><\/p>\n

Har yilgi qo\u2018shimcha ta\u2019tillar:<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 481-moddasiga muvofiq mehnat sharoitlari noqulay ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarga;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 483-moddasiga muvofiq noqulay tabiiy-iqlim sharoitlarida ish bajarayotgan xodimlarga;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 220-moddasiga muvofiq bitta tashkilotda yoki tarmoqda ko\u2018p yillik ish stajiga ega bo\u2018lgan xodimlarga;<\/span><\/p>\n

qonunchilikda, jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida nazarda tutilgan boshqa hollarda beriladi.<\/span><\/p>\n

220-modda. Bitta tashkilotda yoki tarmoqda ko\u2018p yillik ish staji uchun beriladigan har yilgi qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tili<\/span><\/p>\n

Xodimga u bitta tashkilotda yoki tarmoqda ishlagan har besh yil uchun davomiyligi ikki kalendar kun bo\u2018lgan, biroq jami sakkiz kalendar kundan ko\u2018p bo\u2018lmagan har yilgi qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tili beriladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu modda birinchi qismining qoidalari qonunchilikda o\u2018ziga ish staji uchun har yilgi uzoqroq qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tillari berilishi nazarda tutilgan ayrim toifadagi xodimlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.<\/span><\/p>\n

Qonunchilikda, jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida, boshqa ichki hujjatlarda yoki mehnat shartnomasida ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan har yilgi qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tilini olish huquqini beruvchi ish stajiga boshqa ish beruvchidagi yoxud boshqa tarmoqdagi ish stajini kiritish nazarda tutilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Agar xodim ish beruvchining taklifiga ko\u2018ra ishga qabul qilingan bo\u2018lsa, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan har yilgi qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tilini olish huquqini beruvchi ish stajiga boshqa ish beruvchidagi ish staji kiritiladi. Mikrofirmalar xodimlariga ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan har yilgi qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tili ushbu Kodeksning 505-moddasi uchinchi qismida nazarda tutilgan o\u2018ziga xos xususiyatlar hisobga olingan holda beriladi.<\/span><\/p>\n

221-modda. Har yilgi mehnat ta\u2019tillarining davomiyligini hisoblab chiqarish<\/span><\/p>\n

Xodimlarning har yilgi asosiy va qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tillarining davomiyligi kalendar kunlarda hisoblab chiqariladi.<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tili davriga to\u2018g\u2018ri keladigan ishlanmaydigan bayram kunlari mehnat ta\u2019tillarining davomiyligini belgilashda hisobga olinmaydi.<\/span><\/p>\n

Qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda ayrim toifadagi xodimlarga beriladigan har yilgi asosiy va qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tillarining davomiyligi olti kunlik ish haftasi hisobidan kalendar bo\u2018yicha ish kunlarida hisoblab chiqariladi.<\/span><\/p>\n

222-modda. Har yilgi asosiy va qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tillarini jamlash tartibi<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tilining umumiy davomiyligini hisoblab chiqarishda qo\u2018shimcha ta\u2019tillar har yilgi asosiy eng kam ta\u2019til yoki har yilgi asosiy uzaytirilgan ta\u2019tilga qo\u2018shib jamlanadi.<\/span><\/p>\n

Barcha hollarda qonunchilik bilan belgilangan ta\u2019tillarni jamlashda ularning davomiyligi bir ish yili uchun ellik olti kalendar kundan oshib ketishi mumkin emas. <\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan cheklov qonunchilikda nazarda tutilmagan, jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida, ish beruvchining kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qabul qilingan ichki hujjatlarida yoxud mehnat shartnomasida belgilangan mehnat ta\u2019tillariga nisbatan tatbiq etilmaydi.<\/span><\/p>\n

223-modda. Har yilgi mehnat ta\u2019tili davomiyligini ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqarish hollari<\/span><\/p>\n

Agar ish yili davomida xodimning har yilgi mehnat ta\u2019tilining davomiyligi o\u2018zgargan (voyaga yetmagan xodim o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lganligi munosabati bilan u asosiy uzaytirilgan mehnat ta\u2019tilini olish huquqini yo\u2018qotgan; xodimga I yoki II guruh nogironligi belgilangan va shu sababli unda uzaytirilgan ta\u2019til olish huquqi yuzaga kelgan; xodim ish yilining bir qismini oddiy mehnat sharoitlarida, boshqa qismini esa unga qo\u2018shimcha ta\u2019til olish huquqini beradigan noqulay mehnat sharoitlarida ishlagan bo\u2018lsa; xodim ish yili davomida boshqa ishga o\u2018tkazilgan va bu ishda mehnat ta\u2019tilining xodim unga o\u2018tkazilguniga qadar bajargan ishidagiga nisbatan boshqacha <\/span>davomiyligi nazarda tutilgan bo\u2018lsa va boshqalar) bo\u2018lsa, har yilgi mehnat ta\u2019tilining davomiyligini ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqarish amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish zaruriyati yoki bekor turib qolish munosabati bilan ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra xodimni vaqtincha boshqa ishga o\u2018tkazish har yilgi mehnat ta\u2019tili davomiyligining mehnat shartnomasida nazarda tutilgan asosiy ish bo\u2018yicha belgilangan mehnat ta\u2019tili davomiyligiga nisbatan kamayishiga olib kelmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Ishning birinchi yili uchun har yilgi mehnat ta\u2019tili quyidagi toifadagi xodimlarga ishlab berilgan vaqtiga mutanosib ravishda haq to\u2018langan holda to\u2018liq davomiylikda beriladi:<\/span><\/p>\n

har yilgi mehnat ta\u2019tili o\u2018quvchilarning yozgi ta\u2019tili davrida beriladigan ta\u2019lim tashkilotlarining o\u2018qituvchilar tarkibiga va uslubiyotchilariga. Ushbu toifadagi xodimlarning ikkinchi va keyingi ish yillari uchun har yilgi mehnat ta\u2019tiliga to\u2018liq hajmda haq to\u2018lanadi;<\/span><\/p>\n

birinchi ish yilida olti oydan kam ishlagan o\u2018rindoshlarga \u2014 asosiy ishi bo\u2018yicha har yilgi mehnat ta\u2019tili bilan bir vaqtda mehnat ta\u2019tili berilganda. Birinchi ish yilida o\u2018rindoshlik asosidagi ishda olti oydan ko\u2018p ishlagan xodimlarga bunday ishda beriladigan mehnat ta\u2019tili, shuningdek keyingi ish yillaridagi har yilgi mehnat ta\u2019tillari uchun to\u2018liq haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Xodim bilan mehnat shartnomasi bekor qilinganda joriy ish yilida foydalanilmagan har yilgi mehnat ta\u2019tili uchun xodimga tegishli bo\u2018lgan kompensatsiyaning miqdori, shuningdek joriy ish yilida ishlab berilmagan ta\u2019til kunlari uchun ushlab qolinadigan haq miqdori xodimning oxirgi ish yilida ishlab bergan vaqtiga mutanosib ravishda hisoblab chiqariladi.<\/span><\/p>\n

224-modda. Har yilgi mehnat ta\u2019tili davomiyligini ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqarish tartibi<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tilining davomiyligini ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqarishda uning davomiyligi har yilgi asosiy va qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tilining to\u2018liq miqdorini o\u2018n ikkiga bo\u2018lish hamda to\u2018liq ishlangan oylar soniga ko\u2018paytirish yo\u2018li bilan aniqlanadi. Bunda o\u2018n besh kalendar kunga teng va undan ko\u2018p bo\u2018lgan ortiqcha kunlar bir oy deb yaxlitlanadi, o\u2018n besh kalendar kundan kami esa hisobga olinmaydi. Ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda mehnat ta\u2019tili kunlari umumiy davomiyligini hisoblashda olingan 0,5 ga teng va undan ko\u2018p o\u2018nliklar bir kun deb yaxlitlanadi, 0,5 dan kami esa hisobdan chiqarib tashlanadi.<\/span><\/p>\n

225-modda. Ish yili<\/span><\/p>\n

Ish yili deganda xodimning muayyan ish beruvchida o\u2018n ikki oyga teng bo\u2018lgan va haqiqatda ish boshlangan sanadan e\u2019tiboran hisoblab chiqariladigan ish davri tushuniladi.<\/span><\/p>\n

Agar ushbu Kodeksning 226-moddasiga muvofiq ish yiliga kiritiladigan davrlarning summasi to\u2018liq o\u2018n ikki kalendar oydan kam bo\u2018lsa, xodimning ish yili yetishmayotgan vaqtga suriladi.<\/span><\/p>\n

226-modda. Har yilgi mehnat ta\u2019tilini olish huquqini beradigan ish stajini hisoblab chiqarish<\/span><\/p>\n

Har yilgi asosiy mehnat ta\u2019tilini va bitta tashkilotda yoki tarmoqda ko\u2018p yillik ish staji uchun qo\u2018shimcha ta\u2019til olish huquqini beruvchi ish staji jumlasiga quyidagilar kiradi:<\/span><\/p>\n

ish yili davomida haqiqatda ishlangan vaqt;<\/span><\/p>\n

xodim haqiqatda ishlamagan, lekin mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, mehnat shartnomasiga muvofiq uning ish o\u2018rni (lavozimi) saqlangan <\/span>vaqt, shu jumladan har yilgi mehnat ta\u2019tili vaqti, dam olish kunlari, ishlanmaydigan bayram kunlari hamda qonunchilikda belgilangan boshqa davrlari; <\/span><\/p>\n

mehnat shartnomasi qonunga xilof ravishda bekor qilinganda, xodim boshqa ishga o\u2018tkazilganda yoki u ishdan chetlashtirilganda va kelgusida xodim avvalgi ishiga tiklanganda majburiy progul vaqti;<\/span><\/p>\n

agar tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tmaslik yoki mehnatni muhofaza qilish sohasida bilim va ko\u2018nikmalar tekshiruvidan o\u2018tmaslik xodimning aybisiz yuz bergan bo\u2018lsa, majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tmagan yoki mehnatni muhofaza qilish sohasida o\u2018quvdan o\u2018tmagan hamda bilim va ko\u2018nikmalari tekshiruvdan o\u2018tmagan xodim ishdan chetlashtirilgan davr;<\/span><\/p>\n

agar xizmat tekshiruvi natijalariga ko\u2018ra, mehnat majburiyatlarining buzilishidagi xodimning aybi tasdiqlanmasa yoxud mehnat majburiyatlarini buzish faktining o\u2018zi tasdiqlanmasa, ushbu xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish vaqtida xodim ishdan chetlashtirilgan davr;<\/span><\/p>\n

xodimning iltimosiga ko\u2018ra beriladigan, ish yili davomida ikki haftadan oshmaydigan ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019tillar vaqti;<\/span><\/p>\n

jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida va ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasining shartlarida nazarda tutilgan boshqa vaqt davrlari.<\/span><\/p>\n

Har yilgi asosiy mehnat ta\u2019tilini olish huquqini beradigan ish staji jumlasiga quyidagilar kiritilmaydi:<\/span><\/p>\n

xodim uzrli sabablarsiz ishda bo\u2018lmagan vaqt;<\/span><\/p>\n

xodim ishdan chetlashtirilgan davrlar, bundan ushbu modda birinchi qismining to\u2018rtinchi, beshinchi va oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollar mustasno;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeks 405-moddasining birinchi va ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan bolani parvarishlash uchun beriladigan ta\u2019tillar vaqti.<\/span><\/p>\n

Zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlaridagi, shuningdek noqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ish uchun har yilgi qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tillarini olish huquqini beradigan ish stajiga faqat mazkur sharoitlarda haqiqatda ishlab berilgan vaqt kiritiladi.<\/span><\/p>\n

227-modda. Birinchi ish yili uchun har yilgi mehnat ta\u2019tilini berish tartibi<\/span><\/p>\n

Birinchi ish yili uchun har yilgi mehnat ta\u2019tilidan foydalanish huquqi xodimda u ushbu ish beruvchida uzluksiz ishlagan olti oy o\u2018tganidan keyin yuzaga keladi. Mehnat shartnomasi taraflarining kelishuviga ko\u2018ra xodimga ishlagan olti oy o\u2018tguniga qadar ham mehnat ta\u2019tili berilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Birinchi bor tashkil etilgan tashkilotlar uchun xodimlarga birinchi ish yili uchun har yilgi mehnat ta\u2019tili birinchi ish yili tugaguniga qadar ushbu ta\u2019tilni berish sharti bilan olti oy ishlamasidan ilgari yoki undan keyin berilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Olti oy o\u2018tguniga qadar xodimning xohishiga ko\u2018ra quyidagilarga har yilgi mehnat ta\u2019tili beriladi:<\/span><\/p>\n

ayollarga \u2014 homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tilidan oldin yoki undan keyin;<\/span><\/p>\n

o\u2018n to\u2018rt yoshga to\u2018lmagan bitta yoki undan ortiq bolani (o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolani) tarbiyalayotgan shaxslarga (yolg\u2018iz ota-onaga, shu jumladan beva <\/span>ayollarga, beva erkaklarga, nikohdan ajralganlarga, muddatli harbiy xizmatdagi harbiy xizmatchilarning xotinlariga, ota-onaning o\u2018rnini bosuvchi shaxslarga);<\/span><\/p>\n

o\u2018n sakkiz yoshdan kichik bo\u2018lgan shaxslarga;<\/span><\/p>\n

rezervga bo\u2018shatilganidan keyin uch oydan kechiktirmay ishga kirgan muddatli harbiy xizmatni o\u2018tagan sobiq harbiy xizmatchilarga;<\/span><\/p>\n

1941 \u2014 1945-yillardagi urush qatnashchilariga va imtiyozlari bo\u2018yicha ularga tenglashtirilgan shaxslarga;<\/span><\/p>\n

I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlarga;<\/span><\/p>\n

ishdan ajralmagan holda ta\u2019lim tashkilotlarida o\u2018qiyotganlarga, agar ular o\u2018zining har yilgi mehnat ta\u2019tilini imtihonlar, sinovlar (zachyotlar) topshirish, bitiruv malakaviy ishlarini, magistrlik dissertatsiyalarini, kurs, laboratoriya ishlarini va boshqa o\u2018quv ishlarini bajarish vaqtiga to\u2018g\u2018rilab olishni xohlasa;<\/span><\/p>\n

jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida yoxud ichki hujjatlarda belgilangan boshqa hollarda boshqa xodimlarga.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlarida nazarda tutilgan hollarda har yilgi mehnat ta\u2019tili to\u2018liq davomiylikda va to\u2018liq haq to\u2018langan holda beriladi.<\/span><\/p>\n

Olti oydan kam ishlagan o\u2018rindoshlarga birinchi ish yili uchun har yilgi mehnat ta\u2019tili ularning xohishiga ko\u2018ra asosiy ish bo\u2018yicha har yilgi mehnat ta\u2019tili bilan bir vaqtda o\u2018rindoshlik asosida ishdagi ta\u2019til uchun ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda haq to\u2018langan holda beriladi. Olti oy va undan ortiq ishlagan o\u2018rindoshlarga birinchi ish yili uchun o\u2018rindoshlik asosidagi ishda beriladigan har yilgi mehnat ta\u2019tiliga, shuningdek ikkinchi va keyingi ish yillari uchun ushbu toifadagi xodimlarning mehnat ta\u2019tiliga, ushbu ta\u2019til ish yili davomida qaysi vaqtda berilishidan qat\u2019i nazar, to\u2018liq haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tili o\u2018quvchilarning yozgi ta\u2019tili davrida beriladigan ta\u2019lim tashkilotlarining o\u2018qituvchilar tarkibiga birinchi ish yilidagi har yilgi mehnat ta\u2019tili o\u2018quvchilarning yozgi ta\u2019tili davrida to\u2018liq davomiylikda, ular ushbu ta\u2019lim tashkilotiga ishga kirgan vaqtidan qat\u2019i nazar, ishlab bergan vaqtiga mutanosib ravishda haq to\u2018langan holda beriladi. Mazkur toifadagi xodimlarga ikkinchi va keyingi ish yillari uchun beriladigan mehnat ta\u2019tiliga, ushbu ta\u2019til ish yili davomida qaysi vaqtda berilishidan qat\u2019i nazar, to\u2018liq haq to\u2018lanadi. <\/span><\/p>\n

228-modda. Ikkinchi va keyingi ish yillari uchun har yilgi mehnat ta\u2019tilini berish tartibi<\/span><\/p>\n

Ikkinchi va keyingi ish yillari uchun har yilgi mehnat ta\u2019tili ish beruvchi va xodim uchun majburiy bo\u2018lgan ta\u2019tillar jadvali bilan belgilanadigan har yilgi mehnat ta\u2019tillarini berish navbatiga muvofiq beriladi.<\/span><\/p>\n

Ta\u2019tillar jadvali kalendar yil boshlanguniga qadar ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Xodim har yilgi mehnat ta\u2019tili beriladigan vaqt to\u2018g\u2018risida ta\u2019til boshlanishidan kamida o\u2018n besh kun oldin xabardor qilinishi kerak.<\/span><\/p>\n

Xodimning xohishiga ko\u2018ra har yilgi mehnat ta\u2019tili unga qulay bo\u2018lgan vaqtda quyidagilarga berilishi kerak:<\/span><\/p>\n

ayollarga \u2014 homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tilidan oldin yoki undan keyin;<\/span><\/p>\n

bolani parvarishlash ta\u2019tilidan foydalanayotgan xodimga ushbu ta\u2019tildan oldin yoki keyin;<\/span><\/p>\n

o\u2018n to\u2018rt yoshga to\u2018lmagan bir yoki undan ortiq nafar bolani (o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolani) tarbiyalayotgan shaxslarga (yolg\u2018iz ota-onaga, shu jumladan beva ayollarga, beva erkaklarga, nikohdan ajralganlarga, muddatli harbiy xizmatdagi harbiy xizmatchilarning xotinlariga, ota-onaning o\u2018rnini bosuvchi shaxslarga);<\/span><\/p>\n

I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan shaxslarga;<\/span><\/p>\n

1941 \u2014 1945-yillardagi urush qatnashchilariga va imtiyozlari bo\u2018yicha ularga tenglashtirilgan shaxslarga;<\/span><\/p>\n

o\u2018n sakkiz yoshdan kichik bo\u2018lgan shaxslarga;<\/span><\/p>\n

ishdan ajralmagan holda ta\u2019lim tashkilotlarida o\u2018qiyotganlarga, agar ular o\u2018zining har yilgi mehnat ta\u2019tilini imtihonlar, sinovlar (zachyotlar) topshirish, bitiruv malakaviy ishlarini, magistrlik dissertatsiyalarini, kurs, laboratoriya ishlarini va boshqa o\u2018quv ishlarini bajarish vaqtiga to\u2018g\u2018rilab olishni xohlasa;<\/span><\/p>\n

\u201cO\u2018zbekiston Respublikasi faxriy donori\u201d ko\u2018krak nishoni bilan taqdirlangan shaxslarga;<\/span><\/p>\n

jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida yoxud boshqa ichki hujjatlarda belgilangan hollarda boshqa xodimlarga.<\/span><\/p>\n

Ishlaydigan erkaklarga har yilgi mehnat ta\u2019tili ularning xohishiga ko\u2018ra xotinining homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tili davrida beriladi.<\/span><\/p>\n

Jadvalda belgilangan har yilgi mehnat ta\u2019tilini berish vaqti xodim va ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga binoan o\u2018zgartirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

229-modda. Har yilgi mehnat ta\u2019tilini uzaytirish yoki uni boshqa muddatga ko\u2018chirish<\/span><\/p>\n

Xodimlar quyidagi hollarda har yilgi mehnat ta\u2019tilini uzaytirish yoki boshqa muddatga ko\u2018chirish huquqiga ega:<\/span><\/p>\n

vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik davrida;<\/span><\/p>\n

homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tilining muddati boshlanganda;<\/span><\/p>\n

har yilgi mehnat ta\u2019tili o\u2018quv ta\u2019tiliga to\u2018g\u2018ri kelib qolganda;<\/span><\/p>\n

davlat yoki jamoat majburiyatlarini bajarayotganda, agar qonunchilikda bunday majburiyatlarni bajarish uchun ishdan ozod etish nazarda tutilgan bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

jamoa kelishuvlarida yoki jamoa shartnomasida nazarda tutilgan boshqa hollarda.<\/span><\/p>\n

Agar har yilgi mehnat ta\u2019tilidan foydalanishga monelik qiluvchi sabablar ta\u2019til boshlanguniga qadar kelib chiqqan bo\u2018lsa, xodim bilan ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga binoan ta\u2019tildan foydalanishning yangi muddati belgilanadi. Bunday sabablar ta\u2019til davrida kelib chiqqan hollarda ta\u2019til tegishli kunlar soniga uzaytiriladi yoki xodim bilan ish beruvchining kelishuviga ko\u2018ra ta\u2019tilning foydalanilmay qolgan qismi boshqa muddatga ko\u2018chiriladi.<\/span><\/p>\n

Xodim har yilgi mehnat ta\u2019tilidan foydalanishga to\u2018sqinlik qiladigan, yuzaga kelgan sabablar to\u2018g\u2018risida ish beruvchini yozma shaklda xabardor qilishi shart.<\/span><\/p>\n

Agar xodim ushbu Kodeks 228-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan muddatda ta\u2019til boshlanadigan vaqt haqida o\u2018z vaqtida xabardor qilinmagan yoki unga ta\u2019til boshlanguniga <\/span>qadar ushbu Kodeks 233-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq ta\u2019til vaqti uchun haq to\u2018lanmagan bo\u2018lsa, har yilgi mehnat ta\u2019tili xodimning arizasiga ko\u2018ra boshqa muddatga ko\u2018chiriladi.<\/span><\/p>\n

230-modda. Har yilgi mehnat ta\u2019tilining bir qismini keyingi ish yiliga ko\u2018chirish<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tili har yili, ushbu ta\u2019til berilayotgan ish yili tugaguniga qadar berilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish xususiyatiga ega sabablarga ko\u2018ra joriy yilda har yilgi mehnat ta\u2019tilini to\u2018liq berish imkoni bo\u2018lmagan alohida hollarda xodimning roziligi bilan ta\u2019tilning o\u2018n to\u2018rt kalendar kundan ortiq bo\u2018lgan qismi keyingi ish yiliga ko\u2018chirilishi mumkin bo\u2018lib, ushbu yil davomida undan foydalanilishi shart.<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan xodimlarga, nogironligi bo\u2018lgan xodimlarga har yilgi mehnat ta\u2019tilini, shuningdek ushbu Kodeksning 481 va 483-moddalarida ko\u2018rsatilgan har yilgi qo\u2018shimcha ta\u2019tillarni bermaslik taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

231-modda. Har yilgi mehnat ta\u2019tilini qismlarga bo\u2018lish<\/span><\/p>\n

Xodim va ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra har yilgi mehnat ta\u2019tili qismlarga bo\u2018linishi mumkin. Bunda ushbu ta\u2019tilning hech bo\u2018lmaganda bir qismi o\u2018n to\u2018rt kalendar kundan kam bo\u2018lmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

232-modda. Xodimni har yilgi mehnat ta\u2019tilidan chaqirib olish<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tilidan chaqirib olishga ta\u2019tilning istalgan vaqtida faqat xodimning roziligi bilan yo\u2018l qo\u2018yiladi. Shu munosabat bilan ta\u2019tilning foydalanilmay qolgan qismi xodimga mazkur ish yili davomida boshqa vaqtda berilishi yoki ushbu Kodeksning 230 va 231-moddalarida nazarda tutilgan talablarga rioya etilgan holda keyingi ish yilida berilishi kerak.<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan xodimlarni, homilador ayollarni va mehnat sharoitlari o\u2018ta zararli va o\u2018ta og\u2018ir ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarni har yilgi mehnat ta\u2019tilidan chaqirib olishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

233-modda. Xodimga har yilgi mehnat ta\u2019tilida bo\u2018lgan vaqti uchun o\u2018rtacha ish haqi to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tilida bo\u2018lgan vaqti uchun xodimga ushbu Kodeksning 257-moddasiga muvofiq hisoblab chiqariladigan o\u2018rtacha ish haqining saqlanishi kafolatlanadi.<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tili vaqti uchun haq to\u2018lash jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda yoxud mehnat shartnomasida belgilangan muddatlarda, biroq ta\u2019til boshlanguniga qadar oxirgi ish kunidan kechiktirmay amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

234-modda. Har yilgi mehnat ta\u2019tilini pulli kompensatsiya bilan almashtirish<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi bekor qilinganda xodimga barcha foydalanilmagan har yilgi asosiy va qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tillari uchun pulli kompensatsiya to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarga ish davrida ularning xohishiga ko\u2018ra har yilgi mehnat ta\u2019tili uchun ta\u2019tilning ushbu Kodeksning 217-moddasida belgilangan eng kam davomiyligidan tashqari pulli kompensatsiya to\u2018lanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan xodimlarga, I yoki II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlarga beriladigan ijtimoiy ta\u2019tillarning barcha turlaridan, har yilgi uzaytirilgan asosiy mehnat ta\u2019tillaridan, shuningdek ushbu Kodeksning 481 va 483-moddalarida nazarda tutilgan qo\u2018shimcha <\/span>ta\u2019tillardan asli holida foydalaniladi hamda mehnat davrida ularni pulli kompensatsiya bilan almashtirishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

235-modda. Mehnat shartnomasini bekor qilish chog\u2018ida xodimga har yilgi mehnat ta\u2019tilini berish<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasida, boshqa ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida yoki xodim va ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra mehnat shartnomasini bekor qilish chog\u2018ida (bundan mehnat shartnomasi xodimning aybli harakatlari (harakatsizligi) uchun bekor qilingan hollar mustasno) foydalanilmagan har yilgi mehnat ta\u2019tillarini keyinchalik mehnatga oid munosabatlarni tugatgan holda xodimning yozma arizasi asosida berish nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasini uning muddati tugashi munosabati bilan bekor qilish chog\u2018ida keyinchalik mehnat shartnomasini bekor qilgan holdagi ta\u2019til har yilgi mehnat ta\u2019tilining vaqti ushbu shartnoma muddatining chegarasidan to\u2018liq yoki qisman chiqib ketganda ham berilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan hollarda har yilgi mehnat ta\u2019tilining oxirgi kuni mehnat shartnomasi bekor qilinadigan kun deb hisoblanadi. <\/span><\/p>\n

Xodimning tashabbusiga ko\u2018ra keyinchalik mehnat shartnomasini bekor qilgan holda har yilgi mehnat ta\u2019tilini berish chog\u2018ida ushbu xodim mehnat shartnomasini bekor qilish to\u2018g\u2018risidagi arizasini o\u2018zining mehnat ta\u2019tili boshlanadigan kunga qadar chaqirib olish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

5-\u00a7. Ijtimoiy ta\u2019tillar<\/span><\/p>\n

236-modda. Ijtimoiy ta\u2019tillar tushunchasi<\/span><\/p>\n

Xodimlarga onalik, bolalarni parvarishlash, ta\u2019lim olish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish maqsadida, shuningdek boshqa ijtimoiy maqsadlarda beriladigan ta\u2019tillar ijtimoiy ta\u2019tillardir.<\/span><\/p>\n

237-modda. Qonunchilikda belgilangan ijtimoiy ta\u2019tillar<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksga muvofiq xodimlar quyidagi ijtimoiy ta\u2019tillarni olish huquqidan foydalanadi:<\/span><\/p>\n

homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tillari (ushbu Kodeksning 404-moddasi);<\/span><\/p>\n

bola parvarishlash ta\u2019tili (ushbu Kodeksning 405-moddasining birinchi va ikkinchi qismlari);<\/span><\/p>\n

o\u2018quv ta\u2019tili (ushbu Kodeksning 385-moddasining birinchi qismi);<\/span><\/p>\n

ijodiy ta\u2019tillar (ushbu Kodeksning 387-moddasining birinchi qismi).<\/span><\/p>\n

Xodimlarga ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ijtimoiy ta\u2019tillarni berish xodimning mehnat stajiga, u bajaradigan ishning joyi va xususiyatiga, ish beruvchining tashkiliy-huquqiy shakliga bog\u2018liq emas.<\/span><\/p>\n

Xodim o\u2018quv ta\u2019tilida (ushbu Kodeks 385-moddasining birinchi qismi) yoki ijodiy ta\u2019tilda (ushbu Kodeks 387-moddasining birinchi qismi) bo\u2018lgan vaqtida uning o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qoladi. Bundan oliy ta\u2019lim tashkilotlariga o\u2018qishga kirganda beriladigan ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019til mustasno.<\/span><\/p>\n

Ayol tug\u2018ishdan oldingi va tug\u2018ishdan keyingi ta\u2019tilda bo\u2018lgan vaqtida (ushbu Kodeksning 404-moddasi) unga qonunchilikda belgilangan miqdorda hamda tartibda homiladorlik va tug\u2018ish nafaqasi to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Bola ikki yoshga to\u2018lguniga qadar uni parvarishlash ta\u2019tilida bo\u2018lgan davrida bolani haqiqatda parvarishlayotgan bolaning ota-onasidan biriga (vasiysiga), buvisiga, bobosiga yoki boshqa qarindoshiga qonunchilikda belgilangan miqdorda va tartibda bolani parvarishlash nafaqasi to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018n ikki yoshga to\u2018lmagan ikki va undan ortiq nafar bola yoki o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolaning ota-onasidan biri (ota-onaning o\u2018rnini bosuvchi shaxs) davomiyligi to\u2018rt kalendar kun bo\u2018lgan har yilgi ijtimoiy ta\u2019tilda bo\u2018lgan davrida uning ushbu ta\u2019til davri uchun o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qoladi (ushbu Kodeksning 401-moddasi).<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan ijtimoiy ta\u2019tillar, bundan Kodeks 405-moddasining birinchi va ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan bolani parvarishlash ta\u2019tillari mustasno, navbatdagi har yilgi mehnat ta\u2019tilini olish huquqini beradigan ish stajiga kiritiladi.<\/span><\/p>\n

238-modda. Jamoa kelishuvlarida yoxud jamoa shartnomasida yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda ijtimoiy ta\u2019tillarni belgilash<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida yoxud jamoa shartnomasida yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda quyidagilar nazarda tutilishi mumkin:<\/span><\/p>\n

xodimlarga qonunchilikda belgilanmagan boshqa ijtimoiy ta\u2019tillarni berish (nikoh tuzilganligi munosabati bilan, bola tug\u2018ilishi munosabati bilan bolaning otasiga, xodimning yaqin qarindoshi vafot etganligi munosabati bilan va boshqalar);<\/span><\/p>\n

ijtimoiy ta\u2019tillar davomiyligini ularning qonunchilikda belgilangan davomiyligiga nisbatan ko\u2018paytirish.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida yoxud jamoa shartnomasida yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ta\u2019tillarda bo\u2018lgan xodimlarning o\u2018rtacha oylik ish haqi yoki uning bir qismi saqlanib qolishi nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ijtimoiy ta\u2019tillarning davomiyligi, shuningdek mazkur ta\u2019tillarni navbatdagi har yilgi mehnat ta\u2019tilini olish huquqini beradigan ish stajiga kiritish to\u2018g\u2018risidagi masala xodimlarga ushbu ta\u2019tillar berilishini belgilovchi hujjatlarda tartibga solinishi kerak.<\/span><\/p>\n

239-modda. Ijtimoiy ta\u2019tillar berish asoslari va xodim tomonidan ulardan foydalanishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Qonunchilik, jamoa kelishuvlari yoxud jamoa shartnomasi yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar xodimning ijtimoiy ta\u2019tilga bo\u2018lgan huquqi yuzaga kelishini qaysi holatlar bilan bog\u2018laydigan bo\u2018lsa, shunday holatlarning paydo bo\u2018lishi xodimga ijtimoiy ta\u2019tillar berish asosidir. Ko\u2018rsatilgan holatlar mavjud bo\u2018lgan taqdirda, ish beruvchi xodimga ijtimoiy ta\u2019til berishi shart. <\/span><\/p>\n

Barcha ijtimoiy ta\u2019tillar vaqtida, ular qonunchilikda belgilanganligidan yoki jamoa kelishuvlarida yoxud jamoa shartnomasida yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilganligidan qat\u2019i nazar, xodimning avvalgi ish joyi (lavozimi) saqlanib qoladi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy ta\u2019tillar har yilgi mehnat ta\u2019tilidan tashqari beriladi. Xodim tomonidan belgilangan muddatlarda foydalanilmagan ijtimoiy ta\u2019til boshqa muddatga o\u2018tkazilishi mumkin emas. Ijtimoiy ta\u2019tillarni jamlab hisoblashga va pulli kompensatsiya bilan almashtirishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

6-\u00a7. Ish haqi qisman saqlanadigan va ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019tillar<\/span><\/p>\n

240-modda. Ish haqi qisman saqlanadigan ta\u2019til<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida yoxud jamoa shartnomasida yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, ular mavjud bo\u2018lmaganda esa mehnat shartnomasida xodimga ish haqi qisman saqlanadigan ta\u2019til berish imkoniyati nazarda tutilishi va bunday ta\u2019tilning kalendar yil davomidagi eng ko\u2018p davomiyligi belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodimga ish haqi qisman saqlanadigan ta\u2019til berish va uning davomiyligi to\u2018g\u2018risidagi masala har bir muayyan holda mehnat shartnomasi taraflarining kelishuviga ko\u2018ra hal etiladi. Xodimning unga bunday ta\u2019til berilishiga roziligi ish beruvchiga yozma ariza berish orqali bildiriladi.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida yoxud jamoa shartnomasida yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, ular mavjud bo\u2018lmaganda esa mehnat shartnomasida ish beruvchi xodimning iltimosiga ko\u2018ra unga ish haqi qisman saqlanadigan ta\u2019til berishi shart bo\u2018lgan hollar nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodimning qisman saqlanadigan ish haqining miqdori va har yilgi mehnat ta\u2019tilini olish huquqini beradigan ish stajiga ish haqi qisman saqlanadigan ta\u2019tilni qo\u2018shish yoki qo\u2018shmaslik to\u2018g\u2018risidagi masala jamoa kelishuvlarida yoxud jamoa shartnomasida yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, ular mavjud bo\u2018lmaganda esa mehnat shartnomasida belgilanadi. Bunda xodimning saqlanib qoladigan ish haqi miqdori qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoridan kam bo\u2018lishi mumkin emas. Agar xodim ish haqi qisman saqlanadigan ta\u2019tilda bo\u2018lgan davrida mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdori oshirilgan bo\u2018lsa, ushbu oshirilishni hisobga olgan holda xodimga tegishli ish haqi miqdori qayta hisob-kitob qilinishi kerak.<\/span><\/p>\n

241-modda. Ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019til tushunchasi va uni berishning umumiy tartibi <\/span><\/p>\n

Ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019til deganda xodimning ish o\u2018rni (lavozimi) saqlanib qolgan holda haq to\u2018lanmaydigan ta\u2019til tushuniladi.<\/span><\/p>\n

Xodimning yozma arizasiga ko\u2018ra unga ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019til berilishi mumkin bo\u2018lib, uning davomiyligi xodim va ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra belgilanadi, lekin u ish haqi saqlanmaydigan oxirgi ta\u2019til berilgan kundan e\u2019tiboran kalendar yil davomida uzluksiz yoki jamlangan holda uch oydan oshmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, karantin choralari amalga oshirilayotgan, favqulodda holat joriy etilgan davrda va butun aholining yoki uning bir qismining hayotiga yoxud normal yashash sharoitlariga tahdid soluvchi boshqa hollarda xodimning yozma arizasiga ko\u2018ra ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019tilning uzluksiz yoki jamlangan davomiyligi ko\u2018paytirilishi, biroq ko\u2018pi bilan olti oygacha ko\u2018paytirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

242-modda. Xodimning talabiga ko\u2018ra majburiy tartibda ish haqi saqlanmagan holda ta\u2019til berish <\/span><\/p>\n

Xodimning xohishiga ko\u2018ra ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019til quyidagilarga majburiy tartibda beriladi:<\/span><\/p>\n

1941 \u2014 1945-yillardagi urush qatnashchilariga va imtiyozlari bo\u2018yicha ularga tenglashtirilgan shaxslarga \u2014 har yili o\u2018n to\u2018rt kalendar kungacha;<\/span><\/p>\n

I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan shaxslarga \u2014 har yili o\u2018n to\u2018rt kalendar kungacha;<\/span><\/p>\n

ikki yoshdan uch yoshgacha bo\u2018lgan bolani haqiqatda parvarishlayotgan bolaning ota-onasidan biriga (vasiysiga), buvisiga, bobosiga yoki boshqa qarindoshiga;<\/span><\/p>\n

o\u2018n ikki yoshga to\u2018lmagan ikki va undan ortiq nafar bolani yoki o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolani tarbiyalayotgan ota-onasining biriga (ota-onaning o\u2018rnini bosuvchi shaxsga) \u2014 har yili o\u2018n to\u2018rt kalendar kungacha;<\/span><\/p>\n

qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, shuningdek mehnat shartnomasi shartlarida nazarda tutilgan hollarda boshqa xodimlarga.<\/span><\/p>\n

15-bob. Mehnatga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Mehnatga haq to\u2018lashning umumiy shartlari<\/span><\/p>\n

243-modda. Mehnatga haq to\u2018lash va ish haqi tushunchalari<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lash ish beruvchi tomonidan xodimga uning mehnati uchun to\u2018lovlar belgilash va ularni amalga oshirish yuzasidan mehnat shartnomasi taraflari o\u2018rtasidagi mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar va mehnat shartnomasi bilan tartibga solingan munosabatlar tizimidir.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi tomonidan xodimning malakasiga, bajaradigan ishining murakkabligiga, miqdoriga, sifati va sharoitlariga qarab to\u2018lanadigan mehnat uchun mukofot summasi, shuningdek kompensatsiya xususiyatiga ega to\u2018lovlar (kompensatsiya xususiyatiga ega qo\u2018shimcha to\u2018lovlar va ustamalar, shu jumladan normal ish sharoitlaridan chetga chiqadigan sharoitlarda ishlaganlik, noqulay tabiiy-iqlim sharoitlarida ishlaganlik uchun shunday qo\u2018shimcha to\u2018lovlar va ustamalar hamda kompensatsiya xususiyatiga ega boshqa to\u2018lovlar) va rag\u2018batlantiruvchi to\u2018lovlar (rag\u2018batlantiruvchi xususiyatga ega qo\u2018shimcha to\u2018lovlar hamda ustamalar, mukofotlar va taqdirlovchi to\u2018lovlar) ish haqidir.<\/span><\/p>\n

Normal ish sharoitlarida oddiy ishlarni bajarish chog\u2018ida ish vaqtining normasini to\u2018liq ishlab bergan xodimning malaka talab etmaydigan mehnati uchun qonunchilikda kafolatlangan, Yagona tarif setkasining birinchi razryadiga muvofiq bo\u2018lgan oylik ish haqi miqdori mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoridir.<\/span><\/p>\n

244-modda. Xodimlarning mehnatiga haq to\u2018lash sohasidagi asosiy kafolatlar<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda xodimlarning mehnatiga haq to\u2018lash sohasidagi quyidagi asosiy kafolatlar nazarda tutiladi:<\/span><\/p>\n

mehnatga haq to\u2018lash sohasida kamsitishni taqiqlash;<\/span><\/p>\n

teng qiymatli mehnat uchun erkaklar va ayollarga teng miqdorda haq to\u2018lanishini ta\u2019minlash;<\/span><\/p>\n

mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdorini belgilash;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining o\u2018z moliyaviy ahvolidan qat\u2019i nazar, qonunchilikda, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, mehnat shartnomasida belgilangan mehnatga haq to\u2018lash shartlariga muvofiq xodimlar tomonidan bajarilgan ish uchun haq to\u2018lashni amalga oshirish majburiyatini mustahkamlab qo\u2018yish;<\/span><\/p>\n

mehnatga natura shaklida haq to\u2018lanishini cheklash;<\/span><\/p>\n

ish haqini to\u2018lash tartibi va muddatlariga doir talablarni tartibga solish;<\/span><\/p>\n

normal ish sharoitlaridan chetga chiqadigan sharoitlarda ishlaganlik (ish vaqtidan tashqari, dam olish va ishlanmaydigan bayram kunlari, tungi vaqtda ishlash) uchun mehnatga haq to\u2018lashning kafolatlangan miqdorlarini belgilash;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeks 100-moddasining oltinchi va yettinchi qismlariga muvofiq ish beruvchining faoliyati tugatilgan hamda u to\u2018lovga qobiliyatsiz bo\u2018lgan taqdirda xodim tomonidan ish haqi olinishini ta\u2019minlash;<\/span><\/p>\n

budjet tashkilotlari xodimlari uchun mehnatga haq to\u2018lashning davlat tariflarini belgilash;<\/span><\/p>\n

xodimning ish haqidan ushlab qolish miqdorini cheklash;<\/span><\/p>\n

xodimning ishlab topilgan mablag\u2018larni erkin tasarruf etishini cheklashni taqiqlash, bundan qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno;<\/span><\/p>\n

xodimlarga ish haqi o\u2018z vaqtida to\u2018lanishini ta\u2019minlash.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qabul qilinadigan ichki hujjatlarda qonunchilikda belgilanganiga nisbatan xodimlarning mehnatiga haq to\u2018lash sohasidagi qo\u2018shimcha kafolatlar nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasida belgilangan mehnatga haq to\u2018lash shartlari mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilanganiga nisbatan yomonlashtirilishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan mehnatga haq to\u2018lash shartlari mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda belgilanganiga nisbatan yomonlashtirilishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda belgilangan mehnatga haq to\u2018lash shartlari jamoa kelishuvida belgilanganiga nisbatan yomonlashtirilishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

245-modda. Mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdorini belgilash<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdori O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi tomonidan ishlab chiqilgan takliflar hisobga olingan holda O\u2018zbekiston Respublikasining butun hududida bir vaqtning o\u2018zida belgilanadi hamda tashkiliy-huquqiy shakllaridan, mulkchilik shakllaridan va idoraviy bo\u2018ysunuvidan qat\u2019i nazar, barcha ish beruvchilar uchun majburiydir.<\/span><\/p>\n

Ish vaqtining oylik normasini ishlab bergan va mehnat shartnomasida belgilangan mehnat vazifasini bajargan xodimning mehnatiga haq to\u2018lashning oylik miqdori qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoridan kam bo\u2018lishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

O\u2018z mehnat majburiyatlarini bajargan xodimning mehnatiga soatbay haq to\u2018lashning eng kam miqdori tegishli kalendar yilda olti kunlik ish haftasidagi ish soatlarining o\u2018rtacha oylik miqdoriga bo\u2018lingan, bir oyda mehnatga haq to\u2018lashning qonunchilikda belgilangan eng kam miqdoridan kam bo\u2018lishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lash tizimida nazarda tutilgan mukofotlar, ish haqiga ustamalar, boshqa rag\u2018batlantiruvchi to\u2018lovlar, shuningdek ish vaqtidan tashqari ish, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish, tungi vaqtdagi ish uchun to\u2018lovlar, tuman koeffitsiyentlariga doir to\u2018lovlar hamda boshqa kompensatsiyaga oid va ijtimoiy to\u2018lovlar mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoriga kiritilmaydi.<\/span><\/p>\n

246-modda. Mehnatga haq to\u2018lash shartlarini va miqdorini belgilash<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lash shartlari va miqdori ish beruvchi hamda xodim o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra, bajariladigan ishning murakkabligi va shartlari, xodimning kasbiy-malakaviy va ishchanlik sifatlari, uning mehnati hamda tashkilotning xo\u2018jalik faoliyati natijalari hisobga olingan holda ushbu ish beruvchida amalda bo\u2018lgan mehnatga haq to\u2018lash tizimlariga muvofiq belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lash tizimlari, shu jumladan tarif stavkalari, maoshlar, kompensatsiya xususiyatiga ega qo\u2018shimcha to\u2018lovlar va ustamalar, shu jumladan normal sharoitlardan chetga chiquvchi sharoitlardagi ish uchun shunday qo\u2018shimcha to\u2018lovlar hamda ustamalar miqdorlari, rag\u2018batlantiruvchi xususiyatga ega qo\u2018shimcha to\u2018lovlar va ustamalar tizimlari hamda mukofotlash tizimlari jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, shuningdek ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qabul qilinadigan ichki hujjatlarda, mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka muvofiq mehnat shartnomasida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lash miqdori biror-bir eng ko\u2018p miqdor bilan cheklanmaydi.<\/span><\/p>\n

247-modda. Mehnatga haq to\u2018lash shartlarini o\u2018zgartirish<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lash shartlari qanday tartibda belgilangan bo\u2018lsa, xuddi shunday tartibda o\u2018zgartiriladi.<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lash shartlarini xodim uchun noqulay tomonga o\u2018zgartirishga xodimning roziligisiz yo\u2018l qo\u2018yilmaydi. Istisno tariqasida:<\/span><\/p>\n

texnologiyada, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishda o\u2018zgarishlar yuz berganda, ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmi qisqarganda, basharti mehnatga haq to\u2018lashning avvalgi shartlarini saqlab qolish mumkin bo\u2018lmasa;<\/span><\/p>\n

qonunchilikka muvofiq boshqa hollarda shunday o\u2018zgartirish mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi mehnatga haq to\u2018lashga doir amaldagi shartlarning yomonlashtirish tomonga qaratilgan yangi yoki kelgusidagi o\u2018zgarishlari haqida xodimni ular kiritilishidan kamida ikki oy oldin imzo qo\u2018ydirib ogohlantirishi kerak.<\/span><\/p>\n

248-modda. Ish haqining tuzilishi<\/span><\/p>\n

Ish haqi asosiy (bazaviy) va qo\u2018shimcha (o\u2018zgaruvchan) qismlardan iborat bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Ish haqining asosiy (bazaviy) qismi ushbu ish beruvchida amalda bo\u2018lgan mehnatga haq to\u2018lash tizimi asosida belgilanadi va qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoridan kam bo\u2018lmasligi kerak. Ish haqining asosiy (bazaviy) qismi uning doimiy tarkibiy qismi bo\u2018lib, xodimga belgilangan mehnat normalariga (tarif stavkalariga, maoshlarga) ko\u2018ra haqiqatda ishlab berilgan vaqt yoki haqiqatda bajarilgan ish uchun hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Ish haqining qo\u2018shimcha (o\u2018zgaruvchan) qismini qo\u2018shimcha to\u2018lovlar, ustamalar, shuningdek mukofotlar va kompensatsiya yoki rag\u2018batlantirish xususiyatiga ega boshqa to\u2018lovlar tashkil etadi.<\/span><\/p>\n

249-modda. Mehnatga haq to\u2018lash tizimi va uni belgilash tartibi<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lash tizimi xodimlar ish haqi miqdorining mehnatning miqdori va sifatiga, ularning shaxsiy va jamoaviy natijalariga bog\u2018liqligini belgilash usulidir.<\/span><\/p>\n

Xodimlar mehnatiga haq to\u2018lash tizimi ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra belgilanadi, bundan ushbu Kodeksda ayrim toifadagi xodimlarga nisbatan nazarda tutilgan hollar mustasno.<\/span><\/p>\n

Tashkilotda ayrim toifadagi xodimlarga yoki tarkibiy bo\u2018linmalarga nisbatan mehnatga haq to\u2018lashning bir nechta tizimi qo\u2018llanilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodimlar mehnatiga vaqtbay, ishbay yoki mehnatga haq to\u2018lash tizimida nazarda tutilgan boshqa mezonlarga ko\u2018ra haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Faoliyatning o\u2018ziga xos xususiyatlariga va muayyan iqtisodiy sharoitlarga qarab mehnatga haq to\u2018lanishini tashkil etish uchun xodimlar mehnatiga haq to\u2018lashning tarifli va (yoki) tarifsiz tizimlari qo\u2018llanilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Budjet tashkilotlari xodimlarining mehnatiga haq to\u2018lash tizimlari va turlari qonunchilikda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

250-modda. Mehnatga haq to\u2018lashning tarifli tizimi<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lashning tarifli tizimi turli toifadagi xodimlarning ish haqini differensiyalashning tarifli tizimiga asoslangan mehnatga haq to\u2018lash tizimidir.<\/span><\/p>\n

Tarifli tizim tarif setkasini, tarif stavkalarini (maoshlarni), tarif razryadlarini, tarif koeffitsiyentlarini o\u2018z ichiga oladi.<\/span><\/p>\n

Tarif setkasi ishning murakkabligiga va xodimlarning malakasiga doir talablarga qarab tarif koeffitsiyentlari yordamida belgilangan ishlar (kasblar, lavozimlar) tarif razryadlarining majmuidir.<\/span><\/p>\n

Tarif razryadi ishlarning murakkabligini va xodimning malaka darajasini aks ettiradigan qiymatdir.<\/span><\/p>\n

Tarif stavkasi (maosh) kompensatsiyaga oid, rag\u2018batlantiruvchi va ijtimoiy to\u2018lovlar hisobga olinmagan holda vaqt birligi uchun muayyan murakkablikdagi (malakadagi) mehnat normasi (mehnat majburiyatlari) bajarilganligi uchun xodimning mehnatiga haq to\u2018lashning qat\u2019iy belgilangan miqdoridir.<\/span><\/p>\n

Tarif koeffitsiyenti keyingi razryadlar tarif stavkasining birinchi razryad tarif stavkasiga nisbatan karrali ko\u2018paytirilishini aks ettiradigan, xodimlar malaka darajasining razryadlar bo\u2018yicha nisbatidir.<\/span><\/p>\n

Malaka razryadi xodimning kasbiy tayyorgarligi darajasini aks ettiradigan qiymatdir.<\/span><\/p>\n

Ishlarni tarifikatsiyalash mehnat turlarini ishlarning murakkabligiga qarab tarif razryadlariga yoki malaka toifalariga kiritishdir.<\/span><\/p>\n

Bajariladigan ishlarning murakkabligi ularni tarifikatsiyalash asosida aniqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ishlarni tarifikatsiyalash va xodimlarga tarif razryadlari berish kasbga oid standartlar hisobga olingan holda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

251-modda. Mehnatga haq to\u2018lashning tarifsiz tizimi<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lashning tarifsiz tizimi mehnatga haq to\u2018lashni differensiyalash usulini ifodalaydi, bunda xodimning mehnatiga haq to\u2018lash miqdori uning ishining va jamoa ishining oxirgi natijalariga bog\u2018liq bo\u2018ladi hamda ushbu xodim ishining natijadorligi bahosini aks <\/span>ettiradigan, xodimga berilgan koeffitsiyent asosida belgilanadigan, xodimning butun jamoa tomonidan ishlab topilgan mehnatga haq to\u2018lash jamg\u2018armasidagi ulushini ifodalaydi.<\/span><\/p>\n

Xodimning shaxsiy kasbiy yutuqlarini baholash mezonlari va normalari ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra belgilanadi. Xodimning shaxsiy kasbiy yutuqlarini baholash ish beruvchi tomonidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lashning tarifsiz tizimi qo\u2018llanilganda mehnatga haq to\u2018lashning qonunchilik bilan kafolatlangan eng kam miqdoridan kam bo\u2018lgan haq to\u2018lash darajasini belgilashga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

252-modda. Rag\u2018batlantiruvchi xususiyatga ega to\u2018lovlar<\/span><\/p>\n

Rag\u2018batlantiruvchi xususiyatga ega to\u2018lovlar jumlasiga xodimlarga mehnatdagi yuksak yutuqlari, kasbiy mahorati, energiya resurslarini, materiallarni tejaganligi, oldindan belgilangan boshqa ko\u2018rsatkichlarga erishganligi uchun beriladigan mukofotlar, ish haqiga qo\u2018shimcha to\u2018lovlar, ustamalar va boshqa to\u2018lovlar kiradi.<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lash tizimida nazarda tutilgan mukofot xodimni oldindan belgilangan ko\u2018rsatkichlar va shartlarga erishishga undash maqsadida ish haqining tarkibiga kiritilgan hamda xodimga asosiy maoshidan (tarif stavkasidan) tashqari to\u2018lanadigan pul mukofotidir.<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lash tizimida nazarda tutilmagan rag\u2018batlantiruvchi mukofot bir marta beriladigan xususiyatga ega bo\u2018lgan hamda ish beruvchining qaroriga ko\u2018ra xodimning oldindan belgilangan ko\u2018rsatkichlar va shartlarga erishganligi uchun emas, balki muayyan voqealar (yubileylar, bayram sanalari va boshqalar) yuz berganligi yoki xodim tomonidan muayyan harakatlar amalga oshirilganligi (ish beruvchining alohida muhim topshirig\u2018ini bajarish, ratsionalizatorlik taklifini kiritish va boshqalar) munosabati bilan to\u2018lanadigan pul mukofotidir. <\/span><\/p>\n

Ustama xodim tomonidan mehnat shartnomasida shart qilib ko\u2018rsatilgan ish bajarilganligi uchun amalga oshiriladigan va rag\u2018batlantiruvchi (kasbiy mahorat, uzoq muddat xizmat qilganlik, muayyan tashkilotdagi yoki tarmoqdagi ish staji uchun ustamalar va boshqalar) yoxud kompensatsiya xususiyatiga ega (ishning ko\u2018chma yoxud sayyor xususiyati, noqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ish yoxud zararli yoki og\u2018ir mehnat sharoitlaridagi ish, mehnatning jadalligi uchun ustamalar va boshqalar) pul to\u2018lovidir.<\/span><\/p>\n

Ish haqiga qo\u2018shimcha to\u2018lov xodim tomonidan uning to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri majburiyatlariga kirmaydigan qo\u2018shimcha vazifalar bajarilishini kompensatsiya qilish (bir necha kasbda (lavozimda) ishlaganlik, bajariladigan ish hajmining ko\u2018payganligi, xizmat ko\u2018rsatish doirasining kengayganligi, yo\u2018q bo\u2018lgan xodimning majburiyatlarini bajarganlik uchun qo\u2018shimcha to\u2018lov va boshqalar) uchun hisoblanadigan yoki kafolatli xususiyatga ega bo\u2018lgan hamda mehnatning normal sharoitlaridan chetga chiqilgan hollarda yoxud ish haqi xodimning aybisiz kamaytirilgan taqdirda xodimga ish haqining bir qismini saqlab qolish maqsadida amalga oshiriladigan (tungi vaqtdagi, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish, ish vaqtidan tashqari ish uchun qo\u2018shimcha to\u2018lovlar, sog\u2018lig\u2018ining holatiga ko\u2018ra, bekor turib qolish, ishlab chiqarish zaruriyati munosabati bilan kam haq to\u2018lanadigan ishga o\u2018tkazilgan xodimlarga qo\u2018shimcha to\u2018lovlar va boshqalar) pul to\u2018lovidir.<\/span><\/p>\n

Mukofotlash, ish haqi asosiy qismiga doir qo\u2018shimcha to\u2018lovlar va ustamalar, boshqa rag\u2018batlantiruvchi to\u2018lovlar tizimlari ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Budjet tashkilotlarida rag\u2018batlantiruvchi to\u2018lovlarni qo\u2018llash tartibi va shartlari qonunchilikda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

253-modda. Ish haqini to\u2018lash muddatlari<\/span><\/p>\n

Xodimlarga ish haqi to\u2018lash muddatlari jamoa shartnomasida yoki ichki hujjatda, ular mavjud bo\u2018lmaganda esa mehnat shartnomasida shart qilib ko\u2018rsatilgan muddatlarda belgilanadi va har yarim oyda bir martadan kam bo\u2018lishi mumkin emas. Xodimlarga oylik ish haqi, qoida tariqasida, o\u2018n olti kundan ko\u2018p bo\u2018lmagan tanaffus bilan ikki qismga bo\u2018lingan holda (bo\u2018nakda va qolgan qismi miqdorida) to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan ish haqi oyiga bir marta to\u2018lanadigan xodimlarning ayrim toifalari belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish haqi to\u2018lanadigan kun dam olish kuniga yoki ishlanmaydigan bayram kuniga to\u2018g\u2018ri kelib qolganda ish haqi ushbu kunlar arafasida to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Xodimga tegishli bo\u2018lgan ish haqining o\u2018z vaqtida to\u2018lanishi va miqdori boshqa to\u2018lovlarni amalga oshirishga hamda ularning navbatiga bog\u2018liq qilib qo\u2018yilmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimning so\u2018roviga ko\u2018ra uni ish beruvchi tomonidan xodimning ish haqini hisob-kitob qilish chog\u2018ida amalga oshirilgan hisoblashlar va ushlab qolishlar to\u2018g\u2018risida xabardor qilishi shart.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi ish haqini to\u2018lash kechiktirilganligi uchun xodim oldida ushbu Kodeksning 333-moddasida belgilangan miqdorda moddiy javobgar bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

254-modda. Mehnat shartnomasi bekor qilinganda hisob-kitob qilish muddatlari<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi bekor qilinganda ish beruvchidan xodimga berilishi kerak bo\u2018lgan barcha summalarni to\u2018lash xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilingan kuni amalga oshiriladi. Agar xodim mehnat shartnomasi bekor qilingan kuni ishlamagan bo\u2018lsa, tegishli summalar ushbu xodim tomonidan hisob-kitob qilish to\u2018g\u2018risidagi talab taqdim etilganidan keyin uch kundan kechiktirmay to\u2018lanishi kerak.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi bekor qilinganda xodimga tegishli bo\u2018lgan summalar miqdorlari to\u2018g\u2018risida nizo chiqqan taqdirda, ish beruvchi xodimga shak-shubhasiz tegadigan summani ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan muddatda to\u2018lashi shart.<\/span><\/p>\n

Ichki hujjatlarda nazarda tutilgan hollarda xodim, agar u hatto mukofot to\u2018lanayotgan paytda yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarda bo\u2018lmasa ham, bir yildagi ish yakunlariga ko\u2018ra mukofot olish huquqiga ega bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

255-modda. Xodim vafot etgan kunga qadar olinmagan ish haqini berish<\/span><\/p>\n

Xodim vafot etgan kunga qadar olinmagan ish haqi uning oila a\u2019zolariga yoki xodim vafot etgan kunda marhumning qaramog\u2018ida bo\u2018lgan shaxsga beriladi. Ish haqini to\u2018lash ish beruvchiga tegishli ariza, xodimning vafot etganligi to\u2018g\u2018risidagi guvohnomaning ko\u2018chirma nusxasi berilgan hamda uning asl nusxasi taqdim etilgan kundan e\u2019tiboran yetti kundan kechiktirmay amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

256-modda. Ish haqini to\u2018lash shakllari va joyi<\/span><\/p>\n

Ish haqi milliy valyutada (so\u2018mda) to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan qoidalardan istisnolar qonunchilikda belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish haqini qarz majburiyatlari, tilxatlar, kuponlar tarzida to\u2018lash taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnatga natura shaklida haq to\u2018lash taqiqlanadi, bundan O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan hollar mustasno.<\/span><\/p>\n

Xodimga ish haqini to\u2018lash, qoida tariqasida, bevosita u ishni bajargan joyda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Xodimning yozma roziligi bilan ish haqini yoki uning bir qismini bank muassasalari yoki pochta bo\u2018limlari orqali to\u2018lashga yo\u2018l qo\u2018yilib, ularning xizmatlari uchun ish beruvchining hisobidan haq to\u2018lanadi. <\/span><\/p>\n

Agar xodim ish haqi to\u2018lanadigan kuni ish beruvchining topshirig\u2018ini ish joyidan tashqarida (xizmat safarida, malaka oshirish kurslarida bo\u2018lsa va boshqalar) bajarayotgan bo\u2018lsa, xodimning iltimosiga ko\u2018ra ish beruvchi xodimga tegishli ish haqini o\u2018z hisobidan yuborishi yoki xodimning ishonchli shaxsiga to\u2018lashi shart.<\/span><\/p>\n

257-modda. O\u2018rtacha ish haqi va uni hisoblab chiqarish tartibi<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan barcha hollar uchun o\u2018rtacha ish haqi u hisoblanadigan oydan oldingi o\u2018n ikki oyni tashkil etuvchi hisob-kitob davri yoxud agar xodim o\u2018n ikki oydan kam ishlagan bo\u2018lsa, amalda ishlangan davr uchun xodimga hisoblangan ish haqidan kelib chiqqan holda belgilanadi. Bunda tegishli oyning 1-kunidan 30 (31)-kuniga qadar (fevralda \u2014 28 (29)-kunga qadar) bo\u2018lgan davr oxirgi kunni ham qo\u2018shganda kalendar oy deb hisoblanadi. <\/span><\/p>\n

O\u2018rtacha ish haqini hisoblab chiqarish uchun xodimga hisoblangan ish haqining tarkibiga soliq to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda nazarda tutilgan, soliq solinishi lozim bo\u2018lgan, ish beruvchi tomonidan haqiqatda amalga oshirilgan to\u2018lovlarning barcha turlari kiritiladi. <\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lashning vaqtbay tizimidagi xodimlarning o\u2018rtacha ish haqi xodimning o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qoladigan oydan oldingi oxirgi kalendar oy uchun tarif stavkasi (lavozim maoshi) miqdoridan kelib chiqib, xodimning o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qoladigan oydan oldingi o\u2018n ikki kalendar oy uchun ustamalar, mukofotlar va boshqa to\u2018lovlar (ushbu Kodeks 248-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan ish haqining qo\u2018shimcha qismi) summasining o\u2018n ikkidan bir qismi o\u2018rtacha ish haqiga jamlangan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lashning ishbay tizimidagi xodimlarning o\u2018rtacha ish haqi xodimning o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qoladigan oydan oldingi kalendar oy uchun ishbay baholar bo\u2018yicha haqiqatda hisoblangan ish haqidan kelib chiqib, xodimning o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qoladigan oydan oldingi o\u2018n ikki kalendar oy uchun ustamalar, mukofotlar va boshqa to\u2018lovlar (ushbu Kodeks 248-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan ish haqining qo\u2018shimcha qismi) summasining o\u2018n ikkidan bir qismi o\u2018rtacha ish haqiga jamlangan holda belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lashning tarifsiz tizimlarida xodimlarning o\u2018rtacha ish haqi qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoridan kelib chiqib, qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoridan oshadigan barcha to\u2018lovlarning o\u2018n ikkidan bir qismi o\u2018rtacha ish haqiga jamlangan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018rtacha ish haqi hisoblab chiqarilayotganda hisob-kitob davridan vaqt, shuningdek ushbu vaqtda hisoblangan summalar chiqarib tashlanadi, agar:<\/span><\/p>\n

qonunchilikka muvofiq xodimning o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qolgan bo\u2018lsa, bundan ushbu Kodeksning 407-moddasida nazarda tutilgan bolani ovqatlantirish uchun tanaffuslar mustasno;<\/span><\/p>\n

xodim vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasini yoki homiladorlik va tug\u2018ish nafaqasini olgan bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

xodim ish beruvchiga va xodimga bog\u2018liq bo\u2018lmagan sabablarga ko\u2018ra bekor turib qolish munosabati bilan ishlamagan bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

xodimga ushbu Kodeksning 399-moddasiga muvofiq nogironligi bo\u2018lgan bolalarni va bolalikdan nogironligi bo\u2018lgan shaxslarni parvarishlash uchun qo\u2018shimcha haq to\u2018lanadigan dam olish kunlari berilgan bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

xodim qonunchilikda belgilangan boshqa hollarda ish haqi to\u2018liq yoki qisman saqlanadigan yoki haq to\u2018lanmaydigan ishdan ozod etilgan bo\u2018lsa.<\/span><\/p>\n

Agar xodim hisob-kitob davri uchun va hisob-kitob davri boshlanguniga qadar haqiqatda hisoblangan ish haqiga yoki ishlab berilgan kunlarga ega bo\u2018lmagan bo\u2018lsa, o\u2018rtacha ish haqi xodim tomonidan o\u2018rtacha ish haqining saqlanib qolishi bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan hodisa yuz bergan oyda haqiqatda ishlab berilgan kunlar uchun hisoblangan ish haqi miqdoridan kelib chiqqan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Agar xodim hisob-kitob davri uchun, hisob-kitob davri boshlanguniga qadar va o\u2018rtacha ish haqining saqlanib qolishi bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan hodisa yuz berguniga qadar haqiqatda hisoblangan ish haqiga yoki haqiqatda ishlab berilgan kunlarga ega bo\u2018lmagan bo\u2018lsa, o\u2018rtacha ish haqi unga belgilangan tarif stavkasidan (maoshidan) kelib chiqqan holda aniqlanadi.<\/span><\/p>\n

Agar hisob-kitob davrining bir oyi yoki bir necha oyi to\u2018liq ishlab berilmagan yoki ushbu moddaning yettinchi qismiga muvofiq undan vaqt chiqarib tashlangan bo\u2018lsa, o\u2018rtacha kunlik ish haqi hisob-kitob davri uchun haqiqatda hisoblangan ish haqi summasini to\u2018liq kalendar oylar soniga hamda to\u2018liq bo\u2018lmagan kalendar oylardagi kalendar kunlar soniga ko\u2018paytirilgan ish kunlarining o\u2018rtacha oylik sonining (25,3) summasiga bo\u2018lish orqali hisoblab chiqariladi. To\u2018liq bo\u2018lmagan kalendar oydagi ish kunlarining soni ish kunlarining o\u2018rtacha oylik sonini (25,3) ushbu oydagi ish kunlarining haqiqiy soniga bo\u2018lish hamda mazkur oyda ishlab berilgan vaqtga to\u2018g\u2018ri keladigan ish kunlari soniga ko\u2018paytirish orqali hisoblab chiqiladi.<\/span><\/p>\n

O\u2018rtacha kunlik ish haqi uni hisoblab chiqarishning barcha hollarida ushbu moddaning uchinchi, to\u2018rtinchi va beshinchi qismlariga muvofiq hisoblab chiqarilgan o\u2018rtacha ish haqi summasini ish kunlarining o\u2018rtacha oylik soniga (25,3) bo\u2018lish orqali belgilanadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018rtacha soatlik ish haqi uni hisoblab chiqarishning barcha hollarida ushbu moddaning uchinchi, to\u2018rtinchi va beshinchi qismlariga muvofiq hisoblab chiqarilgan o\u2018rtacha ish haqi summasini xodimning o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qoladigan oydan oldingi oxirgi kalendar oyda ishlab berilgan soatlar soniga bo\u2018lish orqali belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Alohida hollar (ish vaqti jamlab hisobga olinganda, uni hisoblab chiqarish uchun qabul qilingan davrda ish vaqti to\u2018liq ishlab berilmaganda, ushbu davrda ish haqi bo\u2018lmaganda va boshqa hollarda) uchun xodimlarning o\u2018rtacha ish haqini hisoblab chiqarishning o\u2018ziga xos xususiyatlari O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Barcha hollarda ish vaqtining oylik normasini ishlab bergan va mehnat shartnomasida belgilangan mehnat vazifasini bajargan xodimning o\u2018rtacha oylik ish haqi qonunchilikda belgilangan hisoblash kunidagi mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoridan kam bo\u2018lishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

Hisob-kitob davrida tariflarni qayta ko\u2018rib chiqish chog\u2018ida o\u2018rtacha oylik ish haqi o\u2018zgartirilgan tarifni hisobga olgan holda qayta hisob-kitob qilinishi lozim.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Mehnatga haq to\u2018lashning alohida shartlari<\/span><\/p>\n

258-modda. Qisqartirilgan va to\u2018liqsiz ish vaqtida mehnatga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Qisqartirilgan ish vaqti sharoitlarida band bo\u2018lgan xodimlarning ish haqi normal ish vaqti uchun belgilangan to\u2018liq hajmda to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan qoida mazkur Kodeks 415-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan, o\u2018quv yili davomida o\u2018qishdan bo\u2018sh vaqtida ishlaydigan o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan shaxslarning mehnatiga haq to\u2018lash ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda yoki ishlab chiqargan mahsulotiga qarab amalga oshiriladigan hollarga nisbatan tatbiq etilmaydi.<\/span><\/p>\n

To\u2018liqsiz ish vaqtida (to\u2018liqsiz ish kuni, to\u2018liqsiz ish haftasi, to\u2018liqsiz ish kunining va to\u2018liqsiz ish haftasining qo\u2018shilishi) ishlaydigan xodimlarning mehnatiga haq to\u2018lash ishlab berilgan vaqtiga mutanosib ravishda yoki haqiqatda ishlab chiqargan mahsulotiga qarab amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

259-modda. Bir necha kasbda (lavozimda) ishlaganda, xizmat ko\u2018rsatish doirasi kengayganda va ish hajmi ko\u2018payganda mehnatga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Bir necha kasbda (lavozimda) ishlaganda, xizmat ko\u2018rsatish doirasi kengayganda, ish hajmi ko\u2018payganda xodimning asosiy lavozimdagi ish haqiga quyidagilar uchun qo\u2018shimcha to\u2018lov belgilanadi va to\u2018lanadi: <\/span><\/p>\n

budjetdan moliyalashtirilmaydigan tashkilot xodimlari uchun \u2014 bir necha kasbda (lavozimda) haqiqatda bajarilgan ishga doir ish haqi miqdorida; <\/span><\/p>\n

budjet tashkilotlari xodimlari uchun \u2014 bir necha lavozimda ishlaganlik uchun tarif stavkasining (maoshining) ellik foizidan ko\u2018p bo\u2018lmagan miqdorda.<\/span><\/p>\n

Vaqtincha yo\u2018q bo\u2018lgan xodimning majburiyatlarini bajarish vazifasi uning shtatdagi o\u2018rinbosari zimmasiga asosiy ishdan ozod etilmagan holda yuklatilganda qo\u2018shimcha to\u2018lov amalga oshirilmaydi.<\/span><\/p>\n

260-modda. Har xil malaka talab etiladigan ishlar bajarilganda mehnatga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Mehnatiga vaqtbay haq to\u2018lanadigan xodim tomonidan har xil malaka talab etiladigan ishlar bajarilganda uning mehnatiga yuqoriroq malakali ish bo\u2018yicha haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnatiga ishbay haq to\u2018lanadigan xodim tomonidan har xil malaka talab etiladigan ishlar bajarilganda uning mehnatiga u bajargan ishning baholari bo\u2018yicha haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish xususiyatini hisobga olgan holda mehnatiga ishbay haq to\u2018lanadigan xodimlarga o\u2018ziga berilgan razryadlardan pastroq tarifikatsiya qilinayotgan ishlarni bajarish topshiriladigan hollarda ish beruvchi ularga razryadlar o\u2018rtasidagi farqni to\u2018lashi shart.<\/span><\/p>\n

261-modda. Yangi ishlab chiqarishlar (mahsulot) o\u2018zlashtirilganda mehnatga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasida yoki mehnat shartnomasida yangi ishlab chiqarish (mahsulot) o\u2018zlashtiriladigan davrda xodimning oldingi ish haqini saqlab qolish nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

262-modda. Ish vaqtidan tashqari ish uchun haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Ish vaqtidan tashqari ish uchun kamida ikki hissa miqdorida haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasida, kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra ish beruvchi tomonidan qabul qilingan ichki hujjatda, mehnat shartnomasida ish vaqtidan tashqari ish uchun qo\u2018shimcha to\u2018lovlarning yuqoriroq miqdorlari nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodimning xohishiga ko\u2018ra ish vaqtidan tashqari ish uchun oshirilgan haq to\u2018lash o\u2018rniga ish vaqtidan tashqari ishlab berilgan vaqtning davomiyligiga muvofiq keladigan qo\u2018shimcha dam olish vaqtini berish bilan kompensatsiya qilinishi mumkin. Bunday holda ish vaqtidan tashqari ish uchun bir hissa miqdorida haq to\u2018lanadi, dam olish vaqti uchun esa haq to\u2018lanmaydi.<\/span><\/p>\n

263-modda. Dam olish kunlarida yoki ishlanmaydigan bayram kunlarida mehnatga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Dam olish kunlaridagi yoki ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun quyidagilarga kamida ikki hissa miqdorida haq to\u2018lanadi:<\/span><\/p>\n

ishbay ishlovchilarga \u2014 kamida ikki hissali ishbay baholar bo\u2018yicha;<\/span><\/p>\n

mehnatiga kunbay va soatbay tarif stavkalari bo\u2018yicha haq to\u2018lanadigan xodimlarga \u2014 kunbay yoki soatbay tarif stavkasining kamida ikki hissasi miqdorida;<\/span><\/p>\n

maosh oladigan xodimlarga \u2014 har bir ishlangan kun yoki soat uchun maoshdan tashqari kunbay yoki soatbay stavkasining kamida bir hissasi miqdorida.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasida, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qabul qilingan ichki hujjatda, mehnat shartnomasida dam olish kunlaridagi yoki ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun qo\u2018shimcha to\u2018lovlarning yuqoriroq miqdorlari nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Dam olish kunidagi yoki ishlanmaydigan bayram kunidagi ish xodimning xohishiga ko\u2018ra boshqa dam olish kunini berish bilan kompensatsiya qilinishi mumkin. Dam olish kunidagi yoki ishlanmaydigan bayram kunidagi ish boshqa dam olish kunini berish bilan kompensatsiya qilingan taqdirda, bunday ish uchun haq to\u2018lash kamida bir hissa miqdorida amalga oshiriladi, dam olish kuni uchun esa haq to\u2018lanmaydi.<\/span><\/p>\n

Agar xodim jadvalga yoki mehnat shartnomasiga muvofiq umumiy belgilangan dam olish kunlarida (besh kunlik ish haftasida shanba yoki yakshanba kunlari yoki olti kunlik ish haftasida yakshanba kuni) mehnat qilgan bo\u2018lsa, dam olish kunlari esa unga ish haftasining boshqa kunlarida berilgan bo\u2018lsa, umumiy belgilangan dam olish kunlaridagi ish uchun bir hissa miqdorida haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun, ushbu ish jadvalga binoan amalga oshirilganligidan yoki xodim mazkur Kodeksning 210-moddasiga muvofiq ishlanmaydigan bayram kuni ishga jalb etilganligidan qat\u2019i nazar, kamida ikki hissa miqdorida haq to\u2018lanadi yoxud xodimning xohishiga ko\u2018ra boshqa dam olish kunini berish va bir hissa miqdorida haq to\u2018lash orqali kompensatsiya qilinadi.<\/span><\/p>\n

264-modda. Tungi vaqtdagi mehnat uchun haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Quyidagi hollarda tungi vaqtdagi mehnat uchun haq to\u2018lash kamida bir yarim baravar miqdorida amalga oshiriladi:<\/span><\/p>\n

mehnatga haq to\u2018lashning vaqtbay tizimida \u2014 tungi vaqtdagi ishning har bir soati uchun 1,5 yoki undan ortiq koeffitsiyentni qo\u2018llagan holda;<\/span><\/p>\n

mehnatga haq to\u2018lashning ishbay tizimida \u2014 tegishli razryadga (malakaga) ega bo\u2018lgan vaqtbay ishlovchining soatlik tarif stavkasining (maoshining) ellik foizi yoki undan ortiq miqdorida ishbay ish haqi va qo\u2018shimcha to\u2018lov to\u2018liq to\u2018lanadi. <\/span><\/p>\n

Tungi vaqtdagi ish uchun oshirilgan miqdorda haq to\u2018lash tarif stavkalariga (maoshlarga) kiritilmaydi.<\/span><\/p>\n

Tungi vaqtdagi, shuningdek ko\u2018p smenali rejimdagi ish uchun ish haqiga doir qo\u2018shimcha to\u2018lovning aniq miqdori jamoa shartnomasida, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qabul qilinadigan ichki hujjatlarda yoxud mehnat shartnomasida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

265-modda. Mehnat normalari, mehnat (lavozim) majburiyatlari bajarilmaganda mehnatga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining aybi bilan mehnat normalari, mehnat (lavozim) majburiyatlari bajarilmaganda, mehnatga haq to\u2018lash xodimning haqiqatda ishlab berilgan vaqtiga mutanosib ravishda hisoblangan o\u2018rtacha ish haqidan kam bo\u2018lmagan miqdorda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchiga va xodimga bog\u2018liq bo\u2018lmagan sabablarga ko\u2018ra mehnat normalari, mehnat (lavozim) majburiyatlari bajarilmaganda, xodimning haqiqatda ishlab berilgan vaqtiga mutanosib ravishda hisoblangan tarif stavkasining (maoshining) kamida uchdan ikki qismi saqlanib qoladi.<\/span><\/p>\n

Xodimning aybi bilan mehnat normalari, mehnat (lavozim) majburiyatlari bajarilmaganda, ish haqining normalashtirilgan qismiga haq to\u2018lash bajarilgan ish hajmiga muvofiq amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

266-modda. Bekor turib qolingan vaqt uchun haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining aybi bilan bekor turib qolingan vaqt uchun (iqtisodiy, texnologik, texnik yoki tashkiliy sabablarga ko\u2018ra ishni vaqtincha to\u2018xtatib turish) xodimning o\u2018rtacha ish haqi miqdorida haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchiga va xodimga bog\u2018liq bo\u2018lmagan sabablarga ko\u2018ra bekor turib qolingan vaqt uchun bekor turib qolingan vaqtga mutanosib ravishda hisoblangan tarif stavkasining (maoshining) kamida uchdan ikki qismi miqdorida haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Xodimning aybi bilan bekor turib qolingan vaqt uchun haq to\u2018lanmaydi.<\/span><\/p>\n

Asbob-uskunaning buzilishi va xodim tomonidan o\u2018z mehnat vazifalarini bajarishni davom ettirishni imkonsiz qiladigan boshqa sabablar yuzaga keltirgan bekor turib qolingan vaqt boshlanganligi haqida xodim darhol o\u2018zining bevosita rahbariga, ish beruvchining boshqa vakiliga xabar berishi shart.<\/span><\/p>\n

267-modda. Yaroqsiz bo\u2018lgan mahsulot tayyorlanganda mehnatga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Ishlov beriladigan materialdagi yashirin nuqson tufayli paydo bo\u2018lgan yaroqsiz mahsulot uchun, shuningdek xodimning aybisiz tayyorlangan yaroqsiz mahsulot uchun yaroqli mahsulotlar bilan teng ravishda haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Xodimning aybi bilan tayyorlangan qisman yaroqsiz mahsulot uchun mahsulotning yaroqliligi darajasiga qarab kamaytirilgan ishbay baholar bo\u2018yicha haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Xodimning aybi bilan tayyorlangan to\u2018liq yaroqsiz mahsulot uchun haq to\u2018lanmaydi.<\/span><\/p>\n

268-modda. Ayrim toifadagi xodimlarning mehnatiga haq to\u2018lashning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Ayrim toifadagi xodimlar (tashkilot rahbarlari, ularning o\u2018rinbosarlari, bosh buxgalterlar, zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarda, noqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlar, o\u2018rindoshlik asosida ishlaydiganlar va boshqalar) uchun ushbu Kodeksning VI bo\u2018limiga muvofiq mehnatiga haq to\u2018lashning o\u2018ziga xos xususiyatlari belgilanadi.<\/span><\/p>\n

3-\u00a7. Ish haqidan ushlab qolish<\/span><\/p>\n

269-modda. Ish haqidan ushlab qolishni cheklash<\/span><\/p>\n

Umumiy qoidaga ko\u2018ra xodimning yozma roziligi bilan, xodimning roziligi bo\u2018lmagan taqdirda esa ushbu moddaning ikkinchi qismiga muvofiq ish haqidan ushlab qolinishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Quyidagi hollarda, xodimning yozma roziligidan qat\u2019i nazar, ish haqidan ushlab qolish amalga oshiriladi:<\/span><\/p>\n

1) soliqlar va yig\u2018imlarni undirish uchun;<\/span><\/p>\n

2) \u201cSud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan sud qarorlarini va boshqa ijro hujjatlarini ijro etish uchun, shuningdek vakolatli organlarning qonuniy talablarini bajarish uchun;<\/span><\/p>\n

3) ish haqi hisobiga berilgan bo\u2018nakni ushlab qolish uchun, boshqa joydagi ishga ko\u2018chib o\u2018tganligi munosabati bilan xo\u2018jalik ehtiyojlariga, xizmat safarlariga berilgan, sarflanmagan va o\u2018z vaqtida qaytarilmagan bo\u2018nakni ushlab qolish uchun hamda hisob-kitobdagi xatolar oqibatida ortiqcha to\u2018langan summalarni qaytarib olish uchun. Bunday hollarda ish beruvchi bo\u2018nakni qaytarish, qarzdorlikni to\u2018lash uchun belgilangan muddat tamom bo\u2018lgan kundan yoki to\u2018lov noto\u2018g\u2018ri hisoblab chiqarilgan kundan e\u2019tiboran bir oydan kechiktirmay ushlab qolish haqida buyruq chiqarishga haqli. Agar bu muddat o\u2018tib ketgan bo\u2018lsa yoki xodim bo\u2018nakni to\u2018lash uchun ushlab qolish asoslariga yoxud miqdoriga e\u2019tiroz bildirayotgan bo\u2018lsa, qarzni to\u2018lash sud tartibida amalga oshiriladi;<\/span><\/p>\n

4) xodim tomonidan ish beruvchiga yetkazilgan zararning o\u2018rnini qoplash uchun, agar yetkazilgan zararning miqdori xodimning o\u2018rtacha oylik ish haqidan oshmasa;<\/span><\/p>\n

5) ushbu Kodeks 312-moddasi birinchi qismining 2-bandida nazarda tutilgan jarimani undirish uchun;<\/span><\/p>\n

6) xodim qaysi ish yili hisobiga ta\u2019til olib bo\u2018lgan bo\u2018lsa, o\u2018sha yil tugaguniga qadar mehnat shartnomasi bekor qilinganda ta\u2019tilning ishlab berilmagan kunlari uchun;<\/span><\/p>\n

Oldingi tahrirga qarang.<\/span><\/p>\n

7) qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda.<\/span><\/p>\n

(269-moddaning ikkinchi qismi O\u2018zbekiston Respublikasining 2024-yil 2-iyuldagi O\u2018RQ-934-sonli Qonuniga asosan 7-band bilan to\u2018ldirilgan \u2014 Qonunchilik ma\u2019lumotlari milliy bazasi, 04.07.2024-y., 03\/24\/934\/0469-son)<\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tilining ishlab berilmagan kunlari uchun ushlab qolishlar mehnat shartnomasi ushbu Kodeks 137-moddasining to\u2018rtinchi qismida, 143-moddasining ikkinchi qismida, 146-moddasining beshinchi qismida, 161-moddasi ikkinchi qismining 1, 2 va 3-bandlarida, 168-moddasi birinchi qismining 1, 2, 6, 8 va 9-bandlarida nazarda tutilgan asoslarga <\/span>ko\u2018ra, shuningdek xodimning tashabbusi bilan ushbu Kodeks 160-moddasining sakkizinchi qismida ko\u2018rsatilgan uzrli sabablar mavjud bo\u2018lganda bekor qilingan taqdirda amalga oshirilmaydi. Basharti ishga qabul qilishga doir belgilangan qoidalarning buzilishi yoxud yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatning davom etishiga monelik qiluvchi holatlarning yuzaga kelishi xodimning aybli harakatlari (harakatsizligi) bilan bog\u2018liq bo\u2018lmasa, mehnat shartnomasi ushbu Kodeks 168-moddasining 4 va 5-bandlariga ko\u2018ra bekor qilinganda ham bunday ushlab qolish amalga oshirilmaydi.<\/span><\/p>\n

Xodimga ortiqcha to\u2018langan ish haqi (shu jumladan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar noto\u2018g\u2018ri qo\u2018llanilganda) undan undirilishi mumkin emas, bundan quyidagi hollar mustasno: <\/span><\/p>\n

hisoblashdagi xatolik;<\/span><\/p>\n

agar yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiquvchi organ tomonidan xodimning mehnat normalarini bajarmaganlikdagi aybi e\u2019tirof etilgan bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

xodimning sud tomonidan belgilangan g\u2018ayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) sababli xodimga ortiqcha ish haqi to\u2018langan bo\u2018lsa.<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga muvofiq soliq solinmaydigan to\u2018lovlardan ushlab qolishlar amalga oshirilishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

270-modda. Ish haqidan ushlab qolish miqdorlarini cheklash<\/span><\/p>\n

Har bir to\u2018lov chog\u2018ida ish haqidan ushlab qolingan mablag\u2018larning umumiy summasi xodimga haqiqatda hisoblangan ish haqining ellik foizidan oshishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan cheklov aliment majburiyatlari bo\u2018yicha qarzdorlikni, shuningdek axloq tuzatish ishlari tarzida jazo tayinlangan xodimning ish haqini ushlab qolishga nisbatan tatbiq etilmaydi. Bunday hollarda jazodan va aliment majburiyatlari bo\u2018yicha qarzdorlikdan ushlab qolish miqdori xodimga haqiqatda hisoblangan ish haqining yetmish foizidan oshishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

271-modda. Xodimning xohishiga ko\u2018ra amalga oshiriladigan ish haqini tasarruf etish<\/span><\/p>\n

Xodimning xohishiga ko\u2018ra ish haqi yoki uning muayyan qismi xodimning yozma arizasida ko\u2018rsatilgan miqdorlarda va muddatlarda kreditorlarga bank muassasalaridan olingan ssudalar, kreditlar, kommunal to\u2018lovlar va boshqa xarajatlarni to\u2018lash uchun yuborilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning 270-moddasida nazarda tutilgan cheklovlar mazkur moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan hollarga nisbatan tatbiq etilmaydi.<\/span><\/p>\n

16-bob. Mehnatni normalashtirish<\/span><\/p>\n

272-modda. Mehnatni normalashtirish tushunchasi<\/span><\/p>\n

Mehnatni normalashtirish muayyan ishlab chiqarish sharoitlarida aniq ishni yoki operatsiyani bajarish uchun eng ko\u2018p yo\u2018l qo\u2018yiladigan vaqt miqdorini aniqlash, shuningdek xodimlarning turli toifalari (guruhlari) soni va asbob-uskunalar soni o\u2018rtasidagi maqbul o\u2018zaro nisbatni aniqlash imkonini beradigan, mehnat natijalari va mehnatga haq to\u2018lash o\u2018lchovi o\u2018rtasidagi tenglashtirilgan o\u2018zaro nisbatlarni belgilash hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

273-modda. Mehnat normasining turlari<\/span><\/p>\n

Mehnat normasining turlari quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

vaqt normasi \u2014 muayyan tashkilot uchun eng ma\u2019qul bo\u2018lgan tashkiliy-texnik sharoitlarda bir xodim yoki tegishli son va malakadagi xodimlar guruhi tomonidan muayyan ish birligini (bitta mahsulot, bitta operatsiyani) bajarish uchun zarur bo\u2018lgan ish vaqti miqdori. Qoida tariqasida, norma-soatda, kishi-soatda, kishi-daqiqada, soniyalarda hisoblab chiqiladi.<\/span><\/p>\n

ishlab chiqarish normasi \u2014 muayyan tashkiliy-texnik sharoitlarda vaqt birligida bir xodim yoki muayyan tashkiliy-texnik sharoitlarda tegishli son va malakadagi xodimlar guruhi tomonidan smena davomida bajarilishi kerak bo\u2018lgan ish hajmi;<\/span><\/p>\n

xodimlar soni normasi \u2014 muayyan tashkiliy-texnik sharoitlarda ishlab chiqarish topshirig\u2018ini bajarish uchun zarur bo\u2018lgan muayyan kasbiy malakaga ega xodimlar soni;<\/span><\/p>\n

xizmat ko\u2018rsatish normasi \u2014 smena davomida muayyan tashkiliy-texnik sharoitlarda bir xodim yoki tegishli son va malakadagi xodimlar guruhi tomonidan xizmatlar ko\u2018rsatilishi kerak bo\u2018lgan asbob-uskunalar, hududlarning maydonlari va xizmat ko\u2018rsatish obyektlarining belgilangan birligi soni;<\/span><\/p>\n

alohida lavozimlarni kiritish normasi \u2014 tegishli davlat boshqaruvi organi tomonidan tashkilotning alohida vazifalari va funksiyalarini bajarish uchun zarur bo\u2018lgan, budjet tashkilotlari uchun belgilangan xodimlar soni;<\/span><\/p>\n

boshqariluvchanlik normasi \u2014 bevosita bitta rahbarga bo\u2018ysunishi kerak bo\u2018lgan xodimlar soni;<\/span><\/p>\n

malaka normasi \u2014 xodimning mehnat vazifasini bajarishi uchun zarur bo\u2018lgan malaka (bilim, mahorat, ko\u2018nikma) darajasi;<\/span><\/p>\n

davlat kasbiy standartlari (kasbiy faoliyat standartlari) \u2014 xodimga muayyan bir kasbiy faoliyat turini amalga oshirish, shu jumladan muayyan mehnat vazifasini bajarish uchun zarur bo\u2018lgan malaka tavsiflari;<\/span><\/p>\n

zarur mehnat sarflarini belgilovchi boshqa normalar.<\/span><\/p>\n

Mehnatni tashkil etish va haq to\u2018lashning jamoaviy shakllari sharoitlarida mahsulotning aniq hajmiga, umuman texnologik jarayonga yoki muayyan ishlar (xizmatlar) hajmiga nisbatan belgilanadigan yiriklashtirilgan mehnat normalari, shuningdek qabul qilingan mehnat normalari negizida hisoblab chiqilgan o\u2018zaro bog\u2018liq bo\u2018lgan ishlar ko\u2018lamini tavsiflovchi pirovard yiriklashtirilgan o\u2018lchov (kub metr, kvadrat metr, mahsulotning mingta birligi va boshqalar) bo\u2018yicha belgilanadigan yiriklashtirilgan mehnat normalari qo\u2018llanilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Mehnat normalari to\u2018liq ish vaqti davomida tegishli malakaga ega bo\u2018lgan xodim mehnat shartnomasida shart qilib ko\u2018rsatilgan mehnat vazifasini to\u2018liq bajarishga qodir bo\u2018ladigan tarzda belgilanishi kerak.<\/span><\/p>\n

Bir turdagi ishlar uchun O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan namunaviy (tarmoq, tarmoqlararo, kasbiy va boshqa) mehnat normalari tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

274-modda. Mehnat normalarini ishlab chiqish, joriy etish, almashtirish va qayta ko\u2018rib chiqish<\/span><\/p>\n

Mehnat normalarini ishlab chiqish ish beruvchi tomonidan mehnatning aniq tashkiliy-texnologik sharoitlarida xodimlarning mehnat vazifalarini bajarishi uchun mehnat sarflarini tahlil etish asosida amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat normalarini ishlab chiqishda quyidagilar ta\u2019minlanishi kerak:<\/span><\/p>\n

mehnat normalarining sifati, ularni zarur mehnat sarflariga maqbul ravishda yaqinlashtirish;<\/span><\/p>\n

o\u2018xshash tashkiliy-texnik sharoitlarda bajariladigan ayni bir ish uchun bir xil mehnat normalarini belgilash;<\/span><\/p>\n

fan va texnika yutuqlari asosida mehnat normalarining ilg\u2018orligi;<\/span><\/p>\n

mehnat normalarini belgilash mumkin bo\u2018lgan va maqsadga muvofiq hisoblanadigan ish turlarini mehnatni normalashtirish bilan qamrab olish;<\/span><\/p>\n

mehnat normalarining texnik (ilmiy) jihatdan asoslanganligi.<\/span><\/p>\n

Mehnat normalarini joriy etish, almashtirish va qayta ko\u2018rib chiqish jamoa shartnomasida belgilanadi, jamoa shartnomasi bo\u2018lmaganda esa ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat normalarining joriy etilishi, almashtirilishi va qayta ko\u2018rib chiqilishi to\u2018g\u2018risida xodim ular joriy etiladigan, almashtiriladigan, qayta ko\u2018rib chiqiladigan kundan kamida ikki oy oldin ogohlantirilgan bo\u2018lishi kerak. <\/span><\/p>\n

Mehnat normalari ish o\u2018rinlarining ratsionalizatsiya qilinishiga, mehnat unumdorligining o\u2018sishini ta\u2019minlovchi yangi texnika, texnologiyalarning joriy etilishiga va tashkiliy-texnik tadbirlar o\u2018tkazilishiga qarab almashtirilishi va qayta ko\u2018rib chiqilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ayrim xodimlar yoki ularning jamoaviy tuzilmalari (brigadalari) tomonidan o\u2018z tashabbusi bilan mehnatning yangi yo\u2018llari va usullari qo\u2018llanilishi hamda ish o\u2018rinlarini takomillashtirish hisobiga mahsulot ishlab chiqarishning (xizmatlar ko\u2018rsatishning) yuqori darajasiga erishish ilgari belgilangan mehnat normalarini qayta ko\u2018rib chiqish uchun asos bo\u2018la olmaydi.<\/span><\/p>\n

Namunaviy mehnat normalarini almashtirish va qayta ko\u2018rib chiqish ularni ishlab chiqish va tasdiqlash uchun belgilangan tartibda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

275-modda. Mehnat normalarining amal qilish muddati<\/span><\/p>\n

Mehnat normalari doimiy bo\u2018lishi mumkin, bunda ular nomuayyan muddatga belgilanadi va ushbu Kodeksning 274-moddasiga muvofiq almashtirilguniga va qayta ko\u2018rib chiqilguniga qadar amal qiladi, mehnat normalari vaqtinchalik ham bo\u2018lishi mumkin, bunda ular mahsulot ishlab chiqarishni, texnika, texnologiyalarni o\u2018zlashtirish davri uchun yoki ishlab chiqarishni va mehnatni tashkil etish davri uchun uch oygacha bo\u2018lgan muddatga belgilanadi. Mazkur muddat tugaganidan keyin vaqtinchalik normalar doimiy normalar bilan almashtirilishi lozim.<\/span><\/p>\n

Ayrim hollarda vaqtinchalik normalarning amal qilish muddati ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda uzaytirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Texnologiya o\u2018zgartirilganda, baxtsiz hodisalar va avariyalar yuzaga kelishi xavfi bilan bog\u2018liq ishlarni bajarishda, shuningdek bir martalik xususiyatga ega boshqa shunga o\u2018xshash ishlarni bajarishda mehnat normalari har bir aniq holatda tegishli ishlarni bajarish davri uchun belgilanadi.<\/span><\/p>\n

276-modda. Ish beruvchining mehnat normalarini bajarish uchun zarur mehnat shart-sharoitlarini ta\u2019minlash majburiyatlari<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi mehnat normalarining bajarilishi uchun zarur shart-sharoitlarni ta\u2019minlashi shart. Bunday shart-sharoitlar jumlasiga quyidagilar kiradi:<\/span><\/p>\n

binolar, inshootlar, mashinalar, texnologik jihozlar va boshqa asbob-uskunalarning soz holatda bo\u2018lishi;<\/span><\/p>\n

ishlarni bajarish uchun zarur bo\u2018lgan texnik hujjatlar va boshqa zarur hujjatlar bilan o\u2018z vaqtida ta\u2019minlash;<\/span><\/p>\n

mehnat shartnomasida shartlashilgan ishlarni bajarish uchun zarur bo\u2018lgan materiallar, asboblar, boshqa vositalar va buyumlarning lozim darajada sifatli bo\u2018lishi, ularning xodimga o\u2018z vaqtida taqdim etilishi;<\/span><\/p>\n

mehnat muhofazasi va ishlab chiqarish xavfsizligi talablariga javob beradigan mehnat shart-sharoitlari.<\/span><\/p>\n

277-modda. Mehnatga haq to\u2018lashning ishbay tizimida narxlarni aniqlash<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lashning ishbay tizimida narxlar belgilangan ish razryadlaridan, mehnatga haq to\u2018lash razryadlaridan, tarif stavkalaridan (maoshlardan) va ishlab berish normalaridan (vaqt normalaridan) kelib chiqqan holda aniqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ishbay narx bajariladigan ishning razryadiga muvofiq bo\u2018lgan kunbay tarif stavkasini yoki soatbay tarif stavkasini kunbay yoki soatbay ishlab berish normasiga bo\u2018lish yo\u2018li bilan aniqlanadi. Ishbay narx bajariladigan ishning razryadiga muvofiq bo\u2018lgan kunbay tarif stavkasini yoxud soatbay tarif stavkasini belgilangan kunbay yoki soatbay vaqt normasiga ko\u2018paytirish yo\u2018li bilan ham aniqlanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Kunbay tarif stavkasi (maosh) yoki soatbay tarif stavkasi mehnatga haq to\u2018lashning razryadiga muvofiq bo\u2018lgan oylik tarif stavkasini yoki lavozim maoshini ish kunlarining yoxud ish soatlarining oylik normasiga bo\u2018lish yo\u2018li bilan aniqlanadi.<\/span><\/p>\n

278-modda. Normalashtirilgan topshiriqlarni va xizmat ko\u2018rsatish normalarini belgilash<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lashning vaqtbay tizimida normalashtirilgan topshiriqlarni, shu jumladan alohida vazifalarni va ish hajmini bajarish maqsadida xodimlarga nisbatan xizmat ko\u2018rsatish normasi va xodimlar soni normasi belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Muayyan ishlab chiqarish sharoitlarida normalashtirilgan topshiriqlar va xizmat ko\u2018rsatish normalarini belgilashda mahsulot birligiga qilingan mehnat sarflari normalaridan, xodimlar soni normalaridan, ish vaqtining rejali fondlaridan va boshqa ma\u2019lumotlardan foydalaniladi.<\/span><\/p>\n

Budjet tashkilotlarida xizmat ko\u2018rsatish normalarini va lavozimlarni joriy etish normalarini belgilash O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, shuningdek tegishli tarmoq kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda vakolatli davlat boshqaruvi organi tomonidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

17-bob. Kafolatli to\u2018lovlar va kompensatsiya to\u2018lovlari <\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Kafolatli to\u2018lovlar va kafolatli qo\u2018shimcha to\u2018lovlar<\/span><\/p>\n

279-modda. Kafolatli to\u2018lovlar va kafolatli qo\u2018shimcha to\u2018lovlar tushunchalari<\/span><\/p>\n

Kafolatli to\u2018lovlar xodim ushbu Kodeksga, boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq mehnat majburiyatlarini bajarishdan ozod qilingan yoxud o\u2018z ixtiyoriga zid tarzda ishlash imkoniyatidan mahrum bo\u2018lgan vaqt uchun o\u2018rtacha ish haqi yoki tarif stavkasi (maosh) miqdoridagi pul to\u2018lovlaridir.<\/span><\/p>\n

Kafolatli qo\u2018shimcha to\u2018lovlar ushbu Kodeksda va mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda belgilangan boshqa hollarda xodimga u muayyan sabablarga ko\u2018ra o\u2018z mehnat vazifalarini to\u2018liq hajmda bajara olmaganda, ushbu xodimning o\u2018rtacha ish haqini saqlab qolish maqsadida to\u2018lanadigan pul summasi hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

280-modda. Ish beruvchining xodimga kafolatli to\u2018lovlarni amalga oshirish majburiyati<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimga:<\/span><\/p>\n

xodim jamoaviy muzokaralarda, jamoa shartnomasi loyihasini tayyorlashda ishtirok etgan davr;<\/span><\/p>\n

xodimlarning vakillari bo\u2018lgan va ishlab chiqarish ishlaridan ozod qilinmagan shaxslar tomonidan xodimlarning vakilligi va ularning manfaatlarini himoya qilish bo\u2018yicha vazifalar bajarilgan davr;<\/span><\/p>\n

mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya a\u2019zosi ushbu komissiya ishida ishtirok etgan davr;<\/span><\/p>\n

xodim mehnatni muhofaza qilish sohasida o\u2018quvdan hamda bilim va ko\u2018nikmalar tekshiruvidan yoki majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018zining aybisiz o\u2018tmaganligi sababli ishdan chetlashtirilgan davr;<\/span><\/p>\n

xodim o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilganligi tufayli ishdan chetlatilgan davr; <\/span><\/p>\n

xodim yillik mehnat ta\u2019tilida bo\u2018lgan davr; <\/span><\/p>\n

ish beruvchining aybi bilan bekor turib qolingan va nuqsonga yo\u2018l qo\u2018yilgan davr;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining aybi bilan mehnat normalari bajarilmagan, mehnat (lavozim) majburiyatlari ijro etilmagan davr;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 364-moddasiga muvofiq sog\u2018lig\u2018ining holatiga ko\u2018ra yengilroq ishga yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining ta\u2019siridan xoli bo\u2018lgan ishga o\u2018tkazilgan davr;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish bo\u2018yicha vakolatli shaxs tomonidan o\u2018z zimmasiga yuklatilgan vazifalar bajarilgan davr;<\/span><\/p>\n

xodim xizmat safarida bo\u2018lgan davr;<\/span><\/p>\n

xodim ish beruvchi bilan birgalikda yoki ish beruvchining taklifiga binoan o\u2018z roziligiga ko\u2018ra boshqa joyga ko\u2018chganida unga yangi joyga ko\u2018chish va joylashish uchun zarur bo\u2018lgan, lekin olti ish kunidan ko\u2018p bo\u2018lmagan vaqt;<\/span><\/p>\n

xodim ishdan ajralgan holda o\u2018zi va ish beruvchi uchun majburiy bo\u2018lgan qayta tayyorlashdan yoki majburiy malaka oshirishdan o\u2018tgan davr; <\/span><\/p>\n

xodim o\u2018quv ta\u2019tillarida bo\u2018lgan davr;<\/span><\/p>\n

xodim ijodiy ta\u2019tillarda bo\u2018lgan davr;<\/span><\/p>\n

alohida asoslarga ko\u2018ra mehnat shartnomasi bekor qilinganda ishga joylashtirish davri;<\/span><\/p>\n

xodimlar majburiy tibbiy ko\u2018riklardan o\u2018tgan davr;<\/span><\/p>\n

homilador ayol yengilroq yoxud noqulay ishlab chiqarish omillarining ta\u2019siridan xoli bo\u2018lgan ishga o\u2018tkazilgan davr;<\/span><\/p>\n

ikki yoshga to\u2018lmagan bolasini parvarish qilayotgan ota-onadan biri (vasiy) yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining ta\u2019siridan xoli bo\u2018lgan ishga o\u2018tkazilgan davr;<\/span><\/p>\n

xodimni ishga qabul qilishni g\u2018ayriqonuniy ravishda rad etish, g\u2018ayriqonuniy ravishda boshqa ishga o\u2018tkazish, g\u2018ayriqonuniy ravishda ishdan chetlashtirish, g\u2018ayriqonuniy ravishda mehnat shartnomasini bekor qilish, shuningdek yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiqish bo\u2018yicha organning xodimni ilgarigi ishiga tiklash to\u2018g\u2018risidagi qarorini bajarmaslik tufayli xodimning majburiy progul qilgan davri uchun kafolatli to\u2018lovlarni amalga oshirishi shart. <\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan kafolatli to\u2018lovlardan tashqari ish beruvchi xodimlarga ushbu Kodeksda, qonunchilikda, jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, shuningdek ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida belgilangan boshqa kafolatli to\u2018lovlarni amalga oshirishi shart.<\/span><\/p>\n

281-modda. Ish beruvchining xodimga kafolatli qo\u2018shimcha to\u2018lovlarni amalga oshirish majburiyati <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi quyidagi kafolatli qo\u2018shimcha to\u2018lovlarni amalga oshirishi shart: <\/span><\/p>\n

ish beruvchiga va xodimga bog\u2018liq bo\u2018lmagan sabablarga ko\u2018ra bekor turib qolish chog\u2018ida bunday bekor turib qolish davom etgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblangan, tarif stavkasining (maoshning) kamida uchdan ikki qismini to\u2018lashi;<\/span><\/p>\n

ish beruvchiga va xodimga bog\u2018liq bo\u2018lmagan sabablarga ko\u2018ra xodim tomonidan mehnat normalari, mehnat (lavozim) majburiyatlari bajarilmaganda xodimning amalda ishlab bergan vaqtiga mutanosib ravishda hisoblangan tarif stavkasining (maoshning) kamida uchdan ikki qismini saqlab qolishi;<\/span><\/p>\n

tungi vaqtdagi ish uchun xodimga qo\u2018shimcha to\u2018lovni amalga oshirishi;<\/span><\/p>\n

dam olish, ishlanmaydigan bayram kunlaridagi va ish vaqtidan tashqari ish uchun oshirilgan miqdorda haq to\u2018lashi;<\/span><\/p>\n

o\u2018zi uchun ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi belgilangan xodimlarga to\u2018liq ish vaqtida ishlovchi tegishli toifadagi xodimlar uchun nazarda tutilgan mehnatga haq to\u2018lash miqdorigacha bo\u2018lgan qo\u2018shimcha to\u2018lovni amalga oshirishi; <\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksda nazarda tutilgan ayrim asoslar bo\u2018yicha mehnat shartnomasi bekor qilinganida mazkur Kodeksning 173-moddasining uchinchi qismida belgilangan miqdorda ishdan bo\u2018shatish nafaqasini to\u2018lashi;<\/span><\/p>\n

qonunchilikda belgilangan tartibda o\u2018rtacha ish haqi yoki uning bir qismi miqdorida vaqtinchalik mehnatga layoqatsizlik bo\u2018yicha nafaqa to\u2018lashi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan kafolatli qo\u2018shimcha to\u2018lovlardan tashqari ish beruvchi xodimlarga ushbu Kodeksda, qonunchilikda, jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, shuningdek ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida belgilangan boshqa kafolatli qo\u2018shimcha to\u2018lovlarni amalga oshirishi shart.<\/span><\/p>\n

282-modda. Xodimlar davlat va jamoat majburiyatlarini bajarganda beriladigan kafolatli to\u2018lovlar<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimning davlat va jamoat majburiyatlarini bajarish vaqtida uni ishdan ish joyini (lavozimini) va o\u2018rtacha oylik ish haqini saqlagan holda quyidagi hollarda ozod etishi shart: <\/span><\/p>\n

saylov huquqini amalga oshirayotganda;<\/span><\/p>\n

deputatlik vazifalarini, shuningdek o\u2018z vakolatlarini ishlab chiqarishdan yoki xizmat faoliyatidan ajralmagan holda amalga oshiruvchi O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati a\u2019zosining vazifalarini bajarayotganda;<\/span><\/p>\n

tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining ishida ishtirok etayotganda;<\/span><\/p>\n

harbiy majburiyatlarni bajarayotganda;<\/span><\/p>\n

tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organga, surishtiruvchiga, tergovchiga, prokurorga yoki sudga guvoh, jabrlanuvchi, ekspert, mutaxassis, tarjimon, xolis sifatida chaqirilganda;<\/span><\/p>\n

sud majlislarida xalq maslahatchisi, jamoat ayblovchisi va jamoat himoyachisi, jamoat birlashmalari va mehnat jamoalarining vakili sifatida ishtirok etayotganda;<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo\u2018yicha vakili (ombudsman) huzuridagi Insonning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi bo\u2018yicha komissiya faoliyatida ishtirok etganda;<\/span><\/p>\n

xodim davlat va jamiyat manfaatlarini ko\u2018zlab harakatlarni amalga oshirganda (avariyalar, tabiiy ofatlar oqibatlarini bartaraf etish, inson hayotini saqlab qolish, qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish, shuningdek boshqa hollarda);<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi qonunida yoki Prezidentining farmonlari va qarorlarida yoxud O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda.<\/span><\/p>\n

283-modda. Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirganda xodimlarga kafolatli to\u2018lovlar<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi tibbiy tekshiruvdan o\u2018tish kunida hamda qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish kunida xodimlarni tibbiyot muassasalariga moneliksiz yuborishi shart.<\/span><\/p>\n

Agar ish beruvchi bilan kelishuvga binoan xodim qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish kunida ishga chiqqan bo\u2018lsa (bundan xodimning o\u2018sha kuni ishga chiqish imkoni bo\u2018lmagan zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlarida bajariladigan ishlar mustasno), unga o\u2018z xohishiga ko\u2018ra boshqa dam olish kuni beriladi. <\/span><\/p>\n

Har yilgi mehnat ta\u2019tili davrida, dam olish kunida yoki ishlanmaydigan bayram kunida qon va uning tarkibiy qismlarini topshirgan taqdirda, xodimga uning xohishiga ko\u2018ra boshqa dam olish kuni beriladi.<\/span><\/p>\n

Donor bo\u2018lgan xodimlarga bevosita qon va uning tarkibiy qismlari topshirilgan har bir kundan keyin dam olish kuni beriladi. Xodimning xohishiga ko\u2018ra bu kun yillik mehnat ta\u2019tiliga qo\u2018shiladi yoki qon va uning tarkibiy qismlari topshirilgan kundan keyin yil davomida boshqa vaqtda bu kundan foydalanilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Tibbiy tekshiruv o\u2018tkaziladigan hamda qon va uning tarkibiy qismlari topshiriladigan kunda ishdan ozod qilinganda, shuningdek dam olish kunlarida xodimning o\u2018rtacha ish haqi saqlanadi.<\/span><\/p>\n

Donorlik faktini tasdiqlash, shu jumladan tibbiy tekshiruvdan o\u2018tish hamda bevosita qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish qon xizmati tomonidan berilgan ma\u2019lumotnoma yoki boshqa hujjat asosida amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

284-modda. Kafolatli to\u2018lovlarni moliyalashtirish manbalari<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning 280-moddasida nazarda tutilgan kafolatli to\u2018lovlar ish beruvchining mablag\u2018lari hisobidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Kompensatsiya to\u2018lovlari <\/span><\/p>\n

285-modda. Kompensatsiya to\u2018lovlari tushunchasi<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan hollarda xodimlar tomonidan mehnat majburiyatlarining yoki boshqa majburiyatlarning bajarilishi bilan bog\u2018liq xarajatlarning o\u2018rnini qoplash maqsadida belgilangan pul to\u2018lovlari kompensatsiya to\u2018lovlaridir.<\/span><\/p>\n

286-modda. Ish beruvchining xodimga kompensatsiya to\u2018lovlarini amalga oshirish majburiyati<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi quyidagi hollarda xodimga uning o\u2018z mehnat majburiyatlarini bajarishi bilan bog\u2018liq xarajatlarni kompensatsiya qilishi shart:<\/span><\/p>\n

xizmat safarlarida bo\u2018lganda;<\/span><\/p>\n

sayyor va ko\u2018chib yurish xususiyatiga ega ishlarda, shuningdek dala sharoitlarida yoki vaxta usulida ishlaganda;<\/span><\/p>\n

ish beruvchi bilan oldindan kelishuvga ko\u2018ra boshqa joydagi ishga ko\u2018chib o\u2018tganda;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining yo\u2018llanmasi bilan kasbiy tayyorgarlikdan, qayta tayyorlash, malaka oshirish va stajirovkadan o\u2018tganda;<\/span><\/p>\n

ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa yoki kasb kasalligi natijasida xodim vaqtincha mehnatga layoqatsiz bo\u2018lib qolganda;<\/span><\/p>\n

xodim majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tganligi munosabati bilan;<\/span><\/p>\n

xodim ushbu Kodeks 234-moddasi birinchi va ikkinchi qismlariga muvofiq foydalanmagan yillik mehnat ta\u2019tili uchun;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining tashabbusi bilan mehnat shartnomasini bekor qilish to\u2018g\u2018risida xodimni ogohlantirish muddati mutanosib pul kompensatsiyasi bilan almashtirilishi munosabati bilan.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan kompensatsiya to\u2018lovlaridan tashqari ish beruvchi xodimlarga mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda, jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, shuningdek ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida belgilangan boshqa kompensatsiya to\u2018lovlarini amalga oshirishi shart.<\/span><\/p>\n

287-modda. Xizmat safarlari chog\u2018idagi kompensatsiya to\u2018lovlari<\/span><\/p>\n

Xizmat safari xodimning ish beruvchi farmoyishiga binoan doimiy ish joyidan tashqarida xizmat topshirig\u2018ini bajarish uchun boshqa joyga ma\u2019lum muddatga qiladigan safaridir. Doimiy ishi ko\u2018chib yurish yoki sayyor xususiyatga ega bo\u2018lgan xodimlarning xizmat safarlariga chiqishi xizmat safarlari hisoblanmaydi.<\/span><\/p>\n

Xizmat safariga yuborilgan taqdirda ish beruvchi xodimga quyidagilarni qoplashi shart:<\/span><\/p>\n

yo\u2018lkira xarajatlari;<\/span><\/p>\n

turar joy ijarasi xarajatlari;<\/span><\/p>\n

doimiy yashash joyidan tashqarida yashash bilan bog\u2018liq qo\u2018shimcha xarajatlar (sutkalik);<\/span><\/p>\n

xodim tomonidan ish beruvchining ruxsati yoki roziligi bilan qilingan boshqa xarajatlar.<\/span><\/p>\n

Xizmat safarlari bilan bog\u2018liq xarajatlarning o\u2018rnini qoplash miqdorlari jamoa shartnomasi yoki ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilingan ichki hujjat bilan belgilanadi. Bunda xarajatlar o\u2018rnini qoplash miqdori budjetdan moliyalashtiriladigan tashkilotlar uchun O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan miqdorlardan kam bo\u2018lishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

288-modda. Ish sayyor va ko\u2018chib yurish xususiyatiga ega bo\u2018lganda, shuningdek dala sharoitlarida va vaxta usulida ishlanganda kompensatsiya to\u2018lovlari<\/span><\/p>\n

Sayyor xususiyatga ega ish uchun ustamalar quyidagi eng kam miqdorlarda belgilanadi:<\/span><\/p>\n

tashkilot joylashgan joydan ish joyiga (obyektga) yetib borish va orqaga qaytish uchun safar kun davomida uch soatdan kam bo\u2018lmagan va ish vaqtidan tashqari vaqtda amalga oshirilgan hollarda, \u2014 qonunchilikda belgilangan sutkalik stavkaning sakson foizigacha va sakson foizi miqdorida, uch soatdan kam bo\u2018lgan hollarda esa qirq foizigacha va qirq foizi miqdorida;<\/span><\/p>\n

ishlarni yo\u2018lda bajarish bilan bog\u2018liq safar chog\u2018ida \u2014 yo\u2018lda o\u2018tgan har bir kun uchun oylik tarif stavkasining (maoshning) bir yarim foizi, yo\u2018lovchi poyezdlariga, pochta-bagaj poyezdlariga, yo\u2018lovchi poyezdlari va pochta vagonlarining restoran-vagonlarida (kafe-bufetlarda) xizmat ko\u2018rsatuvchi xodimlarga esa uch foizi miqdorida;<\/span><\/p>\n

agar xodimlar bir oyda o\u2018n ikki va undan ortiq kun safarda bo\u2018lsa, \u2014 qonunchilikda belgilangan sutkalik normaning yigirma foizigacha, agar bir oyda o\u2018n ikki kundan kam safarda bo\u2018lsa, \u2014 sayyor xususiyatga ega sharoitlardagi ishning bir sutkasi uchun oylik tarif stavkasining (maoshning) o\u2018n besh foizigacha miqdorda. <\/span><\/p>\n

Ko\u2018chib yurish xususiyatiga ega ish uchun ustama quyidagi eng kam miqdorlarda belgilanadi:<\/span><\/p>\n

olis obyektlarda bo\u2018lish kunlarida \u2014 har bir to\u2018liq ishlangan ish kuni (smena) uchun xodim kunlik stavkasining o\u2018ttiz foizigacha;<\/span><\/p>\n

obyekt joylashgan yerga borish va orqaga qaytish kunlarida \u2014 xodimning kunlik tarif stavkasi miqdorida.<\/span><\/p>\n

Dala sharoitlaridagi ish uchun dala nafaqasi quyidagi miqdorlardan kam bo\u2018lmagan miqdorda to\u2018lanadi:<\/span><\/p>\n

bevosita dala ishlari o\u2018tkaziladigan obyektlarda, tashkilotning daladagi bazaviy shaharchasidan tashqarida ishlaganda \u2014 kunlik mehnatga haq to\u2018lash eng kam miqdorining yetti foizi;<\/span><\/p>\n

tashkilotlarning daladagi bazaviy shaharchalarida bajariladigan ish uchun \u2014 kunlik mehnatga haq to\u2018lash eng kam miqdorining ikki foizi.<\/span><\/p>\n

Vaxta usulidagi ish uchun oylik mehnatga haq to\u2018lash eng kam miqdorining ellik foizidan kam bo\u2018lmagan miqdorda ustama belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasi yoki kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan ichki hujjat yoxud xodim va ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuv bilan ushbu moddaning ikkinchi, uchinchi va to\u2018rtinchi <\/span>qismlarida nazarda tutilganidan ko\u2018proq miqdorda kompensatsiyalar belgilanishi mumkin. Bunda ushbu moddada belgilangan miqdorlardan ortiq bo\u2018lgan to\u2018lovlarga soliq to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka muvofiq soliq solinishi lozim.<\/span><\/p>\n

289-modda. Xodim boshqa joydagi ishga ko\u2018chib o\u2018tayotganda kompensatsiya to\u2018lovlari<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bilan oldindan kelishuv bo\u2018yicha boshqa joyga ishga ko\u2018chib o\u2018tgan xodimlarga, shuningdek taqsimot bo\u2018yicha yashash joylaridan tashqarida ish joyi berilgan ta\u2019lim tashkilotlarining bitiruvchilariga quyidagilar kompensatsiya qilinadi:<\/span><\/p>\n

xodim va oila a\u2019zolari (er, xotin, ular bilan birga yashaydigan, ularning qaramog\u2018ida bo\u2018lgan oila a\u2019zolari) yo\u2018lkirasining yo\u2018l chiptalarini olish uchun qilingan haqiqiy xarajatlari miqdoridagi qiymati;<\/span><\/p>\n

temir yo\u2018l yoki avtomobil transportida xodimning o\u2018ziga besh yuz kilogrammgacha va u bilan birga ko\u2018chib o\u2018tayotgan oila a\u2019zolariga jami besh yuz kilogrammgacha bo\u2018lgan mol-mulkni tashish xarajatlari;<\/span><\/p>\n

yo\u2018lda bo\u2018lishning har bir kuniga xizmat safarlari uchun nazarda tutilgan miqdorda sutkalik to\u2018lovlar;<\/span><\/p>\n

agar ko\u2018chib o\u2018tayotgan xodimning ushbu joyda shaxsiy uy-joyi mavjud bo\u2018lmasa hamda ish beruvchi ushbu xodimga va uning oila a\u2019zolariga tegishli uy-joy taqdim etmasa, uy-joy ijarasi bilan bog\u2018liq xarajatlar;<\/span><\/p>\n

yangi ish joyi bo\u2018yicha bir oylik tarif stavkasi (maosh) miqdorida bir martalik nafaqa (ko\u2018tarma pul), shuningdek xodim bilan birga ko\u2018chib o\u2018tayotgan har bir oila a\u2019zosiga ko\u2018chib o\u2018tayotgan xodim tarif stavkasining (maoshning) uchdan bir qismi, basharti ushbu oila a\u2019zolari xodimga alohida uy-joy berilgan kundan e\u2019tiboran o\u2018n ikki oy ichida ko\u2018chib o\u2018tsa.<\/span><\/p>\n

Agar xodim boshqa joydagi ishga kelmasa, xuddi shuningdek mehnat shartnomasida belgilangan muddatlarda uzrli sababsiz ishga kirishmasa, shuningdek, agar xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi uning tashabbusi bilan yoki ish beruvchining tashabbusi bilan xodimning aybli harakatlari (harakatsizligi) bilan bog\u2018liq asoslarga ko\u2018ra bekor qilingan bo\u2018lsa, xodim (bitiruvchi) olingan mablag\u2018ni qaytarib berishi shart.<\/span><\/p>\n

Agar xodim uzrli sababga ko\u2018ra (ishning davom etishiga to\u2018sqinlik qiladigan kasallik, ish joyi joylashgan hududdan tashqarida istiqomat qiluvchi o\u2018z qaramog\u2018idagi shaxslarga g\u2018amxo\u2018rlik qilish zarurati va boshqalar) ish boshlamagan bo\u2018lsa yoki ish boshlagan kunidan e\u2019tiboran bir yil o\u2018tguniga qadar mehnat shartnomasini bekor qilsa, olingan mablag\u2018larni ish beruvchiga qaytarishi kerak, bundan yo\u2018lkira qiymati mustasno.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasida yoki ish beruvchi tomonidan tasdiqlanadigan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilingan ichki hujjatda boshqa joyda ishlash uchun ketayotgan xodimlar uchun to\u2018lovlarning ushbu modda birinchi qismida nazarda tutilganidan yuqoriroq miqdorlari belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

290-modda. Ish beruvchining yo\u2018llanmasi bo\u2018yicha kasbiy tayyorgarlik, qayta tayyorlash, malaka oshirish va stajirovkadan o\u2018tishda xodimlar uchun kompensatsiya to\u2018lovlari<\/span><\/p>\n

Agar ish beruvchining yo\u2018llanmasi bo\u2018yicha xodimning kasbiy tayyorgarlik, qayta tayyorlash, malaka oshirish va stajirovkadan o\u2018tishi boshqa joyga ko\u2018chishni talab qilsa, xodimga o\u2018qish joyiga borish va qaytib kelish, shuningdek uy-joyni ijaraga olish xarajatlarining o\u2018rni qoplanadi.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasida yoki ish beruvchi tomonidan kasaba uyushma qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda tasdiqlangan ichki hujjatda kasbiy tayyorgarlik, qayta tayyorlash, malaka oshirish va stajirovkaga yuborilgan xodimlarga yashash joyidan tashqarida yashaganlik uchun kompensatsiya (sutkalik) to\u2018lovi belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

291-modda. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa yoki kasb kasalligi natijasida xodimda vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yuz bergan taqdirda xarajatlarni kompensatsiya qilish<\/span><\/p>\n

Agar vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa yoki kasb kasalligi natijasida yuz bersa, ish beruvchi xodimga vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasini to\u2018lash bilan birga uning tibbiy, ijtimoiy va kasbiy reabilitatsiya uchun qilgan xarajatlarining o\u2018rnini tegishli hujjatlar (cheklar, ma\u2019lumotnomalar va boshqalar) bilan tasdiqlangan, haqiqatda qilingan xarajatlar miqdoridan kam bo\u2018lmagan miqdorda qoplaydi.<\/span><\/p>\n

292-modda. Xodimning majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tishi bilan bog\u2018liq xarajatlarni kompensatsiya qilish<\/span><\/p>\n

Xodimning majburiy tibbiy ko\u2018rikdan u dastlabki (ishga qabul qilish chog\u2018ida) yoki davriy (ish jarayonida) xususiyatga ega bo\u2018lishidan qat\u2019i nazar, o\u2018tishi bilan bog\u2018liq xarajatlarni kompensatsiya qilish ish beruvchining hisobidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

293-modda. Xodimga tegishli mol-mulkdan ish beruvchining manfaatlarini ko\u2018zlab foydalanilganda xarajatlarni kompensatsiya qilish<\/span><\/p>\n

Ish jarayonida xodimga tegishli yoxud uning tomonidan uchinchi shaxslardan ijaraga olingan mol-mulkdan ish beruvchining roziligi bilan foydalanilganda, ish beruvchi transport vositalarining amortizatsiyasi (eskirishi) va ulardan foydalanish xarajatlarining, shuningdek asbob-uskunalar, boshqa texnik vositalar yoki o\u2018zga mol-mulk amortizatsiyasi (eskirishi) o\u2018rnini qoplaydi. Ushbu xarajatlarning o\u2018rnini qoplash miqdorlari va tartibi xodim hamda ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra belgilanadi.<\/span><\/p>\n

294-modda. Kompensatsiya to\u2018lovlarini moliyalashtirish manbalari<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning 286-moddasida sanab o\u2018tilgan kompensatsiya to\u2018lovlarini moliyalashtirish manbalari ish beruvchining mablag\u2018laridan, budjet tashkilotlarida esa budjet mablag\u2018laridan iboratdir.<\/span><\/p>\n

18-bob. Mehnat intizomi<\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

295-modda. Mehnat intizomi tushunchasi va uni ta\u2019minlash usullari<\/span><\/p>\n

Mehnat intizomi barcha xodimlarning mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, jamoa kelishuvlariga, jamoa shartnomasiga, shuningdek ichki mehnat tartibi qoidalariga, boshqa ichki hujjatlarga va mehnat shartnomasiga muvofiq belgilangan xulq-atvor qoidalariga majburiy bo\u2018ysunishidir.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, mehnat shartnomasiga muvofiq xodimlarning mehnat intizomiga rioya etishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratishi shart.<\/span><\/p>\n

Mehnat intizomi normal ish uchun zarur ijtimoiy-iqtisodiy va tashkiliy-texnik shart-sharoitlarni yaratish, halol mehnati uchun rag\u2018batlantirish va mukofotlash usullari, mehnat <\/span>(lavozim) majburiyatlarini buzgan xodimlarga nisbatan jazo choralarini qo\u2018llash orqali ta\u2019minlanadi.<\/span><\/p>\n

296-modda. Ichki mehnat tartibi qoidalari<\/span><\/p>\n

Ichki mehnat tartibi qoidalari mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka muvofiq ishga qabul qilish va xodimlar bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish tartibi, mehnat shartnomasi taraflarining huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi, ish rejimi, dam olish vaqti, xodimlarga nisbatan qo\u2018llaniladigan imtiyozlar va jazo choralari, shuningdek ushbu ish beruvchida mehnat munosabatlarini tartibga solishga oid boshqa masalalarni tartibga soluvchi ichki hujjatdir.<\/span><\/p>\n

Ichki mehnat tartibi qoidalari ushbu Kodeksning 15-moddasiga muvofiq ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ichki mehnat tartibi qoidalari intizom to\u2018g\u2018risidagi ustavlar va nizomlarning amal qilishi o\u2018ziga nisbatan tatbiq etiladigan xodimlarga ushbu ustavlar va nizomlarga zid bo\u2018lmagan qismi bo\u2018yicha qo\u2018llaniladi.<\/span><\/p>\n

297-modda. Intizom to\u2018g\u2018risidagi ustavlar va nizomlar<\/span><\/p>\n

Intizom to\u2018g\u2018risidagi ustavlar va nizomlar iqtisodiyotning muayyan tarmoqlari xodimlarining ayrim toifalariga, shuningdek ayrim davlat organlarining xodimlariga nisbatan tatbiq etiladigan normativ-huquqiy hujjatlar hisoblanadi, ushbu xodimlar tomonidan mehnat intizomining buzilishi o\u2018ta og\u2018ir oqibatlarga olib kelishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Intizom to\u2018g\u2018risidagi ustavlar va nizomlar O\u2018zbekiston Respublikasining qonunlari, Prezidentining farmonlari, qarorlari, O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari bilan tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Intizom to\u2018g\u2018risidagi ustavlar va nizomlarda ularning amal qilishi o\u2018ziga nisbatan tatbiq etiladigan xodimlarning doirasi belgilanadi, xodimlarning, shuningdek intizomiy jazo choralarini qo\u2018llash huquqiga ega bo\u2018lgan mansabdor shaxslarning huquq va majburiyatlari, rag\u2018batlantirishlarning, intizomiy jazolarning turlari, ularni qo\u2018llash tartibi nazarda tutiladi.<\/span><\/p>\n

298-modda. Mehnat tartibini tartibga soluvchi ichki hujjatlar qoidalarining haqiqiy emasligi<\/span><\/p>\n

Xodimning holatini mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik, jamoa kelishuvlari yoki jamoa shartnomasiga nisbatan yomonlashtiruvchi mehnat tartibini tartibga soluvchi ichki hujjatlar qoidalari haqiqiy emasdir.<\/span><\/p>\n

299-modda. Mehnat uchun rag\u2018batlantirish<\/span><\/p>\n

Ishdagi yutuqlar uchun xodimga nisbatan rag\u2018batlantirish choralari qo\u2018llanilishi mumkin. Rag\u2018batlantirish turlari, ularni qo\u2018llash tartibi jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, ichki mehnat tartibi qoidalari hamda mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlarda va mehnat shartnomasida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018ziga nisbatan intizom haqidagi ustavlar va nizomlarning amal qilishi tatbiq etiladigan xodimlarga nisbatan rag\u2018batlantirish turlari, ularni qo\u2018llash tartibi intizom to\u2018g\u2018risidagi tegishli ustavlar va nizomlarda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Xodimlar mehnat sohasida jamiyat va davlat oldidagi alohida xizmatlari uchun davlat mukofotlariga taqdim etilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish haqi, mukofotlar, qo\u2018shimcha to\u2018lovlar, ustamalar va mehnatga haq to\u2018lash tizimida nazarda tutilgan boshqa to\u2018lovlar rag\u2018batlantirish turlari jumlasiga kirmaydi. Intizomiy jazoning amal qilish muddati ichida intizomiy javobgarlikka tortilgan xodimlarga mehnatga haq to\u2018lash tizimida nazarda tutilgan mukofotlarni to\u2018lash to\u2018g\u2018risidagi masala mukofotlash haqidagi tegishli nizomlarda hal qilinadi.<\/span><\/p>\n

Intizomiy jazoning amal qilish muddati ichida xodimga nisbatan rag\u2018batlantirish choralari, shu jumladan mehnatga haq to\u2018lash tizimiga kirmaydigan va mehnat natijalariga asoslanmagan mukofotlar ham (bayramlar, shu jumladan kasb bayramlari, yubileylar munosabati bilan va hokazolar) qo\u2018llanilmaydi.<\/span><\/p>\n

300-modda. Xodimning intizomiy javobgarligi<\/span><\/p>\n

Intizomiy javobgarlik xodim tomonidan intizomiy qilmish (ushbu Kodeks 301-moddasining ikkinchi qismi) sodir etilganligi uchun yuzaga keladigan va ushbu xodimga nisbatan intizomiy jazo chorasi qo\u2018llanilishida ifodalanadigan yuridik javobgarlikdir.<\/span><\/p>\n

Intizomiy javobgarlikning turlari umumiy va maxsus intizomiy javobgarlikdan iboratdir.<\/span><\/p>\n

Umumiy intizomiy javobgarlik ushbu Kodeks va ichki mehnat tartibi qoidalari bilan tartibga solinadigan javobgarlik bo\u2018lib, u xodimga nisbatan ushbu Kodeksning 312-moddasida nazarda tutilgan intizomiy jazo choralaridan birini qo\u2018llashdan iborat va barcha xodimlarga nisbatan tatbiq etiladi, bundan o\u2018zi uchun maxsus intizomiy javobgarlik belgilangan shaxslar mustasno.<\/span><\/p>\n

Maxsus intizomiy javobgarlik xodimlarning faqat alohida toifalari uchun qonunda, shuningdek intizom to\u2018g\u2018risidagi ustavlar va nizomlarda nazarda tutilgan hamda xodimga nisbatan tegishli qonunda, intizom haqidagi ustavda va nizomda nazarda tutilgan intizomiy choralarni qo\u2018llashdan iborat javobgarlikdir.<\/span><\/p>\n

301-modda. Xodimni intizomiy javobgarlikka tortish asosi<\/span><\/p>\n

Xodim tomonidan intizomiy qilmish sodir etilishi xodimni intizomiy javobgarlikka tortish uchun asos bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Intizomiy qilmish deganda xodim tomonidan o\u2018z mehnat majburiyatlarini aybli tarzda, g\u2018ayriqonuniy ravishda bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi (mehnat (lavozim) majburiyatlarining buzilishi) tushuniladi.<\/span><\/p>\n

Agar xodimning o\u2018z mehnat (lavozim) majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi xodimga bog\u2018liq bo\u2018lmagan sabablarga ko\u2018ra yuz bergan bo\u2018lsa (xodimning o\u2018z mehnat vazifalarini bajarish uchun ish beruvchi tomonidan zarur shart-sharoitlar ta\u2019minlanmaganligi, fors-major holatlari va hokazolarda), xodimni intizomiy javobgarlikka tortishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Xizmat tekshiruvi<\/span><\/p>\n

302-modda. Xizmat tekshiruvi tushunchasi<\/span><\/p>\n

Xizmat tekshiruvi xodim tomonidan intizomiy qilmish sodir etilganligi faktini, uning sodir etilishida xodimning aybini, xodim tomonidan intizomiy qilmish sodir etilishiga imkon bergan sabablar va shart-sharoitlarni, ish beruvchiga yetkazilishi mumkin bo\u2018lgan moddiy zararning xususiyati va miqdorini aniqlash maqsadida amalga oshiriladigan tekshirishdir.<\/span><\/p>\n

303-modda. Xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish to\u2018g\u2018risida qaror qabul qilish<\/span><\/p>\n

Xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish to\u2018g\u2018risida qaror qabul qilish uchun ommaviy axborot vositalarining xabarlari, xodimning bevosita rahbarining bildirgisi, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari hamda xodim tomonidan intizomiy qilmish sodir etilgan deb taxmin qilish uchun asos beradigan boshqa ma\u2019lumotlar asos bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish haqida qaror qabul qilishga haqli. Xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish to\u2018g\u2018risidagi qaror tegishli buyruq bilan rasmiylashtiriladi.<\/span><\/p>\n

O\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkaziladigan xodim ish beruvchining xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish haqidagi buyrug\u2018i hamda xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish bo\u2018yicha komissiya tarkibi bilan imzo qo\u2018ydirib tanishtirilishi kerak.<\/span><\/p>\n

304-modda. Xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish bo\u2018yicha komissiya tuzish<\/span><\/p>\n

Xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish uchun ish beruvchining buyrug\u2018i bilan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish bo\u2018yicha komissiya tuziladi (bundan buyon matnda komissiya deb yuritiladi). <\/span><\/p>\n

Komissiya kamida uch nafar a\u2019zodan iborat bo\u2018lishi kerak, ularning bir nafari komissiyaning raisi bo\u2018ladi. Komissiya tarkibiga tashkilotda mavjud bo\u2018lgan taqdirda kasaba uyushmasi qo\u2018mitasining a\u2019zosi kiradi. Komissiya raisi komissiya ishini tashkil etadi va muvofiqlashtiradi. Uning o\u2018tkazilayotgan xizmat tekshiruvi doirasidagi qonuniy talablari komissiya a\u2019zolari tomonidan bajarilishi majburiydir. Komissiya raisi xizmat tekshiruvini tashkil etish, tayyorlash va o\u2018tkazish sifati, uning natijalari, xulosalari va takliflarining xolisligi uchun shaxsan javobgar bo\u2018ladi. <\/span><\/p>\n

Komissiya tarkibiga quyidagi shaxslarning kiritilishiga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi:<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish to\u2018g\u2018risida qaror qabul qilgan mansabdor shaxs;<\/span><\/p>\n

harakatlari tekshirilishi zarur bo\u2018lgan xodimlar bo\u2018ysunuvidagi xodimlar;<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodim bilan qarindoshlik aloqalarida bo\u2018lgan shaxslar;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi natijalaridan bevosita yoki bilvosita manfaatdor bo\u2018lishi mumkin bo\u2018lgan shaxslar, shu jumladan xodim tomonidan intizomiy qilmish sodir etilishiga yoki intizomiy qilmishning yashirilishiga daxldor ekanligi to\u2018g\u2018risida asoslangan gumonlar mavjud bo\u2018lgan shaxslar;<\/span><\/p>\n

murojaati xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilishi uchun asos bo\u2018lib xizmat qilgan shaxslar;<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodimlar.<\/span><\/p>\n

Xizmat tekshiruvini o\u2018tkazishga maxsus bilimlar sohasida maslahat olish uchun shartnoma asosida ekspertlar sifatida mutaxassislar jalb qilinishi mumkin.<\/span><\/p>\n

305-modda. Komissiyaning huquq va majburiyatlari<\/span><\/p>\n

Komissiya quyidagi huquqlarga ega:<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodimlarga yozma shaklda tushuntirishlar taqdim etishni, shuningdek xizmat tekshiruvi masalalarining mohiyati yuzasidan boshqa axborotni ma\u2019lum qilishni taklif etish;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi jarayonida aniqlanishi kerak bo\u2018lgan holatlar haqida biror-bir ma\u2019lumotdan xabardor bo\u2018lishi mumkin bo\u2018lgan xodimlarga ular yuzasidan yozma tushuntirishlar berishni taklif etish;<\/span><\/p>\n

agar xodimning ish joyida hozir bo\u2018lishi xizmat tekshiruviga xalaqit berishi mumkin deb taxmin qilish uchun asosli sabablar mavjud bo\u2018lsa, xizmat tekshiruvi vaqtida xodimni ishdan chetlatish to\u2018g\u2018risida ish beruvchiga takliflar kiritish; <\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish uchun muhim bo\u2018lgan hujjatlar bilan tanishish va zarurat bo\u2018lganda ularning ko\u2018chirma nusxalarini xizmat tekshiruvi materiallariga qo\u2018shib qo\u2018yish;<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodim foydalanadigan xizmat va ishlab chiqarish xonalarini, shu jumladan uning ish joyini, joy uchastkalarini, omborlarni, stollarni, javonlarni, papkalarni va maxfiy axborotni tashuvchi jism mavjud bo\u2018lishi mumkin bo\u2018lgan boshqa predmetlarni ish beruvchining roziligi bilan ko\u2018zdan kechirishni amalga oshirish, shuningdek ish beruvchidagi maxfiy axborot mavjud bo\u2018lgan barcha jismlarni hamda ularning kelib tushishi va harakatlanishini aks ettiruvchi hisobga olish hujjatlarini (hisobga olish daftarlari va jurnallarini) ish beruvchining roziligi bilan tekshirish;<\/span><\/p>\n

inventarizatsiya, taftish, audit o\u2018tkazish haqida iltimosnoma kiritish;<\/span><\/p>\n

ilmiy, texnikaviy va boshqa maxsus bilimlarni talab etadigan masalalar bo\u2018yicha mutaxassislarni shartnoma asosida jalb etish to\u2018g\u2018risida iltimosnoma kiritish hamda ulardan maslahat olish.<\/span><\/p>\n

Komissiya qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Komissiya:<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodimning hamda xizmat tekshiruvida ishtirok etish uchun jalb qilingan boshqa shaxslarning huquq va erkinliklariga rioya etishi;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi materiallarining but saqlanishini va maxfiyligini ta\u2019minlashi, tekshiruv natijalari to\u2018g\u2018risidagi ma\u2019lumotlarni oshkor etmasligi;<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodimga uning huquq va majburiyatlarini tushuntirishi;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilishining borishi haqida ish beruvchini xabardor qilishi;<\/span><\/p>\n

intizomiy qilmish sodir etilganligi fakti aniqlangan taqdirda, ushbu intizomiy qilmish sodir etilgan sana va vaqtni, intizomiy qilmishni sodir etgan xodimning javobgarligi darajasi va xususiyatiga ta\u2019sir qiladigan, uning aybini ham og\u2018irlashtiradigan, ham yengillashtiradigan holatlarni hujjat bilan tasdiqlashi;<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodimning shaxsiy, ishbilarmonlik va axloqiy sifatlarini tavsiflovchi hujjatlar va materiallarni to\u2018plashi;<\/span><\/p>\n

ilgari o\u2018tkazilgan xizmat tekshiruvi materiallarini, shuningdek o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodim tomonidan ilgari sodir etilgan intizomiy qilmish to\u2018g\u2018risidagi axborotni o\u2018rganishi;<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodimga o\u2018tkazilayotgan tekshiruvga bevosita aloqador bo\u2018lgan masalalarning mohiyati yuzasidan tushuntirish berishni taklif qilishi, u <\/span>tushuntirish berishni rad etgan taqdirda esa komissiya a\u2019zolari tomonidan imzolanadigan tegishli dalolatnoma tuzishi;<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodim tomonidan intizomiy qilmish sodir etilganligiga guvoh bo\u2018lganlar xizmat tekshiruvi jarayonida aniqlangan taqdirda, ularni so\u2018roq qilishi;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish to\u2018g\u2018risida qaror qabul qilgan ish beruvchiga mehnat majburiyatlarining aniqlangan va bartaraf etilishi talab qilinadigan buzilishlari haqida darhol xabar berishi;<\/span><\/p>\n

xodimning intizomiy qilmishni sodir etishiga imkon bergan sabablar va shart-sharoitlarni aniqlashi hamda ularni bartaraf etishga qaratilgan choralarni taklif qilishi;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi o\u2018tkazishning ish beruvchi buyrug\u2018ida ushbu Kodeksning 308-moddasiga muvofiq belgilangan muddatiga rioya etishi;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi natijalari to\u2018g\u2018risida dalolatnoma tayyorlashi va uni ushbu Kodeks 310-moddasining yettinchi qismida belgilangan muddatda ish beruvchiga taqdim etishi;<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilgan xodimni xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish natijalari to\u2018g\u2018risidagi dalolatnoma bilan imzo qo\u2018ydirib tanishtirishi, tanishish rad etilgan yoki tanishganlik to\u2018g\u2018risida imzo qo\u2018yish rad etilgan taqdirda esa komissiya a\u2019zolari tomonidan imzolanadigan tegishli dalolatnoma tuzishi shart.<\/span><\/p>\n

Komissiyaning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

306-modda. O\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodimning huquq va majburiyatlari<\/span><\/p>\n

O\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodim:<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi nima sababli o\u2018tkazilayotganini bilishga;<\/span><\/p>\n

komissiya a\u2019zolarini rad etish to\u2018g\u2018risida arz qilishga;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi masalalari bo\u2018yicha yozma tushuntirishlar berishga;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilishi davomida iltimosnomalar berishga;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi materiallariga qo\u2018shib qo\u2018yish uchun hujjatlar, ashyoviy dalillar taqdim etishga;<\/span><\/p>\n

guvohlarni xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilishi davomida keyinchalik ularni so\u2018rovdan o\u2018tkazish uchun taqdim etishga;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi materiallari bilan tanishishga, ulardan ko\u2018chirmalar, ko\u2018chirma nusxalar olishga;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvi natijalari haqidagi dalolatnoma bilan tanishishga;<\/span><\/p>\n

komissiyaning qarorlari va harakatlari (harakatsizligi) ustidan yakka tartibdagi mehnat nizolari uchun belgilangan tartibda shikoyat qilishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Xodim o\u2018z sha\u2019ni va qadr-qimmatiga putur yetkazadigan ma\u2019lumotni rad etish uchun xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilishini talab qilishga haqlidir. Xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish to\u2018g\u2018risidagi ariza <\/span>ish beruvchiga yozma shaklda beriladi va u taqdim etilgan kundan e\u2019tiboran uch kundan kechiktirmay ko\u2018rib chiqiladi.<\/span><\/p>\n

O\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodim o\u2018ziga berilgan huquqlardan vijdonan foydalanishi, xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilishiga monelik qilmasligi, shu jumladan xizmat tekshiruvida ishtirok etishdan bo\u2018yin tovlamasligi, haqiqatni aniqlashga dalillarni yo\u2018q qilish, soxtalashtirish, boshqa g\u2018ayriqonuniy harakatlar sodir etish yo\u2018li bilan monelik qilmasligi shart.<\/span><\/p>\n

307-modda. Komissiya a\u2019zosini rad etish<\/span><\/p>\n

O\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodim ushbu Kodeks 304-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan asoslardan biri mavjud bo\u2018lgan taqdirda komissiya a\u2019zosini rad etish to\u2018g\u2018risida yozma shaklda arz qilishga haqli.<\/span><\/p>\n

Komissiya a\u2019zosini rad etish asoslangan bo\u2018lishi kerak va komissiya xizmat tekshiruvi natijalari haqida dalolatnoma qabul qilguniga qadar xizmat tekshiruvining har qanday bosqichida arz qilinishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Komissiya a\u2019zosini rad etish to\u2018g\u2018risidagi ariza xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish to\u2018g\u2018risida qaror qabul qilgan ish beruvchiga beriladi. Rad etish haqidagi arizaga doir qarorni xizmat tekshiruvi o\u2018tkazishni tayinlagan mansabdor shaxs (organ) rad etish haqidagi ariza berilgan paytdan e\u2019tiboran bir ish kunidan kechiktirmay qabul qilishi kerak. Ushbu qaror qabul qilingan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay xodim va komissiya a\u2019zolari e\u2019tiboriga yetkazilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeks 304-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan asoslardan biri mavjud bo\u2018lsa, komissiya a\u2019zosi darhol o\u2018zini o\u2018zi rad etishi shart.<\/span><\/p>\n

Xodimning komissiya a\u2019zosini rad etish to\u2018g\u2018risidagi arizasi qanoatlantirilgan taqdirda yoki ushbu komissiya a\u2019zosi o\u2018zini o\u2018zi rad etganda ish beruvchi komissiyaning yangi a\u2019zosini tayinlaydi.<\/span><\/p>\n

308-modda. Xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish muddati<\/span><\/p>\n

Xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish muddati o\u2018n besh ish kunidan oshmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Xizmat tekshiruvini ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan muddatda, obyektiv sabablarga ko\u2018ra tugallash mumkin bo\u2018lmagan alohida hollarda, ish beruvchi komissiyaning asoslantirilgan vajlari asosida xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish muddatini yana o\u2018n besh ish kunigacha uzaytirishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

309-modda. Xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish vaqtida xodimni ishdan chetlashtirish<\/span><\/p>\n

Agar xodimning ish joyida hozir bo\u2018lishi xizmat tekshiruviga xalaqit berishi mumkin deb taxmin qilish uchun asosli sabablar mavjud bo\u2018lsa, ish beruvchi xodimni ishdan chetlashtirishga haqli.<\/span><\/p>\n

Xodimni ishdan chetlashtirish ish beruvchining buyrug\u2018i bilan rasmiylashtiriladi va buyruq o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotgan xodimning e\u2019tiboriga imzo qo\u2018ydirib yetkaziladi. Agar xodim uni ishdan chetlashtirish to\u2018g\u2018risidagi buyruq bilan tanishishni yoki bunday buyruqqa imzo qo\u2018yishni rad etsa, komissiya a\u2019zolari tegishli dalolatnoma tuzadi. Ish beruvchi xodimning talabiga ko\u2018ra unga ishdan chetlashtirish haqidagi buyruqning tasdiqlangan ko\u2018chirma nusxasini u murojaat etgan kunidan e\u2019tiboran uch kundan kechiktirmay berishi shart. Xodimni ishdan chetlashtirish muddati ushbu Kodeksning 308-moddasida belgilangan xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish muddatidan oshib ketmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

O\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilayotganligi sababli ishdan chetlashtirilgan xodimga ishdan chetlashtirishning butun davri uchun o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qoladi.<\/span><\/p>\n

310-modda. Xizmat tekshiruvi natijalari to\u2018g\u2018risidagi dalolatnoma<\/span><\/p>\n

Xizmat tekshiruvi natijalari to\u2018g\u2018risidagi dalolatnoma tegishli qarorni qabul qilish uchun ovoz bergan komissiya a\u2019zolari tomonidan imzolanishi kerak. Xizmat tekshiruvining natijalari haqidagi qarordan rozi bo\u2018lmagan komissiya a\u2019zosi xizmat tekshiruvi natijalari to\u2018g\u2018risidagi dalolatnomaga ilova qilinadigan o\u2018zining alohida fikrini yozma shaklda bayon etishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Xizmat tekshiruvi natijalari haqidagi dalolatnomada quyidagi ma\u2019lumotlar ko\u2018rsatilishi kerak:<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilgan xodim to\u2018g\u2018risidagi (xodimning familiyasi, ismi, otasining ismi, u bajarayotgan ish (egallagan lavozim), ushbu ish beruvchidagi ish staji, ilgari sodir etilgan intizomiy huquqbuzarliklar uchun intizomiy jazoning mavjudligi yoki mavjud emasligi haqidagi ma\u2019lumotlar);<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvini o\u2018tkazgan komissiya tarkibi to\u2018g\u2018risidagi;<\/span><\/p>\n

xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish asoslari haqidagi;<\/span><\/p>\n

xodim intizomiy qilmish sodir etganligi faktining mavjudligi yoki mavjud emasligi to\u2018g\u2018risidagi;<\/span><\/p>\n

intizomiy qilmish sodir etilganligi faktini tasdiqlovchi hujjatlar haqidagi;<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazilgan xodimning tushuntirishlarida ko\u2018rsatilgan vajlar to\u2018g\u2018risidagi;<\/span><\/p>\n

xodimning intizomiy qilmish sodir etganligi holatlari va uning oqibatlari haqidagi;<\/span><\/p>\n

xodimning o\u2018z mehnat majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi uchun uning aybdorligini tasdiqlovchi yoki istisno etuvchi materiallar to\u2018g\u2018risidagi;<\/span><\/p>\n

intizomiy qilmish sodir etilganligi natijasida xodim tomonidan ish beruvchiga yetkazilgan zararning xususiyati va miqdori haqidagi (agar shunday zarar mavjud bo\u2018lsa).<\/span><\/p>\n

Xizmat tekshiruvi natijalari to\u2018g\u2018risidagi dalolatnomaning yakunlovchi qismida xizmat tekshiruvi natijasida komissiya kelgan xulosalar shakllantirilgan bo\u2018lishi kerak. Xodim tomonidan intizomiy qilmish sodir etilganligi fakti tasdiqlangan taqdirda, xizmat tekshiruvi natijalari haqidagi dalolatnomada xodimni intizomiy javobgarlikka tortish to\u2018g\u2018risida, xodim ish beruvchiga haqiqatdan to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri zarar yetkazganligi fakti aniqlangan taqdirda esa moddiy javobgarlikka ham tortish haqida ish beruvchiga yo\u2018llangan takliflar, shuningdek mehnat intizomini kuchaytirishga, xodimlar tomonidan intizomiy qilmishlar sodir etishga imkon beradigan sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etishga qaratilgan, profilaktika xususiyatiga ega bo\u2018lgan tavsiyalar mavjud bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Agar xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish natijasida xodimning intizomiy qilmish sodir etganligi faktining mavjud emasligi yoxud xodimning o\u2018z mehnat majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi uchun aybi yo\u2018q ekanligi aniqlansa, xizmat tekshiruvining natijalari to\u2018g\u2018risidagi dalolatnomaning yakunlovchi qismida xodimga nisbatan asossiz shubhalanish uchun imkon bergan sabablar yoxud xodimning o\u2018z mehnat majburiyatlarini bajarishiga monelik qilayotgan haqiqiy sabablar ko\u2018rsatilishi kerak. <\/span><\/p>\n

Agar komissiya xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish uchun xodimning sha\u2019niga, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obro\u2018siga putur yetkazuvchi noto\u2018g\u2018ri ma\u2019lumotlar asos bo\u2018lganligini aniqlasa, xizmat tekshiruvi natijalari to\u2018g\u2018risidagi dalolatnomaning yakunlovchi qismida ushbu ma\u2019lumotlarni rad etish haqidagi tavsiyalar bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Agar xizmat tekshiruvi natijalari bo\u2018yicha ma\u2019muriy huquqbuzarlik yoxud jinoyat alomatlari aniqlansa, xizmat tekshiruvi natijalari to\u2018g\u2018risidagi dalolatnomada tekshiruv materiallarini tegishli davlat organlariga yuborish haqidagi takliflar ko\u2018rsatiladi.<\/span><\/p>\n

Xizmat tekshiruvi natijalari to\u2018g\u2018risidagi dalolatnoma komissiya to\u2018plagan boshqa materiallar bilan birga ish beruvchiga komissiya majlisida o\u2018tkazilgan xizmat tekshiruvi haqida qaror qabul qilinganidan keyin uch ish kunidan kechiktirmay topshirilishi kerak.<\/span><\/p>\n

311-modda. Xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish to\u2018g\u2018risidagi qoidalarni aniqlashtirish<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish to\u2018g\u2018risidagi qoidalar ichki mehnat tartibi qoidalarida, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan xizmat tekshiruvini o\u2018tkazish tartibi haqidagi ichki hujjatlarda tarmoqning xususiyati, ishlab chiqarishning o\u2018ziga xos xususiyatlari, xodimlar bajarayotgan mehnat vazifalarining tavsifi inobatga olingan holda aniqlashtirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ichki hujjatlar xodimning holatini ushbu Kodeksga nisbatan yomonlashtirmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Maxsus intizomiy javobgarlikka tortiladigan xodimlarga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazishning o\u2018ziga xos xususiyatlari qonunda, shuningdek intizom to\u2018g\u2018risidagi ustavlar va nizomlarda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

3-\u00a7. Intizomiy jazolar<\/span><\/p>\n

312-modda. Intizomiy jazo choralari<\/span><\/p>\n

Mehnat intizomini buzganligi uchun ish beruvchi xodimga quyidagi intizomiy jazo choralarini qo\u2018llashga haqli:<\/span><\/p>\n

1) hayfsan;<\/span><\/p>\n

2) o\u2018rtacha oylik ish haqining o\u2018ttiz foizidan ko\u2018p bo\u2018lmagan miqdorda jarima. Ichki mehnat tartibi qoidalarida xodimga o\u2018rtacha oylik ish haqining ellik foizidan ko\u2018p bo\u2018lmagan miqdorda jarima solinishi hollari nazarda tutilishi mumkin. Xodimning ish haqidan jarimani ushlab qolish ish beruvchi tomonidan ushbu Kodeksning 269 va 270-moddalari talablariga rioya etgan holda amalga oshiriladi; <\/span><\/p>\n

3) mehnat shartnomasini bekor qilish (ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 4 va 5-bandlari).<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda, boshqa qonunlarda, intizom to\u2018g\u2018risidagi ustavlar yoki nizomlarda nazarda tutilmagan intizomiy jazo choralarini qo\u2018llashga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

313-modda. Intizomiy jazo choralarini qo\u2018llash tartibi<\/span><\/p>\n

Intizomiy jazo choralari ishga qabul qilish huquqi berilgan shaxslar (organlar) tomonidan qo\u2018llaniladi (ushbu Kodeks 127-moddasining ikkinchi va uchinchi qismlari).<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimdan intizomiy jazo chorasi qo\u2018llanilguniga qadar yozma tushuntirishni talab qilishi, shu jumladan, agar intizomiy qilmish xizmat tekshiruvi natijalariga ko\u2018ra aniqlangan <\/span>bo\u2018lsa, talab qilishi shart. Xodimning yozma tushuntirish taqdim etishni rad etganligi intizomiy jazo chorasi qo\u2018llanilishi uchun monelik qilmaydi va hozir bo\u2018lgan guvohlar ko\u2018rsatilgan holda dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.<\/span><\/p>\n

Har bir intizomiy qilmish uchun faqat bitta intizomiy jazo chorasi qo\u2018llanilishi mumkin. Intizomiy jazo chorasini tanlash huquqi ish beruvchiga tegishlidir. Intizomiy jazo chorasini qo\u2018llashda sodir etilgan qilmishning og\u2018ir-yengilligi, uning sodir etilishi holatlari, xodimning avvalgi ishi va xulq-atvori hisobga olinadi.<\/span><\/p>\n

Xodimga intizomiy jazo chorasini qo\u2018llash ish beruvchining buyrug\u2018i bilan rasmiylashtiriladi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining xodimga nisbatan intizomiy jazo chorasini qo\u2018llash to\u2018g\u2018risidagi buyrug\u2018i qabul qilingan kundan e\u2019tiboran uch ish kuni ichida, xodim ishda bo\u2018lmagan vaqt hisobga olinmasdan, unga jazoning sabablari ko\u2018rsatilgan holda imzo qo\u2018ydirib e\u2019lon qilinadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018ziga nisbatan intizomiy jazo chorasini qo\u2018llash haqidagi buyruq bilan tanishtirilmagan xodim intizomiy jazosi bo\u2018lmagan deb hisoblanadi. <\/span><\/p>\n

Xodimning o\u2018ziga nisbatan intizomiy jazo chorasini qo\u2018llash to\u2018g\u2018risidagi buyruq bilan tanishishni rad etishi hozir bo\u2018lgan guvohlar ko\u2018rsatilgan holda dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. Bunday holda xodim buyruq bilan tanishtirilgan deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

314-modda. Intizomiy jazoni qo\u2018llash muddatlari<\/span><\/p>\n

Intizomiy jazo intizomiy qilmish aniqlanganidan keyin darhol, biroq aniqlangan kundan e\u2019tiboran bir oydan kechiktirmay qo\u2018llaniladi, bunda xodim vaqtincha ishga layoqatsiz bo\u2018lgan yoki ta\u2019tilda bo\u2018lgan davr hisobga olinmaydi. Xizmat tekshiruvi natijalari to\u2018g\u2018risidagi dalolatnoma komissiya tomonidan imzolangan kun xizmat tekshiruvi natijalari bo\u2018yicha aniqlangan intizomiy qilmish aniqlangan kun deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Intizomiy jazo intizomiy qilmish sodir etilgan kundan e\u2019tiboran olti oydan kechiktirmay, taftish yoki moliya-xo\u2018jalik faoliyatini tekshirish yoxud auditorlik tekshiruvi natijalariga ko\u2018ra esa, u sodir etilgan kundan e\u2019tiboran ikki yildan kechiktirmay qo\u2018llanilishi mumkin. Ushbu muddatlarga jinoyat ishini yuritish vaqti kiritilmaydi.<\/span><\/p>\n

315-modda. Intizomiy jazoning amal qilish muddati, tugallanishi va olib tashlanishi<\/span><\/p>\n

Intizomiy jazoning amal qilish muddati u qo\u2018llanilgan kundan e\u2019tiboran bir yildan oshmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Agar intizomiy jazo qo\u2018llanilgan kundan e\u2019tiboran bir yil ichida xodimga yangi intizomiy jazo qo\u2018llanilmasa, u intizomiy jazoga tortilmagan deb hisoblanadi. Bunda intizomiy jazo ish beruvchining buyrug\u2018i chiqmasidan avtomatik tarzda tugallanadi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi intizomiy jazoni o\u2018z tashabbusiga ko\u2018ra, xodimning bevosita rahbarining, kasaba uyushmasi qo\u2018mitasining iltimosnomasiga, shuningdek xodimning iltimosiga ko\u2018ra, bir yil o\u2018tguniga qadar muddatidan oldin olib tashlash huquqiga ega. Intizomiy jazoni muddatidan oldin olib tashlash ish beruvchining buyrug\u2018i bilan rasmiylashtiriladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddada nazarda tutilgan intizomiy jazo tugallanishi va olib tashlash qoidalari ish beruvchining tashabbusi bilan ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 4 va 5-bandlariga muvofiq mehnat shartnomasi bekor qilingan holda qo\u2018llanilmaydi.<\/span><\/p>\n

19-bob. Mehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligi <\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

316-modda. Mehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligi tushunchasi<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligi mehnat shartnomasi tarafining boshqa tarafga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda belgilangan tartibda qoplash majburiyatini ifodalaydigan yuridik javobgarlikdir.<\/span><\/p>\n

Zarar yetkazilgandan keyin mehnat shartnomasining bekor qilinishi ushbu shartnoma tarafini moddiy javobgarlikdan ozod etmaydi.<\/span><\/p>\n

317-modda. Mehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligini aniqlashtirish<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi yoki unga yozma shaklda tuziladigan qo\u2018shimcha kelishuv, shuningdek jamoa shartnomasi mehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligini aniqlashtirishi mumkin. Bunda ish beruvchining xodim oldidagi shartnomaviy javobgarligi ushbu Kodeksda nazarda tutilganidan kam bo\u2018lmasligi, xodimning ish beruvchi oldidagi javobgarligi esa ushbu Kodeksda nazarda tutilganidan yuqori bo\u2018lmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

318-modda. Mehnat shartnomasi tarafining moddiy javobgarligi yuzaga kelishi shartlari<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi tarafining moddiy javobgarligi, agar ushbu Kodeksda yoki boshqa qonunlarda boshqacha tartib nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, mehnat shartnomasi tarafining aybli g\u2018ayriqonuniy qilmishi (harakati yoki harakatsizligi) natijasida ushbu shartnomaning boshqa tarafiga yetkazilgan zarar uchun hamda aybli g\u2018ayriqonuniy qilmish va yetkazilgan zarar o\u2018rtasidagi sabab-oqibat aloqasi mavjudligi uchun yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi taraflaridan har biri o\u2018ziga yetkazilgan moddiy ziyonning miqdorini isbotlashi shart.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Ish beruvchining xodimga yetkazilgan ziyon uchun moddiy javobgarligi<\/span><\/p>\n

319-modda. Xodimga o\u2018rni qoplanishi lozim bo\u2018lgan ziyon<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi quyidagi hollarda xodimga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplashi shart:<\/span><\/p>\n

xodim mehnat qilish imkoniyatidan g\u2018ayriqonuniy ravishda mahrum qilinganda;<\/span><\/p>\n

xodimning hayoti yoki sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilganda;<\/span><\/p>\n

xodimga ish haqi to\u2018lash va unga to\u2018lanishi lozim bo\u2018lgan boshqa to\u2018lovlar kechiktirilganda;<\/span><\/p>\n

xodimning mol-mulkiga ziyon yetkazilganda.<\/span><\/p>\n

Agar ish beruvchining qonunga xilof harakatlari (harakatsizligi) bilan xodimga jismoniy yoki ma\u2019naviy azob yetkazilgan bo\u2018lsa, xodimga yetkazilgan ma\u2019naviy ziyon kompensatsiya qilinishi lozim.<\/span><\/p>\n

320-modda. Ish beruvchining xodimni mehnat qilish imkoniyatidan g\u2018ayriqonuniy ravishda mahrum qilganligi natijasida unga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplash majburiyati<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimni mehnat qilish imkoniyatidan g\u2018ayriqonuniy ravishda mahrum etishning barcha hollarida u olmagan ish haqining o\u2018rnini unga qoplashi shart. Agar ish haqi quyidagilar natijasida olinmagan bo\u2018lsa, shunday majburiyat yuzaga keladi: <\/span><\/p>\n

ishga qabul qilish g\u2018ayriqonuniy ravishda rad etilganligi;<\/span><\/p>\n

xodim g\u2018ayriqonuniy ravishda boshqa ishga o\u2018tkazilganligi;<\/span><\/p>\n

xodim ishdan g\u2018ayriqonuniy ravishda chetlashtirilganligi;<\/span><\/p>\n

xodim bilan mehnat shartnomasi g\u2018ayriqonuniy ravishda bekor qilinganligi;<\/span><\/p>\n

xodimga mehnat daftarchasi yoxud elektron mehnat daftarchasi ko\u2018chirmasi berilishi ish beruvchi tomonidan kechiktirilganligi;<\/span><\/p>\n

mehnat nizolarini ko\u2018rib chiqish bo\u2018yicha organning xodimni avvalgi ishiga tiklash to\u2018g\u2018risidagi qarorini o\u2018z vaqtida bajarmaganligi;<\/span><\/p>\n

xodimning boshqa ishga kirishiga to\u2018sqinlik qiladigan, uning sha\u2019niga, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obro\u2018siga putur yetkazadigan ma\u2019lumotlar har qanday usul bilan tarqatilganligi;<\/span><\/p>\n

qonunlar hamda jamoa kelishuvlarida va (yoki) jamoa shartnomasida nazarda tutilgan boshqa hollar.<\/span><\/p>\n

321-modda. Ish beruvchining xodimning hayotiga yoki sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplash majburiyati<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimning mehnatda mayib bo\u2018lishi va (yoki) kasb kasalligi tufayli hayotiga yoki sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplashi shart. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi o\u2018z hududida ham, uning tashqarisida ham mehnat vazifalarini bajarishda, shuningdek ish beruvchi tomonidan berilgan transportda ish joyiga borish yoki ishdan qaytish vaqtida mehnatda mayib bo\u2018lishi tufayli xodimning hayotiga yoki sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan ziyon uchun moddiy javobgar bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi, agar ziyon uning aybi bilan yetkazilmaganligini isbotlab berolmasa, mehnatda mayib bo\u2018lish va (yoki) kasb kasalligi tufayli xodimga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplashi shart.<\/span><\/p>\n

O\u2018z mehnat vazifalarini bajarayotgan vaqtida yuqori xavf manbaidan xodimning hayotiga yoki sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini ish beruvchi, agar ziyon uni bartaraf etish mumkin bo\u2018lmagan kuchlar tufayli yoki jabrlanuvchi qasddan qilganligi oqibatida kelib chiqqanligini isbotlab berolmasa, qoplashi shart.<\/span><\/p>\n

322-modda. Xodimning sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan ish beruvchi tomonidan amalga oshiriladigan to\u2018lovlar<\/span><\/p>\n

Xodimning sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini ish beruvchi tomonidan qoplash quyidagilarni o\u2018z ichiga oladi:<\/span><\/p>\n

xodimga bir martalik nafaqa to\u2018lash;<\/span><\/p>\n

xodimga yo\u2018qotilgan ish haqi uchun yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplash tarzida amalga oshiriladigan har oylik to\u2018lovlar;<\/span><\/p>\n

xodimning qo\u2018shimcha xarajatlarini kompensatsiya qilish.<\/span><\/p>\n

323-modda. Xodimning sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan bir yo\u2018la beriladigan nafaqa miqdori<\/span><\/p>\n

Xodimning sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan ish beruvchi tomonidan bir yo\u2018la to\u2018lanadigan nafaqa miqdori jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan bo\u2018lsa, ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi o\u2018rtasidagi kelishuvga binoan belgilanadi. Bunda xodimning sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan bir yo\u2018la to\u2018lanadigan nafaqa miqdori <\/span>jabrlangan xodimning o\u2018rtacha oylik ish haqi asosida hisoblangan yillik ish haqidan kam bo\u2018lmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

324-modda. Xodimning sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan yo\u2018qotilgan ish haqining o\u2018rnini qoplash uchun amalga oshiriladigan oylik to\u2018lovlar miqdori<\/span><\/p>\n

Xodimning sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan yo\u2018qotilgan ish haqining o\u2018rnini qoplash uchun amalga oshiriladigan oylik to\u2018lovlar miqdori jabrlanuvchi mehnatda mayib bo\u2018lguniga qadar olgan o\u2018rtacha oylik ish haqiga nisbatan uning kasbiy mehnat qobiliyatining yo\u2018qotilishi darajasiga muvofiq bo\u2018lgan foizli nisbatda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Kasbiy mehnat qobiliyatini yo\u2018qotish darajasi tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ziyonning o\u2018rnini qoplashga oid to\u2018lovni tayinlashda jabrlanuvchi oladigan ish haqi, stipendiya, pensiya va boshqa daromadlar hisobga olinmaydi. Bunda mehnatda mayib bo\u2018lgan jabrlanganlarga \u2014 nogironligi bo\u2018lgan shaxslarga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplash summasi qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lash eng kam miqdorining ellik foizidan kam bo\u2018lmasligi kerak. <\/span><\/p>\n

325-modda. Xodimning sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilganda qo\u2018shimcha xarajatlarni kompensatsiya qilish<\/span><\/p>\n

Xodimning sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilganligi uchun javobgar bo\u2018lgan ish beruvchi ushbu Kodeksning 323-moddasida va 324-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan to\u2018lovlardan tashqari jabrlanuvchiga mehnatda mayib bo\u2018lganlik yoki kasb kasalligi tufayli kelib chiqqan qo\u2018shimcha xarajatlarning o\u2018rnini qoplashi shart. Davolanish, protezlash, qo\u2018shimcha ovqatlanish, dori vositalarini sotib olish, sanatoriy-kurortda davolanish xarajatlari, shu jumladan jabrlanuvchining, zarur hollarda esa uni kuzatib boruvchi shaxsning ham davolanish joyiga borish va qaytish yo\u2018lkirasi haqini to\u2018lash, o\u2018zgalarning parvarishi, maxsus transport vositalarini sotib olish va boshqa turdagi yordam uchun xarajatlar, agar u tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi tomonidan ushbu turdagi yordamga muhtoj deb topilsa hamda ularni tegishli tashkilotlardan bepul olish huquqiga ega bo\u2018lmasa, shuningdek jabrlanuvchi va ish beruvchi o\u2018rtasida ziyonning o\u2018rnini qoplash bo\u2018yicha nizo yuzaga kelgan taqdirda hamda nizo jabrlanuvchining foydasiga hal bo\u2018lgan taqdirda ko\u2018rsatilgan yuridik yordam uchun advokatga haq to\u2018lash xarajatlarining o\u2018rni qoplanishi lozim.<\/span><\/p>\n

Dorilarni sotib olish xarajatlari davolovchi shifokor yozib bergan belgilangan shakldagi retsept va sotib olingan dorilar ko\u2018rsatilgan holdagi to\u2018lov cheki taqdim etilganidan keyin ish beruvchi tomonidan to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

I guruh nogironligi bo\u2018lgan shaxslar uchun tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining uy sharoitida parvarishlash zarurati to\u2018g\u2018risidagi xulosasi talab etilmaydi (bundan ular maxsus tibbiy yordamga muhtoj bo\u2018lgan hollar mustasno).<\/span><\/p>\n

Ushbu moddada ko\u2018rsatilgan bir necha yordam turiga muhtoj bo\u2018lgan jabrlanuvchiga har bir yordam turini olish bilan bog\u2018liq xarajatlarning o\u2018rni qoplanadi.<\/span><\/p>\n

326-modda. Xodimning sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilganda mehnat shartnomasi taraflarining aralash javobgarligi<\/span><\/p>\n

Agar jabrlanuvchining qo\u2018pol ehtiyotsizligi ziyonning kelib chiqishiga yoki ko\u2018payishiga sabab bo\u2018lsa, o\u2018rni qoplanishi lozim bo\u2018lgan ziyon miqdori jabrlanuvchi aybining darajasiga qarab, muvofiq ravishda kamaytiriladi.<\/span><\/p>\n

Jabrlanuvchi tomonidan qo\u2018pol ehtiyotsizlik qilingan va ish beruvchining aybi bo\u2018lmagan hamda ish beruvchining javobgarligi u aybliligidan yoki aybsizligidan qat\u2019i nazar yuzaga keladigan hollarda, o\u2018rni qoplanishi lozim bo\u2018lgan zarar miqdori sud tomonidan ham kamaytirilishi mumkin. Bunda ziyonning o\u2018rnini qoplashni rad etishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Aralash javobgarlik xodimning sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplash chog\u2018idagi qo\u2018shimcha xarajatlarning o\u2018rnini qoplashga, bir yo\u2018la beriladigan nafaqani to\u2018lashga, shuningdek boquvchi bo\u2018lgan xodim vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplashga tatbiq etilmaydi.<\/span><\/p>\n

327-modda. Boquvchi bo\u2018lgan xodim vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan ziyonning o\u2018rni ish beruvchi tomonidan qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lgan shaxslar doirasi<\/span><\/p>\n

Boquvchi bo\u2018lgan xodim (bundan buyon matnda boquvchi deb yuritiladi) mehnat majburiyatlarini bajarishi bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan mehnatda mayib bo\u2018lganligi, kasb kasalligi yoki sog\u2018liqqa yetkazilgan boshqa shikast tufayli vafot etgan taqdirda ish beruvchi quyidagi shaxslarga ziyonning o\u2018rnini qoplashi shart:<\/span><\/p>\n

marhumning qaramog\u2018ida bo\u2018lgan mehnatga qobiliyatsiz shaxslarga, shuningdek o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan shaxslarga yoki uning vafot etgan kuniga qadar undan ta\u2019minot olish huquqiga ega bo\u2018lgan shaxslarga;<\/span><\/p>\n

marhumning vafotidan keyin tug\u2018ilgan farzandiga;<\/span><\/p>\n

ota-onasidan biriga (ota-onaning o\u2018rnini bosuvchi shaxsga), eriga (xotiniga) yoki boshqa oila a\u2019zosiga, agar u ishlamayotgan bo\u2018lsa hamda marhumning o\u2018n to\u2018rt yoshga to\u2018lmagan yoki bu yoshga to\u2018lgan bo\u2018lsa-da, ammo tibbiy muassasalarning xulosasiga ko\u2018ra sog\u2018lig\u2018i holati bo\u2018yicha o\u2018zgalarning parvarishiga muhtoj bo\u2018lgan bolalarini, aka-ukalarini, opa-singillarini yoki nabiralarini parvarish qilish bilan band bo\u2018lsa.<\/span><\/p>\n

Bolalarning qaramoqda ekanligi taxmin qilinadi va dalillar talab qilmaydi.<\/span><\/p>\n

Quyidagilar mehnatga qobiliyatsiz deb hisoblanadi:<\/span><\/p>\n

o\u2018n sakkiz yoshdan oshgan shaxslar, agar ularga shu yoshga to\u2018lguniga qadar nogironlik belgilangan bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

oltmish yoshga to\u2018lgan erkaklar va ellik besh yoshga to\u2018lgan ayollar;<\/span><\/p>\n

o\u2018ziga nisbatan nogironlik belgilangan shaxslar.<\/span><\/p>\n

Oila a\u2019zosining mehnatga qobiliyatsizligi yuz bergan vaqt (boquvchining vafotidan oldin yoki keyin) uning ziyonning o\u2018rni qoplanishiga bo\u2018lgan huquqiga ta\u2019sir qilmaydi.<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lgan va undan katta o\u2018quvchilar kunduzgi ta\u2019lim tashkilotlarida o\u2018qishni tugatguniga, lekin ko\u2018pi bilan yigirma uch yoshga to\u2018lguniga qadar ziyonning o\u2018rni qoplanishiga bo\u2018lgan huquqqa egadir.<\/span><\/p>\n

328-modda. Boquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini ish beruvchi tomonidan qoplash muddati<\/span><\/p>\n

Boquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan ziyonning o\u2018rni quyidagicha qoplanadi:<\/span><\/p>\n

voyaga yetmagan shaxslarga \u2014 o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lguniga qadar;<\/span><\/p>\n

o\u2018n sakkiz yoshdan oshgan o\u2018quvchilarga \u2014 kunduzgi ta\u2019limni tugatguniga, lekin ko\u2018pi bilan yigirma uch yoshga to\u2018lguniga qadar;<\/span><\/p>\n

ellik besh yoshdan oshgan ayollarga va oltmish yoshdan oshgan erkaklarga \u2014 umrbod;<\/span><\/p>\n

nogironligi bo\u2018lgan shaxslarga \u2014 nogironlik muddatiga;<\/span><\/p>\n

marhumning qaramog\u2018ida bo\u2018lgan bolalarini, nabiralarini, aka-ukalari va opa-singillarini parvarishlash bilan band bo\u2018lgan ota-onasidan biriga, eriga (xotiniga) yoki boshqa oila a\u2019zosiga \u2014 qaramog\u2018idagi shaxslar o\u2018n to\u2018rt yoshga to\u2018lguniga qadar.<\/span><\/p>\n

329-modda. Boquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan ziyonning o\u2018rni ish beruvchi tomonidan qoplangan taqdirda amalga oshiriladigan to\u2018lovlar<\/span><\/p>\n

Boquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan zararning o\u2018rnini ish beruvchi tomonidan qoplash boquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan zararning o\u2018rni ish beruvchi tomonidan qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lgan shaxslarga quyidagilarni to\u2018lashni o\u2018z ichiga oladi:<\/span><\/p>\n

bir yo\u2018la beriladigan nafaqani;<\/span><\/p>\n

boquvchining yo\u2018qotilgan ish haqi o\u2018rnini qoplash uchun amalga oshiriladigan har oylik to\u2018lovlarni;<\/span><\/p>\n

qo\u2018shimcha xarajatlarni kompensatsiya qilishni.<\/span><\/p>\n

330-modda. Mehnatda mayib bo\u2018lganlik yoki kasb kasalligi tufayli boquvchi vafot etganligi munosabati bilan bir yo\u2018la beriladigan nafaqaning miqdori <\/span><\/p>\n

Mehnatda mayib bo\u2018lganlik yoki kasb kasalligi tufayli boquvchi vafot etganligi munosabati bilan bir yo\u2018la beriladigan nafaqaning miqdori jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan bo\u2018lsa, ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi o\u2018rtasidagi kelishuvga binoan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Boquvchi vafot etganligi munosabati bilan bir yo\u2018la beriladigan nafaqaning miqdori marhumning o\u2018rtacha yillik ish haqining olti baravaridan kam bo\u2018lmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

331-modda. Boquvchining yo\u2018qotilgan ish haqi o\u2018rnini qoplash uchun amalga oshiriladigan har oylik to\u2018lovlar miqdori<\/span><\/p>\n

Vafot etgan boquvchining qaramog\u2018ida bo\u2018lgan va uning vafoti munosabati bilan yetkazilgan ziyonning o\u2018rni qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lgan mehnatga qobiliyatsiz shaxslarga nisbatan ziyonning miqdori marhumning o\u2018rtacha oylik ish haqi miqdorida, uning o\u2018ziga tegishli bo\u2018lgan ulushni va uning qaramog\u2018ida bo\u2018lgan, ammo ziyonning o\u2018rni qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lmagan mehnatga qobiliyatli shaxslarning ulushi chegirib tashlangan holda belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Ziyonning o\u2018rni qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lgan shaxslarning har biriga nisbatan ziyonning o\u2018rnini qoplash miqdorini aniqlash uchun boquvchi ish haqining ushbu shaxslarning barchasiga to\u2018g\u2018ri keladigan qismi ularning soniga bo\u2018linadi.<\/span><\/p>\n

Marhumning qaramog\u2018ida bo\u2018lmagan, ammo ziyonning o\u2018rni qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lgan mehnatga qobiliyatsiz shaxslar uchun uning miqdori quyidagi tartibda belgilanadi, agar:<\/span><\/p>\n

ta\u2019minot mablag\u2018i sud tartibida undirilgan bo\u2018lsa, u holda ziyonning o\u2018rnini qoplash sud tomonidan tayinlangan miqdorda belgilanadi;<\/span><\/p>\n

ta\u2019minot mablag\u2018i sud tartibida undirilmagan bo\u2018lsa, u holda ziyonning o\u2018rnini qoplash ularning moddiy ahvoli hamda marhumning hayotlik vaqtida ularga yordam ko\u2018rsatish imkoniyati hisobga olingan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Agar marhumning qaramog\u2018ida bo\u2018lgan shaxslar ham, uning qaramog\u2018ida bo\u2018lmagan shaxslar ham ziyonning o\u2018rni qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lsa, avvalo marhumning qaramog\u2018ida bo\u2018lmagan shaxslarga ziyonning o\u2018rnini qoplash miqdori belgilanadi. Ular uchun belgilangan ziyonning o\u2018rnini qoplash summasi boquvchining ish haqidan chegirib tashlanadi, so\u2018ngra ish haqining qolgan miqdoridan kelib chiqib, marhumning qaramog\u2018ida bo\u2018lgan shaxslarga ziyonning o\u2018rnini qoplash miqdori ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan tartibda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Boquvchini yo\u2018qotganligi munosabati bilan ziyonning o\u2018rni qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lgan shaxslarga tayinlangan boquvchisini yo\u2018qotganlik pensiyasi, xuddi shuningdek boshqa pensiya, ish haqi, stipendiya va o\u2018zga daromadlar ziyonning o\u2018rnini qoplash hisobiga kiritilmaydi. Bunda qaramoqdagi har bir shaxsga tegishli ziyonning o\u2018rnini qoplash summasi qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lash eng kam miqdorining ellik foizidan kam bo\u2018lmasligi kerak. <\/span><\/p>\n

Qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdori oshishi bilan qaramoqdagi har bir shaxs uchun ziyonning o\u2018rnini qoplash summasi ham mutanosib ravishda oshadi.<\/span><\/p>\n

332-modda. Boquvchi vafot etganligi munosabati bilan qo\u2018shimcha xarajatlarni kompensatsiya qilish <\/span><\/p>\n

Xodim mehnatda mayib bo\u2018lganligi munosabati bilan vafot etgan taqdirda ish beruvchi dafn etish uchun zarur bo\u2018lgan xarajatlarni qilgan shaxsga ushbu xarajatlarning o\u2018rnini qo\u2018shimcha ravishda qoplashi shart.<\/span><\/p>\n

Dafn etish uchun zarur bo\u2018lgan xarajatlar zararning o\u2018rnini qoplash hisobiga kirmaydi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan xarajatlardan tashqari qo\u2018shimcha xarajatlarni kompensatsiya qilish vafot etgan xodimning jasadini tashish, ish beruvchining boquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplash rad etilganligi to\u2018g\u2018risidagi qarori ustidan shikoyat qilish yoki nizo mazkur xarajatlarni qilgan shaxs foydasiga hal bo\u2018lgan taqdirda to\u2018lanishi lozim bo\u2018lgan to\u2018lovlarning miqdori xususida nizolashish bilan bog\u2018liq xarajatlarni (mutaxassislarning maslahatlari, ko\u2018rsatilgan yuridik xizmat uchun advokatga haq to\u2018lash xarajatlari va boshqalar) o\u2018z ichiga oladi.<\/span><\/p>\n

333-modda. Xodimga ish haqi to\u2018lashni va unga to\u2018lanishi lozim bo\u2018lgan boshqa to\u2018lovlarni kechiktirganlik uchun ish beruvchining moddiy javobgarligi<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi ish haqini, ta\u2019til to\u2018lovlarini, mehnat shartnomasi bekor qilingandagi to\u2018lovlarni va (yoki) xodimga to\u2018lanishi lozim bo\u2018lgan boshqa to\u2018lovlarni to\u2018lash muddatini buzgan taqdirda, ularni to\u2018lov muddatidan keyingi kundan e\u2019tiboran to haqiqatda hisob-kitob qilingan kunni o\u2018z ichiga olgan muddatgacha har bir kechiktirilgan kun uchun O\u2018zbekiston Respublikasi Markaziy bankining o\u2018sha vaqtda amalda bo\u2018lgan qayta moliyalashtirish stavkasidan kelib chiqqan holda foizlar (pulli kompensatsiya) bilan birga to\u2018lashi shart.<\/span><\/p>\n

Xodimga to\u2018lanishi lozim bo\u2018lgan pulli kompensatsiyaning miqdori O\u2018zbekiston Respublikasi Markaziy banki qayta moliyalash stavkasining o\u2018n foizi miqdorida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning ikkinchi qismida belgilangan, xodimga to\u2018lanadigan pulli kompensatsiyaning miqdori jamoa shartnomasi, ichki hujjat yoki mehnat shartnomasi bilan <\/span>oshirilishi mumkin. Mazkur pulli kompensatsiyani to\u2018lash majburiyati ish beruvchining oylik ish haqini yoki xodimga to\u2018lanishi lozim bo\u2018lgan boshqa to\u2018lovlarni to\u2018lashning kechiktirilishida aybi bor-yo\u2018qligidan qat\u2019i nazar yuzaga keladi.<\/span><\/p>\n

334-modda. Xodimning mol-mulkiga yetkazilgan zarar uchun ish beruvchining moddiy javobgarligi<\/span><\/p>\n

Xodimning mol-mulkiga zarar yetkazgan ish beruvchi, agar u o\u2018zining aybi yo\u2018qligini isbotlab berolmasa, ushbu zararning o\u2018rnini to\u2018liq hajmda qoplaydi. Zararning miqdori zararning o\u2018rnini qoplash kuni mazkur hududda amalda bo\u2018lgan bozor narxlari bo\u2018yicha hisoblab chiqariladi.<\/span><\/p>\n

Xodimning mol-mulkiga yetkazilgan zararning o\u2018rni xodimning roziligi bilan natura tarzida qoplanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

335-modda. Xodimga yetkazilgan ma\u2019naviy ziyonni kompensatsiya qilish<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining g\u2018ayriqonuniy harakatlari yoki harakatsizligi tufayli xodimga yetkazilgan ma\u2019naviy ziyon xodimga mehnat shartnomasi taraflarining kelishuvida belgilangan miqdorlarda pul shaklida kompensatsiya qilinadi.<\/span><\/p>\n

Nizo yuzaga kelgan taqdirda, xodimga ma\u2019naviy ziyon yetkazilganligi fakti va uni kompensatsiya qilish miqdorlari, o\u2018rni qoplanishi lozim bo\u2018lgan moddiy zarardan qat\u2019i nazar, sud tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

336-modda. Xodimning hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplash to\u2018g\u2018risidagi arizalarni ko\u2018rib chiqish tartibi<\/span><\/p>\n

Hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplash to\u2018g\u2018risidagi ariza ish beruvchiga jabrlangan xodim tomonidan, u vafot etgan taqdirda esa ziyonning o\u2018rni qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lgan manfaatdor shaxslar tomonidan beriladi. Ish beruvchi ariza kelib tushgan kundan e\u2019tiboran o\u2018n kun ichida arizani ko\u2018rib chiqishi va tegishli qaror qabul qilishi shart.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining xodimga hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplash to\u2018g\u2018risidagi buyrug\u2018ining ko\u2018chirma nusxasi yoki ish beruvchining asoslantirilgan yozma rad javobi xodimga yoki ziyonning o\u2018rni qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lgan manfaatdor shaxslarga ushbu buyruq qabul qilingan kundan e\u2019tiboran uch kunlik muddatda topshiriladi.<\/span><\/p>\n

Xodim yoki ziyonning o\u2018rni qoplanishiga doir huquqqa ega bo\u2018lgan manfaatdor shaxslar ish beruvchining qaroridan rozi bo\u2018lmagan yoki ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida belgilangan muddatda javob olmagan taqdirda, ular ushbu nizoni hal qilish uchun sudga murojaat qilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

3-\u00a7. Xodimning ish beruvchiga yetkazilgan zarar uchun moddiy javobgarligi <\/span><\/p>\n

337-modda. Xodimning ish beruvchiga yetkazilgan zararning o\u2018rnini qoplash majburiyati<\/span><\/p>\n

Xodim ish beruvchiga to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri yetkazilgan haqiqiy zararning o\u2018rnini qoplashi shart.<\/span><\/p>\n

Olinmagan daromadlar (boy berilgan foyda) xodimdan undirilmaydi.<\/span><\/p>\n

To\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri yetkazilgan haqiqiy zarar deganda ish beruvchining mavjud mol-mulki (shu jumladan uchinchi shaxslarning ish beruvchidagi mol-mulki, agar ish beruvchi mazkur mol-mulkni but saqlanishi uchun javobgar bo\u2018lsa) amalda kamayganligi yoki yomon holatga kelganligi, shuningdek ish beruvchi uchun mol-mulkni sotib olish, tiklash yoxud xodim tomonidan uchinchi <\/span>shaxslarga yetkazilgan zararning o\u2018rnini qoplash uchun ortiqcha xarajatlar qilish va to\u2018lovlarni amalga oshirish zarurati tushuniladi.<\/span><\/p>\n

338-modda. Xodimning moddiy javobgarligini istisno etuvchi holatlar<\/span><\/p>\n

Zarar uni bartaraf etib bo\u2018lmaydigan kuch, oqlangan xo\u2018jalik tavakkalchiligi, oxirgi zarurat yoki zaruriy mudofaa yoxud ish beruvchining xodimga ishonib topshirilgan mol-mulkni saqlash uchun zarur shart-sharoitlarni ta\u2019minlash bo\u2018yicha majburiyatini bajarmaganligi oqibatida yuzaga kelgan hollarda xodimning moddiy javobgarligi istisno etiladi.<\/span><\/p>\n

Oqlangan xo\u2018jalik tavakkalchiligi deganda qo\u2018yilgan maqsadga boshqacha tarzda erishish mumkin bo\u2018lmaganda, xodimning o\u2018z zimmasiga yuklatilgan lavozim majburiyatlarini lozim darajada bajargan, muayyan darajada g\u2018amxo\u2018rlik ko\u2018rsatgan va ehtiyotkorlik qilgan, zararni bartaraf etish choralarini ko\u2018rgan holda hamda xo\u2018jalik tavakkalchiligining obyekti odamlarning hayoti va sog\u2018lig\u2018idan emas, balki moddiy boyliklardan iborat bo\u2018lgan hollarda zamonaviy bilim va tajribaga muvofiq qilgan harakatlari tushuniladi.<\/span><\/p>\n

339-modda. Ish beruvchining xodimdan zararni undirishdan voz kechish huquqi<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi moddiy zarar yetkazilgan aniq sharoitlarni hisobga olgan holda zararni aybdor xodimdan to\u2018liq yoki qisman undirishdan voz kechish huquqiga ega. Tashkilot mulkdori ish beruvchining mazkur huquqini qonunchilikda, shuningdek tashkilotning ta\u2019sis hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda cheklashi mumkin.<\/span><\/p>\n

340-modda. Xodimning moddiy javobgarligi doirasi<\/span><\/p>\n

Agar ushbu Kodeksda boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, xodim o\u2018zining o\u2018rtacha oylik ish haqi doirasida moddiy javobgar bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

341-modda. Xodimning to\u2018liq moddiy javobgarligi<\/span><\/p>\n

Xodimning to\u2018liq moddiy javobgarligi uning ish beruvchiga bevosita yetkazilgan haqiqiy zararning o\u2018rnini to\u2018liq miqdorda qoplash majburiyatidan iboratdir.<\/span><\/p>\n

Yetkazilgan zarar uchun to\u2018liq miqdordagi moddiy javobgarlik ushbu Kodeksda yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollardagina xodimning zimmasiga yuklatilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar faqat qasddan yetkazilgan zarar uchun, alkogolli ichimlikdan, giyohvandlik yoki toksik modda ta\u2019siridan mastlik holatida yetkazilgan zarar uchun, shuningdek jinoyat yoki ma\u2019muriy huquqbuzarlik sodir etish natijasida yetkazilgan zarar uchun to\u2018liq moddiy javobgar bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

342-modda. Xodimning to\u2018liq moddiy javobgarligi hollari<\/span><\/p>\n

Yetkazilgan zarar uchun to\u2018liq miqdordagi moddiy javobgarlik quyidagi hollarda xodimning zimmasiga yuklatiladi:<\/span><\/p>\n

1) to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi shartnoma asosida o\u2018ziga ishonib topshirilgan qimmatliklarning kamomadida;<\/span><\/p>\n

2) xodim tomonidan bir martalik hujjat (tovar-moddiy qimmatliklarni olish ishonchnomasi, qabul qilish-topshirish dalolatnomasi va hokazolar) bo\u2018yicha olingan boyliklarning but saqlanishi ta\u2019minlanmaganda;<\/span><\/p>\n

3) qasddan zarar yetkazilganda;<\/span><\/p>\n

4) alkogolli ichimlikdan, giyohvandlik yoki toksik modda ta\u2019siridan mastlik holatida zarar yetkazilganda;<\/span><\/p>\n

5) xodimning sud tomonidan aniqlangan jinoiy harakatlari natijasida zarar yetkazilganda;<\/span><\/p>\n

6) ma\u2019muriy huquqbuzarlik natijasida zarar yetkazilganda, agar bu tegishli davlat organi yoki sud tomonidan aniqlangan bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

7) davlat sirlarini yoki qonun bilan qo\u2018riqlanadigan boshqa sirni (tijorat, xizmat sirini yoki boshqa sirlarni) tashkil etuvchi ma\u2019lumotlar oshkor qilinganda;<\/span><\/p>\n

8) xodim mehnat majburiyatlarini bajarmagan taqdirda zarar yetkazilganda.<\/span><\/p>\n

To\u2018liq moddiy javobgarlik ushbu Kodeksda yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan o\u2018zga hollarda ham xodimning zimmasiga yuklatilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Tashkilot rahbari, uning o\u2018rinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida tuzilmasi rahbari ushbu Kodeksning 488-moddasiga muvofiq to\u2018liq moddiy javobgar bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

343-modda. To\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi shartnomalar<\/span><\/p>\n

Pul yoki tovar qimmatliklari bilan bevosita muomala qilayotgan xodim to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi shartnoma asosida o\u2018ziga ishonib topshirilgan qimmatliklarning but saqlanishini ta\u2019minlamaganlik uchun to\u2018liq moddiy javobgar bo\u2018ladi. Pul yoki tovar qimmatliklari bilan muomala qilish o\u2018z xizmat vazifasiga kirmaydigan xodim bilan tuzilgan to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi shartnoma haqiqiy emas deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Pul va tovar qimmatliklari bilan muomala qilishga oid xizmatlar ko\u2018rsatish bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan ishga qabul qilinayotgan yoki ishni bajarayotgan o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lgan shaxs ishga qabul qilinayotganda yoki keyinchalik mehnat shartnomasiga qo\u2018shimcha tariqasida ushbu shaxs bilan to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi shartnoma tuzilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Agar xodim talabgor bo\u2018lgan ish (lavozim) to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risida shartnoma tuzishni talab qilsa, xodim esa bunday shartnomani tuzishga rozi bo\u2018lmasa, ish beruvchi uni ishga qabul qilishni rad etishga haqli.<\/span><\/p>\n

Pul yoki tovar qimmatliklari bilan bevosita muomala qilayotgan xodim bilan ish beruvchi yakka tartibdagi to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risida shartnoma tuzishga haqli, xodimlar o\u2018ziga topshirilgan qimmatliklarni saqlash, ularga ishlov berish, ularni sotish (chiqarish), tashish, qo\u2018llash yoki ulardan boshqacha tarzda foydalanish bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan alohida ish turlarini birgalikda bajarayotgan, har bir xodimning zarar yetkazganlik uchun javobgarligini chegaralash va u bilan yakka tartibdagi to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risida shartnoma tuzish imkoni bo\u2018lmagan taqdirda esa ish beruvchi jamoaning (brigadaning) to\u2018liq moddiy javobgarligi to\u2018g\u2018risida shartnoma tuzishga haqli.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi shartnomaga binoan qimmatliklar ularning but saqlanishini ta\u2019minlash uchun shaxsan javobgar bo\u2018ladigan aniq bir xodimga topshiriladi. O\u2018zi bilan mazkur shartnoma tuzilgan xodim javobgarlikdan ozod bo\u2018lish uchun o\u2018zining aybi yo\u2018qligini isbotlab berishi kerak.<\/span><\/p>\n

Jamoaning (brigadaning) to\u2018liq moddiy javobgarligi to\u2018g\u2018risidagi shartnoma ish beruvchi va jamoaning (brigadaning) barcha a\u2019zolari o\u2018rtasida tuziladi. <\/span><\/p>\n

Jamoaning (brigadaning) to\u2018liq moddiy javobgarligi to\u2018g\u2018risidagi shartnomaga muvofiq qimmatliklar ularning but saqlanishini ta\u2019minlash uchun to\u2018liq moddiy javobgarlik o\u2018z zimmasiga <\/span>yuklatiladigan, oldindan belgilangan shaxslar guruhiga, jamoaga (brigadaga) topshiriladi. Javobgarlikdan ozod bo\u2018lish uchun jamoaning (brigadaning) ayrim a\u2019zosi o\u2018zining aybi yo\u2018qligini isbotlab berishi kerak.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi to\u2018liq moddiy javobgarlik yoki jamoaning (brigadaning) to\u2018liq moddiy javobgarligi to\u2018g\u2018risidagi shartnomada mehnat shartnomasi taraflarining xodimga, jamoaga (brigadaga) ishonib topshirilgan qimmatliklarning but saqlanishini ta\u2019minlashga doir vazifalari aniqlashtiriladi hamda ularning qo\u2018shimcha huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi belgilab qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

To\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risida o\u2018zi bilan shartnoma tuziladigan xodimlarning toifalari ro\u2018yxati jamoa shartnomasida, agar jamoa shartnomasi tuzilmagan bo\u2018lsa, kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga binoan ish beruvchi tomonidan belgilanadi. Pul yoki tovar qimmatliklari bilan bevosita muomala qiluvchi xodimlar tomonidan ishlar birgalikda bajariladigan, jamoaning (brigadaning) to\u2018liq moddiy javobgarligi joriy etilishi mumkin bo\u2018lgan bo\u2018linmalar ro\u2018yxati ham xuddi shunday tartibda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Xodim bilan to\u2018liq yakka tartibdagi moddiy javobgarlik yoki jamoaning (brigadaning) to\u2018liq moddiy javobgarligi to\u2018g\u2018risida shartnoma tuzish bo\u2018yicha tavsiyalar, ushbu shartnomalarning namunaviy shakli, shuningdek to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risida o\u2018zi bilan yozma shartnomalar tuzilishi mumkin bo\u2018lgan xodimlar egallaydigan lavozimlar va ishlarning namunaviy ro\u2018yxati O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning 346-moddasiga muvofiq ziyonning o\u2018rni ixtiyoriy ravishda qoplanganda jamoa (brigada) har bir a\u2019zosining aybdorlik darajasi jamoaning (brigadaning) barcha a\u2019zolari va ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga binoan belgilanadi. Sud tartibida ziyonni undirishda jamoa (brigada) har bir a\u2019zosining aybdorlik darajasi sud tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Qimmatbaho buyumlar bilan muomala qilishga oid xizmatlar ko\u2018rsatish (ularni saqlash, realizatsiya qilish, tashish, qayta ishlash) bilan shug\u2018ullanuvchi tashkilotlarda ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi o\u2018rtasidagi kelishuvga binoan kamomadlarning o\u2018rnini qoplashga yo\u2018l qo\u2018yiladigan tavakkalchilik fondi tuzilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodim bilan to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risida yozma shartnoma tuzilmagan, shuningdek bunday shartnoma pul yoki tovar qimmatliklari bilan muomala qilish o\u2018z funksional majburiyatlariga kirmaydigan xodim, o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan shaxs bilan yoxud ushbu moddaning to\u2018qqizinchi qismida ko\u2018rsatilgan xodimlar toifasi ro\u2018yxatiga kirmaydigan shaxs bilan tuzilgan hollarda ish beruvchiga yetkazilgan zarar uchun xodimning zimmasiga cheklangan moddiy javobgarlik yuklatilishi mumkin. Bunday hollarda to\u2018liq moddiy javobgarlik xodimning zimmasiga faqat ushbu Kodeks 342-moddasi birinchi qismining 2 \u2014 8-bandlarida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo\u2018lgan, o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan xodimlarning zimmasiga esa faqat ushbu Kodeksning 341-moddasi uchinchi qismida ko\u2018rsatilgan hollardagina yuklatilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

344-modda. Ish beruvchining yetkazilgan zarar miqdorini va uning kelib chiqish sababini aniqlash majburiyati<\/span><\/p>\n

Muayyan xodimlar tomonidan yetkazilgan zararning o\u2018rnini qoplash to\u2018g\u2018risida qaror qabul qilishdan oldin ish beruvchi yetkazilgan zararning miqdorini va uning kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun ushbu Kodeksning 302 \u2014 311-moddalarida nazarda tutilgan tartibda xizmat tekshiruvi o\u2018tkazishi shart.<\/span><\/p>\n

Zararning kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun xodimdan yozma tushuntirish talab qilish majburiydir. Xodimning tushuntirish berishdan bosh tortishi uning ish beruvchiga zarar <\/span>yetkazganlik uchun moddiy javobgarlikka tortilishiga monelik qilmaydi va hozir bo\u2018lgan guvohlar ko\u2018rsatilgan holda dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.<\/span><\/p>\n

345-modda. Yetkazilgan zararning miqdorini aniqlash<\/span><\/p>\n

Ish beruvchiga yetkazilgan zarar miqdori buxgalteriya hisobi ma\u2019lumotlari asosidagi haqiqiy yo\u2018qotishlar bo\u2018yicha belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining asosiy fondlarga (vositalarga) taalluqli bo\u2018lgan mol-mulkiga yetkazilgan zarar miqdori belgilangan normalarga ko\u2018ra eskirish chegirib tashlangan, moddiy qimmatliklarning balans qiymatidan (tannarxidan) kelib chiqqan holda hisoblab chiqariladi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining asosiy fondlarga (vositalarga) taalluqli mol-mulki o\u2018g\u2018irlangan, kamomad bo\u2018lgan, qasddan yo\u2018q qilingan yoki qasddan buzilgan taqdirda zararning miqdori zarar aniqlangan kunda ushbu hududda amalda bo\u2018lgan bozor narxlari bo\u2018yicha hisoblab chiqariladi. Boshqa hollarda zararning miqdori u yetkazilgan kuni mazkur hududda amalda bo\u2018lgan bozor narxlari bo\u2018yicha hisoblab chiqariladi.<\/span><\/p>\n

Qonunchilikda ish beruvchiga o\u2018g\u2018rilik, mol-mulkning ayrim turlari va boshqa moddiy qimmatliklar kamomadi yoki yo\u2018qotilganligi tufayli yetkazilgan zarar miqdorini aniqlashning alohida tartibi, shu jumladan ish beruvchiga yetkazilgan zararning haqiqiy miqdori uning nominal miqdoridan ko\u2018p bo\u2018lgan hollarda zararni bir necha karra baravar hisoblab chiqarishning alohida tartibi belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

346-modda. Xodim tomonidan zararning o\u2018rnini ixtiyoriy ravishda qoplash<\/span><\/p>\n

Ish beruvchiga zarar yetkazganlikda aybdor bo\u2018lgan xodim zararning o\u2018rnini ixtiyoriy ravishda to\u2018liq yoki qisman qoplashga haqli.<\/span><\/p>\n

Zararning o\u2018rnini ixtiyoriy ravishda qoplash ushbu Kodeksda nazarda tutilgan doirada amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Xodimning va ish beruvchining kelishuviga binoan zararning o\u2018rnini bo\u2018lib-bo\u2018lib to\u2018lash asosida qoplashga yo\u2018l qo\u2018yiladi. Bunday holda xodim ish beruvchiga zararning o\u2018rnini qoplash to\u2018g\u2018risidagi yozma majburiyatni to\u2018lovlarning aniq muddatlarini ko\u2018rsatgan holda taqdim etadi. Agar zararning o\u2018rnini ixtiyoriy ravishda qoplash to\u2018g\u2018risida notarial tasdiqlangan majburiyatni bergan xodim mehnat munosabatlarini tugatgan bo\u2018lsa va zararning o\u2018rnini qoplashdan bosh tortsa, qoplanmagan qarz notariusning ijro xatlariga asosan undiriladi.<\/span><\/p>\n

Xodim yetkazilgan zararning o\u2018rnini qoplash uchun ish beruvchiga uning roziligi bilan bahosi teng bo\u2018lgan mol-mulk berishi yoki shikastlangan mol-mulkni tuzatib berishi mumkin.<\/span><\/p>\n

347-modda. Xodimdan ish beruvchiga yetkazilgan zararni undirish tartibi<\/span><\/p>\n

Ish beruvchiga o\u2018rtacha oylik ish haqidan ortiq bo\u2018lmagan miqdorda yetkazilgan zarar summasini aybdor xodimdan undirish ish beruvchining zarar aniqlangan kundan e\u2019tiboran bir oydan kechiktirilmay qabul qilingan buyrug\u2018iga muvofiq amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Agar yetkazilgan zararning xodimdan undirilishi lozim bo\u2018lgan summasi uning o\u2018rtacha oylik ish haqidan oshib ketsa yoki zarar aniqlangan kundan e\u2019tiboran bir oylik muddat o\u2018tgan bo\u2018lsa, undirish sud tartibida amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

348-modda. Xodimni o\u2018qitish bilan bog\u2018liq xarajatlarning o\u2018rnini qoplash <\/span><\/p>\n

Xodim mehnat shartnomasini shartnomada yoki ish beruvchining hisobidan o\u2018qitish to\u2018g\u2018risidagi kelishuvda shartlashilgan muddatdan oldin uzrli sabablarsiz bekor qilingan taqdirda, xodim ish beruvchi uni o\u2018qitish uchun qilgan, o\u2018qish vaqti tugaganidan keyin haqiqatda ishlab bermagan vaqtiga mutanosib tarzda hisoblab chiqarilgan xarajatlarning o\u2018rnini, agar mehnat shartnomasida yoki o\u2018qitish to\u2018g\u2018risidagi kelishuvda boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, qoplashi shart.<\/span><\/p>\n

349-modda. Tashkilotga uning rahbari tomonidan yetkazilgan zararning o\u2018rnini qoplash<\/span><\/p>\n

Tashkilotga uning mehnat shartnomasi bo\u2018yicha ishlaydigan rahbari tomonidan yetkazilgan zararning o\u2018rni ushbu Kodeksda belgilangan qoidalarga rioya etilgan holda tashkilot mulkdorining yoki u vakolat bergan organning qarori asosida qoplanadi. <\/span><\/p>\n

Rahbar zararning o\u2018rnini ixtiyoriy tartibda qoplashni rad etgan taqdirda, yetkazilgan zarar sud tartibida undiriladi.<\/span><\/p>\n

350-modda. Xodimdan undiriladigan zarar miqdorining sud tomonidan kamaytirilishi<\/span><\/p>\n

Sud aybning darajasi va shaklini, aniq holatlarni va xodimning moddiy ahvolini hisobga olib, undiriladigan zarar miqdorini kamaytirishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Sud xodimdan undiriladigan zarar miqdorini kamaytirish to\u2018g\u2018risidagi kelishuv bitimini tasdiqlashga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Agar zarar g\u2018arazli maqsad bilan sodir etilgan jinoyat sababli yetkazilgan bo\u2018lsa, xodimdan undiriladigan zararning miqdorini kamaytirishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

20-bob. Mehnatni muhofaza qilish <\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

351-modda. Mehnatni muhofaza qilish tushunchasi<\/span><\/p>\n

Mehnatni muhofaza qilish mehnat jarayonida insonning xavfsizligini, hayoti va sog\u2018lig\u2018i, ish qobiliyati saqlanishini ta\u2019minlashga doir huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy, texnikaviy, sanitariya-gigiyena, davolash-profilaktika, reabilitatsiya tadbirlari va vositalari tizimidir.<\/span><\/p>\n

352-modda. Mehnatni muhofaza qilishga doir talablar<\/span><\/p>\n

Ish beruvchilar xavfsizlik va gigiyena talablariga javob beradigan mehnat sharoitlarini ta\u2019minlashi shart.<\/span><\/p>\n

Mehnatni muhofaza qilishga doir talablar ushbu Kodeksda, boshqa qonunchilik hujjatlarida, shuningdek mehnatni muhofaza qilish masalalariga oid texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda (bundan buyon matnda mehnatni muhofaza qilish qoidalari deb yuritiladi) belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnatni muhofaza qilishga doir talablar mehnat faoliyati jarayonida xodimning hayoti va sog\u2018lig\u2018ini saqlashga qaratilgan qoidalarni, tartib-taomillarni va mezonlarni belgilaydi.<\/span><\/p>\n

Mehnatni muhofaza qilishga doir talablar obyektlarni loyihalashtirish, qurish (rekonstruksiya qilish), ulardan foydalanish, mashinalarni, mexanizmlarni va boshqa jihozlarni konstruksiya qilish, texnologik jarayonlarni ishlab chiqish, ishlab chiqarishni va mehnatni tashkil etish, shuningdek o\u2018zga turdagi faoliyatni amalga oshirish chog\u2018ida yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bajarilishi shart.<\/span><\/p>\n

Xodimlarning shaxsiy va jamoaviy himoya vositalari mehnatni muhofaza qilishga doir talablarga mos kelishi hamda muvofiqlik sertifikatiga ega bo\u2018lishi shart.<\/span><\/p>\n

Mehnatni muhofaza qilishga doir talablarni va mehnatni muhofaza qilish qoidalarini o\u2018z ichiga olgan qonunosti hujjatlarini ishlab chiqish, tasdiqlash va o\u2018zgartirish tartibi Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasining takliflari inobatga olingan holda O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

353-modda. Mehnatni muhofaza qilishga oid tadbirlar uchun ish beruvchi tomonidan ajratiladigan mablag\u2018lar va materiallar <\/span><\/p>\n

Mehnatni muhofaza qilishga oid tadbirlarni o\u2018tkazish uchun ish beruvchi tomonidan zarur mablag\u2018lar va materiallar ajratiladi. Bu mablag\u2018lar va materiallarni boshqa maqsadlarga sarflash taqiqlanadi. Mazkur mablag\u2018lar va materiallardan foydalanish tartibi jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan bo\u2018lsa, kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra ish beruvchi tomonidan belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Mehnatni muhofaza qilishga oid tadbirlarni o\u2018tkazish uchun ish beruvchi mehnatni muhofaza qilish fondini tashkil etishga haqli.<\/span><\/p>\n

Xodimlar mehnatni muhofaza qilishga oid tadbirlar o\u2018tkazilishi munosabati bilan chiqimdor bo\u2018lmaydi. <\/span><\/p>\n

Mehnat jamoalari, kasaba uyushmasi qo\u2018mitalari mehnatni muhofaza qilishga oid tadbirlarni o\u2018tkazish uchun ajratilgan mablag\u2018lar va materiallardan foydalanilishini nazorat qiladi.<\/span><\/p>\n

354-modda. Ayrim toifadagi xodimlar uchun mehnatni muhofaza qilish sohasidagi munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Ayrim toifadagi xodimlar uchun mehnatni muhofaza qilish sohasidagi munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari ushbu Kodeksning VI bo\u2018limida va mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Og\u2018ir ishlarda hamda zararli va xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarda o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan shaxslarning, shuningdek mazkur ishlar sog\u2018lig\u2018iga to\u2018g\u2018ri kelmaydigan shaxslarning mehnatidan foydalanish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan shaxslarning mehnatidan foydalanilishi taqiqlangan og\u2018ir ishlarning hamda zararli yoki xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarning ro\u2018yxati Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasining taklifiga binoan O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Mehnat shartnomasi taraflarining mehnatni muhofaza qilish sohasidagi huquq va majburiyatlari <\/span><\/p>\n

355-modda. Xodimning mehnatni muhofaza qilish sohasidagi huquq va majburiyatlari<\/span><\/p>\n

Xodim quyidagi huquqlarga ega:<\/span><\/p>\n

normativ-huquqiy hujjatlar talablariga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga mos ish joyiga ega bo\u2018lish;<\/span><\/p>\n

ish beruvchidan mehnat sharoitlari to\u2018g\u2018risida, shu jumladan kasb kasalliklariga va boshqa kasalliklarga chalinish xavfi, shu tufayli o\u2018ziga berilishi lozim bo\u2018lgan imtiyozlar va kompensatsiyalar, shuningdek shaxsiy va jamoaviy himoya vositalari haqida axborot olish;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilishning belgilangan normalariga va talablariga muvofiq ish beruvchining mablag\u2018lari hisobidan shaxsiy himoya vositalari bilan ta\u2019minlanish;<\/span><\/p>\n

qonunchilikda belgilangan tartibda ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklaridan majburiy davlat ijtimoiy sug\u2018urtalanish;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish talablari buzilganligi oqibatida o\u2018z hayoti va sog\u2018lig\u2018i uchun xavf yuzaga kelgan taqdirda bunday xavf bartaraf etilguniga qadar ishlarni bajarishni rad etish;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshiruvchi organ tomonidan o\u2018z ish joyidagi mehnat sharoitlarini va mehnatni muhofaza qilishni tekshiruvdan o\u2018tkazishni so\u2018rash;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining mablag\u2018lari hisobidan mehnatning xavfsiz uslublari va usullari bo\u2018yicha o\u2018qish;<\/span><\/p>\n

qonunchilikda belgilangan imtiyozlar va kompensatsiyalar olish;<\/span><\/p>\n

o\u2018z mehnat majburiyatlarini bajarishi bilan bog\u2018liq holda mehnatda mayib bo\u2018lganligi, kasb kasalligi yoki sog\u2018lig\u2018iga boshqacha tarzda shikast yetkazilganligi munosabati bilan xodimning hayotiga yoki sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan zararning o\u2018rni ish beruvchi tomonidan qoplanishi;<\/span><\/p>\n

o\u2018z ish joyida xavfsiz mehnat sharoitlarini ta\u2019minlash bilan bog\u2018liq masalalarni ko\u2018rib chiqishda, o\u2018zi bilan ishlab chiqarishda yuz bergan baxtsiz hodisani yoki o\u2018zining kasb kasalligini tekshirishda shaxsan ishtirok etish yoki o\u2018z vakillari orqali ishtirok etish;<\/span><\/p>\n

tibbiy tavsiyalarga muvofiq tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tish vaqtida o\u2018z ish joyi (lavozimi) va o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qolingan holda mazkur tibbiy ko\u2018rikdan navbatdan tashqari o\u2018tish;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish talablari buzilganligi sababli ish joyi tugatilgan taqdirda ish beruvchining mablag\u2018lari hisobidan o\u2018qish va qayta tayyorgarlikdan o\u2018tish.<\/span><\/p>\n

Xodim qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodim: <\/span><\/p>\n

normativ-huquqiy hujjatlar talablariga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etishi;<\/span><\/p>\n

shaxsiy himoya vositalarini to\u2018g\u2018ri qo\u2018llashi;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish bo\u2018yicha yo\u2018l-yo\u2018riqdan o\u2018tishi, mehnatni muhofaza qilish masalalari bo\u2018yicha o\u2018qishi hamda malaka oshirishi;<\/span><\/p>\n

majburiy tibbiy ko\u2018riklardan o\u2018tishi;<\/span><\/p>\n

odamlarning hayoti va sog\u2018lig\u2018iga bevosita tahdid solayotgan har qanday vaziyat to\u2018g\u2018risida, shuningdek ish jarayonida yoki unga bog\u2018liq holda ishlab chiqarishda yuz bergan har qanday baxtsiz hodisa haqida ish beruvchini darhol xabardor qilishi shart.<\/span><\/p>\n

Xodimning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

356-modda. Mehnatni muhofaza qilish talablariga mos keladigan sharoitlarni ta\u2019minlash kafolatlari<\/span><\/p>\n

Davlat xodimlarga mehnatni muhofaza qilish talablariga mos keladigan sharoitlarda mehnat qilish huquqi himoya qilinishini kafolatlaydi.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasida nazarda tutilgan mehnat sharoitlari mehnatni muhofaza qilish talablariga mos kelishi kerak.<\/span><\/p>\n

Mehnatni muhofaza qilishga doir talablar buzilganligi tufayli ish beruvchining faoliyati to\u2018xtatilgan vaqtda xodimning ish joyi (lavozimi) va o\u2018rtacha ish haqi saqlab qolinadi. Bu vaqtda xodim bajarayotgan ishi bo\u2018yicha mehnatiga haq to\u2018langan holda, lekin avvalgi ish bo\u2018yicha o\u2018rtacha ish haqidan kam bo\u2018lmagan miqdorda haq to\u2018langan holda o\u2018z roziligi bilan ish beruvchi tomonidan boshqa ishga o\u2018tkazilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Xodim o\u2018z hayoti va sog\u2018lig\u2018i uchun xavf yuzaga kelganda ishni bajarishni rad etgan taqdirda, ish beruvchi bunday xavf bartaraf etilguniga qadar xodimga boshqa ish berishi shart.<\/span><\/p>\n

Agar xodimga obyektiv sabablarga ko\u2018ra boshqa ish berishning imkoni bo\u2018lmasa, xodimning o\u2018z hayoti va sog\u2018lig\u2018i uchun xavf bartaraf etilguniga qadar bekor turib qolgan vaqti uchun ish beruvchi tomonidan ushbu Kodeks 266-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Xodim belgilangan normalarga muvofiq shaxsiy va jamoaviy himoya vositalari bilan ta\u2019minlanmagan taqdirda, ish beruvchi xodimdan mehnat majburiyatlarini bajarishni talab qilishga haqli emas va shu sababdan ishda yuzaga kelgan bekor turib qolganlik uchun ushbu Kodeks 266-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq haq to\u2018lashi shart.<\/span><\/p>\n

Xodimning mehnatni muhofaza qilish talablari buzilganligi oqibatida o\u2018z hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga xavf yuzaga kelgan taqdirda yoxud mehnat shartnomasida nazarda tutilmagan zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlarida ishlarni bajarishni rad etishi uni intizomiy javobgarlikka tortishga sabab bo\u2018lmaydi.<\/span><\/p>\n

Xodimning o\u2018z mehnat majburiyatlarini bajarishi munosabati bilan hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga ziyon yetkazilgan taqdirda, ushbu ziyonning o\u2018rnini qoplash qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Mehnatni muhofaza qilishga doir talablar buzilishlarining oldini olish va ularni bartaraf etish maqsadida davlat mazkur talablarga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvi tashkil etilishini hamda amalga oshirilishini ta\u2019minlaydi va ish beruvchi hamda uning mansabdor shaxslarining mazkur talablarni buzganlik uchun javobgarligini belgilaydi.<\/span><\/p>\n

357-modda. Xodimni ishga qabul qilish va boshqa ishga o\u2018tkazishda mehnatni muhofaza qilish huquqi kafolatlari<\/span><\/p>\n

Xodimni sog\u2018lig\u2018ining holatiga ko\u2018ra qarshi ko\u2018rsatmalar mavjud bo\u2018lgan ishga qabul qilish va boshqa ishga o\u2018tkazish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Xodimni uning hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga yuqori darajadagi xavf ehtimoli oldindan ma\u2019lum bo\u2018lgan ishga qabul qilayotganda hamda o\u2018tkazayotganda ish beruvchi uni bu haqda ogohlantirishi shart.<\/span><\/p>\n

358-modda. Xodimning o\u2018z hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga tahdid solayotgan ishni bajarishni rad etish huquqi<\/span><\/p>\n

Xodim ish jarayonida o\u2018z hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga tahdid soladigan holatlar yuzaga kelganligi to\u2018g\u2018risida ish beruvchini darhol xabardor qilib, o\u2018z hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga tahdid soluvchi holatlar bartaraf etilguniga qadar tegishli ishni bajarishni rad etishga haqli. Ana shu davr mobaynida xodimning o\u2018rtacha ish haqi saqlanadi.<\/span><\/p>\n

Agar xodimning hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga xavf soladigan holatlar yuzaga kelmaganligi aniqlansa, ish beruvchi ushbu Kodeksning 302 \u2014 311-moddalarida belgilangan tartibda xodimga nisbatan xizmat tekshiruvi o\u2018tkazish tashabbusi bilan chiqishga haqli.<\/span><\/p>\n

359-modda. Ish beruvchining mehnatni muhofaza qilish sohasidagi huquq va majburiyatlari<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi quyidagi huquqlarga ega:<\/span><\/p>\n

xodimlardan mehnatni muhofaza qilish va ishlarni bexatar olib borishga doir normalarga, qoidalarga hamda yo\u2018riqnomalarga rioya etilishini talab qilish; <\/span><\/p>\n

alkogolli ichimlikdan, giyohvandlik yoki toksik modda ta\u2019siridan mastlik holatini tekshirish uchun xodimlarni tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tkazish;<\/span><\/p>\n

xodimlarning ishlab chiqarishda olgan jarohatlarining og\u2018ir-yengilligi, ularda jarohatlanishga olib kelishi mumkin bo\u2018lgan kasalliklar bor-yo\u2018qligi, shuningdek alkogolli ichimlikdan, giyohvandlik yoki toksik modda ta\u2019siridan mastlik holatida bo\u2018lgan-bo\u2018lmaganligi to\u2018g\u2018risida ma\u2019lumotlar olish;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshiruvchi organlarning qarorlari, ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan bo\u2018ysunuv tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga yoki bevosita sudga shikoyat qilish;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish talablariga rioya etganlik uchun xodimlarni mukofotlash va moddiy rag\u2018batlantirish choralarini ko\u2018rish;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish talablarini buzganlikda aybdor bo\u2018lgan xodimlarni intizomiy javobgarlikka tortish.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi:<\/span><\/p>\n

har bir ish joyidagi mehnat sharoitlarining mehnatni muhofaza qilish talablariga muvofiqligini ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilishni boshqarish tizimini yaratishi va uning ishlashini ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

binolar, inshootlar, asbob-uskunalardan foydalanishda, texnologik jarayonlarni amalga oshirishda, shuningdek xom ashyo va materiallarni ishlab chiqarishda qo\u2018llashda, ishlarni bajarish va xizmatlar ko\u2018rsatishda xodimlarning xavfsizligini ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

ish joylaridagi mehnat sharoitlarining holati ustidan, ayniqsa zararli ishlab chiqarish omillari va xavfli ishlab chiqarish omillari ustidan nazoratni amalga oshirishi; <\/span><\/p>\n

xodimlarni mehnat sharoitlari, shu jumladan kasb kasalliklari va boshqa kasalliklar xavfi mavjudligi, muayyan ish joylaridagi hamda ishlab chiqarishdagi mehnatni muhofaza qilish holati, shuningdek shu munosabat bilan ularga berilishi lozim bo\u2018lgan imtiyozlar va kompensatsiyalar, shaxsiy va jamoaviy himoya vositalari to\u2018g\u2018risida o\u2018z vaqtida xabardor qilishi;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish xizmatini va yo\u2018l harakati xavfsizligi xizmatini qonunchilikda belgilangan tartibda tashkil etishi;<\/span><\/p>\n

belgilangan normalarga ko\u2018ra xodimlarni sut, davolash-profilaktika oziq-ovqati, gazlangan sho\u2018r suv, shaxsiy himoya va gigiyena vositalari, shuningdek jamoaviy himoya vositalari bilan ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

qonunchilik hujjatlariga, shuningdek mehnatni muhofaza qilish qoidalariga muvofiq xodimlarga sanitariya-maishiy va tibbiy xizmat ko\u2018rsatilishini ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning mehnatni muhofaza qilish bo\u2018yicha yo\u2018l-yo\u2018riqdan o\u2018tishini, o\u2018qitishni, qayta tayyorlashni, malakasini oshirishni va mehnatni muhofaza qilish masalalari bo\u2018yicha bilimlarini tekshirishni ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish bo\u2018yicha o\u2018quvdan, yo\u2018l-yo\u2018riqdan o\u2018tmagan va bilimlari tekshirilmagan xodimlarni ishga qo\u2018ymasligi;<\/span><\/p>\n

zararli, xavfli va boshqa mehnat sharoitlarida ishlayotgan xodimlarga imtiyozlar va kompensatsiyalar belgilanadigan, imtiyozli sharoitlarda pensiyaga chiqish huquqi beriladigan, nogironligi bo\u2018lgan shaxslar band bo\u2018lgan ish joylarini qonunchilikda belgilangan tartibda ulardagi mehnat sharoitlari bo\u2018yicha attestatsiyadan o\u2018tkazishi;<\/span><\/p>\n

dastlabki (ishga kirayotganda) va davriy (mehnat faoliyati davomida) majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tkazishni tashkil etishi;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshiruvchi organlarga, shuningdek kasaba uyushmalariga va xodimlarning boshqa vakillik organlariga mehnatni muhofaza qilishning holati ustidan nazorat qilish, tekshirish va monitoring qilish, ishlab chiqarishda yuz bergan baxtsiz hodisalar hamda kasb kasalliklarini tekshirish uchun zarur bo\u2018lgan ma\u2019lumotlar va materiallarni taqdim etishi;<\/span><\/p>\n

avariya holatlarining oldini olish, bunday holatlar yuz berganda xodimlarning hayoti va sog\u2018lig\u2018ini saqlash, shu jumladan jabrlanganlarga birinchi yordam ko\u2018rsatish choralarini ko\u2018rishi;<\/span><\/p>\n

mehnatni muhofaza qilish talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshiruvchi organlarning ko\u2018rsatmalarini o\u2018z vaqtida bajarishi hamda kasaba uyushmalari va xodimlarning boshqa vakillik organlarining taqdimnomalarini o\u2018z vaqtida ko\u2018rib chiqishi;<\/span><\/p>\n

xodimlarning ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklaridan majburiy davlat ijtimoiy sug\u2018urtasini, shuningdek ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug\u2018urta qilishni ta\u2019minlashi;<\/span><\/p>\n

ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklari tekshiruvini amalga oshirishi, shuningdek ularning hisobini yuritishi shart.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

360-modda. Majburiy tibbiy ko\u2018riklar<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi quyidagilarni dastlabki (mehnat shartnomasini tuzayotganda) va davriy (mehnat faoliyati davomida) majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tkazishni tashkil etishi shart:<\/span><\/p>\n

o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan shaxslarni;<\/span><\/p>\n

umumiy belgilangan pensiya yoshiga yetgan shaxslarni;<\/span><\/p>\n

nogironligi bo\u2018lgan shaxslarni;<\/span><\/p>\n

mehnat sharoitlari noqulay bo\u2018lgan ishlarda, tungi ishlarda, shuningdek transport vositalarining harakati bilan bog\u2018liq ishlarda band bo\u2018lganlarni;<\/span><\/p>\n

oziq-ovqat sanoatida, savdoda va bevosita aholiga xizmat ko\u2018rsatish bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan boshqa tarmoqlarda ish bilan band bo\u2018lganlarni;<\/span><\/p>\n

umumiy o\u2018rta ta\u2019lim tashkilotlarining, maktabgacha ta\u2019lim tashkilotlarining va boshqa tashkilotlarning bevosita bolalarga ta\u2019lim yoki tarbiya berish bilan band bo\u2018lgan pedagog xodimlarini va boshqa xodimlarini.<\/span><\/p>\n

Mehnat sharoitlari noqulay bo\u2018lgan ishlarning hamda bajarilayotganda dastlabki va davriy majburiy tibbiy ko\u2018riklar o\u2018tkaziladigan boshqa ishlarning ro\u2018yxati va ushbu ko\u2018riklarning o\u2018tkazilish tartibi O\u2018zbekiston Respublikasi Sog\u2018liqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Majburiy tibbiy ko\u2018riklar tashkilotlarga tibbiy xizmatlar ko\u2018rsatuvchi davolash-profilaktika muassasalari tomonidan, ular bo\u2018lmagan taqdirda esa tashkilot joylashgan yerdagi davolash-profilaktika muassasalari tomonidan o\u2018tkaziladi. <\/span><\/p>\n

Majburiy tibbiy ko\u2018riklarni o\u2018tkazish majburiyati qonunchilikka muvofiq majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tkazilishi lozim bo\u2018lgan shaxslar boshqa ishga o\u2018tkazilgan taqdirda ham ish beruvchining zimmasiga yuklatiladi. <\/span><\/p>\n

Xodimlar majburiy tibbiy ko\u2018riklardan o\u2018tishi munosabati bilan chiqimdor bo\u2018lmaydi. <\/span><\/p>\n

Xodimlar majburiy tibbiy ko\u2018riklardan o\u2018tishdan bo\u2018yin tovlashga haqli emas.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tmagan yoxud majburiy tibbiy ko\u2018rik natijalariga ko\u2018ra tibbiy komissiyalar tomonidan berilgan tavsiyalarni bajarishdan bo\u2018yin tovlagan shaxslarni ishdan chetlashtirishi shart.<\/span><\/p>\n

Agar xodim sog\u2018lig\u2018ining yomonlashishi mehnat sharoitlari bilan bog\u2018liq deb hisoblasa, u navbatdan tashqari majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tishni talab qilish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Majburiy tibbiy ko\u2018riklarni o\u2018tkazish vaqtida xodimning ish joyi (lavozimi) va o\u2018rtacha ish haqi saqlanib qoladi.<\/span><\/p>\n

361-modda. Ish joylariga qo\u2018yiladigan talablar<\/span><\/p>\n

Ish joylari joylashtiriladigan binolar (inshootlar) tuzilishiga ko\u2018ra ularning belgilangan funksional maqsadiga hamda mehnat xavfsizligi va mehnatni muhofaza qilish talablariga mos bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ishlash uchun mo\u2018ljallangan asbob-uskunalar mazkur turdagi asbob-uskunalar uchun belgilangan xavfsizlik normalariga mos bo\u2018lishi, tegishli texnik pasportlarga (sertifikatga), ogohlantiruvchi belgilarga ega bo\u2018lishi va ish joylarida xodimlar xavfsizligini ta\u2019minlash uchun to\u2018siqlar yoki himoya vositalari bilan ta\u2019minlangan bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Xodimlarning binodan chiqishi uchun avariya yo\u2018llari va chiqish joylari belgilangan bo\u2018lishi, bo\u2018sh qolishi hamda ochiq havoga yoxud xavfsiz hududga olib chiqishi kerak.<\/span><\/p>\n

Xavfli zonalar aniq belgilangan bo\u2018lishi kerak. Agar ish joylari ishning xususiyati tufayli xodim uchun xavf mavjud bo\u2018lgan xavfli zonalarda joylashgan bo\u2018lsa, bunday joylar begona kishilarning bu zonalarga kirishiga to\u2018siq bo\u2018ladigan qurilmalar bilan jihozlanishi kerak.<\/span><\/p>\n

Tashkilot hududida piyodalar va texnologik transport vositalari xavfsiz sharoitlarda harakatlanishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ish vaqti davomida ish o\u2018rinlari joylashgan xonada harorat, yorug\u2018lik, shuningdek ventilyatsiya sanitariya normalari va qoidalariga mos bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Quyidagilar mehnat sharoitlari bo\u2018yicha ish o\u2018rinlari attestatsiyasidan o\u2018tkaziladi:<\/span><\/p>\n

qonunchilikda belgilangan tartibda xodimlarga mehnat sharoitlariga ko\u2018ra imtiyozlar va kompensatsiyalar nazarda tutilgan ish o\u2018rinlari;<\/span><\/p>\n

nogironligi bo\u2018lgan shaxslar band bo\u2018lgan ish o\u2018rinlari;<\/span><\/p>\n

imtiyozli shartlarda pensiya olish huquqini beradigan ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va ko\u2018rsatkichlar ro\u2018yxatlarida ko\u2018rsatilgan ish o\u2018rinlari;<\/span><\/p>\n

xavfli ishlab chiqarish obyektlaridagi ish o\u2018rinlari. <\/span><\/p>\n

Qonunchilikda, shuningdek jamoa kelishuvlarida va jamoa shartnomasida mehnat sharoitlariga ko\u2018ra boshqa ish o\u2018rinlarini ham attestatsiyadan o\u2018tkazish nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

362-modda. Xodimlarni mehnatni muhofaza qilish bo\u2018yicha yo\u2018l-yo\u2018riqdan o\u2018tkazish va o\u2018qitish<\/span><\/p>\n

Ishga yangi kirayotgan barcha xodimlar, shuningdek boshqa ishga o\u2018tkazilayotgan xodimlar uchun ish beruvchi mehnatni muhofaza qilish bo\u2018yicha yo\u2018l-yo\u2018riq berishni amalga oshirishi, ishlarni bajarishning xavfsiz uslublari va usullari hamda ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalardan jabrlanganlarga yordam ko\u2018rsatishga oid o\u2018quvni tashkil etishi shart. <\/span><\/p>\n

Yuqori xavfga ega bo\u2018lgan ishlab chiqarishga yoki kasbiy tanlov talab etiladigan ishga kiruvchi xodimlar uchun ishni xavfsiz uslublar va usullar bilan bajarish bo\u2018yicha dastlabki tayyorgarlik, kasb bo\u2018yicha bir oy davomida mehnatni muhofaza qilishga doir o\u2018quv o\u2018tkazilib, imtihon topshiriladi va keyinchalik mehnatni muhofaza qilish masalalari bo\u2018yicha majburiy davriy attestatsiya o\u2018tkaziladi.<\/span><\/p>\n

Tashkilotlarning xodimlari, shu jumladan rahbarlari mehnatni muhofaza qilishning davlat boshqaruvini amalga oshiruvchi organlar tomonidan ushbu xodimlar va rahbarlarning kasbi hamda ish turlari uchun belgilangan tartibda va muddatlarda mehnatni muhofaza qilish bo\u2018yicha o\u2018qitilishi, yo\u2018l-yo\u2018riq olishi, bilimlarining tekshiruvidan o\u2018tkazilishi shart. <\/span><\/p>\n

Mehnatni muhofaza qilish bo\u2018yicha belgilangan tartibda o\u2018quvdan o\u2018tmagan, yo\u2018l-yo\u2018riq olmagan va bilimlari tekshiruvdan o\u2018tkazilmagan shaxslarni ish beruvchi ishdan chetlashtirishi shart. <\/span><\/p>\n

363-modda. Xodimlarni sut, davolash-profilaktika oziq-ovqati, gazlangan sho\u2018r suv, shaxsiy himoya va gigiyena vositalari bilan ta\u2019minlash<\/span><\/p>\n

Mehnat sharoiti noqulay ishlarda band bo\u2018lgan xodimlar belgilangan normalar bo\u2018yicha sut (shunga teng boshqa oziq-ovqat mahsulotlari), davolash-profilaktika oziq-ovqati, gazlangan sho\u2018r suv (issiq sexlarda ishlovchilar uchun), maxsus kiyim-bosh, sanitar kiyim-bosh, maxsus poyabzal va boshqa shaxsiy himoya va gigiyena vositalari bilan bepul ta\u2019minlanadi. Bunday ishlarning ro\u2018yxati, beriladigan narsalarning normalari, ta\u2019minot tartibi va shartlari jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, agar ular tuzilmagan bo\u2018lsa, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra qonunchilikda belgilangan normativlarga muvofiq belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarning shaxsiy himoya vositalarini olish, saqlash, yuvish, tozalash, ta\u2019mirlash, dezinfeksiya qilish va zararsizlantirish ish beruvchining mablag\u2018lari hisobidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

364-modda. Xodimni sog\u2018lig\u2018i holatiga ko\u2018ra yengilroq ishga yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining ta\u2019siridan xoli bo\u2018lgan ishga o\u2018tkazish <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi sog\u2018lig\u2018i holatiga ko\u2018ra yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining ta\u2019siridan xoli bo\u2018lgan ishga o\u2018tkazishga muhtoj xodimni uning roziligi bilan, tibbiy xulosaga muvofiq vaqtincha yoki muddatini cheklamagan holda, shunday ishga o\u2018tkazishi shart.<\/span><\/p>\n

Xodim sog\u2018lig\u2018i holatiga ko\u2018ra yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining ta\u2019siridan xoli bo\u2018lgan, kamroq haq to\u2018lanadigan ishga o\u2018tkazilganda shunday ishga o\u2018tkazilgan kundan e\u2019tiboran ikki hafta mobaynida uning avvalgi o\u2018rtacha ish haqi saqlanadi.<\/span><\/p>\n

Sil kasalligiga yoki boshqa kasb kasalligiga chalinganligi sababli kamroq haq to\u2018lanadigan boshqa ishga vaqtincha o\u2018tkazilgan xodimga shu ishga o\u2018tgan vaqt uchun, lekin ikki oydan ortiq bo\u2018lmagan muddat davomida yangi ishda beriladigan ish haqiga xodimning avvalgi ishidagi haqiqatda olgan ish haqidan oshib ketmaydigan miqdorda vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi to\u2018lanadi. Agar ish beruvchi mehnatga qobiliyatsizlik varaqasida ko\u2018rsatilgan muddatda boshqa ish topib berolmagan bo\u2018lsa, buning oqibatida bekor o\u2018tgan kunlar uchun mazkur nafaqa umumiy asoslarda to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnatda mayib bo\u2018lganligi yoki ish bilan bog\u2018liq holda sog\u2018lig\u2018iga boshqacha tarzda shikast yetkazilganligi munosabati bilan vaqtincha kamroq haq to\u2018lanadigan ishga o\u2018tkazilgan xodimlarga ularning sog\u2018lig\u2018i shikastlanganligi uchun javobgar bo\u2018lgan ish beruvchi avvalgi ish haqi bilan yangi ishda oladigan ish haqi o\u2018rtasidagi farqni to\u2018laydi. Bunday farq mehnat qobiliyati tiklanguniga qadar yoki nogironlik belgilanguniga qadar to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Qonunchilikda sog\u2018lig\u2018ining holatiga ko\u2018ra yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining ta\u2019siridan xoli bo\u2018lgan, kamroq haq to\u2018lanadigan ishga o\u2018tkazilganda avvalgi o\u2018rtacha ish haqini saqlab qolishning yoki davlat ijtimoiy sug\u2018urtasi bo\u2018yicha nafaqa to\u2018lashning boshqa hollari ham nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

365-modda. Xodimlarga birinchi tibbiy yordam ko\u2018rsatish va ularni davolash-profilaktika muassasalariga olib borish<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi ish joyida kasal bo\u2018lib qolgan xodimlarga birinchi tibbiy yordam ko\u2018rsatishga qaratilgan choralar ko\u2018rishi shart.<\/span><\/p>\n

Ish joyida kasal bo\u2018lib qolgan xodimlarni davolash-profilaktika muassasalariga olib borish, zarur hollarda, ish beruvchining hisobidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

366-modda. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarini tekshirish hamda hisobga olish<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklari majburiy ravishda tekshirilishi va hisobga olib borilishi lozim.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarini o\u2018z vaqtida tekshirishi hamda hisobga olishi shart. <\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va kasb kasalliklarini tekshirish hamda hisobga olish tartibi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

V BO\u2018LIM. XODIMLARNI KASBGA TAYYORLASH, QAYTA TAYYORLASH VA ULARNING MALAKASINI OSHIRISH<\/span><\/p>\n

21-bob. Umumiy qoidalar <\/span><\/p>\n

367-modda. Xodimlarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tushunchasi<\/span><\/p>\n

Xodimlarni kasbga tayyorlash deganda xodimlarda nazariy va amaliy bilimlarni shakllantirishga, shuningdek muayyan sohada kasbiy faoliyatni amalga oshirishga va (yoki) muayyan kasb yoki mutaxassislik bo\u2018yicha ishlarni bajarishga imkon beruvchi ko\u2018nikma hamda malakalarni shakllantirishga yo\u2018naltirilgan o\u2018qitish tushuniladi. Xodimlarni kasbga tayyorlash ish beruvchining yo\u2018llanmasi bo\u2018yicha ixtiyoriy ravishda ta\u2019lim tashkilotlarida amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarni qayta tayyorlash deganda xodimlarni texnologiyalarga yoki mehnat jarayoniga nisbatan talablar o\u2018zgarib borayotganligi sababli yangi kasbiy bilimlari, malakalari va ko\u2018nikmalarni egallash maqsadida yoki yangi kasbni egallash uchun o\u2018qitish tushuniladi.<\/span><\/p>\n

Malaka oshirish deganda xodimning undagi mavjud kasb va mutaxassislik bo\u2018yicha ishlarni bajarishga tayyorligini tavsiflovchi, xodimning kasbiy bilimlari, malakalari va ko\u2018nikmalari darajasini takomillashtirish tushuniladi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish xodim hamda ish beruvchi uchun ixtiyoriy tartibda yoki, agar xodimlarni majburiy qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish talablari mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, mehnat shartnomasida nazarda tutilgan bo\u2018lsa, majburiy tartibda amalga oshirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodimlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish mazkur ish beruvchida yoki tegishli ta\u2019lim tashkilotida yoxud boshqa ish beruvchida amalga oshirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodimlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish murabbiylik shaklida ham amalga oshirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

368-modda. Murabbiylik<\/span><\/p>\n

Murabbiylik deganda xodimlarni qayta tayyorlash yoki ularning malakasini oshirish turlari tushunilib, bunda tashkilotning eng tajribali xodimlari (murabbiylar) muayyan bir mehnat vazifasini amalga oshirish uchun zarur bo\u2018lgan bilimlar, ko\u2018nikmalar va malakalarni tajribasi kamroq bo\u2018lgan xodimlarga rejali ravishda yetkazishni ta\u2019minlaydi.<\/span><\/p>\n

Murabbiylik tashkilot xodimlari o\u2018rtasida amalga oshiriladi va ish beruvchining buyrug\u2018i bilan rasmiylashtiriladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasiga doir qo\u2018shimcha kelishuv yoki murabbiy bilan tuzilgan mehnat shartnomasi, agar unga avvalboshdanoq murabbiylik qilish to\u2018g\u2018risidagi tegishli shartlar kiritilgan bo\u2018lsa, murabbiylikni amalga oshirish to\u2018g\u2018risida buyruq chiqarish uchun asos bo\u2018ladi. Murabbiylik qilish to\u2018g\u2018risidagi tegishli shartlar deganda murabbiyning kamroq tajribaga ega bo\u2018lgan xodimni o\u2018qitish uchun sarflaydigan ish vaqti, murabbiylik vazifalarini bajarganlik uchun to\u2018lanadigan haq miqdori va ushbu Kodeksga, jamoa kelishuvlariga, mehnat huquqi normalarini o\u2018z ichiga olgan ichki va boshqa hujjatlarga zid bo\u2018lmagan o\u2018zga shartlar tushuniladi.<\/span><\/p>\n

Murabbiylikni amalga oshirish davrida murabbiy kamroq tajribaga ega bo\u2018lgan xodimning bevosita rahbari hisoblanadi hamda undan mehnat vazifasini lozim darajada bajarishni va mehnat intizomiga rioya etishni talab qilishga haqli.<\/span><\/p>\n

Murabbiy tayinlangan taqdirda, kamroq tajribaga ega bo\u2018lgan xodimning mehnat shartnomasida mazkur shart haqida tegishli belgi qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Murabbiylikni amalga oshirish tartibi mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, mehnat shartnomasida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

369-modda. Xodimning malakasi va kasbiy standart tushunchalari<\/span><\/p>\n

Xodimning malakasi uning muayyan kasbiy faoliyat turini bajarishga tayyorligini tavsiflaydigan kasbiy bilimlari, malakalari, ko\u2018nikmalari, layoqati va ish tajribasining darajasidir.<\/span><\/p>\n

Kasb standarti asosiy mehnat vazifalari va ularni bajarish shartlari tavsifini o\u2018z ichiga olgan, mehnat bo\u2018yicha malaka darajasiga, layoqatga, mehnat sifati va shart-sharoitlariga doir talablarni belgilaydigan standartdir. Kasbiy standartlarni ishlab chiqish, tasdiqlash va qo\u2018llash tartibi qonunchilikda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Agar qonunchilikda xodimga muayyan mehnat vazifasini bajarish uchun zarur bo\u2018lgan malakaga nisbatan talablar belgilangan bo\u2018lsa, kasbiy standartlarning mazkur talablarga doir qismi ish beruvchilar tomonidan qo\u2018llanilishi shart.<\/span><\/p>\n

Kasb standartlarida ko\u2018rsatilgan va qo\u2018llanilishi majburiyligi ushbu moddaning uchinchi qismiga muvofiq belgilanmagan malakalarning tavsiflari ish beruvchilar tomonidan xodimlarning malakasiga doir talablarni aniqlash uchun asos sifatida qo\u2018llaniladi, bunda xodimlarning qo\u2018llanilayotgan texnologiyalarga hamda qabul qilingan ishlab chiqarishni va mehnatni tashkil etishga bog\u2018liq holda bajarayotgan mehnat vazifalarining o\u2018ziga xos xususiyatlari hisobga olinadi.<\/span><\/p>\n

370-modda. Ish beruvchining xodimlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga doir huquq va majburiyatlari<\/span><\/p>\n

Xodimlarni qayta tayyorlashga va ularning malakasini oshirishga bo\u2018lgan zaruratni ish beruvchi belgilaydi, bundan xodimlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish zarurati mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan hollar mustasno.<\/span><\/p>\n

Xodimlarni qayta tayyorlashga va o\u2018z malakasini oshirishga yuborish tartibi mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, mehnat shartnomasida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Xodim ish beruvchi va xodim uchun majburiy bo\u2018lgan qayta tayyorlashga yoki malaka oshirishga yuborilgan taqdirda, ish beruvchi qayta tayyorlash yoki malaka oshirish davrida xodimning ish joyini (lavozimini) va o\u2018rtacha ish haqini saqlab qolishi shart.<\/span><\/p>\n

Agar qayta tayyorlash yoki malaka oshirish ixtiyoriy ravishda amalga oshirilsa, ish beruvchi qayta tayyorlash yoki malaka oshirish vaqtida xodimning ish joyini (lavozimini) saqlab turishi shart. Xodimning o\u2018rtacha ish haqini saqlab qolish masalasi jamoa shartnomasida, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan ichki hujjatda yoxud mehnat shartnomasi taraflarining kelishuviga ko\u2018ra hal qilinadi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish shakllari, zarur kasblar hamda mutaxassisliklarning ro\u2018yxati ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishgan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

371-modda. Kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirish chog\u2018ida xodimlarning huquq va majburiyatlari<\/span><\/p>\n

Xodimlar ushbu Kodeksda, mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, mehnat shartnomasida belgilangan tartibda kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirishdan o\u2018tish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirishdan o\u2018tish chog\u2018ida xodimlar ta\u2019lim tashkilotida belgilangan qoidalarga rioya etishi, kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirish natijalarini ish beruvchiga taqdim etishi shart. Kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirishdan o\u2018tish chog\u2018ida xodimlarning zimmasida ushbu Kodeksda, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda va mehnat to\u2018g\u2018risidagi o\u2018zga huquqiy hujjatlarda, mehnat shartnomasida belgilangan boshqa majburiyatlar ham bo\u2018lishi mumkin. <\/span><\/p>\n

372-modda. Haq to\u2018lanadigan ishlab chiqarish amaliyoti va haq to\u2018lanadigan stajirovka<\/span><\/p>\n

Haq to\u2018lanadigan ishlab chiqarish amaliyoti deganda amaliyot o\u2018tayotgan shaxs tomonidan kasb malakasiga va ish tajribasiga ega bo\u2018lish maqsadida amalga oshiriladigan hamda amaliyot o\u2018tayotgan shaxsni o\u2018quv rejasiga muvofiq ish beruvchida mavjud bo\u2018lgan bo\u2018sh (vakant) o\u2018ringa qabul qilishni nazarda tutuvchi kasb tayyorgarligiga oid o\u2018quv jarayonining amaliy qismi tushuniladi.<\/span><\/p>\n

Haq to\u2018lanadigan stajirovka stajirovka muayyan kasb, mutaxassislik, malaka yoki lavozim bo\u2018yicha ishlash uchun zaruriy shart bo\u2018lgan hollarda bevosita ish joyida xodimni nazariy jihatdan tayyorlash natijasida egallangan kasbiy bilimlar, malakalar va ko\u2018nikmalarni amaliyotda shakllantirish hamda mustahkamlash maqsadida kasbga tayyorlash bosqichidir.<\/span><\/p>\n

Haq to\u2018lanadigan ishlab chiqarish amaliyotini yoki haq to\u2018lanadigan stajirovkani o\u2018tayotgan shaxs bilan muddatli mehnat shartnomasi amaliyotni yoki stajirovkani o\u2018tash muddatiga tuziladi. Bunda mehnat shartnomasida mehnat shartnomasining majburiy shartlari bilan bir qatorda, amaliyotga yoki stajirovkaga rahbarlik qiluvchi shaxs belgilanishi kerak. <\/span><\/p>\n

22-bob. Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi<\/span><\/p>\n

373-modda. Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi tushunchasi<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi ish beruvchi va o\u2018quvchi (ish beruvchida ishlayotgan shaxs yoki ish qidirayotgan shaxs) o\u2018rtasida mehnat shartnomasi bo\u2018yicha ishdan ajralgan yoki ajralmagan holda ta\u2019lim olish uchun tuzilgan, kasbiy bilimlar, malakalar va ko\u2018nikmalarni o\u2018rganish to\u2018g\u2018risidagi yoki qayta tayyorlash haqidagi kelishuvdir.<\/span><\/p>\n

374-modda. Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining mazmuni<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasida quyidagilar ko\u2018rsatilishi kerak:<\/span><\/p>\n

taraflarning nomi; <\/span><\/p>\n

o\u2018quvchi tomonidan olinadigan aniq malaka;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining o\u2018quvchiga ishlab chiqarish ta\u2019limini o\u2018tash uchun zarur shart-sharoitlarni ta\u2019minlash majburiyati;<\/span><\/p>\n

o\u2018quvchining ishlab chiqarish ta\u2019limini o\u2018tash va olingan malakaga muvofiq ish beruvchi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bo\u2018yicha ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasida belgilangan muddat davomida ishlab berish majburiyati;<\/span><\/p>\n

ishlab chiqarish ta\u2019limining muddati;<\/span><\/p>\n

o\u2018qish davrida mehnatga haq to\u2018lash miqdori;<\/span><\/p>\n

taraflarning rekvizitlari.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasida taraflarning kelishuvi bilan belgilangan boshqa shartlar ham bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasida belgilangan, ish beruvchi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bo\u2018yicha ishlab berish muddati ishlab chiqarish ta\u2019limi muddatiga hamda ish beruvchining uni o\u2018tkazishga doir chiqimlariga mutanosib bo\u2018lishi va har qanday holda ham ushbu Kodeksning 110-moddasi birinchi qismining uchinchi xatboshisiga muvofiq belgilangan muddatli mehnat shartnomasining eng ko\u2018p davridan oshib ketmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

375-modda. Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining muddati va shakli <\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi muayyan ishni bajarish uchun talab etiladigan malakani olish uchun zarur bo\u2018lgan muddatga tuziladi. <\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi kamida ikki nusxada, yozma shaklda tuzilib, bir xil yuridik kuchga ega bo\u2018ladi va ularning har biri taraflar tomonidan imzolanadi.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining har bir nusxasi o\u2018quvchining va ishga qabul qilish huquqiga ega bo\u2018lgan mansabdor shaxsning imzosi bilan tasdiqlanadi. Ish beruvchining muhri mavjud bo\u2018lganda ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining barcha nusxalarida mansabdor shaxsning imzosi muhr bilan tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining bir nusxasi o\u2018quvchiga beriladi, boshqasi (boshqalari) ish beruvchida saqlanadi. Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining nusxasi o\u2018quvchi tomonidan olinganligi o\u2018quvchining ish beruvchida saqlanadigan ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi nusxasidagi qo\u2018shimcha imzosi bilan tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

376-modda. Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining amal qilishi<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi ushbu shartnomada ko\u2018rsatilgan sanadan e\u2019tiboran unda nazarda tutilgan muddat mobaynida amal qiladi. Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining amal qilish davrida o\u2018quvchilarga nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik, shuningdek mehnatni muhofaza qilish qoidalari tatbiq etiladi. <\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining amal qilishi o\u2018quvchi kasal bo\u2018lgan vaqtga, harbiy yig\u2018inlarni o\u2018tash vaqtiga yoxud taraflarning kelishuviga ko\u2018ra uzaytiriladi. <\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining amal qilish muddati davomida uning mazmuni faqat taraflarning kelishuviga ko\u2018ra o\u2018zgartirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

377-modda. Ishlab chiqarish ta\u2019limining shakllari<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi yakka tartibda, brigada, kurs mashg\u2018ulotlari shaklida va boshqa shakllarda tashkil etiladi.<\/span><\/p>\n

378-modda. Ishlab chiqarish ta\u2019limining vaqti<\/span><\/p>\n

O\u2018quvchining hafta ichidagi ishlab chiqarish ta\u2019limi vaqti xodimlarning mazkur toifasi uchun belgilangan ish vaqti normasidan oshmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Tashkilotda ishlab chiqarish ta\u2019limini o\u2018tayotgan o\u2018quvchilar, ish beruvchi bilan kelishilgan holda mehnat shartnomasi bo\u2018yicha ishdan to\u2018liq ozod qilinishi yoki bu ishni to\u2018liq bo\u2018lmagan ish vaqti shartlarida bajarishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining amal qilishi davrida o\u2018quvchi ish vaqtidan tashqari ishlarga jalb qilinmasligi, shuningdek ishlab chiqarish ta\u2019limi bilan bog\u2018liq bo\u2018lmagan xizmat safarlariga yuborilmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

379-modda. Ishlab chiqarish ta\u2019limi davrida o\u2018quvchilarga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

O\u2018quvchilarga ishlab chiqarish ta\u2019limi davrida stipendiya to\u2018lanadi, uning miqdori ishlab chiqarish ta\u2019lim shartnomasida belgilanadi va olinayotgan malakaga bog\u2018liq bo\u2018ladi, lekin qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoridan kam bo\u2018lmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

380-modda. Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi shartlarining haqiqiy emasligi<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasining o\u2018quvchining holatini ushbu Kodeksda, qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan shartlarga nisbatan yomonlashtiruvchi shartlari haqiqiy emasdir. <\/span><\/p>\n

381-modda. Ishlab chiqarish ta\u2019limi tugallanganidan keyin o\u2018quvchilarning huquq va majburiyatlari<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limini muvaffaqiyatli tamomlagan ish qidirayotgan shaxslarga o\u2018zi ta\u2019limni o\u2018tagan ish beruvchi bilan mehnat shartnomasi tuzilganda sinov muddati belgilanmaydi.<\/span><\/p>\n

Agar o\u2018quvchi ishlab chiqarish ta\u2019limi tugaganidan keyin ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi bo\u2018yicha va (yoki) mehnat shartnomasi bo\u2018yicha majburiyatlarini uzrli sabablarsiz bajarmasa, shu jumladan ishga kirishmasa, u ishlab chiqarish ta\u2019limi vaqtida olingan stipendiyani ish beruvchiga uning talabiga ko\u2018ra qaytarib beradi, shuningdek ish beruvchining ishlab chiqarish ta\u2019limi o\u2018talishi munosabati bilan qilingan, o\u2018qish tugaganidan keyin haqiqatan ishlab berilmagan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqarilgan boshqa xarajatlarining o\u2018rnini ushbu Kodeksning 348-moddasiga muvofiq qoplaydi.<\/span><\/p>\n

382-modda. Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasini bekor qilish asoslari<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi ishlab chiqarish ta\u2019limining muddati tugaganidan keyin yoki ushbu shartnomada nazarda tutilgan asoslar bo\u2018yicha bekor qilinadi.<\/span><\/p>\n

23-bob. Ishni ta\u2019lim bilan birga olib boruvchi xodimlar uchun kafolatlar va kompensatsiyalar<\/span><\/p>\n

383-modda. Ishni ta\u2019lim bilan birga olib borish uchun shart-sharoitlar yaratish<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi mehnat shartnomasi bo\u2018yicha ishdan ajralmagan holda ta\u2019lim tashkilotlarida o\u2018qitilayotgan, qayta tayyorlashdan yoki malaka oshirishdan o\u2018tayotgan, shuningdek ishlab chiqarish ta\u2019limini o\u2018tayotgan xodimlarga ish va o\u2018qishni birga olib borish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishi shart. <\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi bo\u2018yicha ishdan ajralmagan holda ta\u2019lim tashkilotlarida tahsil olib, o\u2018quv rejasini bajarayotgan xodimlarga ish joyi bo\u2018yicha o\u2018rtacha ish haqi saqlangan holda o\u2018quv ta\u2019tili, qisqartirilgan ish haftasi hamda mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan o\u2018zga kafolatlar beriladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi bo\u2018yicha ta\u2019lim tashkilotlarida ishlab chiqarishdan ajralmagan holda o\u2018qiyotganlarga yillik mehnat ta\u2019tillarini ish beruvchi, ularning xohishiga ko\u2018ra, bakalavriat talabalari uchun davlat attestatsiyasi va bitiruv malaka ishini himoya qilish, magistratura talabalari uchun magistrlik dissertatsiyasini himoya qilish vaqtiga yoxud imtihonlar va laboratoriya-imtihon sessiyalari vaqtiga to\u2018g\u2018rilab berishi shart.<\/span><\/p>\n

Umumiy o\u2018rta, o\u2018rta maxsus, kasb-hunar ta\u2019limi, oliy ta\u2019lim tashkilotlarida, kadrlarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish institutlarida (kurslarida) mehnat shartnomasi bo\u2018yicha ishdan ajralmagan holda o\u2018qiyotgan, ishga yangi qabul qilingan xodimlar uchun, agar ular o\u2018z yillik mehnat ta\u2019tillarini bakalavriat talabalari uchun davlat attestatsiyasi va bitiruv malaka ishini himoya qilish, magistratura talabalari uchun magistrlik dissertatsiyasini himoya qilish vaqtiga yoxud imtihonlar va laboratoriya-imtihon sessiyalari vaqtiga moslashtirishmoqchi bo\u2018lsa, ularning xohishiga ko\u2018ra, yillik mehnat ta\u2019tili mazkur ish beruvchidagi mehnat faoliyatining olti oyi tugaguniga qadar beriladi. <\/span><\/p>\n

384-modda. Oliy ta\u2019lim tashkilotlariga o\u2018qishga kirayotgan xodimlar uchun kafolatlar <\/span><\/p>\n

Kirish imtihonlarida ishtirok etishga ruxsat berilgan xodimlarga oliy ta\u2019lim tashkilotlariga kirish imtihonlarini topshirish uchun kamida o\u2018n besh kalendar kun muddatga ish haqi saqlanmagan holda ta\u2019til beriladi, ta\u2019lim tashkilotlari joylashgan yerga borish va qaytib kelish vaqti bu hisobga kirmaydi.<\/span><\/p>\n

385-modda. Kechki yoki sirtqi ta\u2019lim shakli bo\u2018yicha ta\u2019lim olayotgan xodimlar uchun kafolatlar va kompensatsiyalar<\/span><\/p>\n

Oliy va o\u2018rta maxsus, kasb-hunar ta\u2019limi tashkilotlarida kechki yoki sirtqi ta\u2019lim shakli bo\u2018yicha o\u2018qiyotgan xodimlarga laboratoriya-imtihon sessiyalarida ishtirok etgan davr uchun o\u2018quv ta\u2019tillari: <\/span><\/p>\n

oliy ta\u2019lim tashkilotlarida kechki ta\u2019lim shaklida o\u2018qiyotgan birinchi va ikkinchi kurs talabalariga \u2014 kamida yigirma kalendar kun, o\u2018rta maxsus, kasb-hunar ta\u2019limi tashkilotlarida \u2014 kamida o\u2018n kalendar kun, oliy va o\u2018rta maxsus ta\u2019lim tashkilotlarida sirtqi ta\u2019lim shaklida o\u2018qiyotganlarga esa \u2014 kamida o\u2018ttiz kun; <\/span><\/p>\n

oliy ta\u2019lim tashkilotlarida kechki ta\u2019lim shaklida uchinchi va undan yuqori kurslarda o\u2018qiyotganlarga \u2014 kamida o\u2018ttiz kalendar kun, o\u2018rta maxsus, kasb-hunar ta\u2019limi tashkilotlarida \u2014 kamida yigirma kalendar kun, oliy va o\u2018rta maxsus ta\u2019lim, kasb hunar ta\u2019limi tashkilotlarida sirtqi ta\u2019lim shaklida o\u2018qiyotganlarga esa kamida qirq kalendar kun muddatga o\u2018rtacha ish haqi saqlangan holda har yili beriladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilganiga nisbatan davomiyligi ko\u2018proq bo\u2018lgan o\u2018quv ta\u2019tillari nazarda tutilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Ishni o\u2018qish bilan birga olib borayotgan xodimlarga navbatdagi mehnat ta\u2019tillari ular o\u2018quv ta\u2019tillaridan foydalanganligidan qat\u2019i nazar beriladi. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi oliy ta\u2019lim tashkilotlarida sirtqi ta\u2019lim shaklida tahsil olayotgan xodimlarga laboratoriya-imtihon sessiyasida ishtirok etish uchun ta\u2019lim tashkiloti joylashgan yerga borishi va u yerdan qaytib kelishi uchun yiliga bir marta yo\u2018lkira haqining ellik foizidan kam bo\u2018lmagan miqdorini to\u2018laydi. Davlat attestatsiyasidan o\u2018tish uchun xuddi shunday miqdorda yo\u2018lkira haqi to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

386-modda. Ishni o\u2018qish bilan birga olib borayotgan xodimlarga kafolatlar va kompensatsiyalar berish tartibi<\/span><\/p>\n

Ishni o\u2018qish bilan birga olib borayotgan xodimlarga kafolatlar va kompensatsiyalar birinchi marta tegishli darajadagi ta\u2019lim olayotganda beriladi. Mazkur kafolatlar va kompensatsiyalar, shuningdek tegishli darajadagi ta\u2019lim olgan hamda ish beruvchi tomonidan ichki hujjatlar, mehnat <\/span>shartnomasi yoki ish beruvchi va xodim o\u2018rtasida tuzilgan alohida kelishuvga muvofiq ta\u2019lim olishga yuborilgan xodimlarga ham berilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Ishni bir vaqtning o\u2018zida ta\u2019lim faoliyatini amalga oshiruvchi ikki tashkilotdagi o\u2018qish bilan birga olib borayotgan xodimga faqat ushbu tashkilotlarning birida (xodimning tanloviga ko\u2018ra) olayotgan ta\u2019limi munosabati bilan kafolatlar va kompensatsiyalar beriladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeks 383-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan o\u2018quv ta\u2019tili ish stajiga qo\u2018shib hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

387-modda. Ijodiy ta\u2019tillar<\/span><\/p>\n

Mehnat faoliyatini yoki pedagogik faoliyatni ilmiy ish bilan birga olib borayotgan shaxslarga asosiy ish joyida o\u2018rtacha ish haqi va lavozimi saqlangan holda quyidagi muddatlarga ijodiy ta\u2019tillar beriladi:<\/span><\/p>\n

falsafa doktori (Doctor of Philosophy (PhD) ilmiy darajasini olishga doir dissertatsiyani yakunlash uchun hamda darsliklar va o\u2018quv-uslubiy qo\u2018llanmalar qo\u2018lyozmalarining mualliflariga \u2014 uch oygacha;<\/span><\/p>\n

fan doktori (Doctor of Science (DSc) ilmiy darajasini olishga doir doktorlik dissertatsiyani yakunlash uchun \u2014 olti oygacha.<\/span><\/p>\n

Mualliflar jamoalari tomonidan darsliklar va o\u2018quv-uslubiy qo\u2018llanmalarini yozish chog\u2018ida mualliflar jamoasi a\u2019zolaridan biriga mualliflar guruhining barcha a\u2019zolari imzolagan yozma arizaga muvofiq ijodiy ta\u2019til beriladi. Mualliflar ta\u2019tilni o\u2018zaro taqsimlashga ham haqli.<\/span><\/p>\n

Ilmiy daraja olishga da\u2019vogarlarga, shuningdek darsliklarning yoki o\u2018quv-uslubiy qo\u2018llanmalarining mualliflariga navbatdagi yillik mehnat ta\u2019tillari ular ijodiy ta\u2019tillardan foydalanganligidan qat\u2019i nazar beriladi. <\/span><\/p>\n

Ijodiy ta\u2019tillar berish tartibi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

VI BO\u2018LIM. AYRIM TOIFADAGI XODIMLAR MEHNATINI HUQUQIY JIHATDAN TARTIBGA SOLISHNING O\u2018ZIGA XOS XUSUSIYATLARI<\/span><\/p>\n

24-bob. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

388-modda. Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari tushunchasi<\/span><\/p>\n

Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari deganda ayrim toifadagi xodimlar uchun mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning umumiy qoidalari qo\u2018llanilishini qisman cheklovchi yoxud qo\u2018shimcha qoidalarni nazarda tutuvchi qoidalarni belgilash tushuniladi.<\/span><\/p>\n

389-modda. Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari tasnifi<\/span><\/p>\n

Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari quyidagi mezonlar bo\u2018yicha tasniflanadi:<\/span><\/p>\n

1) mehnat munosabatlarining subyektlari (ayollar, oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashg\u2018ul shaxslar, nogironligi bo\u2018lgan shaxslar, voyaga yetmaganlar) bo\u2018yicha;<\/span><\/p>\n

2) mehnat faoliyatining sohalari, tarmoqlari va turlari (pedagoglar va tibbiyot xodimlari, transport xodimlari va boshqalar) bo\u2018yicha;<\/span><\/p>\n

3) mehnat sharoitlarining og\u2018irligiga va (yoki) zararliligiga qarab;<\/span><\/p>\n

4) tabiiy-iqlim sharoitlariga qarab;<\/span><\/p>\n

5) xodim va ish beruvchi o\u2018rtasidagi mehnat munosabatlarining xususiyatlari (kasanachilar, masofadan turib ishlovchi xodimlar va boshqalar) bo\u2018yicha.<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga muvofiq ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlarini tasniflashning boshqa mezonlari ham nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

390-modda. Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlarini belgilash chog\u2018ida kafolatlarning saqlanib qolishi<\/span><\/p>\n

Xodimlarning mehnat sohasidagi hamda muayyan mehnat turiga xos bo\u2018lgan talablar yoki yuqori ijtimoiy himoyaga muhtoj bo\u2018lgan shaxslarga alohida g\u2018amxo\u2018rlik qilish (mehnatni huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari) bilan o\u2018zaro bog\u2018liq bo\u2018lgan mashg\u2018ulotlar sohasidagi huquqlarining asoslantirilgan tafovutlari, istisnolari, afzalliklari, shuningdek cheklovlarini belgilash chog\u2018ida tegishli toifadagi xodimlarning ushbu Kodeksda va mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan barcha kafolatlari saqlanadi, bundan ushbu bo\u2018limda belgilangan, xodimlarning mazkur toifasi uchun ayrim kafolatlarni berish imkoni yo\u2018qligi bilan bog\u2018liq alohida istisnolar mustasno.<\/span><\/p>\n

391-modda. Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlarini belgilash tartibi<\/span><\/p>\n

Ayrim toifadagi xodimlarga beriladigan kafolatlar darajasining pasayishiga, ularning huquqlari cheklanishiga, intizomiy va (yoki) moddiy javobgarligi oshishiga olib keladigan mehnatni huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari faqat ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda va tartibda belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

25-bob. Ijtimoiy va huquqiy jihatdan kuchli himoya qilinishga muhtoj shaxslarning mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Ayollarning va oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashg\u2018ul shaxslarning mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

392-modda. Homiladorligi yoki farzandlari borligi sababli ishga qabul qilishni rad etishni yoki ish haqi miqdorini kamaytirishni taqiqlash <\/span><\/p>\n

Homiladorligi yoki farzandi borligi bilan bog\u2018liq sabablarga ko\u2018ra ishga qabul qilishni rad etish yoki mehnatga haq to\u2018lash miqdorini kamaytirish taqiqlanadi. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi ishga qabul qilishni rad etgan taqdirda, rad etish sabablarining ishga qabul qilish huquqiga ega bo\u2018lgan mansabdor shaxs tomonidan imzolangan yozma asosini homilador ayol yoki farzandlari bor shaxs talabiga ko\u2018ra uch kun ichida taqdim etishi shart. Ishga qabul qilishni rad etish sabablarining yozma asosini taqdim etmaganlik ishga qabul qilishni rad etganlik ustidan shikoyat qilishga monelik qilmaydi.<\/span><\/p>\n

393-modda. Ayollar mehnatini muhofaza qilish bo\u2018yicha qo\u2018shimcha choralar<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi kasaba uyushma qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra, O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda Sog\u2018liqni saqlash vazirligi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishuvga ko\u2018ra tasdiqlanadigan tavsiyalarni inobatga olib, noqulay mehnat sharoitlariga ega bo\u2018lgan, ayollarning mehnatidan foydalanish cheklanadigan ayrim ishlar ro\u2018yxatini belgilashga haqli. <\/span><\/p>\n

Ayollar tomonidan ular uchun yo\u2018l qo\u2018yiladigan eng ko\u2018p normadan ortiq bo\u2018lgan og\u2018ir yuklarni ko\u2018tarish va tashish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ayollarning og\u2018ir yuklarni ko\u2018tarishi va tashishi chog\u2018ida ular uchun yo\u2018l qo\u2018yiladigan eng ko\u2018p yuklamalar O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda O\u2018zbekiston Respublikasi Sog\u2018liqni saqlash vazirligi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

394-modda. Homilador ayollarni yengilroq ishga yoki noqulay ishlab chiqarish omillari ta\u2019siridan xoli bo\u2018lgan ishga o\u2018tkazish<\/span><\/p>\n

Tibbiy xulosaga muvofiq homilador ayollarning ishlab chiqarish normalari, xizmat ko\u2018rsatish normalari avvalgi ishlaridagi o\u2018rtacha oylik ish haqi saqlangan holda kamaytiriladi yoki ular yengilroq ishga yoxud noqulay ishlab chiqarish omillarining ta\u2019siridan xoli bo\u2018lgan ishga o\u2018tkaziladi. Ishlab chiqarish normalarini kamaytirish, shuningdek vaqtincha boshqa ishga o\u2018tkazish muddatlari tibbiy xulosaga muvofiq belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Homilador ayolga yengilroq ish yoki noqulay ishlab chiqarish omillari ta\u2019siridan xoli bo\u2018lgan ish berish masalasi hal etilguniga qadar, u buning oqibatida qoldirilgan barcha ish kunlari uchun o\u2018rtacha ish haqi saqlangan holda ishdan ozod etilishi lozim.<\/span><\/p>\n

395-modda. Ikki yoshga to\u2018lmagan bola parvarishini amalga oshirayotgan ota-onadan birini (vasiyni) boshqa ishga o\u2018tkazish<\/span><\/p>\n

Ikki yoshga to\u2018lmagan bola parvarishini amalga oshirayotgan ota-onadan biri (vasiy) avvalgi ishini bajarishi mumkin bo\u2018lmagan taqdirda, o\u2018z arizasiga ko\u2018ra bajariladigan ishi uchun haq to\u2018lanadigan, biroq avvalgi ishi bo\u2018yicha o\u2018rtacha ish haqidan kam bo\u2018lmagan miqdorda bola ikki yoshga to\u2018lguniga qadar ish haqi to\u2018lanadigan boshqa ishga o\u2018tkaziladi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchida boshqa ish mavjud bo\u2018lmagan taqdirda, ikki yoshga to\u2018lmagan bola parvarishini amalga oshirayotgan xodimga qonunchilikda belgilangan tartibda bola parvarishi bo\u2018yicha nafaqa to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnatga doir nizo yuzaga kelgan taqdirda, ikki yoshga to\u2018lmagan bola parvarishini amalga oshirayotgan xodimni boshqa ishga o\u2018tkazish mumkin emasligini isbotlash vazifasi ish beruvchining zimmasiga yuklatiladi.<\/span><\/p>\n

396-modda. Tungi ishlarda, ish vaqtidan tashqari ishlarda, dam olish kunlaridagi hamda ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlarda homilador ayollar va bolalari bor shaxslar mehnati qo\u2018llanilishining hamda ularni xizmat safariga yuborishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Homilador ayollar, o\u2018n to\u2018rt yoshga to\u2018lmagan bolaning (o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolaning) ota-onasidan biri (ota-onasining o\u2018rnini bosuvchi shaxs) faqat o\u2018z yozma roziligi bilan tungi ishlarga, ish vaqtidan tashqari ishlarga, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlarga jalb qilinishi, shuningdek xizmat safariga yuborilishi mumkin. Bunda ish beruvchi mazkur xodimlarni tungi ishlardan, ish vaqtidan tashqari ishlardan, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlardan yoki xizmat safaridan voz kechish borasidagi huquqi to\u2018g\u2018risida xabardor qilishi shart.<\/span><\/p>\n

Homilador ayollarni va uch yoshga to\u2018lmagan bolasi bor ayollarni tungi ishlarga jalb qilishga bunday ish homilador ayolning hamda bolaning hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga xavf tug\u2018dirmasligini tasdiqlovchi tibbiy xulosa mavjud bo\u2018lgan taqdirdagina yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

397-modda. Uch yoshga to\u2018lmagan bolaning ota-onasidan birining (vasiysining) qisqartirilgan ish vaqti davomiyligiga bo\u2018lgan huquqi<\/span><\/p>\n

Uch yoshga to\u2018lmagan bolaning budjetdan moliyalashtiriladigan tashkilotlarda ishlaydigan ota-onasidan biriga (vasiysiga) haftasiga o\u2018ttiz besh soatdan oshmaydigan ish vaqti davomiyligi belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligida ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan xodimlar mehnatiga haq to\u2018lash har kungi to\u2018liq ish davomiyligida ishlaydigan xodimlar uchun belgilangan miqdorda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Uch yoshga to\u2018lmagan bolaning budjetdan moliyalashtirilmaydigan ish beruvchilarda ishlaydigan ota-onasidan biriga, vasiysiga qisqartirilgan ish vaqti davomiyligi jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida yoki ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan ichki hujjatlarda belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

398-modda. Homilador ayollar va oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashg\u2018ul shaxslarga to\u2018liqsiz ish vaqti belgilash<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi homilador ayolning, o\u2018n to\u2018rt yoshga to\u2018lmagan bolaning (o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolaning) ota-onasidan birining (ota-ona o\u2018rnini bosuvchi shaxsning), shuningdek oilaning betob a\u2019zosini parvarishlashni amalga oshirayotgan shaxsning iltimosiga ko\u2018ra ularga tibbiy xulosaga muvofiq to\u2018liqsiz ish vaqti belgilashi shart.<\/span><\/p>\n

399-modda. Qo\u2018shimcha dam olish kuni<\/span><\/p>\n

O\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolani tarbiyalayotgan ota-onadan biriga (ota-ona o\u2018rnini bosuvchi shaxsga) oyiga qo\u2018shimcha bir dam olish kuni berilib, davlat ijtimoiy sug\u2018urta mablag\u2018lari hisobidan shu vaqt uchun bir kunlik ish haqi miqdorida nafaqa to\u2018lanadi. <\/span><\/p>\n

400-modda. Homilador ayollarga va oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashg\u2018ul shaxslarga yillik mehnat ta\u2019tillarini berish navbatini belgilashdagi imtiyozlar<\/span><\/p>\n

Homilador ayollarga va bola tuqqan ayollarga yillik mehnat ta\u2019tili, ularning xohishiga ko\u2018ra, tegishincha homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tilidan oldin yoki undan keyin beriladi.<\/span><\/p>\n

Homilador ayollarni yillik mehnat ta\u2019tilidan chaqirib olishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi. <\/span><\/p>\n

Bolani parvarishlash ta\u2019tilidan foydalanayotgan xodimga yillik mehnat ta\u2019tili, uning xohishiga ko\u2018ra, bola parvarishlash ta\u2019tilidan oldin yoxud undan keyin beriladi. <\/span><\/p>\n

Ishlaydigan erkaklarga xotinining homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tili davrida o\u2018z xohishiga ko\u2018ra yillik mehnat ta\u2019tili:<\/span><\/p>\n

birinchi ish yili uchun \u2014 ishlab berilgan vaqtdan qat\u2019i nazar;<\/span><\/p>\n

keyingi yillarda \u2014 ta\u2019tillar berish jadvalidan qat\u2019i nazar beriladi.<\/span><\/p>\n

O\u2018n to\u2018rt yoshga to\u2018lmagan bitta va undan ortiq bolani (o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolani) tarbiyalayotgan yolg\u2018iz otaga, yolg\u2018iz onaga (beva erkaklarga, beva ayollarga, nikohdan ajrashganlarga, yolg\u2018iz onalarga) va muddatli harbiy xizmatni o\u2018tayotgan harbiy <\/span>xizmatchilarning xotinlariga yillik mehnat ta\u2019tillari, ularning xohishiga ko\u2018ra, ular uchun qulay bo\u2018lgan vaqtda beriladi.<\/span><\/p>\n

401-modda. O\u2018n ikki yoshga to\u2018lmagan bolalarning yoki o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolaning ota-onasidan biriga (ota-ona o\u2018rnini bosuvchi shaxsga) beriladigan haq to\u2018lanadigan qo\u2018shimcha ta\u2019til<\/span><\/p>\n

O\u2018n ikki yoshga to\u2018lmagan ikki va undan ortiq bolaning yoki o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolaning ota-onasidan biriga (ota-ona o\u2018rnini bosuvchi shaxsga) har yili davomiyligi kamida to\u2018rt kalendar kun bo\u2018lgan haq to\u2018lanadigan qo\u2018shimcha ta\u2019til beriladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ta\u2019til yillik mehnat ta\u2019tiliga qo\u2018shib berilishi yoki ish beruvchi bilan kelishib belgilanadigan davrda ushbu ta\u2019tildan alohida (to\u2018liq yoxud qismlarga bo\u2018lib), lekin faqat tegishli ish yili davomida foydalanilishi mumkin. Ushbu ta\u2019tilni keyingi ish yiliga ko\u2018chirishga yoki uni pulli kompensatsiya bilan almashtirishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

402-modda. O\u2018n ikki yoshga to\u2018lmagan bolalarning yoki o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolaning ota-onasidan birining (ota-ona o\u2018rnini bosuvchi shaxsning) ish haqi saqlanmagan holda ta\u2019til olish huquqi<\/span><\/p>\n

O\u2018n ikki yoshga to\u2018lmagan ikki nafar va undan ortiq bolaning yoki o\u2018n olti yoshga to\u2018lmagan nogironligi bo\u2018lgan bolaning ota-onasidan biriga (ota-ona o\u2018rnini bosuvchi shaxsga), ularning xohishiga ko\u2018ra, har yili ish haqi saqlanmagan holda davomiyligi kamida o\u2018n to\u2018rt kalendar kun bo\u2018lgan ta\u2019til beriladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ta\u2019til yillik mehnat ta\u2019tiliga qo\u2018shib berilishi yoki ish beruvchi bilan kelishib belgilanadigan davrda ushbu ta\u2019tildan alohida (to\u2018liq yoxud qismlarga bo\u2018lib), lekin faqat joriy ish yili davomida foydalanilishi mumkin. Ushbu ta\u2019tilni keyingi ish yiliga ko\u2018chirishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

403-modda. Homilador ayollarga antenatal (tug\u2018ruqqacha) parvarishlash uchun qo\u2018shimcha bo\u2018sh kunlar berilishi<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi homilador ayollarga birlamchi tibbiy-sanitariya yordami muassasalarida antenatal (tug\u2018ruqqacha) parvarishlash (perinatal skrining va tashxis, majburiy tibbiy ko\u2018riklar va boshqa majburiy tibbiy muolajalar) uchun o\u2018rtacha ish haqi saqlangan holda qo\u2018shimcha bo\u2018sh kunlar berishi shart.<\/span><\/p>\n

Homilador ayollarni antenatal (tug\u2018ruqqacha) parvarishlash tartibi va muddatlari O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

404-modda. Homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tili<\/span><\/p>\n

Ayolga tug\u2018ruqqacha yetmish kalendar kun hamda tug\u2018ruqdan keyin ellik olti kalendar kun (tug\u2018ish qiyin kechgan yoxud ikki yoki undan ortiq bola tug\u2018ilgan taqdirda yetmish kalendar kun) homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tili berilib, qonunchilikda belgilangan, lekin o\u2018rtacha oylik ish haqining yetmish besh foizidan kam bo\u2018lmagan miqdorda nafaqa to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tili ayolga jamlangan holda hisoblab chiqarilib, tug\u2018ruqqacha haqiqatda foydalanilgan kunlar sonidan qat\u2019i nazar, to\u2018liq beriladi.<\/span><\/p>\n

Homiladorlik va tug\u2018ish nafaqasini tayinlash hamda to\u2018lash tartibi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. <\/span><\/p>\n

405-modda. Bolani ikki va uch yoshga to\u2018lguniga qadar parvarishlash ta\u2019tillari<\/span><\/p>\n

Homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tili tugaganidan keyin, ayolning xohishiga ko\u2018ra, unga bolasi ikki yoshga to\u2018lguniga qadar bolani parvarishlash ta\u2019tili berilib, bu davr uchun O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda nafaqa to\u2018lanadi. <\/span><\/p>\n

Ayolga uning xohishiga ko\u2018ra, bolasi uch yoshga to\u2018lguniga qadar uni parvarishlash uchun ish haqi saqlanmagan holda qo\u2018shimcha ta\u2019til ham beriladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida ko\u2018rsatilgan bolani parvarishlash ta\u2019tillaridan bolaning otasi, buvisi, buvasi yoki bolani haqiqatda parvarishlayotgan boshqa qarindoshlari ham, shuningdek vasiysi ham to\u2018liq yoki qismlarga bo\u2018lib foydalanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ayol yoki ushbu moddaning uchinchi qismida ko\u2018rsatilgan shaxslar xohishiga ko\u2018ra, bolani parvarishlash ta\u2019tili vaqtida to\u2018liqsiz ish vaqti shartlari asosida yoki ish beruvchi bilan kelishuv bo\u2018yicha uyda ishlashi mumkin. Bunda ushbu moddaning birinchi qismiga muvofiq ularning nafaqa olish huquqi saqlab qolinadi.<\/span><\/p>\n

Bolani parvarishlash ta\u2019tillari davrida xodimning ish joyi (lavozimi) saqlanadi. Bu ta\u2019tillarning ko\u2018pi bilan olti yili mehnat stajiga qo\u2018shiladi, shu jumladan mutaxassisligi bo\u2018yicha ish stajiga ham qo\u2018shib hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Kelgusidagi yillik mehnat ta\u2019tilini olish huquqini beruvchi ish stajiga, agar jamoa shartnomasida, shuningdek tashkilotning ichki hujjatida yoxud mehnat shartnomasida boshqacha tartib nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, bolani parvarishlash ta\u2019tillari vaqti kiritilmaydi.<\/span><\/p>\n

406-modda. Yangi tug\u2018ilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilangan xodimga beriladigan ta\u2019tillar<\/span><\/p>\n

Yangi tug\u2018ilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilangan xodimga bola farzandlikka olingan yoki vasiylik belgilangan kundan boshlab va bola tug\u2018ilgan kundan e\u2019tiboran ellik olti kalendar kun (bir vaqtning o\u2018zida ikki yoki undan ortiq bola farzandlikka olingan taqdirda esa yetmish kalendar kun) o\u2018tguniga qadar qonunchilikda belgilangan, lekin o\u2018rtacha oylik ish haqining yetmish besh foizidan kam bo\u2018lmagan miqdorda nafaqa to\u2018langan xolda ta\u2019til beriladi.<\/span><\/p>\n

Yangi tug\u2018ilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilangan xodimning yozma arizasiga ko\u2018ra, xodimga bola ikki yoshga to\u2018lguniga qadar bolani parvarishlash ta\u2019tili berilib, ushbu davr uchun O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda nafaqa to\u2018lanadi, shuningdek bola uch yoshga to\u2018lguniga qadar ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019til ham beriladi.<\/span><\/p>\n

407-modda. Bolani ovqatlantirish uchun beriladigan tanaffuslar<\/span><\/p>\n

Ikki yoshga to\u2018lmagan bolaning ota-onasidan biriga (vasiysiga) dam olish va ovqatlanish uchun tanaffusdan tashqari bolani ovqatlantirish uchun qo\u2018shimcha tanaffuslar beriladi. Bu tanaffuslar kamida har uch soatda, har biri o\u2018ttiz minutdan kam bo\u2018lmagan davomiylikda beriladi. Ikki yoshga to\u2018lmagan ikki yoki undan ortiq nafar farzandi bo\u2018lgan taqdirda, tanaffusning davomiyligi kamida bir soat qilib belgilanadi. Bolani ovqatlantirish uchun tanaffuslar ish vaqtiga kiritiladi va o\u2018rtacha ish haqi bo\u2018yicha haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Ikki yoshga to\u2018lmagan bola otasining yoki onasining (vasiysining) xohishiga ko\u2018ra bolani ovqatlantirish uchun tanaffuslar dam olish va ovqatlanish uchun tanaffusga qo\u2018shib berilishi yoxud ish kunining (smenaning) tegishincha qisqartirilgan holda boshiga yoki oxiriga ko\u2018chirilishi, shu jumladan jamlangan holda ko\u2018chirilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Bolani ovqatlantirish uchun tanaffuslar faqat ota-onadan biri bolani parvarishlash ta\u2019tilida bo\u2018lmagan va bunday tanaffuslardan foydalanmayotgan taqdirda beriladi.<\/span><\/p>\n

Bolani ovqatlantirish uchun tanaffuslarning aniq davomiyligi va ularni berish tartibi jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan bo\u2018lsa, kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishuvga ko\u2018ra ish beruvchi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

408-modda. Mehnat shartnomasini bekor qilish chog\u2018ida homilador ayollar uchun kafolatlar<\/span><\/p>\n

Homilador ayollar bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi, bundan tashkilot (uning alohida bo\u2018linmasi) tugatilgan yoki yakka tartibdagi tadbirkorning ish faoliyati tugatilgan hollar mustasno. <\/span><\/p>\n

Ayolning homiladorligi davrida muddatli mehnat shartnomasining muddati tugagan taqdirda, ish beruvchi ayolning yozma arizasiga binoan va homiladorlik holatini tasdiqlovchi tibbiy ma\u2019lumotnoma taqdim etilgan taqdirda, mehnat shartnomasining amal qilish muddatini homiladorlik tugaguniga qadar, unga homiladorlik va tug\u2018ish ta\u2019tili berilgan taqdirda esa bunday ta\u2019tilning oxiriga qadar uzaytirishi shart. Mehnat shartnomasi homiladorlikning oxiriga qadar uzaytirilgan ayol, ish beruvchining so\u2018roviga binoan, lekin uch oyda ko\u2018pi bilan bir marta homiladorlik holatini tasdiqlovchi tibbiy ma\u2019lumotnoma taqdim etishi shart. Agar bunda ayol homiladorlik tugaganidan keyin haqiqatda ishlashni davom ettirsa, ish beruvchi homiladorlikning tugaganligi faktini bilgan yoki bilishi kerak bo\u2018lgan kundan e\u2019tiboran bir hafta ichida mehnat shartnomasini uning muddati tugaganligi sababli bekor qilishga haqli.<\/span><\/p>\n

Ayol bilan tuzilgan mehnat shartnomasining muddati tugaganligi munosabati bilan ushbu shartnomani uning homiladorligi davrida bekor qilishga, agar mehnat shartnomasi yo\u2018q bo\u2018lgan xodimning majburiyatlarini bajarish vaqtiga tuzilgan bo\u2018lsa va homiladorlik tugaguniga qadar ayolni ish beruvchida uning sog\u2018lig\u2018i holati inobatga olingan holda bajara oladigan boshqa ishga ayolning yozma roziligi bilan o\u2018tkazish mumkin bo\u2018lmasa, yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Homilador ayol bilan mehnat shartnomasi bekor qilinganda ayolning ushbu Kodeks 404-moddasining birinchi qismida ko\u2018rsatilgan davr uchun homiladorlik va tug\u2018ish nafaqasini olish huquqi saqlanib qoladi.<\/span><\/p>\n

409-modda. Uch yoshgacha bo\u2018lgan bolasi bor xodim bilan mehnat shartnomasini bekor qilishdagi kafolatlar<\/span><\/p>\n

Uch yoshgacha bolasi bor ayol yoxud uch yoshgacha bo\u2018lgan bolani yolg\u2018iz tarbiyalayotgan ota (vasiy) bilan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishga faqat ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 1, 4 va 5-bandlarida nazarda tutilgan asoslar bo\u2018yicha yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan xodimlar bilan mehnat shartnomasi bekor qilinganda ularning bola parvarishlash nafaqasini olish huquqi saqlanib qoladi.<\/span><\/p>\n

Bolasi uch yoshga to\u2018lguniga qadar bola parvarishlash ta\u2019tilida bo\u2018lgan xodim bilan mehnat shartnomasini xodimning malakasi yetarli emasligi oqibatida egallab turgan lavozimiga yoki bajarayotgan ishiga loyiq emasligi munosabati bilan ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 3-bandiga muvofiq bekor qilishga xodim ta\u2019tildan chiqqan kundan e\u2019tiboran bir yil ichida yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

410-modda. Oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashg\u2018ul shaxslardan biriga kafolatlar berish sharti<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda bolaning otasiga yoki oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashg\u2018ul boshqa shaxslarga (onadan tashqari) mehnat sohasida qo\u2018shimcha kafolatlar nazarda tutilgan hollarda, ular bolaning onasi yoki oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashg\u2018ul boshqa shaxs bu kafolatlardan foydalanmayotganligini tasdiqlovchi hujjatni (ish joyidan ma\u2019lumotnomani, o\u2018lim to\u2018g\u2018risidagi guvohnomani, ona va oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashg\u2018ul boshqa shaxs muomalaga layoqatsiz deb topilganligi to\u2018g\u2018risidagi qonuniy kuchga kirgan yoki ota-onalik huquqidan mahrum qilish haqidagi qonuniy kuchga kirgan sud qarorini va hokazolarni) ish beruvchiga ish joyi bo\u2018yicha taqdim etishi kerak. <\/span><\/p>\n

Agar bolaning onasi ishlamasa hamda bolaning parvarishi va tarbiyasi bilan mashg\u2018ul bo\u2018lsa yoxud ishlasa hamda ushbu paragrafda nazarda tutilgan kafolatlardan foydalansa, otaga yoki oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashg\u2018ul boshqa shaxslarga mazkur kafolatlar berilmaydi.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarning mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

411-modda. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan shaxslarni ishga qabul qilishdagi kafolatlar<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan shaxslarga \u201cAholi bandligi to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq belgilanadigan eng kam ish o\u2018rinlari hisobidan zaxiradagi ish o\u2018rinlariga mahalliy mehnat organlarining yo\u2018llanmasi bilan ishga joylashish kafolatlanadi.<\/span><\/p>\n

412-modda. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan shaxslarning mehnatini qo\u2018llash taqiqlanadigan ishlar<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan shaxslarning mehnatini mehnat sharoiti zararli va (yoki) xavfli bo\u2018lgan ishlarda, yer osti ishlarida, shuningdek bajarilishi ularning hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga, xavfsizligiga va ma\u2019naviy jihatdan kamol topishiga ziyon yetkazishi mumkin bo\u2018lgan ishlarda (tungi kafe va klublarda, spirtli ichimliklarni, tamaki mahsulotlarini, giyohvandlik va psixotrop moddalarni, toksik preparatlarni ishlab chiqarish, tashish hamda sotish va boshqalar) qo\u2018llash taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarning ular uchun belgilangan yo\u2018l qo\u2018yiladigan eng ko\u2018p normalardan ortiq bo\u2018lgan og\u2018irlikdagi yuklarni ko\u2018tarishi va tashishi taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar mehnatining qo\u2018llanilishi taqiqlanadigan va bajarilishi voyaga yetmaganlarning sog\u2018lig\u2018iga va ma\u2019naviy jihatdan kamol topishiga ziyon yetkazishi mumkin bo\u2018lgan ishlar ro\u2018yxati, shuningdek ularning og\u2018ir yuklarni ko\u2018tarishi va tashishi chog\u2018ida yo\u2018l qo\u2018yiladigan eng ko\u2018p normalar O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda O\u2018zbekiston Respublikasi Sog\u2018liqni saqlash vazirligi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha uch tomonlama respublika komissiyasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

413-modda. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan shaxslarning mehnat huquqlari<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan shaxslar mehnatga oid yakka tartibdagi huquqiy munosabatlarda katta yoshdagi xodimlar bilan teng huquqlarga ega bo\u2018ladi, mehnatni muhofaza qilish, ish vaqti, ta\u2019tillar va boshqa mehnat shart-sharoitlari sohasida esa ular uchun mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan qo\u2018shimcha imtiyozlardan foydalanadi.<\/span><\/p>\n

414-modda. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan shaxslarning majburiy tibbiy ko\u2018riklari<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan shaxslar faqat dastlabki majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tganidan keyin ishga qabul qilinadi va keyinchalik ular o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lguniga qadar har yili majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tishi lozim.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning 360-moddasida nazarda tutilgan majburiy tibbiy ko\u2018riklar ish beruvchining mablag\u2018lari hisobidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

415-modda. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar uchun qisqartirilgan ish vaqti davomiyligi<\/span><\/p>\n

Ish vaqtining davomiyligi o\u2018n oltidan o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar uchun haftasiga o\u2018ttiz olti soatdan oshmaydigan, o\u2018n beshdan o\u2018n olti yoshgacha bo\u2018lgan shaxslar uchun esa haftasiga yigirma to\u2018rt soatdan oshmaydigan qilib belgilanadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018quv yili davomida o\u2018qishdan bo\u2018sh vaqtida ishlayotgan o\u2018quvchilarning ish vaqti davomiyligi ushbu moddaning birinchi qismida tegishli yoshdagi shaxslar uchun nazarda tutilgan ish vaqti eng ko\u2018p davomiyligining yarmidan oshishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

416-modda. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar uchun har kunlik ishning (smenaning) davomiyligi<\/span><\/p>\n

Har kunlik ishning (smenaning) davomiyligi quyidagilardan oshishi mumkin emas:<\/span><\/p>\n

o\u2018n beshdan o\u2018n olti yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar uchun \u2014 olti kunlik ish haftasida \u2014 to\u2018rt soatdan, besh kunlik ish haftasida \u2014 besh soatdan, o\u2018n oltidan o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar uchun esa olti kunlik ish haftasida \u2014 olti soatdan, besh kunlik ish haftasida \u2014 yetti soatu o\u2018ttiz daqiqadan;<\/span><\/p>\n

o\u2018quv yili davomida ishni o\u2018qish bilan birga olib boruvchi umumiy o\u2018rta, o\u2018rta maxsus va kasb-hunar ta\u2019limi tashkilotlarining o\u2018n beshdan o\u2018n olti yoshgacha bo\u2018lgan o\u2018quvchilari uchun \u2014 olti kunlik ish haftasida \u2014 ikki soatdan, besh kunlik ish haftasida \u2014 ikki soatu o\u2018ttiz daqiqadan, o\u2018n oltidan o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan o\u2018quvchilari uchun esa olti kunlik ish haftasida \u2014 uch soatdan, besh kunlik ish haftasida \u2014 to\u2018rt soatdan.<\/span><\/p>\n

417-modda. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarni xizmat safariga yuborishni, ish vaqtidan tashqari ishlarga, tungi ishlarga, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlarga jalb qilishni taqiqlash<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarni xizmat safariga yuborish, tungi ishlarga, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlarga jalb qilish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Madaniy-tomosha tashkilotlarining, televideniye, radioeshittirish tashkilotlarining va boshqa ommaviy axborot vositalarining ijodiy xodimlari, professional sportchilar, shuningdek asarlar yaratishda va (yoki) ijro etishda (namoyish etishda) ishtirok etuvchi boshqa shaxslar Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishgan holda O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan ishlar, kasblar, lavozimlar ro\u2018yxatlariga muvofiq ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan qoidadan mustasnodir.<\/span><\/p>\n

418-modda. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarga yillik uzaytirilgan mehnat ta\u2019tili berish<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarga davomiyligi kamida o\u2018ttiz kalendar kun bo\u2018lgan yillik mehnat ta\u2019tili beriladi va ular bu ta\u2019tildan yilning o\u2018zlari uchun qulay bo\u2018lgan istalgan vaqtida foydalanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Agar yillik mehnat ta\u2019tili berilayotgan ish yili xodim o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018ladigan va to\u2018lib bo\u2018lganidan keyingi davrlarni qamrab olsa, ta\u2019tilning davomiyligi xodim o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lguniga qadar va o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lganidan keyingi ishlangan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqariladi.<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarni yillik mehnat ta\u2019tilidan chaqirib olishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi. <\/span><\/p>\n

419-modda. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar uchun ishlab chiqarish normalari<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar uchun ishlab chiqarish normalari umumiy ishlab chiqarish normalaridan kelib chiqqan holda ushbu xodimlar uchun belgilangan qisqartirilgan ish vaqtiga mutanosib ravishda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Umumiy o\u2018rta ta\u2019lim yoki o\u2018rta maxsus, professional ta\u2019lim olganidan keyin ishga kirayotgan o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar uchun, shuningdek ishlab chiqarish ta\u2019limi shartnomasi bo\u2018yicha ta\u2019lim olgan xodimlar uchun mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, mehnat shartnomasiga muvofiq pasaytirilgan ishlab chiqarish normalari belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

420-modda. O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarning ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligida mehnatiga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarning mehnatiga ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligida haq to\u2018lash, xuddi ish vaqti davomiyligi to\u2018liq bo\u2018lganda xodimlarning tegishli toifalari uchun to\u2018lanadigan miqdorda amalga oshiriladi. <\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar mehnatiga vaqtbay haq to\u2018lashda har kungi ishning to\u2018liq davomiyligida tegishli toifadagi xodimlarning mehnatiga haq to\u2018lash darajasiga qadar qo\u2018shimcha haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Ishbay ishlarga qo\u2018yilgan o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lgan xodimlar mehnatiga katta yoshdagi xodimlar uchun belgilangan ishbay narxlar bo\u2018yicha haq to\u2018lanib, bunda o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarning har kungi ish vaqti davomiyligi o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lgan xodimlarning har kungi ish vaqti davomiyligiga nisbatan qisqartirilgan vaqt uchun tarif stavkasi bo\u2018yicha qo\u2018shimcha haq to\u2018lanadi. <\/span><\/p>\n

O\u2018quv yili davomida o\u2018qishdan bo\u2018sh vaqtida ishlayotgan o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar mehnatiga ishlagan vaqtidan kelib chiqib yoki ishlab chiqarish natijasiga qarab haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

421-modda. Mehnat shartnomasini bekor qilishda o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar uchun qo\u2018shimcha kafolatlar<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar bilan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishga, mehnat shartnomasini bekor qilishning umumiy tartibiga rioya etishdan tashqari, mahalliy mehnat organining roziligi bilan yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

422-modda. Mehnat shartnomasini ota-onadan birining (ota-ona o\u2018rnini bosuvchi shaxsning) va vakolatli organlarning talabiga ko\u2018ra bekor qilish<\/span><\/p>\n

Oldingi tahrirga qarang.<\/span><\/p>\n

Ota-onadan biri (ota-ona o\u2018rnini bosuvchi shaxs), shuningdek mehnatni muhofaza qilish talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshiruvchi organlar hamda <\/span>bolalar masalalari bo\u2018yicha komissiyalar, agar ishni davom ettirish o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lmagan shaxslarning hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga, xavfsizligiga hamda ma\u2019naviy jihatdan kamol topishiga tahdid solayotgan bo\u2018lsa yoki ularga boshqacha tarzda ziyon yetkazishi mumkin bo\u2018lsa, bunday shaxslar bilan mehnat shartnomasini bekor qilishni talab qilishga haqli.<\/span><\/p>\n

(422-moddaning matni O\u2018zbekiston Respublikasining 2023-yil 11-apreldagi O\u2018RQ-829-sonli Qonuni tahririda \u2014 Qonunchilik ma\u2019lumotlari milliy bazasi, 12.04.2023-y., 03\/23\/829\/0208-son)<\/span><\/p>\n

3-\u00a7. Nogironligi bo\u2018lgan shaxslarning mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

423-modda. Nogironligi bo\u2018lgan shaxslarni ishga qabul qilishdagi kafolatlar<\/span><\/p>\n

Nogironligi bo\u2018lgan shaxslarga \u201cAholi bandligi to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq belgilangan ish o\u2018rinlarining eng kam soni hisobidan zaxiradagi ish o\u2018rinlariga mahalliy mehnat organlari yo\u2018llanmasiga ko\u2018ra ishga joylashish kafolatlanadi.<\/span><\/p>\n

424-modda. Nogironligi bo\u2018lgan shaxslar mehnatidan ularga sog\u2018lig\u2018ining holatiga ko\u2018ra qarshi ko\u2018rsatma bo\u2018lgan ishlarda foydalanishni taqiqlash<\/span><\/p>\n

Nogironligi bo\u2018lgan shaxslar mehnatidan ularga sog\u2018lig\u2018ining holatiga ko\u2018ra qarshi ko\u2018rsatma bo\u2018lgan ishlarda foydalanish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining nogironligi bo\u2018lgan shaxslarning to\u2018liqsiz ish vaqti rejimi to\u2018g\u2018risidagi, yuklamani kamaytirish haqidagi va mehnatning boshqa shart-sharoitlari to\u2018g\u2018risidagi tavsiyalari ish beruvchi tomonidan bajarilishi majburiydir.<\/span><\/p>\n

425-modda. Nogironligi bo\u2018lgan shaxslarning mehnat huquqlari<\/span><\/p>\n

Nogironligi bo\u2018lgan shaxslar mehnatga oid yakka tartibdagi huquqiy munosabatlarda boshqa xodimlar kabi huquqlarga ega, mehnatni muhofaza qilish sohasida, ish vaqti, ta\u2019tillar va boshqa mehnat shart-sharoitlari borasida esa ular o\u2018zi uchun qonunchilikda, shuningdek mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan qo\u2018shimcha imtiyozlardan foydalanadi.<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasida yoki mehnat shartnomasida belgilanadigan mehnat shart-sharoitlari, shu jumladan ish haqi, ish vaqti va dam olish vaqti rejimi, yillik mehnat ta\u2019tilining davomiyligi qonunchilikda belgilanganidan kam bo\u2018lishi hamda boshqa xodimlarga nisbatan nogironligi bo\u2018lgan shaxslarning holatini yomonlashtirishi yoki ularning huquqlarini cheklashi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

Nogironligi sababli nogironligi bo\u2018lgan shaxs bilan mehnat shartnomasi tuzishni yoki ishda uning yuqori lavozimga ko\u2018tarilishini rad etishga, u bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi, bundan tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining xulosasiga ko\u2018ra nogironligi bo\u2018lgan shaxsning sog\u2018lig\u2018i holati kasbiy vazifalarini bajarishga monelik qiladigan yoxud uning yoki boshqa shaxslarning hayotiga yoki sog\u2018lig\u2018iga, mehnat xavfsizligiga tahdid soladigan hollar mustasno. <\/span><\/p>\n

426-modda. Nogironligi bo\u2018lgan shaxslarning majburiy tibbiy ko\u2018riklari<\/span><\/p>\n

Nogironligi bo\u2018lgan shaxslar faqat dastlabki majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tganidan keyin ishga qabul qilinadi va keyinchalik har yili majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tkazib turilishi lozim.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning 360-moddasida nazarda tutilgan nogironligi bo\u2018lgan shaxslarning majburiy tibbiy ko\u2018riklari ish beruvchining mablag\u2018lari hisobidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

427-modda. I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlar uchun ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi<\/span><\/p>\n

I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlar uchun ish vaqtining davomiyligi haftasiga o\u2018ttiz olti soatdan oshmaydigan qilib belgilanadi.<\/span><\/p>\n

I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlar uchun kunlik ishning (smenaning) davomiyligi tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining tavsiyalariga muvofiq belgilanadi, lekin olti kunlik ish haftasida \u2014 olti soatdan, besh kunlik ish haftasida \u2014 yetti soatu o\u2018ttiz daqiqadan ortib ketmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

428-modda. Nogironligi bo\u2018lgan xodimlarni xizmat safariga yuborishning, ish vaqtidan tashqari ishlarga, tungi ishlarga, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlarga jalb qilishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Nogironligi bo\u2018lgan xodimlarni xizmat safariga yuborishga, tungi ishlarga, ish vaqtidan tashqari ishlarga hamda dam olish va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlarga jalb qilishga faqat ularning roziligi bilan, agar ushbu xodimlar uchun bunday ishlar tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi tavsiyalarida taqiqlanmagan bo\u2018lsa, yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

429-modda. I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlar uchun yillik mehnat ta\u2019tili<\/span><\/p>\n

I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlarga davomiyligi kamida o\u2018ttiz kalendar kundan iborat yillik mehnat ta\u2019tili beriladi va ular bu ta\u2019tildan yilning o\u2018zlari uchun qulay bo\u2018lgan vaqtida foydalanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Agar yillik mehnat ta\u2019tili berilayotgan ish yili xodimga nogironlik belgilanguniga qadar va belgilanganidan keyingi davrlarni yoxud mazkur xodimning nogironligi tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi tomonidan olib tashlanguniga qadar bo\u2018lgan davrni va olib tashlanganidan keyingi davrni qamrab olsa, yillik mehnat ta\u2019tilining davomiyligi nogironlik belgilangan davrdagi va nogironlik yuzaga kelguniga qadar yoki nogironlik olib tashlanganidan keyingi ish davriga mutanosib ravishda hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimni yillik mehnat ta\u2019tilidan chaqirib olishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

430-modda. I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimning ish haqi saqlanmagan holda ta\u2019til olish huquqi<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimning xohishiga ko\u2018ra uning yozma arizasi asosida unga ish haqi saqlanmagan holda har yili davomiyligi o\u2018n to\u2018rt kalendar kungacha bo\u2018lgan ta\u2019til berishi shart.<\/span><\/p>\n

431-modda. Ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligida I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlarning mehnatiga haq to\u2018lash <\/span><\/p>\n

I va II guruh nogironligi bo\u2018lgan xodimlarning mehnatiga ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligida haq to\u2018lash tegishli kasb va lavozimlardagi xodimlarga to\u2018liq ish vaqti davomiyligidagi miqdorda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

26-bob. Xodimning ish beruvchi bilan mehnatga oid aloqasi xususiyatiga va o\u2018z mehnat faoliyatini amalga oshirish joyiga bog\u2018liq holda mehnatni huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

1-\u00a7. O\u2018rindoshlik asosida ishlovchi shaxslarning mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

432-modda. O\u2018rindoshlik asosida ishlash tushunchasi<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishlash xodimning o\u2018zining asosiy ishidan tashqari alohida mehnat shartnomasi shartlari bo\u2018yicha asosiy ishidan bo\u2018sh vaqtida boshqa muntazam haq to\u2018lanadigan ishni bajarishidir.<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosidagi ish xodim tomonidan o\u2018zining asosiy ish joyida (ichki o\u2018rindoshlik) yoki boshqa ish beruvchida (tashqi o\u2018rindoshlik) bajarilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshning asosiy ish joyi, ushbu ish to\u2018liq yoki to\u2018liqsiz ish vaqti shartlari asosida bajarilishidan qat\u2019i nazar, xodimning mehnat daftarchasi yuritilayotgan ish beruvchidagi ishidir.<\/span><\/p>\n

433-modda. O\u2018rindoshlik asosida ishlashga doir cheklovlar<\/span><\/p>\n

O\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan shaxslarning noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda o\u2018rindoshlik asosida ishlashiga, agar o\u2018rindoshning asosiy ishi xuddi shunday sharoitlar bilan bog\u2018liq bo\u2018lsa (bundan sog\u2018liqni saqlash tizimi tashkilotlari xodimlari mustasno) va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollarda yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Agar o\u2018rindoshlik asosida ishlash xodimning, boshqa shaxslarning sog\u2018lig\u2018iga yoki ishlab chiqarish jarayoni xavfsizligiga ziyon yetkazishi mumkin bo\u2018lsa, ish beruvchi kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda mehnat shart-sharoitlari hamda tartibining o\u2018ziga xos xususiyatlarini inobatga olib, muayyan kasb, mutaxassislik va lavozimlarga nisbatan o\u2018rindoshlik asosida ishlashga cheklovlar belgilashi mumkin.<\/span><\/p>\n

434-modda. O\u2018rindoshlik asosida ishga qabul qilishda taqdim etiladigan hujjatlar<\/span><\/p>\n

Boshqa ish beruvchiga (asosiy ish joyidan tashqari) o\u2018rindoshlik asosida ishga kirayotgan shaxslar quyidagilarni taqdim etishi shart:<\/span><\/p>\n

pasportni yoxud uning o\u2018rnini bosuvchi hujjatni yoki identifikatsiya ID-kartasini;<\/span><\/p>\n

asosiy ish joyidan O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan shakl bo\u2018yicha ma\u2019lumotnomani;<\/span><\/p>\n

bajarilishi uchun qonunchilikka muvofiq faqat muayyan ish stajiga ega bo\u2018lgan shaxslar qo\u2018yilishi mumkin bo\u2018lgan ishga o\u2018rindoshlik asosida qabul qilishda asosiy ish joyidagi mehnat daftarchasining tasdiqlangan ko\u2018chirma nusxasini yoki elektron mehnat daftarchasidan ko\u2018chirmani;<\/span><\/p>\n

diplomni, guvohnomani (sertifikatni) yoki ta\u2019lim to\u2018g\u2018risidagi yoki kasbiy tayyorgarlik haqidagi boshqa hujjatni, agar bunday ish maxsus bilimlarni yoxud maxsus tayyorgarlikni talab qilsa; <\/span><\/p>\n

mehnat sharoitlari zararli va (yoki) xavfli bo\u2018lgan ishga qabul qilish chog\u2018ida asosiy ish joyidan mehnatning xususiyati va shartlari to\u2018g\u2018risidagi olingan ma\u2019lumotnomani;<\/span><\/p>\n

jamg\u2018arib boriladigan pensiya daftarchasini.<\/span><\/p>\n

Ichki o\u2018rindoshlik shartlari asosida ishga qabul qilish chog\u2018ida ish beruvchi xodimdan biror-bir hujjatni taqdim etishni talab qilishga haqli emas, agar mazkur ish maxsus bilim yoxud maxsus tayyorgarlikni talab qilsa va ilgari bu hujjatlar xodim tomonidan taqdim etilmagan bo\u2018lsa, bundan <\/span>diplomni, guvohnomani (sertifikatni) yoki ta\u2019lim to\u2018g\u2018risidagi yoxud kasbiy tayyorgarlik haqidagi boshqa hujjatni talab qilish mustasno.<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishga qabul qilish chog\u2018ida ushbu Kodeksda, boshqa qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilmagan hujjatlarni talab qilish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

435-modda. O\u2018rindoshlik asosida ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasi<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishga qabul qilish mehnat shartnomasi asosida amalga oshiriladi va ish beruvchining buyrug\u2018i bilan rasmiylashtiriladi. Asosiy ish to\u2018g\u2018risida ish beruvchi bilan mehnat shartnomasini tuzgan xodimning ichki o\u2018rindoshligi chog\u2018ida xodim bilan o\u2018rindoshlik asosida ishlash to\u2018g\u2018risida alohida mehnat shartnomasi tuziladi.<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomalari, agar bu qonunchilikka zid bo\u2018lmasa, bir yoki bir nechta ish beruvchi bilan tuzilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishlash to\u2018g\u2018risida tuzilgan mehnat shartnomasida ish o\u2018rindoshlik asosida bajarilayotganligi ko\u2018rsatilishi shart.<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishga qabul qilinayotgan shaxslar bilan muddatli mehnat shartnomasi tuzilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasida ushbu Kodeksning 104-moddasida nazarda tutilgan shart-sharoitlar bilan bir qatorda ish vaqtining davomiyligi va o\u2018rindoshlik asosida ishlash tartibi ko\u2018rsatiladi.<\/span><\/p>\n

436-modda. Xodimning mehnat daftarchasiga o\u2018rindoshlik asosidagi ishi to\u2018g\u2018risidagi ma\u2019lumotlarni kiritish<\/span><\/p>\n

Xodimning yozma arizasiga ko\u2018ra, o\u2018rindoshlik asosidagi ish joyidan berilgan ma\u2019lumotnoma asosida asosiy ish joyidagi ish beruvchi tomonidan xodimning mehnat daftarchasiga ish davrlarini ko\u2018rsatgan holda o\u2018rindoshlik asosidagi ish to\u2018g\u2018risida yozuv kiritiladi. O\u2018rindoshlik asosidagi ish joyidan beriladigan ma\u2019lumotnomaning shakli O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosidagi ish joyidan berilgan ma\u2019lumotnoma asosiy ish joyida saqlanadi.<\/span><\/p>\n

Ichki o\u2018rindoshlik chog\u2018ida xodimning mehnat daftarchasiga yozuv uning yozma arizasi asosida kiritiladi.<\/span><\/p>\n

437-modda. O\u2018rindoshlik asosida ishlash chog\u2018idagi ish vaqtining davomiyligi va uni hisobga olish<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishlash chog\u2018ida o\u2018rindoshlik asosida ishlashning davomiyligi xodimlarning mazkur toifasi uchun belgilangan ish vaqti normasining yarmidan ortiq bo\u2018lishi mumkin emas (bundan sog\u2018liqni saqlash tizimi tashkilotlarining shifokor xodimlari mustasno).<\/span><\/p>\n

Xodim asosiy ish joyidagi mehnat majburiyatlarini bajarishdan bo\u2018shagan kunlarda o\u2018rindoshlik asosida to\u2018liq ish kunida ishlashi mumkin.<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlar uchun ish vaqti davomiyligining har kunlik yarim normasiga rioya etilishi mumkin bo\u2018lmagan taqdirda, ish vaqtini jamlab hisobga olishni yuritishga yo\u2018l qo\u2018yiladi. Ish vaqtini jamlab hisobga olishni yuritish chog\u2018ida o\u2018rindoshlik asosidagi ish vaqtining (smenaning) umumiy davomiyligi hisobga olinayotgan davr uchun o\u2018rindoshlik lavozimi bo\u2018yicha ish vaqti normasining yarmidan ko\u2018p bo\u2018lmasligi kerak. Bunda hisobga olinadigan davrning cheklangan <\/span>davomiyligi O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha uch tomonlama respublika komissiyasi bilan kelishilgan holda belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Ichki o\u2018rindoshlik chog\u2018ida ish vaqtini hisobga olish asosiy ish va o\u2018rindoshlik asosidagi ish bo\u2018yicha alohida-alohida yuritiladi.<\/span><\/p>\n

438-modda. O\u2018rindoshlik asosida ishlovchi shaxslarning mehnatiga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishlovchi shaxslarning mehnatiga haq to\u2018lash ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda, ishlab chiqarish natijasiga yoxud mehnat shartnomasida belgilangan boshqa shartlarga qarab amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Mehnatga haq to\u2018lashning vaqtbay shaklida o\u2018rindoshlik asosida ishlovchi shaxslarga normalangan topshiriqlar belgilansa, mehnatga haq to\u2018lash haqiqatda bajarilgan ish hajmi uchun yakuniy natijalar bo\u2018yicha amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Ish haqiga tuman koeffitsiyentlari belgilangan tumanlarda o\u2018rindoshlik asosida ishlovchi shaxslarga mehnatga haq to\u2018lash ushbu koeffitsiyentlarni hisobga olingan holda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishlash uchun mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdori ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda, ishlab chiqarish natijasiga yoki mehnat shartnomasida nazarda tutilgan boshqa shartlarga qarab qonun hujjatlarida belgilangan mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdori asosida hisob-kitob qilingan miqdordan kam bo\u2018lmasligi kerak. <\/span><\/p>\n

Xodimning o\u2018rtacha ish haqini hisoblab chiqarishda, ushbu hisoblab chiqarishning maqsadlaridan qat\u2019i nazar, asosiy ish joyi bo\u2018yicha ish uchun va o\u2018rindoshlik asosida ish uchun ish haqi alohida-alohida hisob-kitob qilinadi.<\/span><\/p>\n

Agar jamoa shartnomasida yoxud ish beruvchi tomonidan kasaba uyushma qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilingan o\u2018zga ichki hujjatda boshqacha tartib nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, o\u2018rindoshlik asosida ishlovchilar mehnatiga haq to\u2018lash shakllari va tizimlari, mukofotlar, qo\u2018shimcha haq, ustamalar, rag\u2018batlantiruvchi to\u2018lovlar to\u2018lash mazkur ish o\u2018zi uchun asosiy ish bo\u2018lgan xodimlarga belgilangan tartibda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

439-modda. O\u2018rindoshlik asosida ishlovchi shaxslarga yillik mehnat ta\u2019tillari<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishlovchi shaxslarga yillik asosiy ta\u2019tillar, shuningdek o\u2018rindoshlar haqli bo\u2018lgan qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tillari asosiy ish joyidagi yillik mehnat ta\u2019tili bilan bir vaqtda beriladi.<\/span><\/p>\n

Agar o\u2018rindoshlik asosida ishning birinchi ish yilida xodim olti oydan kam ishlagan bo\u2018lsa, o\u2018rindoshlik asosida ishda yillik mehnat ta\u2019tili uchun ishlangan vaqtga mutanosib ravishda haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Birinchi ish yilida olti oy ishlagan o\u2018rindoshlarning yillik mehnat ta\u2019tiliga, shuningdek ishning keyingi yillari uchun yillik mehnat ta\u2019tiliga o\u2018rindoshlik asosida ishning o\u2018rtacha ish haqidan kelib chiqqan holda odatdagi tartibda haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Asosiy ish joyi bo\u2018yicha yillik mehnat ta\u2019tilining davomiyligi o\u2018rindoshlik asosidagi ishdagi mehnat ta\u2019tilining davomiyligidan ko\u2018p bo\u2018lgan hollarda, ish beruvchi o\u2018rindoshning iltimosiga ko\u2018ra unga o\u2018rindoshlik asosidagi ishdagi yillik mehnat ta\u2019tilidan tashqari asosiy ishidagi yillik mehnat ta\u2019tili va o\u2018rindoshlik asosidagi ishning yillik mehnat ta\u2019tili davomiyligi o\u2018rtasidagi farqni tashkil etuvchi kunlarga ish haqi saqlanmaydigan ta\u2019til ham berishi shart.<\/span><\/p>\n

440-modda. O\u2018rindoshlik asosida ishda kafolatli to\u2018lovlarni va kompensatsiya to\u2018lovlarini amalga oshirishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Ishni ta\u2019lim olish bilan birga olib boruvchi shaxslarga kafolatli to\u2018lovlar va kompensatsiya to\u2018lovlari faqat asosiy ish joyida beriladi. <\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasini alohida asoslarga ko\u2018ra bekor qilish chog\u2018ida xodimlarning ishga joylashish davri uchun o\u2018rtacha ish haqi faqat asosiy ish joyidagi mehnat shartnomasi bekor qilinganda saqlanadi. O\u2018rindoshlik asosida ishlovchi shaxslarga mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan o\u2018zga kafolatli to\u2018lovlar va kompensatsiya to\u2018lovlari to\u2018liq hajmda beriladi.<\/span><\/p>\n

441-modda. O\u2018rindoshlik asosida ishlovchi shaxslar bilan mehnat shartnomasini bekor qilishning qo\u2018shimcha asoslari<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik asosida ishlovchi shaxs bilan tuzilgan mehnat shartnomasi ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan asoslardan tashqari quyidagi hollarda bekor qilinishi mumkin:<\/span><\/p>\n

1) mazkur ishga o\u2018zi uchun asosiy ish joyi bo\u2018lgan xodim qabul qilingan taqdirda, ish beruvchi bu haqda o\u2018rindoshni mehnat shartnomasi bekor qilinguniga qadar kamida ikki hafta oldin yozma shaklda ogohlantiradi yoxud mutanosib miqdorda pulli kompensatsiya to\u2018laydi;<\/span><\/p>\n

2) qonunchilikda yoki ushbu Kodeks 433-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq o\u2018rindoshlik asosida ishlashga cheklovlar joriy etilganligi munosabati bilan. <\/span><\/p>\n

442-modda. O\u2018rindoshlik asosida ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasini bekor qilish chog\u2018ida ishdan bo\u2018shatish nafaqasini to\u2018lash<\/span><\/p>\n

O\u2018rindoshlik (ichki yoki tashqi) asosida ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasi ushbu Kodeks 173-moddasining ikkinchi qismida hamda 441-moddasida nazarda tutilgan qo\u2018shimcha asoslar bo\u2018yicha bekor qilinganida xodimga ishdan bo\u2018shatish nafaqasi ikki haftalik o\u2018rtacha ish haqi miqdorida to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Kasanachilarning mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

443-modda. Kasanachilik tushunchasi<\/span><\/p>\n

Kasanachilik tuziladigan mehnat shartnomasiga muvofiq jismoniy shaxs (kasanachi) tomonidan o\u2018z yashash joyi bo\u2018yicha yoki kasanachiga yoxud uning oila a\u2019zolariga tegishli bo\u2018lgan yoki kasanachi tomonidan ijaraga olingan boshqa xonalarda ish beruvchining buyurtmalari bo\u2018yicha tovarlar ishlab chiqarish yoki xizmatlar ko\u2018rsatish borasida amalga oshiriladigan ishdir.<\/span><\/p>\n

Kasanachilarga nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning amal qilishi ushbu Kodeksda hamda O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadigan Kasanachilik to\u2018g\u2018risidagi nizomda belgilangan o\u2018ziga xos xususiyatlar inobatga olingan holda tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

444-modda. Kasanachilarni ishga qabul qilish uchun eng kichik yosh<\/span><\/p>\n

O\u2018n olti yoshga to\u2018lgan jismoniy shaxs kasanachi bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Agar kasanachilikning xususiyati kasanachi bilan yakka tartibdagi to\u2018liq moddiy javobgarlik to\u2018g\u2018risida shartnoma tuzish zaruratini taqozo etsa, o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lgan shaxslarning kasanachilikni amalga oshirishiga yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

445-modda. Kasanachilikni qo\u2018llash shartlari<\/span><\/p>\n

Kasanachilikni qo\u2018llashga, basharti agar kasanachi mehnat shartnomasiga muvofiq kasanachilikni bajarish uchun zarur binolarga, shu jumladan turar joylarga, shuningdek ishni bajarish uchun amaliy ko\u2018nikmalarga ega bo\u2018lsa yoxud ishni bajarishga o\u2018qitilgan bo\u2018lsa, yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Kasanachilik amalga oshiriladigan turar joylarni yashash uchun mo\u2018ljallanmagan joylar toifasiga o\u2018tkazish talab etilmaydi.<\/span><\/p>\n

Kasanachilik texnologiya jarayoni va boshqa shart-sharoitlar uy sharoitlarida butlovchi buyumlarning, yarim tayyor mahsulotlarning, mahsulotlarning hamda ishlarning ayrim turlarini ishlab chiqarish imkonini beradigan sanoat tarmoqlarida va xizmat ko\u2018rsatish sohalarida tashkilotlar hamda ularning buyurtmalari bo\u2018yicha uyda tovarlar ishlab chiqarayotgan yoki xizmat ko\u2018rsatayotgan xodimlar o\u2018rtasidagi kooperatsiya asosida tashkil etiladi.<\/span><\/p>\n

Kasanachining quyidagilarni talab qiladigan ishlarni (xizmatlarni) bajarishiga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi:<\/span><\/p>\n

qonunchilikda belgilangan faoliyatning ayrim turlarini amalga oshirish huquqi uchun litsenziya (ruxsatnoma) olishni; <\/span><\/p>\n

uyda kuch sarflab ishlatiladigan, ko\u2018p energiya sarflanadigan va texnik jihatdan murakkab asbob-uskunalardan, shuningdek xavfli kimyoviy komponentlardan foydalanishni;<\/span><\/p>\n

uy sharoitlarida nazorat qilib bo\u2018lmaydigan maxsus texnika xavfsizligiga rioya etishni.<\/span><\/p>\n

Kasanachilik sharoitlarida foydalanish mumkin bo\u2018lmagan asbob-uskunalar, xom ashyo, materiallar va mahsulotlar ro\u2018yxati O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Yong\u2018in xavfsizligi qoidalariga, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga, mehnatni muhofaza qilish qoidalariga, shuningdek kasanachilarning uy-joy-maishiy sharoitlarining o\u2018ziga xos xususiyatlariga muvofiq kasanachilik ishlarining (xizmatlarining) ayrim turlariga yong\u2018in va sanitariya nazorati davlat organlarining, O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi Davlat mehnat inspeksiyasining ruxsati bilan yo\u2018l qo\u2018yilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Kasanachilar uchun ishlarning (xizmatlarning) muayyan turlari ularning amaliy ko\u2018nikmalari va sog\u2018lig\u2018ining holati hisobga olingan holda (ishning xususiyati, foydalaniladigan uskunalar va asboblar, xom ashyoning va materiallarning xossalari, nogironligi bo\u2018lgan shaxslarga nisbatan esa tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining tavsiyalari e\u2019tiborga olinadi) ish beruvchi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

446-modda. Kasanachi bilan tuziladigan mehnat shartnomasi<\/span><\/p>\n

Kasanachilikni amalga oshirish uchun qabul qilinadigan jismoniy shaxs bilan ish beruvchi o\u2018rtasida yozma shaklda mehnat shartnomasi tuziladi.<\/span><\/p>\n

Kasanachi bilan tuziladigan mehnat shartnomasiga ushbu Kodeks 104-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan shartlar bilan bir qatorda quyidagi shartlar ham kiritiladi:<\/span><\/p>\n

kasanachi tomonidan mehnat vazifalarini amalga oshirish uchun asbob-uskunalar, jihozlar, butlovchi buyumlar, xom ashyo, materiallar, yarim tayyor mahsulotlarni berish tartibi;<\/span><\/p>\n

xom ashyo, materiallar va tayyor mahsulotlarni qabul qilish hamda topshirish tartibi;<\/span><\/p>\n

moddiy javobgarlik shartlari;<\/span><\/p>\n

ish beruvchi va kasanachining mehnatni muhofaza qilish qoidalariga hamda mehnat shartlariga rioya etishga doir majburiyatlari;<\/span><\/p>\n

kasanachiga ta\u2019tillar berish, uni ijtimoiy sug\u2018urta qilish, uning pensiya ta\u2019minoti shartlari;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining buyurtmasini bajarish uchun kasanachi o\u2018z uskunasi, asbobi va jihozidan foydalangan taqdirda uning xarajatlari o\u2018rnini qoplash tartibi va shartlari;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining buyurtmasini bajarish munosabati bilan kasanachi foydalangan energiya, suv, aloqa uchun xarajatlarning o\u2018rnini qoplash (kompensatsiya qilish) tartibi;<\/span><\/p>\n

kasanachi mehnat shartnomasida shartlashilgan mehnat vazifalarini amalga oshirishi uchun unga berilgan uskuna, asbob va jihozni ta\u2019mirlash yuzasidan ish beruvchining majburiyatlari;<\/span><\/p>\n

kasanachining aybiga ko\u2018ra materiallar, uskunalar, asboblarning buzilishi, shuningdek mahsulotning to\u2018liq yoki qisman yaroqsizligi bilan bog\u2018liq moddiy zararning o\u2018rnini ish beruvchiga qoplash shartlari;<\/span><\/p>\n

kasanachiga foydalanish uchun berilgan uskunalar, asboblarni, jihozlarni, butlovchi buyumlarni, xom ashyoni va materiallarni inventarizatsiyadan o\u2018tkazish tartibi hamda ish beruvchining vakillarini kasanachilik amalga oshirilayotgan xonalarga kiritish shartlari;<\/span><\/p>\n

kasanachiga bog\u2018liq bo\u2018lmagan holatlar (elektr energiyasining, suv, gazning mavjud emasligi va boshqalar) munosabati bilan ish beruvchining buyurtmasini belgilangan muddatlarda bajarish mumkin bo\u2018lmagan taqdirda, kasanachining bu haqda ish beruvchini xabardor qilishga doir majburiyatlari.<\/span><\/p>\n

Kasanachi bilan tuziladigan mehnat shartnomasida boshqa shartlar ham nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Kasanachi bilan yozma shaklda tuziladigan mehnat shartnomasining namunaviy shakli O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishgan holda tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

447-modda. Mehnat shartnomasida shart qilib ko\u2018rsatilgan ishni bajarishda kasanachi oila a\u2019zolarining ishtirok etishi (yordamlashishi)<\/span><\/p>\n

Kasanachi tomonidan ishlarni bajarish ish beruvchining roziligi olinmagan holda kasanachining oila a\u2019zolari ishtirokida (yordamida) amalga oshirilishi mumkin. Bunda kasanachining oila a\u2019zolari va ish beruvchi o\u2018rtasida yakka tartibdagi mehnat munosabatlari yuzaga kelmaydi. Kasanachi o\u2018ziga yordam beradigan oila a\u2019zolari tomonidan bajariladigan ishlarning (xizmatlarning) sifati uchun ish beruvchi oldida javobgardir.<\/span><\/p>\n

448-modda. Kasanachining ish vaqti<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi kasanachi uchun ishlab chiqarish topshirig\u2018ini belgilashda butun ishlar majmuini bajarish uchun ish vaqtining umumiy davomiyligi normal yoki qisqartirilgan ish vaqti davomiyligidan oshib ketmasligi uchun ishlarning ayrim turlarini bajarishga doir vaqt normativlarini hisobga olishi kerak.<\/span><\/p>\n

Kasanachi ishlab chiqarish topshirig\u2018i hajmidan hamda mehnat shartnomasida belgilangan boshqa shartlardan kelib chiqqan holda o\u2018zi uchun ish vaqti davomiyligini, ish jadvalini va tartibini mustaqil ravishda belgilaydi.<\/span><\/p>\n

Kasanachi ish vaqtini o\u2018z xohishiga ko\u2018ra taqsimlashini inobatga olib, u bajargan barcha ish uchun bir hissa miqdorda haq to\u2018lanadi va unga nisbatan ish vaqtidan tashqari, dam olish kunlarida va ishlanmaydigan bayram kunlarida, shuningdek tungi vaqtda ishlaganligi uchun mehnatga haq to\u2018lash shartlari tatbiq etilmaydi.<\/span><\/p>\n

449-modda. Kasanachining yillik mehnat ta\u2019tili<\/span><\/p>\n

Kasanachining yillik mehnat ta\u2019tili davomiyligi, agar kasanachi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga yoki mehnat shartnomasiga muvofiq davomiyligi ko\u2018proq bo\u2018lgan yillik mehnat ta\u2019tiliga chiqish huquqiga ega bo\u2018lmasa, yigirma bir kalendar kundan kam bo\u2018lishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

Kasanachilarga yillik mehnat ta\u2019tilini berish vaqti va navbati kasanachi bilan kelishilgan holda ish beruvchi tomonidan tasdiqlangan jadvalda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

450-modda. Kasanachining mehnatiga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Kasanachilarning ishiga, qoida tariqasida, ishbay haq to\u2018lanadi. Haq to\u2018lash amalda bajarilgan ishlar (xizmatlar) uchun yoki sifati bo\u2018yicha belgilangan talablarga javob beruvchi ishlab chiqarilgan mahsulot uchun amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish normalari va ishbay narxlar taraflarning kelishuviga ko\u2018ra tegishli ishlar uchun mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka muvofiq belgilangan normal ish vaqti hisobidan kelib chiqqan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ishbay haq to\u2018lanadigan muayyan ish uchun kasanachining ish haqi miqdori ish beruvchining o\u2018z ishlab chiqarishida band bo\u2018lgan xodimlar mehnatiga haq to\u2018lash shartlariga taqqoslanadigan bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Kasanachining ish haqi, basharti kasanachi mehnat normalarini va mehnat majburiyatlarini bajarsa, qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoridan kam bo\u2018lmasligi kerak va biron-bir eng yuqori miqdor bilan cheklanmaydi.<\/span><\/p>\n

Kasanachining mehnatiga har bir tugallangan ish topshirig\u2018i, ishlar hajmi topshirilayotganda yoki mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda belgilangan muntazam vaqt oralig\u2018ida haq to\u2018lanishi kerak. <\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasida kasanachining mehnatiga bo\u2018nak tarzida haq to\u2018lash nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Agar kasanachi o\u2018z mehnatini bajaradigan joyda ish haqiga hudud koeffitsiyenti belgilangan bo\u2018lsa, kasanachi mehnatiga haq to\u2018lash ushbu koeffitsiyent hisobga olingan holda amalga oshirilishi kerak.<\/span><\/p>\n

451-modda. Kasanachi bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish<\/span><\/p>\n

Kasanachi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi ushbu Kodeksda nazarda tutilgan asoslarda va tartibda, shuningdek mehnat shartnomasida nazarda tutilgan asoslarga ko\u2018ra bekor qilinishi mumkin.<\/span><\/p>\n

3-\u00a7. Masofadan turib ishlovchi xodimlarning mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

452-modda. Masofadan turib ishlash<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlash mehnat shartnomasida belgilangan mehnat vazifasini ish beruvchi joylashgan yerdan, tashkilotning alohida tuzilmasidan (shu jumladan boshqa yerda joylashganlaridan) ish beruvchining bevosita yoki bilvosita nazoratida bo\u2018lgan statsionar ish joyidan, hududdan yoki obyektdan tashqarida bajarishdan iborat bo\u2018lib, bunda mazkur mehnat vazifasini bajarish hamda uni bajarish bilan bog\u2018liq masalalar bo\u2018yicha ish beruvchi bilan xodim o\u2018rtasida hamkorlikni amalga oshirish uchun axborot-telekommunikatsiya tarmoqlaridan, shu jumladan Internet jahon axborot tarmog\u2018idan foydalanish shart bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodimlarga nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning amal qilishi ushbu paragrafda belgilangan o\u2018ziga xos xususiyatlar hisobga olingan holda tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlash rejimi quyidagi hollarda belgilanishi mumkin:<\/span><\/p>\n

xodimni ishga qabul qilishda;<\/span><\/p>\n

xodim odatdagi ish rejimidan masofadan turib ishlash rejimiga o\u2018tkazilgan taqdirda ish jarayonida.<\/span><\/p>\n

Muayyan ish beruvchida ishlayotgan shaxsning avvalgi mehnat vazifasini davom ettirgan holda odatdagi ish rejimidan masofadan turib ishlash rejimiga o\u2018tkazilishi mehnat shartlarining o\u2018zgarishidir.<\/span><\/p>\n

Xodimning odatdagi ish rejimidan masofadan turib ishlash rejimiga o\u2018tkazilishi, agar bunda xodimning mehnat vazifasi o\u2018zgarsa, boshqa ishga o\u2018tkazish hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

453-modda. Doimiy va vaqtincha masofadan turib ishlash<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bilan:<\/span><\/p>\n

mehnat shartnomasida shart qilib ko\u2018rsatilgan ishni bajarishning butun vaqti davomida masofadan turib ishlash to\u2018g\u2018risida nomuayyan muddatga yoki muddatli mehnat shartnomasi;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining nazorati ostida bo\u2018lgan statsionar ish joyidan tashqarida doimiy asosda ishlash haqidagi shartni o\u2018z ichiga olgan mehnat shartnomasiga doir qo\u2018shimcha kelishuv tuzgan shaxslarning ishi doimiy asosda masofadan turib ishlashdir.<\/span><\/p>\n

Vaqtincha masofadan turib ishlash xodim tomonidan mehnat vazifasini uning roziligi bilan ish beruvchining nazorati ostida bo\u2018lgan statsionar ish joyidan tashqarida vaqtincha bajarilishini nazarda tutuvchi ish rejimidir. Vaqtincha masofadan turib ishlashda mehnat shartnomasi taraflarining roziligi bilan masofadan turib ishlash rejimining muddati shart qilib ko\u2018rsatilgan bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlash rejimining muddati quyidagilar vositasida aniqlanishi mumkin:<\/span><\/p>\n

kun, oy va boshqa muddatlarda masofadan turib ishlashning umumiy muddati davomiyligini ko\u2018rsatish;<\/span><\/p>\n

masofadan turib ishlash boshlanadigan va tugallanadigan kalendar sanani belgilash;<\/span><\/p>\n

yuz berishi bilan masofadan turib ishlash rejimi muddati tugashiga olib keladigan hodisani aniqlash (epidemiya munosabati bilan joriy etilgan karantin choralarining bekor qilinishi, tabiiy yoki texnogen xususiyatga ega halokatlar, ishlab chiqarish avariyasi oqibatlarining bartaraf etilishi va boshqalar).<\/span><\/p>\n

Vaqtincha masofadan turib ishlashga o\u2018tishning eng ko\u2018p muddati bir yildan oshmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Vaqtincha masofadan turib ishlash muddati tugagach, ish beruvchi xodim uchun u masofadan turib ishlash rejimiga o\u2018tguniga qadar ishlagan avvalgi ish rejimini belgilashi shart. Agar masofadan turib ishlashga o\u2018tish vaqtincha bo\u2018lgan bo\u2018lsa, ish beruvchi xodimning o\u2018tkazilish muddati tugashi bilan unga avvalgi mehnat vazifasi bo\u2018yicha ishini ham berishi shart.<\/span><\/p>\n

454-modda. Ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra vaqtincha masofadan turib ishlashga o\u2018tish<\/span><\/p>\n

Tabiiy yoki texnogen xususiyatga ega halokatlar, ishlab chiqarishdagi avariyalar, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar, shuningdek yong\u2018inlar, toshqinlar, zilzilalar, epidemiyalar yoki epizootiyalar ro\u2018y bergan taqdirda hamda aholining yoxud uning bir qismining hayotiga yoki normal yashash sharoitlariga tahdid soladigan boshqa alohida hollarda ish beruvchining tashabbusi bilan xodimning roziligisiz uning vaqtincha masofadan turib ishlashga o\u2018tishiga yoki o\u2018tkazilishiga yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Agar statsionar ish joyida xodim tomonidan bajariladigan ishning o\u2018ziga xos xususiyati ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan alohida hollarda uni ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra masofadan turib ishlashga vaqtincha o\u2018tishini yoki o\u2018tkazilishini amalga oshirish imkonini bermasa yoxud ish beruvchi xodimni masofadan turib ishlash uchun zarur bo\u2018lgan asbob-uskunalar, dasturiy-texnik vositalar, axborotni muhofaza qilish vositalari va boshqa vositalar bilan ta\u2019minlay olmasa, ish beruvchi:<\/span><\/p>\n

xodimga ta\u2019tillar jadvaliga muvofiq yillik mehnat ta\u2019tilini berishga;<\/span><\/p>\n

ta\u2019tillar jadvalida nazarda tutilgan ta\u2019tillar berish navbatidan qat\u2019i nazar, xodimga uning roziligi bilan tegishli ish yili uchun yillik mehnat ta\u2019tilini berishga;<\/span><\/p>\n

xodimning roziligi bilan unga ish haqini qisman saqlab qolgan holda ta\u2019til berishga;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeks 241-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan cheklovlarni hisobga olmay turib, xodimga uning roziligi bilan ish haqi saqlanmagan holda ta\u2019til berishga;<\/span><\/p>\n

xodim uchun to\u2018liqsiz ish vaqtini belgilashga haqli. <\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan holatlar mavjud bo\u2018lganda ish beruvchi kamida ikki hafta oldin yozma ravishda ogohlantirgan holda xodim uchun to\u2018liqsiz ish vaqtini joriy etishga haqli. <\/span><\/p>\n

Agar statsionar ish joyida xodim bajarayotgan ishning o\u2018ziga xos xususiyati uni vaqtincha masofadan turib ishlashga o\u2018tishini yoki o\u2018tkazilishini amalga oshirish imkonini bermasa va ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan choralarni ko\u2018rish imkoni bo\u2018lmasa, mazkur xodim o\u2018z mehnat vazifalarini bajarmayotgan vaqt ish beruvchiga va xodimga bog\u2018liq bo\u2018lmagan sabablarga ko\u2018ra bekor turib qolish hisoblanadi hamda bu vaqt uchun ushbu Kodeks 266-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq, agar kattaroq to\u2018lov miqdori jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida yoxud ichki hujjatlarda nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

455-modda. Masofadan turib ishlashning aralash rejimi<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlashning aralash rejimi statsionar ish joyida ishlashni va masofadan turib ishlashni o\u2018z ichiga oladi. Statsionar ish joyida va masofadan turib ishlash muddatlari hamda ularning navbat bilan almashinishi mehnat shartnomasi taraflarining kelishuviga binoan aniqlanadi.<\/span><\/p>\n

Xodim va ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra xodim uchun doimiy yoki vaqtincha masofadan turib ishlashning aralash rejimi belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

456-modda. Masofadan turib ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasi<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasi va taraflar belgilagan masofadan turib ishlash haqidagi mehnat shartnomasi shartlarining o\u2018zgarishi to\u2018g\u2018risidagi kelishuvlar umumiy tartibda yoki elektron hujjatlar almashinuvi orqali tuzilishi mumkin. Bunda masofadan turib ishlash haqidagi mehnat shartnomasi, taraflar belgilagan mehnat shartnomasi shartlarining o\u2018zgarishi to\u2018g\u2018risidagi kelishuvlar tuzilgan joy sifatida ish beruvchining joylashgan yeri ko\u2018rsatiladi.<\/span><\/p>\n

Elektron hujjatlar almashinuvi orqali ish beruvchi bilan mehnat shartnomasini tuzgan masofadan turib ishlovchi xodimning talabiga ko\u2018ra, ish beruvchi tegishli tarzda rasmiylashtirilgan mazkur mehnat shartnomasining nusxasini masofadan turib ishlayotgan xodimga bu talabni olgan kundan e\u2019tiboran uch ish kunidan kechiktirmay ma\u2019lum qilinadigan buyurtma xat bilan qog\u2018ozda pochta orqali yuborishi shart. <\/span><\/p>\n

Elektron hujjatlar almashinuvi orqali masofadan turib ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasini tuzishda ushbu Kodeksning 124-moddasi birinchi qismida nazarda tutilgan hujjatlar ish beruvchiga masofadan turib ishlashga kirishayotgan shaxs tomonidan elektron hujjat tarzida taqdim etilishi mumkin. Ish beruvchining talabiga ko\u2018ra mazkur shaxs ish beruvchiga ushbu hujjatlarning ko\u2018chirma nusxalarini ma\u2019lum qilinadigan buyurtma xat bilan qog\u2018ozda pochta orqali yuborishi shart.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi taraflarining har biri boshqa tarafga ular tomonidan imzolangan mehnat shartnomasining nusxasini olganligi haqida elektron shaklda xabar qiladi. <\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasiga ushbu Kodeks 104-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan shartlar bilan bir qatorda quyidagi shartlar ham kiritiladi:<\/span><\/p>\n

masofadan turib ishlash jadvali \u2014 masofadan turib ishlash rejimida xodimga taqdim etiladigan ish kunlarining hamda ish soatlarining soni va davriyligi;<\/span><\/p>\n

taraflar o\u2018rtasida ishlab chiqarish vazifalari va ularning bajarilishi to\u2018g\u2018risida axborot almashish usullari; <\/span><\/p>\n

masofadan turib ishlashning aralash rejimi belgilanganda statsionar ish joyida ishlash va masofadan turib ishlash davrlari, shuningdek ularning navbat bilan almashinishi;<\/span><\/p>\n

agar masofadan turib ishlovchi xodim tomonidan mehnat vazifasini amalga oshirishi uchun tegishli asbob-uskunalar va (yoki) tashkiliy texnika zarur bo\u2018lsa, masofadan turib ishlovchi xodimga asbob-uskunalar va (yoki) tashkiliy texnika berish tartibi, bundan masofadan turib ishlovchi xodim o\u2018ziga tegishli bo\u2018lgan yoki o\u2018zi ijaraga olgan asbob-uskunalar va (yoki) tashkiliy texnikadan foydalanishi to\u2018g\u2018risida taraflar kelishuvga erishgan hollar mustasno;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining mehnat shartnomasida shart qilib ko\u2018rsatilgan mehnat vazifasini bajarishi uchun masofadan turib ishlovchi xodimga berilgan asbob-uskunalarni va (yoki) tashkiliy texnikani ta\u2019mirlashni amalga oshirishga doir majburiyatlari;<\/span><\/p>\n

xodimni ish beruvchi bilan muntazam ravishda hamkorlik qilish uchun zarur bo\u2018lgan aloqa vositalari bilan, shu jumladan uning Internet jahon axborot tarmog\u2018idan foydalanishini ta\u2019minlash;<\/span><\/p>\n

xodimning aybi bilan ish beruvchi tomonidan masofadan turib ishlovchi xodimga topshirilgan uskunalar va (yoki) tashkiliy texnika buzilganligi tufayli ish beruvchiga yetkazilgan zararning o\u2018rnini qoplash shartlari;<\/span><\/p>\n

masofadan turib ishlovchi xodimga foydalanish uchun berilgan uskunalar, tashkiliy texnika, dasturiy-texnik vositalar, aloqa vositalari, axborotni muhofaza qilish vositalarini va boshqa vositalarni inventarizatsiyadan o\u2018tkazish tartibi;<\/span><\/p>\n

mehnat majburiyatlarini bajarish uchun masofadan turib ishlovchi xodim o\u2018z asbob-uskunalari va (yoki) tashkiliy texnikasidan foydalangan taqdirda, masofadan turib ishlovchi xodimga xarajatlarning o\u2018rnini qoplash tartibi va shartlari;<\/span><\/p>\n

mehnat majburiyatlarini bajarish uchun aloqa vositalaridan foydalanganligi munosabati bilan masofadan turib ishlovchi xodimga xarajatlarning o\u2018rnini qoplash tartibi va shartlari;<\/span><\/p>\n

masofadan turib ishlovchi xodim va ish beruvchining elektron hujjatlar almashinuvi orqali hamkorlik qilishi tartibi;<\/span><\/p>\n

ishlab chiqarish topshirig\u2018ida shart qilib ko\u2018rsatilgan ishlarni mehnat shartnomasida belgilangan muddatlarda bajarish imkoniyati bo\u2018lmagan taqdirda, masofadan turib ishlovchi xodimning ishlarni o\u2018z vaqtida bajarishiga monelik qilayotgan sababni ko\u2018rsatgan holda ish beruvchini xabardor qilish majburiyati;<\/span><\/p>\n

ish beruvchi va masofadan turib ishlovchi xodimning zarur mehnatni muhofaza qilish qoidalariga hamda xavfsizlik shartlariga rioya etish majburiyatlari.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasida boshqa shartlar, shu jumladan mehnat shartnomasini bekor qilish uchun qo\u2018shimcha asoslar ham nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi joylashgan hududda yashaydigan masofadan turib ishlovchi xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasida xodim o\u2018zining ish beruvchi va boshqa xodimlar bilan bevosita hamkorlik qilishi uchun zarur bo\u2018lgan ish vaqtining bir qismida ish beruvchining ish joyida, qolgan ish vaqtida esa masofadan turib ishlashi nazarda tutilishi mumkin. Agar uning ish vaqtining kamida ellik foizi masofadan turib ishlashga to\u2018g\u2018ri kelsa, xodim masofadan turib ishlovchi bo\u2018lib hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodim bilan yozma mehnat shartnomasining namunaviy shakli O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

457-modda. Xodimni masofadan turib ishlashga qabul qilishni va o\u2018tkazishni rasmiylashtirish<\/span><\/p>\n

Xodimni masofadan turib ishlashga qabul qilish va o\u2018tkazish ish beruvchining buyrug\u2018i bilan rasmiylashtiriladi. <\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasi xodimni masofadan turib ishlashga nomuayyan muddatga yoki muddatli mehnat shartnomasiga ko\u2018ra qabul qilish haqidagi ish beruvchining buyrug\u2018i e\u2019lon qilinishi uchun asosdir. Masofadan turib ishlovchi xodim bilan muddatli mehnat shartnomasini tuzishga ushbu Kodeksda nazarda tutilgan cheklovlarga amal qilgan holda yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasiga doir qo\u2018shimcha kelishuv doimiy ravishda masofadan turib ishlashga o\u2018tish to\u2018g\u2018risida buyruqni e\u2019lon qilish uchun asos bo\u2018ladi. <\/span><\/p>\n

Xodimning vaqtincha masofadan turib ishlashga o\u2018tishi haqida buyruqni e\u2019lon qilish uchun xodimning masofadan turib ishlashga o\u2018tishga va ishni masofadan turib bajarish rejimi shartlariga roziligini aks ettiradigan arizasi asos bo\u2018ladi. <\/span><\/p>\n

458-modda. Vaqtincha masofadan turib ishlashga o\u2018tishga yoki masofadan ishlashga o\u2018tkazishga doir ustuvor huquqqa ega bo\u2018lgan xodimlarning toifalari<\/span><\/p>\n

Tabiiy yoki texnogen xususiyatga ega halokatlar, ishlab chiqarishdagi avariyalar, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar, shuningdek yong\u2018inlar, toshqinlar, zilzilalar, epidemiyalar yoki epizootiyalar ro\u2018y bergan taqdirda hamda aholining yoxud uning bir qismining hayotiga yoki normal yashash sharoitlariga tahdid soladigan boshqa alohida hollarda ish beruvchida tegishli texnik va tashkiliy imkoniyatlar mavjud bo\u2018lganda vaqtincha masofadan turib ishlashga o\u2018tish yoki o\u2018tkazish uchun ustuvor huquq beriladigan xodimlarning toifalari quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

homilador ayollar;<\/span><\/p>\n

o\u2018n to\u2018rt yoshgacha bo\u2018lgan bolalarning ota-onalari, vasiylari;<\/span><\/p>\n

nogironligi bo\u2018lgan shaxslar;<\/span><\/p>\n

yoshga doir pensionerlar;<\/span><\/p>\n

nogironligi bo\u2018lgan shaxslarni yoki oilaning o\u2018zgalar parvarishiga muhtoj bo\u2018lgan bemor a\u2019zolarini parvarishlayotgan xodimlar.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, ichki hujjatda, mehnat shartnomasida nazarda tutilgan xodimlarning boshqa toifalari ham vaqtincha masofadan turib ishlashga o\u2018tish yoki o\u2018tkazish uchun ustuvor huquqqa ega bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

459-modda. Masofadan turib ishlovchi xodimlarning mehnatini tashkil etishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasi bo\u2018yicha o\u2018z majburiyatlarini bajarishi uchun masofadan turib ishlovchi xodimlarni zarur uskunalar, dasturiy-texnik vositalar, axborotni himoya qilish vositalari va boshqa vositalar bilan ta\u2019minlash tartibi hamda muddatlari, masofadan turib ishlovchi xodimlar tomonidan bajarilgan ishlar haqidagi hisobotlarni topshirish tartibi va muddatlari, masofadan turib ishlovchi xodimlar tomonidan ularga tegishli bo\u2018lgan yoki ijaraga olingan uskunalar, tashkiliy texnika, dasturiy-texnik vositalar, aloqa vositalari, axborotni himoya qilish vositalaridan hamda boshqa vositalardan foydalanganlik uchun kompensatsiyaning miqdori, uni to\u2018lash tartibi va muddatlari, masofadan turib ishlash bilan bog\u2018liq boshqa xarajatlarning o\u2018rnini qoplash tartibi jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasi taraflarining kelishuvida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodimning ish beruvchining buyrug\u2018iga muvofiq ish beruvchi joylashgan yerga qilgan safari, agar xodim yashash joyiga har kuni qaytish imkoniyatiga ega bo\u2018lmasa, xizmat safari hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

460-modda. Masofadan turib ishlovchi xodimning va ish beruvchining hamkorligi<\/span><\/p>\n

Xodim va ish beruvchi masofadan turib ishlovchi xodimning masofadan turib ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasida belgilangan ish vaqti ichida mehnat vazifasini bajarishi uchun muayyan vaqtni nazarda tutuvchi hamkorlik qilish tartibini belgilaydi.<\/span><\/p>\n

Hamkorlik qilish tartibi kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilingan ichki hujjatda, masofadan turib ishlash haqidagi mehnat shartnomasida belgilanadi. Hamkorlik qilish tartibida masofadan turib ishlovchi xodimning ish beruvchining qo\u2018ng\u2018iroqlariga, elektron xatlariga va boshqa shaklda amalga oshirilgan so\u2018rovlariga javob berish majburiyati, shuningdek masofadan turib ishlovchi xodim o\u2018z mehnat vazifasini bajarish bilan bog\u2018liq masalalar bo\u2018yicha ish beruvchining so\u2018rovlariga javob berishi shart bo\u2018lgan muddat nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Hamkorlik qilish tartibida belgilangan vaqtdan tashqari ish beruvchining telefon qo\u2018ng\u2018iroqlariga, elektron xatlariga va har qanday shaklda amalga oshirilgan so\u2018rovlariga xodimning javob berishi shart emas.<\/span><\/p>\n

Agar hamkorlik qilish tartibi masofadan turib ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasi taraflari tomonidan kelishilmagan bo\u2018lsa yoxud xodim ushbu bobda nazarda tutilgan tartibda tegishli ichki hujjat bilan tanishtirilmagan bo\u2018lsa, xodim o\u2018z vaqtida javob bermaganligi yoki mehnat vazifasini bajarishi bilan bog\u2018liq masalalar bo\u2018yicha ish beruvchining so\u2018rovlariga javob bermaganligi uchun javobgarlikka tortilishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodim va ish beruvchi o\u2018rtasidagi hamkorlik ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilingan ichki hujjatlarda yoxud masofadan turib ishlash haqidagi mehnat shartnomasida ko\u2018rsatilgan xabarni jo\u2018natgan shaxsni ishonchli aniqlash imkonini beradigan barcha usullardan foydalangan holda, elektron hujjatlar almashinuvi orqali amalga oshiriladi. Mazkur almashinuv taraflarining har biri masofadan turib ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasida nazarda tutilgan muddatda boshqa tarafdan elektron hujjatni olganligi haqidagi tasdiqnomani yuborishi shart. <\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga muvofiq xodim o\u2018zining mehnat faoliyati bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan qabul qilinayotgan ichki hujjatlar, ish beruvchining buyruqlari, bildirishnomalari, talablari va boshqa hujjatlari bilan yozma shaklda, shu jumladan imzo qo\u2018ydirib tanishtirilishi kerak bo\u2018lgan hollarda, masofadan turib ishlovchi xodim ular bilan ish beruvchi va masofadan turib ishlovchi xodim o\u2018rtasidagi elektron hujjat almashinuvi orqali tanishtirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodim ish beruvchiga ariza bilan murojaat qilishga, ish beruvchiga tushuntirishlar, o\u2018zi amalga oshirayotgan mehnat faoliyati bilan bog\u2018liq boshqa axborotni elektron shaklda taqdim etishga haqli.<\/span><\/p>\n

Vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasi, homiladorlik va tug\u2018ish nafaqasi, ijtimoiy sug\u2018urta bo\u2018yicha boshqa to\u2018lovlarni olish uchun masofadan turib ishlovchi xodim qonunchilikda nazarda tutilgan hujjatlarning aslini, agar xodim o\u2018rindosh bo\u2018lsa, hujjatlarning ko\u2018chirma nusxalarini ish beruvchiga ma\u2019lum qilinadigan buyurtma xat bilan pochta orqali yuboradi. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi tomonidan masofadan turib ishlovchi xodimga ish bilan bog\u2018liq hujjatlarning tegishli tartibda tasdiqlangan ko\u2018chirma nusxalari ushbu Kodeksning 117-moddasiga muvofiq beriladi. Ish beruvchi xodim tomonidan ariza berilgan uch ish kunidan kechiktirmay hujjatlarning ko\u2018chirma nusxalarini ma\u2019lum qilinadigan buyurtma xat bilan pochta orqali yoki agar bu arizada ko\u2018rsatilgan bo\u2018lsa, elektron hujjat tarzida yuborishi shart.<\/span><\/p>\n

461-modda. Masofadan turib ishlovchi xodimning ish vaqti<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodim uchun ishlab chiqarish topshirig\u2018ini belgilash chog\u2018ida ish beruvchi ishlarning ayrim turlarini bajarish vaqti normativlarini inobatga olishi, bunda bir oyga mo\u2018ljallangan ishning butun majmuini bajarish uchun ish vaqtining umumiy davomiyligi ish vaqtining normal yoki qisqartirilgan davomiyligidan oshmasligi kerak. <\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodimning ish vaqti quyidagilarni o\u2018z ichiga oladi: <\/span><\/p>\n

masofadan turib ishlovchi xodim ish beruvchi bilan aloqada bo\u2018lishi (bevosita hamkorlik qilishi) kerak bo\u2018lgan, qayd etilgan ish vaqtini. Masofadan turib ishlashning aralash tartibida qayd etilgan ish vaqti mehnat shartnomasi taraflarining kelishuvida nazarda tutilgan statsionar ish joyidagi ish vaqtini;<\/span><\/p>\n

foydalanish tartibi masofadan turib ishlovchi xodim tomonidan ishlab chiqarish vazifasining hajmidan va mehnat shartnomasida belgilangan boshqa sharoitlardan kelib chiqqan holda mustaqil ravishda belgilanadigan ish vaqtini.<\/span><\/p>\n

Foydalanish tartibi masofadan turib ishlovchi xodim tomonidan mustaqil ravishda belgilanadigan ish vaqtiga bir hissa miqdorida haq to\u2018lanadi hamda unga nisbatan ishdan tashqari ish, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish, shuningdek tungi vaqtdagi ish uchun mehnatga haq to\u2018lash shartlari tatbiq etilmaydi, bundan ushbu moddaning to\u2018rtinchi va beshinchi qismlarida nazarda tutilgan hollar mustasno.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodimning dam olish vaqti davrida ish beruvchi bilan xodimning hamkorlik qilishiga xodimni dam olish kunlarida va ishlanmaydigan bayram kunlarida ishga jalb etish uchun belgilangan tartibda, ayrim hollarda yo\u2018l qo\u2018yiladi. Ish beruvchining xodim uchun belgilangan qayd etilgan ish vaqti davomiyligidan tashqari vaqtda xodim bilan hamkorlik qilishi ishdan tashqari ish bo\u2018lib, bunga xodimni ishdan tashqari ishga jalb qilish uchun belgilangan tartibda yo\u2018l qo\u2018yiladi. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra, dam olish kunlarida yoki ishlanmaydigan bayram kunlarida, tungi vaqtda, shuningdek masofadan turib ishlovchi xodim uchun qayd etilgan ish vaqtidan tashqari vaqtda ish beruvchining xodim bilan hamkorlik qilganligi uchun ushbu Kodeksda nazarda tutilgan tartibda oshirilgan haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

462-modda. Masofadan turib ishlovchi xodimning har yilgi mehnat ta\u2019tili<\/span><\/p>\n

Agar masofadan turib ishlovchi xodim mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga yoki mehnat shartnomasiga muvofiq davomiyligi uzoqroq bo\u2018lgan har yilgi mehnat ta\u2019tiliga chiqish huquqiga ega bo\u2018lmasa, uning har yilgi mehnat ta\u2019tilining davomiyligi yigirma bir kalendar kundan kam bo\u2018lishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodimga har yilgi mehnat ta\u2019tilini va boshqa turdagi ta\u2019tillarni berish tartibi masofadan turib ishlash haqidagi mehnat shartnomasida ushbu Kodeksga hamda mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlarga muvofiq belgilanadi.<\/span><\/p>\n

463-modda. Masofadan turib ishlovchi xodimning mehnatiga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodimning mehnatiga haq to\u2018lash mehnatga haq to\u2018lashning vaqtbay tizimida haqiqatda ishlab berilgan vaqt uchun, mehnatga haq to\u2018lashning ishbay tizimida esa haqiqatda bajarilgan ish hajmi uchun amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Ishlab chiqarish normalari va ishbay narxlar ishlarni bajarish uchun mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka muvofiq belgilangan normal ish vaqtidan kelib chiqqan holda, mehnat shartnomasi taraflarining kelishuviga ko\u2018ra belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodimning mehnatiga haq to\u2018lash miqdori ish beruvchining ishlab chiqarishida band bo\u2018lgan xodimlar mehnatiga haq to\u2018lash shartlari bilan taqqoslanadigan bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodimning mehnatiga haq to\u2018lash, basharti u mehnat normalarini va mehnat vazifalarini bajarsa, qonunchilikda belgilangan mehnatga haq to\u2018lashning eng kam miqdoridan kam bo\u2018lmasligi va biron-bir eng katta miqdor bilan cheklanmasligi kerak. <\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodim o\u2018z mehnatini amalga oshirayotgan joyda ish haqiga nisbatan hududiy koeffitsiyent belgilangan bo\u2018lsa, masofadan turib ishlovchi xodimning mehnatiga haq to\u2018lash ushbu koeffitsiyent hisobga olingan holda amalga oshirilishi kerak.<\/span><\/p>\n

464-modda. Masofadan turib ishlovchi xodim bilan mehnat shartnomasini bekor qilish<\/span><\/p>\n

Masofadan turib ishlovchi xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi ushbu Kodeksda belgilangan asoslarga ko\u2018ra bekor qilinishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Agar masofadan turib ishlovchi xodimning ish beruvchining masofadan turib ishlash to\u2018g\u2018risidagi mehnat shartnomasini bekor qilish to\u2018g\u2018risidagi buyrug\u2018i bilan tanishib chiqishi elektron hujjat tarzida amalga oshirilsa, ish beruvchi masofadan turib ishlovchi xodimga mazkur mehnat shartnomasi bekor qilingan kuni lozim darajada rasmiylashtirilgan mehnat shartnomasini bekor qilish to\u2018g\u2018risidagi buyruqning ko\u2018chirma nusxasini ma\u2019lum qilinadigan buyurtma xat bilan pochta orqali qog\u2018ozda yuborishi shart.<\/span><\/p>\n

4-\u00a7. Vaxta usulida ishlovchi shaxslarning mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

465-modda. Vaxta usulida ishlash to\u2018g\u2018risidagi umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

Vaxta usulida ishlash xodimlarning doimiy yashash joyiga kunlik qaytishini ta\u2019minlash imkoni bo\u2018lmagan taqdirda, ularning doimiy yashash joyidan tashqarida mehnat jarayonini amalga oshirishning alohida shaklidir.<\/span><\/p>\n

Vaxta usulida ishlash ish joyi xodimlarning doimiy yashash joyidan yoki ish beruvchining joylashgan yeridan sezilarli darajada uzoqda joylashganida ishlab chiqarish obyektlarini, ijtimoiy va boshqa obyektlarni qurish, ta\u2019mirlash yoki rekonstruksiya qilish muddatlarini qisqartirish, aholi yashamaydigan, olis hududlarda yoxud alohida tabiiy sharoitlarga ega bo\u2018lgan hududlarda ishlab chiqarish obyektlaridan foydalanilishini ta\u2019minlash maqsadida, shuningdek boshqa ishlab chiqarish faoliyatini amalga oshirish uchun qo\u2018llaniladi.<\/span><\/p>\n

Vaxta usulidagi ishlarga jalb qilinadigan xodimlar ishlarni bajarish obyektida bo\u2018lish davrida ish beruvchi tomonidan maxsus tashkil etiladigan, mazkur xodimlarning ishlarni bajarishi vaqtida hayot faoliyatini va smenalar o\u2018rtasida dam olishini ta\u2019minlash uchun mo\u2018ljallangan binolar va inshootlar majmuidan iborat bo\u2018lgan vaxta shaharchalarida yoxud shu maqsadlar uchun moslashtirilgan va ish beruvchining hisobidan haqi to\u2018lanadigan yotoqxonalarda, boshqa turar joylarda yashaydi. <\/span><\/p>\n

Agar vaxta obyektida mehnat faoliyatini amalga oshiruvchi xodim har kuni o\u2018z doimiy yashash joyiga qaytish imkoniyatiga ega bo\u2018lsa, bunday ishni bajarish vaxta usulida ishlash hisoblanmaydi.<\/span><\/p>\n

Ishning vaxta usulini qo\u2018llash tartibi ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi. <\/span><\/p>\n

Ishni vaxta usulida tashkil etish to\u2018g\u2018risidagi namunaviy nizom O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

466-modda. Xodimlarning ayrim toifalarini vaxta usulidagi ishlarga jalb qilishni cheklash<\/span><\/p>\n

Vaxta usulida bajariladigan ishlarga quyidagilar jalb qilinishi mumkin emas:<\/span><\/p>\n

o\u2018n sakkiz yoshgacha bo\u2018lgan xodimlar;<\/span><\/p>\n

homilador ayollar;<\/span><\/p>\n

uch yoshgacha bo\u2018lgan bola parvarishini amalga oshirayotgan ota-onadan biri (vasiy);<\/span><\/p>\n

tibbiy xulosaga muvofiq vaxta usulidagi ishlarni bajarishiga qarshi ko\u2018rsatmalar bo\u2018lgan shaxslar.<\/span><\/p>\n

467-modda. Vaxtaning davomiyligi<\/span><\/p>\n

Vaxta obyektda ishlarni bajarish vaqtini va smenalar o\u2018rtasida dam olish vaqtini o\u2018z ichiga oluvchi umumiy davrdir.<\/span><\/p>\n

Vaxtaning davomiyligi bir oydan oshmasligi kerak. <\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida yoki jamoa shartnomasida belgilangan alohida hollarda ayrim obyektlarda vaxtaning davomiyligi uch oyga qadar uzaytirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

468-modda. Vaxta usulida ishlash chog\u2018ida ish vaqtini hisobga olish<\/span><\/p>\n

Vaxta usulida ishlash chog\u2018ida ish vaqtini bir oy, chorak yoki boshqa uzoqroq muddatli davr uchun, lekin o\u2018n ikki oydan ko\u2018p bo\u2018lmagan davr uchun jamlab hisobga olish belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Hisobga olish davri quyidagilarni qamrab oladi:<\/span><\/p>\n

xodimning vaxtada bo\u2018lgan davridagi ish vaqtini;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining joylashgan yeridan yoki to\u2018planish joyidan to ish bajariladigan joyga borish va ortga qaytish chog\u2018ida yo\u2018lda bo\u2018lish vaqtini;<\/span><\/p>\n

mazkur kalendar davrga to\u2018g\u2018ri keladigan dam olish vaqtini.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi vaxta usulida ishlaydigan har bir xodim ish vaqtining va dam olish vaqtining hisobini oyma-oy hamda butun hisobga olish davri uchun yuritishi shart.<\/span><\/p>\n

469-modda. Vaxta usulida ishlash chog\u2018ida mehnat va dam olish rejimlari<\/span><\/p>\n

Hisobga olish davri doirasida ish vaqti va dam olish vaqti ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadigan va amalga kiritilguniga qadar ikki oydan kechiktirmay xodimlar e\u2019tiboriga yetkaziladigan jadval bilan tartibga solinadi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan jadvalda quyidagilar nazarda tutiladi:<\/span><\/p>\n

hisobga olish davrining davomiyligi;<\/span><\/p>\n

xodimlarni vaxtaga olib borish va u yerdan qaytarib olib kelish uchun zarur bo\u2018lgan vaqt. Ish joyiga borish va u yerdan qaytib kelish chog\u2018ida yo\u2018lda bo\u2018lish kunlari ish vaqtiga kiritilmaydi hamda vaxtalar o\u2018rtasidagi dam olish kunlariga to\u2018g\u2018ri kelishi mumkin;<\/span><\/p>\n

xodimning vaxtada bo\u2018lgan davrida har kunlik ishning davomiyligi. Bunda shunday ishning cheklangan davomiyligi o\u2018n ikki soatdan oshmasligi kerak;<\/span><\/p>\n

vaxtada dam olish vaqti, bu xodimga quyidagilarni taqdim etishni o\u2018z ichiga oladi: ish kuni davomida dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus (agar kunlik ishning (smenaning) davomiyligi sakkiz soatdan oshsa, ikkita tanaffus), ishlab chiqarish sharoitlariga ko\u2018ra bunday tanaffusning imkoni bo\u2018lmagan hollarda esa ish vaqtida xodimlarning ovqatlanish vaqtini belgilash va tashkil etish; har kunlik (smenalar o\u2018rtasidagi) dam olish, uning davomiyligi dam olish va ovqatlanish uchun tanaffusni hisobga olgan holda kamida o\u2018n ikki soatni tashkil etishi kerak; vaxta davrida haftalik dam olish kunlari, agar ishlab chiqarish sharoitlariga ko\u2018ra buning imkoni bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

vaxta oralig\u2018idagi dam olish vaqti, bunga jadvalda nazarda tutilgan ish vaqti normasidan ortiq ishlaganlik uchun otgul kunlari va bu davrga to\u2018g\u2018ri keladigan dam olish kunlari kiradi. Otgul kunlari soni xodimning vaxtada bo\u2018lgan davrida jadvalga muvofiq ortiqcha ishlangan umumiy soatlar sonini ish kuni davomiyligining belgilangan normasiga bo\u2018lish yo\u2018li bilan aniqlanadi.<\/span><\/p>\n

Vaxtadagi ish jadvali doirasida to\u2018liq ish kuniga yetmaydigan ish vaqtining ortiqcha ishlangan soatlari kalendar yil mobaynida yig\u2018ilib borishi va to\u2018liq ish kunlarigacha jamlanib, keyinchalik vaxta oralig\u2018idagi qo\u2018shimcha dam olish kunlari berilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

470-modda. Vaxta usulida ishlovchi shaxslarning ish vaqtidan tashqari ishi<\/span><\/p>\n

Hisobga olish davrida xodim uchun jadvalda belgilangan ish vaqti davomiyligidan tashqari ishlash vaxta usulida ishlovchi shaxslar uchun ish vaqtidan tashqari ishdir. <\/span><\/p>\n

Vaxta usulida ishlovchi shaxslarni ish vaqtidan tashqari ishlarga jalb qilish ushbu Kodeks 189-moddasining oltinchi \u2014 o\u2018ninchi qismlarida nazarda tutilgan tartibda ushbu Kodeks 190-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan ish vaqtidan tashqari ishning cheklangan davomiyligiga rioya qilgan holda amalga oshiriladi va ushbu Kodeksning 262-moddasiga muvofiq unga haq to\u2018lanishi lozim.<\/span><\/p>\n

471-modda. Vaxta usulida ishlovchi shaxslarga yillik mehnat ta\u2019tili berishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Vaxta usulida ishlovchi shaxslarga yillik mehnat ta\u2019tili ular vaxtalar oralig\u2018idagi dam olish kunlaridan foydalanganidan keyin berilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismidagi talab vaxta usulida ishlovchi shaxslarning ta\u2019tillar jadvalini tuzish chog\u2018ida hisobga olinishi kerak.<\/span><\/p>\n

Agar vaxta usulida ishlovchi shaxsning yillik mehnat ta\u2019tilining tugashi vaxtalar oralig\u2018idagi dam olish kunlariga to\u2018g\u2018ri kelsa, unda ish beruvchi xodimning roziligi bilan:<\/span><\/p>\n

vaxta boshlanguniga qadar xodimni vaqtincha boshqa ishga o\u2018tkazishi;<\/span><\/p>\n

vaxta boshlanguniga qadar xodimga ish haqi saqlanmagan holda ta\u2019til berishi;<\/span><\/p>\n

xodimni vaxtaning boshqa smenasiga o\u2018tkazishi mumkin.<\/span><\/p>\n

472-modda. Vaxta usulida ishlovchi shaxslarning mehnatiga haq to\u2018lash, kafolatlar va kompensatsiyalar<\/span><\/p>\n

Vaxta usulida ishlovchi shaxslarning mehnatiga haq to\u2018lash quyidagilarni o\u2018z ichiga oladi:<\/span><\/p>\n

vaxta vaqtida bajarilgan ish uchun haq to\u2018lashni;<\/span><\/p>\n

vaxtada ortiqcha ishlangan vaqt uchun vaxtalar oralig\u2018idagi qo\u2018shimcha dam olish kunlariga haq to\u2018lashni;<\/span><\/p>\n

vaxta usulida ishlaganlik uchun ustama haqni va mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda yoki mehnat haqidagi boshqa hujjatlarda nazarda tutilgan o\u2018zga to\u2018lovlarni.<\/span><\/p>\n

Agar jamoa shartnomasida, ichki hujjatda yoki mehnat shartnomasida yuqoriroq haq to\u2018lash belgilanmagan bo\u2018lsa, vaxtadagi ish jadvali doirasidagi ish vaqtida ortiqcha ishlaganlik munosabati bilan har bir dam olish kuni (vaxtalar oralig\u2018idagi dam olish kuni) uchun kunlik tarif stavkasi, kunlik stavka (bir kunlik ish uchun maoshining bir qismi) miqdorida haq to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Vaxta usulida ishlovchi shaxslar uchun vaxta davrida ishlarni bajarish joylarida bo\u2018lgan har bir kalendar kun uchun, shuningdek ish beruvchining joylashgan yeridan (yig\u2018ilish punktidan) ish joyigacha borish va orqaga qaytish chog\u2018ida yo\u2018lda bo\u2018lingan haqiqiy kunlar uchun sutkalik o\u2018rniga vaxta usulida ishlaganlik uchun ustama to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

Budjetdan moliyalashtiriladigan tashkilotlarda vaxta usulida ishlaganlik uchun ustama miqdori va to\u2018lash tartibi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Boshqa ish beruvchilarda vaxta usulida ishlaganlik uchun ustama miqdori va to\u2018lash tartibi jamoa shartnomasida, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan ichki hujjatda yoki mehnat shartnomasida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Hududida ish haqiga hududiy koeffitsiyentlar qo\u2018llaniladigan tumanlarga vaxta usulida ishlarni bajarish uchun chiqadigan xodimlarga bu koeffitsiyentlar mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi huquqiy hujjatlarga muvofiq hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Vaxtada ishlash jadvalida nazarda tutilgan, ish beruvchining joylashgan yeridan (yig\u2018ilish punktidan) ish bajariladigan joygacha borish va u yerdan qaytish chog\u2018ida yo\u2018lda bo\u2018lish vaqti uchun, shuningdek meteorologik sharoitlar yoki transport tashkilotlarining aybi tufayli yo\u2018lda qolib ketish vaqti uchun xodimga o\u2018tgan oy uchun hisoblangan ish haqi asosida aniqlanadigan o\u2018rtacha kunlik stavka miqdoridan kelib chiqqan holda kompensatsiya to\u2018lanadi. <\/span><\/p>\n

27-bob. Xodimning mehnat sharoitlari bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan mehnatni huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

473-modda. Noqulay mehnat sharoitlari va noqulay tabiiy-iqlim sharoitlari tushunchalari<\/span><\/p>\n

Zararli (o\u2018ta zararli) va (yoki) xavfli (o\u2018ta xavfli) ishlab chiqarish omilining mavjudligi bilan tavsiflanadigan mehnat sharoitlari noqulay mehnat sharoitlaridir. Xodimning mehnat faoliyati amalga oshiriladigan ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillari ishlab chiqarish omillaridir.<\/span><\/p>\n

Xodimga ta\u2019siri kasb kasalligiga olib kelishi mumkin bo\u2018lgan ishlab chiqarish omilining mavjudligi bilan tavsiflanadigan mehnat sharoitlari zararli mehnat sharoitlaridir.<\/span><\/p>\n

Xodimga ta\u2019siri uning jarohatlanishiga olib kelishi mumkin bo\u2018lgan ishlab chiqarish omilining mavjudligi bilan tavsiflanadigan mehnat sharoitlari xavfli mehnat sharoitlaridir. Miqdoriy tavsifiga va ta\u2019sir ko\u2018rsatishning davomiyligiga qarab ayrim zararli ishlab chiqarish omillari xavfli bo\u2018lishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Kasb kasalliklarining og\u2018ir shakllarini (umumiy mehnat qobiliyatining yo\u2018qotilishi) yoxud surunkali kasalliklar sonining ancha o\u2018sishini va mehnat qobiliyatining vaqtincha yo\u2018qotilishi kuzatiladigan kasallanishning yuqori darajalarini keltirib chiqaradigan zararli ishlab chiqarish omillari darajalari bilan tavsiflanadigan mehnat sharoitlari o\u2018ta zararli mehnat sharoitlaridir.<\/span><\/p>\n

Smena davomida o\u2018limga sabab bo\u2018lishi mumkin bo\u2018lgan ishlab chiqarish omillari bilan tavsiflanadigan mehnat sharoitlari o\u2018ta xavfli mehnat sharoitlaridir. <\/span><\/p>\n

Noqulay tabiiy-iqlim sharoitlari deganda xodim tomonidan mehnat faoliyatini amalga oshirishga va uning cho\u2018l joylarda, baland tog\u2018li, borish qiyin bo\u2018lgan joylarda, shuningdek noqulay ekologik vaziyatga ega bo\u2018lgan joylarda istiqomat qilishiga noqulay ta\u2019sir ko\u2018rsatadigan tabiiy-iqlim, geografik, ijtimoiy-iqtisodiy va tibbiy-biologik omillar yig\u2018indisi tushuniladi. Mehnat qilish uchun noqulay tabiiy-iqlim sharoitlariga ega bo\u2018lgan joylar ro\u2018yxati O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

474-modda. Ish o\u2018rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunaning jarohat yetkazish xavfi yuzasidan attestatsiyadan o\u2018tkazish<\/span><\/p>\n

Mehnat sharoitlari va asbob-uskunaning jarohat yetkazish xavfi yuzasidan attestatsiyadan o\u2018tkazish asosida aniqlanadigan, mehnat sharoitlari xodimning mehnat qobiliyatiga va sog\u2018lig\u2018iga nomaqbul ta\u2019sir ko\u2018rsatadigan ish o\u2018rinlarida band bo\u2018lgan xodimlar mehnat faoliyatini noqulay mehnat sharoitlarida amalga oshiruvchi xodimlardir. <\/span><\/p>\n

Mehnat sharoitlarini, ish o\u2018rinlaridagi mehnat jarayonining og\u2018irligi va tig\u2018izligini hamda asbob-uskunaning jarohat yetkazish xavfini baholash, zararli va xavfli ishlab chiqarish omillarini aniqlash, shuningdek mehnat sharoitlarini, mehnat jarayonining og\u2018irligi va tig\u2018izligini qonunchilikda belgilangan talablarga muvofiqlashtirish maqsadida o\u2018tkaziladigan tadbirlar majmui ish o\u2018rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunaning jarohat yetkazish xavfi yuzasidan attestatsiyadan o\u2018tkazishdir. <\/span><\/p>\n

Ish o\u2018rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunaning jarohat yetkazish xavfi yuzasidan attestatsiyadan o\u2018tkazish O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan nizomga muvofiq amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

475-modda. Mehnat faoliyatini noqulay mehnat sharoitlarida va noqulay tabiiy-iqlim sharoitlarida amalga oshiruvchi xodimlarga qo\u2018shimcha kafolatlar<\/span><\/p>\n

Mehnat faoliyatini noqulay mehnat sharoitlarida, noqulay tabiiy-iqlim sharoitlarida amalga oshiruvchi xodimlarga mehnatni muhofaza qilish, ish vaqti, ta\u2019tillar, mehnatga haq to\u2018lash, shuningdek boshqa mehnat sharoitlari borasida qo\u2018shimcha kafolatlar beriladi. <\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan xodimlarga kafolatlarning eng past darajasi qonunchilikda belgilanadi. Jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida yoki ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilingan boshqa ichki hujjatlarda mazkur toifadagi xodimlarga qo\u2018shimcha kafolatlar berish nazarda tutilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

476-modda. Mehnat faoliyatini noqulay mehnat sharoitlarida amalga oshiruvchi xodimlarni majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tkazish <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarning dastlabki (mehnat shartnomasini tuzayotganda) va davriy (ish jarayonida) majburiy tibbiy ko\u2018riklardan o\u2018tkazilishini tashkil etishi shart.<\/span><\/p>\n

Bajarilishi chog\u2018ida dastlabki va davriy majburiy tibbiy ko\u2018riklar o\u2018tkaziladigan noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarning ro\u2018yxati hamda majburiy tibbiy ko\u2018riklarni o\u2018tkazish tartibi O\u2018zbekiston Respublikasi Sog\u2018liqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

477-modda. Noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlar uchun ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi<\/span><\/p>\n

Mehnat jarayonida zararli va xavfli ishlab chiqarish omillari ta\u2019siriga duchor bo\u2018ladigan xodimlarga haftasiga o\u2018ttiz olti soatdan oshmaydigan ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi belgilanadi. Bunday ishlar ro\u2018yxati va ularni bajarishdagi ish vaqtining aniq davomiyligi jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, agar ular tuzilmagan bo\u2018lsa \u2014 ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda ish o\u2018rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunaning jarohat yetkazish xavfi yuzasidan attestatsiyadan o\u2018tkazish asosida belgilanadi. <\/span><\/p>\n

O\u2018ta zararli va o\u2018ta xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlar uchun ish vaqtining cheklangan davomiyligi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

478-modda. Noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarning har kungi ishi (smenasi) davomiyligi<\/span><\/p>\n

Noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarning har kungi ishi (smenasi) davomiyligi olti kunlik ish haftasida \u2014 olti soatdan, besh kunlik ish haftasida esa \u2014 yetti soatu o\u2018ttiz daqiqadan ortiq bo\u2018lmasligi kerak. <\/span><\/p>\n

Noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarning har kungi ishi (smenasi) davomiyligi:<\/span><\/p>\n

o\u2018ttiz soatli olti kunlik ish haftasida \u2014 besh soatdan, o\u2018ttiz soatli besh kunlik ish haftasida esa \u2014 olti soatdan ortiq bo\u2018lmasligi kerak;<\/span><\/p>\n

yigirma to\u2018rt soatli olti kunlik ish haftasida \u2014 to\u2018rt soat, yigirma to\u2018rt soatli besh kunlik ish haftasida esa \u2014 besh soatdan ortiq bo\u2018lmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

479-modda. Noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarni ish vaqtidan tashqari ishga jalb etishdagi cheklovlar<\/span><\/p>\n

Noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarning ish vaqtidan tashqari ishining davomiyligi kuniga ikki soatdan va yiliga bir yuz yigirma soatdan ortiq bo\u2018lmasligi kerak. <\/span><\/p>\n

O\u2018ta zararli va o\u2018ta xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarni ish vaqtidan tashqari ishga jalb etish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

480-modda. O\u2018ta zararli va o\u2018ta xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlar uchun ish vaqtini jamlab hisobga olishni qo\u2018llashdagi cheklovlar<\/span><\/p>\n

O\u2018ta zararli va o\u2018ta xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlar uchun ish vaqtini jamlab hisobga olishni qo\u2018llashga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

481-modda. Noqulay mehnat sharoitlaridagi ish uchun yillik qo\u2018shimcha ta\u2019til<\/span><\/p>\n

Noqulay mehnat sharoitlarida band bo\u2018lgan xodimlar yillik qo\u2018shimcha ta\u2019til olish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Qo\u2018shimcha ta\u2019til olish huquqini beradigan ishlar, kasblar va lavozimlar ro\u2018yxati, ta\u2019tillarning davomiyligi, ularni berish tartibi va shartlari jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan bo\u2018lsa, \u2014 ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda, O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan Ish o\u2018rinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunaning jarohat yetkazish xavfi yuzasidan attestatsiyadan o\u2018tkazish tartibi to\u2018g\u2018risidagi nizomga muvofiq belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Noqulay mehnat sharoitlarida band bo\u2018lgan xodimlarga beriladigan yillik qo\u2018shimcha ta\u2019tilning eng qisqa davomiyligi, shuningdek noqulay mehnat sharoitlaridagi ish uchun yillik qo\u2018shimcha ta\u2019tillarni berish shartlari va tartibi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

482-modda. Ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi belgilangan noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan shaxslarning mehnatiga haq to\u2018lash<\/span><\/p>\n

Noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan shaxslarning mehnatiga haq to\u2018lash ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligida xodimlar uchun xuddi ish vaqtining normal davomiyligida bo\u2018lgani kabi miqdorda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlarning mehnatiga haq to\u2018lash oshirilgan miqdorda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Zararli va (yoki) xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarda band bo\u2018lgan xodimlar mehnatiga to\u2018lanadigan haqni oshirishning eng kam miqdori normal mehnat sharoitlaridagi har xil turdagi ishlar uchun belgilangan tarif stavkasining (maoshning) to\u2018rt foizini tashkil etadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat haqini oshirishning aniq miqdorlari ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

483-modda. Noqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ish uchun har yilgi qo\u2018shimcha ta\u2019til<\/span><\/p>\n

Noqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ish uchun har yilgi qo\u2018shimcha ta\u2019til qaysi joylarda ishlaganlik uchun mehnat haqiga tegishli koeffitsiyentlar belgilangan bo\u2018lsa, o\u2018sha joylarda mehnat faoliyatini amalga oshiruvchi xodimlarga beriladi.<\/span><\/p>\n

Tabiiy-iqlim sharoitlari noqulay hududlarning ro\u2018yxati va bunday sharoitlardagi ish uchun beriladigan yillik qo\u2018shimcha ta\u2019tilning eng qisqa davomiyligi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Jamoa kelishuvlarida, shuningdek jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda noqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ish uchun ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilmagan yillik qo\u2018shimcha ta\u2019tillar belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

484-modda. Noqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ish uchun mehnatga haq to\u2018lash koeffitsiyentlari <\/span><\/p>\n

Noqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ish uchun mehnatga haq to\u2018lash koeffitsiyenti ayrim hududlardagi mehnat sharoitlarining xususiyatlari inobatga olingan holda xodimlarga to\u2018lanadigan kompensatsiya xususiyatiga ega bo\u2018lgan ustama turidir. Koeffitsiyentlarning eng kam miqdorlari va ularni qo\u2018llash tartibi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

28-bob. Xodim mehnatining xususiyati bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan mehnatni huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Tashkilot rahbarining, uning o\u2018rinbosarlarining, tashkilot bosh buxgalterining va tashkilot alohida bo\u2018linmasi rahbarining mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

485-modda. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

Tashkilot rahbari ushbu Kodeksga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, tashkilotning ta\u2019sis hujjatlariga, ichki hujjatlarga muvofiq mazkur tashkilotga rahbarlikni amalga oshiruvchi, shu jumladan uning yagona ijro etuvchi organi vazifalarini bajaruvchi jismoniy shaxsdir.<\/span><\/p>\n

Ushbu paragrafdagi qoidalar, tashkilotlarning tashkiliy-huquqiy shakllaridan, mulk shakllaridan va idoraviy bo\u2018ysunuvidan qat\u2019i nazar, tashkilotlar rahbarlariga nisbatan tatbiq etiladi, bundan quyidagi hollar mustasno, agar:<\/span><\/p>\n

tashkilot rahbari yagona ishtirokchi (ta\u2019sis etuvchi), tashkilot mol-mulkining yagona mulkdori bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

tashkilotni boshqarish boshqa tashkilot (boshqaruvchi tashkilot) bilan shartnoma asosida amalga oshirilsa.<\/span><\/p>\n

Tashkilot rahbarining o\u2018rinbosari rahbar yo\u2018qligida uning vazifasini vaqtincha bajarib turish yoki lavozim vazifalari taqsimoti asosida ayrim masalalar bo\u2018yicha rahbar vazifasini bajarish o\u2018z xizmat vazifalari jumlasiga kiruvchi shaxsdir.<\/span><\/p>\n

Tashkilot bosh buxgalteri tashkilotda shtatdagi lavozimni egallab turgan, hisob siyosatini shakllantirish, buxgalteriya hisobini yuritish, to\u2018liq va haqqoniy buxgalteriya, soliq va statistika hisobotlari o\u2018z vaqtida taqdim etilishi uchun javob beruvchi, amalga oshirilayotgan xo\u2018jalik operatsiyalarining qonunchilikka muvofiqligini, tashkilot mol-mulkining harakati va majburiyatlari bajarilishi ustidan nazoratni ta\u2019minlovchi shaxsdir. <\/span><\/p>\n

Tashkilotda bosh buxgalter lavozimi mavjud bo\u2018lmagan taqdirda ushbu paragrafning qoidalari tashkilotda bosh buxgalter vazifasini amalga oshirayotgan mansabdor shaxsga nisbatan tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Tashkilotning alohida bo\u2018linmalari rahbarlari tarkibiy bo\u2018linmalarni tashkil etgan tashkilot tomonidan lavozimga tayinlanadigan va mazkur alohida bo\u2018linmani tashkil etgan tashkilot tomonidan berilgan ishonchnoma asosida faoliyat ko\u2018rsatuvchi mansabdor shaxslardir.<\/span><\/p>\n

Tashkilot rahbarining, uning o\u2018rinbosarlarining, tashkilot bosh buxgalterining va tashkilot alohida bo\u2018linmasi rahbarining mehnatga oid munosabatlar sohasidagi huquq va majburiyatlari ushbu Kodeksda, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda, tashkilotning, alohida bo\u2018linmaning ta\u2019sis hujjatlarida, mehnat shartnomasida belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Qonunda tashkilotlar rahbarlarining mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning ushbu paragrafda nazarda tutilganidan tashqari boshqa o\u2018ziga xos xususiyatlari ham belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

486-modda. Tashkilot rahbari, uning o\u2018rinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida bo\u2018linmasining rahbari bilan mehnat shartnomasi tuzish<\/span><\/p>\n

Tashkilot rahbari, uning o\u2018rinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri va tashkilot alohida bo\u2018linmasining rahbari bilan tashkilotning ta\u2019sis hujjatlarida yoki taraflarning kelishuvida belgilangan muddatga muddatli mehnat shartnomasi tuzilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Aksiyadorlik jamiyatining rahbari bilan qonunda belgilangan muddatga muddatli mehnat shartnomasi tuziladi.<\/span><\/p>\n

Qonunda va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda, tashkilotning ta\u2019sis hujjatlarida tashkilot rahbari bilan mehnat shartnomasi tuzilishidan oldingi tartib-taomillar (tanlov o\u2018tkazish, lavozimga saylash yoki tayinlash va hokazo) belgilanishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Tashkilot rahbarini, uning o\u2018rinbosarlarini, tashkilot bosh buxgalterini va tashkilotning alohida bo\u2018linmasi rahbarini ishga qabul qilish chog\u2018ida olti oygacha muddat bilan dastlabki sinov belgilanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

487-modda. Tashkilot rahbarining, uning o\u2018rinbosarlarining, tashkilot bosh buxgalterining va tashkilot alohida bo\u2018linmasi rahbarining o\u2018rindoshlik asosida ishlashi<\/span><\/p>\n

Tashkilot rahbari, uning o\u2018rinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri va tashkilot alohida bo\u2018linmalarining rahbari boshqa ish beruvchida faqat tashkilotning vakolatli organi yoki tashkilot mulkdori yoxud mulkdor vakolat bergan shaxs (organ) ruxsati bilan o\u2018rindoshlik asosida ishlashi mumkin.<\/span><\/p>\n

488-modda. Tashkilot rahbarining, uning o\u2018rinbosarlarining, tashkilot bosh buxgalterining va tashkilot alohida bo\u2018linmasi rahbarining moddiy javobgarligi<\/span><\/p>\n

Tashkilot rahbari, uning o\u2018rinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri va tashkilot alohida bo\u2018linmasi rahbari tashkilotga o\u2018zi bevosita yetkazgan haqiqiy zarar uchun to\u2018liq moddiy javobgar bo\u2018ladi. <\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan shaxslar aybli harakatlari (harakatsizligi) tufayli yetkazilgan zararning o\u2018rnini tashkilot mulkdorining (aksiyadorlar, ishtirokchilar, muassislar umumiy yig\u2018ilishining) yoxud kuzatuv kengashining yoki mulkdor vakolat bergan boshqa organning talabiga binoan qoplaydi. Bunda zararlarni hisob-kitob qilish fuqarolik to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda nazarda tutilgan normalarga muvofiq amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

489-modda. Tashkilot rahbari, uning o\u2018rinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida bo\u2018linmasi rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan asoslardan tashqari tashkilot rahbari, uning o\u2018rinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida bo\u2018linmasi rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi quyidagi hollarda bekor qilinishi mumkin:<\/span><\/p>\n

1) tashkilot mulkdori o\u2018zgarganligi munosabati bilan ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra. Mehnat shartnomasini shu asosga ko\u2018ra bekor qilishga tashkilot mulk qilib olingan kundan e\u2019tiboran uch oy ichida yo\u2018l qo\u2018yiladi. Mazkur muddatga xodimning vaqtincha mehnatga qobiliyatsizligi davrlari, uning mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan ta\u2019tillarda bo\u2018lganligi vaqti, boshqa uzrli sabablarga ko\u2018ra ishda bo\u2018lmagan davrlari kiritilmaydi;<\/span><\/p>\n

2) mehnat shartnomasida nazarda tutilgan asoslarga ko\u2018ra.<\/span><\/p>\n

Quyidagilar bilan tuzilgan mehnat shartnomasi ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilinganda kasaba uyushmasi qo\u2018mitasining roziligini olish talab qilinmaydi:<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksning 161-moddasida nazarda tutilgan asoslardan istalgan biriga ko\u2018ra tashkilot rahbari, shuningdek alohida bo\u2018linma rahbari bilan;<\/span><\/p>\n

ushbu modda birinchi qismining 1-bandiga ko\u2018ra tashkilot rahbari, uning o\u2018rinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, alohida bo\u2018linma rahbari bilan.<\/span><\/p>\n

Tashkilot rahbari o\u2018z tashabbusiga ko\u2018ra nomuayyan muddatga tuzilgan mehnat shartnomasini, shuningdek muddati tugashidan oldin muddatli mehnat shartnomasini bekor qilishga haqli bo\u2018lib, bu haqda ish beruvchini ikki oy oldin yozma shaklda ogohlantirishi kerak.<\/span><\/p>\n

Rahbarning o\u2018rinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, alohida bo\u2018linmalar rahbarlari o\u2018z tashabbusiga ko\u2018ra nomuayyan muddatga tuzilgan mehnat shartnomasini, shuningdek muddati tugashidan oldin muddatli mehnat shartnomasini bekor qilishga haqli bo\u2018lib, bu haqda ish beruvchini bir oy oldin yozma shaklda ogohlantirishi kerak.<\/span><\/p>\n

490-modda. Tashkilotning kollegial ijro etuvchi organi a\u2019zolarining mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Qonunchilikda, tashkilotning ta\u2019sis hujjatlarida tashkilot rahbari uchun ushbu paragrafda belgilangan mehnatni huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari mehnat shartnomasini tuzgan tashkilot kollegial ijro etuvchi organi a\u2019zolariga nisbatan tatbiq etilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Mavsumiy xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

491-modda. Mavsumiy ishlar<\/span><\/p>\n

Iqlim va boshqa tabiiy sharoitlar tufayli muayyan davr (mavsum) davomida bajariladigan ishlar mavsumiy ishlardir. <\/span><\/p>\n

Mavsumiy ishlarning davomiyligi, qoida tariqasida, olti oydan oshmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Mavsumiy ishlarning, shu jumladan olti oydan ortiq davr (mavsum) ichida amalga oshirilishi mumkin bo\u2018lgan ayrim mavsumiy ishlarning ro\u2018yxatlari va mazkur ayrim mavsumiy ishlarning eng ko\u2018p davomiyligi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

492-modda. Mavsumiy ishlarni bajarish to\u2018g\u2018risida mehnat shartnomasi tuzishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Ishning mavsumiy xususiyati to\u2018g\u2018risidagi shart mehnat shartnomasida ko\u2018rsatilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Mavsumiy xodimlarni ishga qabul qilish chog\u2018ida sinov muddati belgilanmaydi. <\/span><\/p>\n

Mavsumiy xodimlar bilan mehnat shartnomasi mavsumning davomiyligidan oshmaydigan muddatga tuziladi.<\/span><\/p>\n

493-modda. Mavsumiy xodimlarning mehnat ta\u2019tili <\/span><\/p>\n

Mavsumiy xodimlar ishning har bir oyi uchun kamida ikki kalendar kun hisobidan haq to\u2018lanadigan mehnat ta\u2019tili olish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Agar mavsumiy xodim to\u2018liq mavsum ishlagan bo\u2018lsa, unga keyinchalik mehnat shartnomasini bekor qilgan holda haq to\u2018lanadigan mehnat ta\u2019tili beriladi. Bu holda ta\u2019tilning oxirgi kuni mehnat shartnomasi bekor qilingan kun deb hisoblanadi. Mehnat shartnomasi bekor qilinganda haq to\u2018lanadigan mehnat ta\u2019tili o\u2018rniga mavsumiy xodimga uning xohishiga ko\u2018ra pulli kompensatsiya to\u2018lanadi. <\/span><\/p>\n

Agar mavsumiy xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi mavsum tugagunga qadar muddatidan oldin bekor qilinsa, mehnat shartnomasini bekor qilish chog\u2018ida unga foydalanilmagan mehnat ta\u2019tili uchun ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda kompensatsiya to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

494-modda. Mavsumiy xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Mavsumiy xodim ish beruvchini uch kalendar kun oldin yozma shaklda ogohlantirib, mehnat shartnomasini o\u2018z tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishga haqli. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi mehnat shartnomasini muddatidan ilgari bekor qilish xususidagi o\u2018z niyati to\u2018g\u2018risida mavsumiy xodimni:<\/span><\/p>\n

tashkilot (uning alohida bo\u2018linmasi) tugatilishi munosabati bilan (ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 1-bandi), shuningdek xodimlarning soni yoki shtati o\u2018zgarishi munosabati bilan (ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 2-bandi) mehnat shartnomasi bekor qilinganda kamida yetti kalendar kun oldin;<\/span><\/p>\n

mavsumiy xodim malakasi yetarli bo\u2018lmaganligi sababli bajarayotgan ishiga nomuvofiqligi munosabati bilan (ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 3-bandi) mehnat shartnomasi bekor qilinganda kamida uch kalendar kun oldin yozma shaklda, imzo qo\u2018ydirib ogohlantirishi shart.<\/span><\/p>\n

Mavsumiy xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi xodimning aybli harakatlari (harakatsizligi) bilan bog\u2018liq asoslarga ko\u2018ra bekor qilingan taqdirda, mavsumiy xodim o\u2018zi bilan mehnat shartnomasi bekor qilinishidan kamida bir kun oldin yozma shaklda ogohlantiriladi.<\/span><\/p>\n

Mavsumiy xodimni ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismida nazarda tutilgan ogohlantirish o\u2018rniga ish beruvchi unga mutanosib pulli kompensatsiya to\u2018lashga haqli. <\/span><\/p>\n

Mavsumiy xodim bilan mehnat shartnomasi ushbu Kodeks 173-moddasining ikkinchi qismida sanab o\u2018tilgan asoslarga ko\u2018ra bekor qilingan taqdirda, unga o\u2018rtacha oylik ish haqining ellik foizi miqdorida ishdan bo\u2018shatish nafaqasi to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

3-\u00a7. Vaqtinchalik ishlarda band bo\u2018lgan shaxslar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

495-modda. Vaqtinchalik ishlarda band bo\u2018lgan shaxslar<\/span><\/p>\n

Ikki oygacha bo\u2018lgan muddatga ishga qabul qilingan shaxslar vaqtinchalik ishlarda band bo\u2018lgan shaxslardir (bundan buyon matnda vaqtinchalik xodimlar deb yuritiladi).<\/span><\/p>\n

496-modda. Vaqtinchalik xodimlarni ishga qabul qilishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Ishning vaqtinchalik xususiyati to\u2018g\u2018risidagi shartlar mehnat shartnomasida qayd etilgan bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Vaqtinchalik xodimlarni ishga qabul qilish chog\u2018ida dastlabki sinov belgilanmaydi.<\/span><\/p>\n

497-modda. Vaqtinchalik xodimlarni dam olish kunlarida va ishlanmaydigan bayram kunlarida ishga jalb qilish <\/span><\/p>\n

Ikki oygacha bo\u2018lgan muddatga mehnat shartnomasi tuzgan xodimlar ushbu muddat doirasida dam olish kunlarida va ishlanmaydigan bayramlar kunlarida o\u2018z yozma roziligiga ko\u2018ra ishga jalb qilinishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayramlar kunlaridagi ish kamida ikki hissa miqdorida pul shaklida kompensatsiya qilinadi.<\/span><\/p>\n

498-modda. Vaqtinchalik xodimlarga mehnat ta\u2019tili berish<\/span><\/p>\n

Vaqtinchalik xodimlar ishning har bir oyi uchun kamida ikki kalendar kun hisobidan haq to\u2018lanadigan mehnat ta\u2019tili olish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Vaqtinchalik xodimlarga mehnat ta\u2019tillari beriladi yoki mehnat shartnomasi bekor qilinganda ularning xohishiga ko\u2018ra ishning har bir oyi uchun ikki ish kuni hisobidan kompensatsiya to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

499-modda. Vaqtinchalik xodimlar bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Vaqtinchalik xodim ish beruvchini uch kalendar kun oldin yozma shaklda ogohlantirib, mehnat shartnomasini o\u2018z tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishga haqli. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi tashkilotning (uning alohida bo\u2018linmasining) tugatilishi (ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 1-bandi), xodimlar sonining yoki shtatining o\u2018zgarishi munosabati bilan (ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 2-bandi), shuningdek xodimning malakasi yetarli bo\u2018lmaganligi sababli bajarayotgan ishiga nomuvofiqligi munosabati bilan (ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 3-bandi) mehnat shartnomasini muddatidan ilgari bekor qilish xususidagi o\u2018z niyati to\u2018g\u2018risida vaqtinchalik xodimni kamida uch kalendar kun oldin yozma shaklda, imzo qo\u2018ydirib ogohlantirishi shart.<\/span><\/p>\n

Vaqtinchalik xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi vaqtinchalik xodimning aybli harakatlari (harakatsizligi) bilan bog\u2018liq asoslarga ko\u2018ra bekor qilingan taqdirda, vaqtinchalik xodim o\u2018zi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilinishidan kamida bir kun oldin yozma shaklda ogohlantiriladi.<\/span><\/p>\n

Vaqtinchalik xodimni ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismida nazarda tutilgan yozma ravishdagi ogohlantirish o\u2018rniga ish beruvchi unga mutanosib pulli kompensatsiya to\u2018lashga haqli.<\/span><\/p>\n

Agar jamoa shartnomasida yoki mehnat shartnomasida boshqacha qoida belgilanmagan bo\u2018lsa, vaqtinchalik xodimga mehnat shartnomasi bekor qilinganda ishdan bo\u2018shatish nafaqasi to\u2018lanmaydi.<\/span><\/p>\n

4-\u00a7. Iqtisodiyotning ayrim tarmoqlari xodimlari va ayrim kasblar egalari mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

500-modda. Transport xodimlari mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Transport vositalarini boshqarish yoki transport vositalarining harakatlanishini boshqarish bilan shug\u2018ullanuvchi xodimlar, shuningdek O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadigan transport vositalarini boshqarish yoki transport vositalarining harakatlanishini boshqarish bilan bevosita bog\u2018liq ishlar, kasblar, lavozimlar ro\u2018yxatiga muvofiq boshqa xodimlar transport xodimlaridir.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan ishga kasbiy tayyorgarlikdan o\u2018tgan va kasbiy tayyorgarlikdan o\u2018tganligi tegishli hujjat (diplom, shahodatnoma, guvohnoma va hokazo) bilan tasdiqlangan shaxslar qabul qilinadi.<\/span><\/p>\n

Transport xodimlari ishga qabul qilinish chog\u2018ida (dastlabki) va ish jarayonida (davriy) majburiy tibbiy ko\u2018riklardan o\u2018tadi. <\/span><\/p>\n

Transport xodimlariga transport vositalarini boshqarish yoki transport vositalarining harakatlanishini boshqarish bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ishda o\u2018rindoshlik asosida ishlashga ruxsat etilmaydi.<\/span><\/p>\n

Transport xodimlarining mehnatini qo\u2018llash chog\u2018ida ish beruvchilar mazkur xodimlar uchun qonunchilikda belgilangan ish vaqti va dam olish vaqti rejimining, mehnat sharoitlarining o\u2018ziga xos xususiyatlariga rioya etishi shart.<\/span><\/p>\n

Transport xodimlarining intizomi ushbu Kodeksda, boshqa qonunlarda, shuningdek intizom to\u2018g\u2018risidagi ustavlarda (nizomlarda) tartibga solinadi.<\/span><\/p>\n

501-modda. Pedagog xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Umumiy o\u2018rta ta\u2019lim tashkilotlarining, maktabgacha ta\u2019lim tashkilotlari hamda boshqa tashkilotlarning bolalarni o\u2018qitish yoki tarbiyalash bilan bevosita shug\u2018ullanuvchi pedagog xodimlari va boshqa xodimlari O\u2018zbekiston Respublikasi Sog\u2018liqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan tartibda dastlabki tarzda (ishga qabul qilish chog\u2018ida) va davriy (ish jarayonida) majburiy tibbiy ko\u2018riklardan o\u2018tadi. <\/span><\/p>\n

Tegishli ma\u2019lumotga, kasbiy tayyorgarlikka, ma\u2019naviy-axloqiy fazilatlarga ega bo\u2018lgan shaxslar pedagogik faoliyat bilan shug\u2018ullanish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Pedagog xodimlarni oliy ta\u2019lim tashkilotlariga kafedra mudiri, professor, dotsent, katta o\u2018qituvchi, o\u2018qituvchi (assistent), stajyor-o\u2018qituvchi lavozimlariga ishga qabul qilish O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan nizomga muvofiq tanlov asosida amalga oshiriladi. <\/span><\/p>\n

Oliy ta\u2019lim tashkilotining rahbariga tanlov o\u2018tkazilguniga qadar kafedra mudiri vakant lavozimi bo\u2018yicha vazifalarni bajarishni kafedraning yetakchi o\u2018qituvchilaridan birining yoki tegishli fakultet dekanining zimmasiga yuklatishga ruxsat beriladi.<\/span><\/p>\n

Oliy ta\u2019lim tashkilotlariga soatbay haq to\u2018lanishi shartlari asosida o\u2018qituvchilik ishiga kirayotgan shaxslar tanlovsiz, oliy ta\u2019lim tashkiloti rahbarining buyrug\u2018i bilan ishga qabul qilinadi.<\/span><\/p>\n

Ta\u2019lim tashkilotlarining pedagog xodimlariga haftasiga o\u2018ttiz olti soatdan ortiq bo\u2018lmagan ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi belgilanadi va yillik uzaytirilgan mehnat ta\u2019tili beriladi. Pedagog xodimlar ish vaqtining aniq davomiyligi va yillik uzaytirilgan mehnat ta\u2019tilining davomiyligi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ta\u2019lim tashkilotlari mehnatga haq to\u2018lash uchun mavjud mablag\u2018lar doirasida mustaqil ravishda lavozim maoshlariga tabaqalashtirilgan ustamalar belgilashga hamda mehnatga haq to\u2018lash va uni rag\u2018batlantirishning turli shakllarini qo\u2018llashga haqli.<\/span><\/p>\n

502-modda. Tibbiyot xodimlari mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Tibbiyot xodimlari uchun ish vaqtining haftasiga o\u2018ttiz olti soatdan ortiq bo\u2018lmagan qisqartirilgan davomiyligi belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Ayrim toifadagi tibbiyot xodimlari yillik qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tili olish huquqiga ega. <\/span><\/p>\n

Tibbiyot xodimlari ish vaqtining va yillik qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tilining davomiyligi, shuningdek ularning mehnatiga haq to\u2018lash razryadlari hamda tarif stavkasiga (maoshga) qo\u2018shimcha to\u2018lovlar va ustamalar O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Rahbar xodimlar mehnatiga haq to\u2018lash bo\u2018yicha tibbiyot tashkilotlari guruhlari o\u2018zi bevosita bo\u2018ysunadigan sog\u2018liqni saqlashni boshqarish organlari tomonidan, davolangan bemorlar soniga qarab \u2014 statsionar muassasalar uchun, xizmat ko\u2018rsatiladigan aholi soniga qarab \u2014 ambulatoriya-poliklinika xizmati va boshqa tibbiyot tashkilotlari uchun belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Agar shifokorning mutaxassisligi bo\u2018yicha ish stajida uch yil yoki undan ortiq tanaffus mavjud bo\u2018lsa (ijtimoiy ta\u2019tillar, tibbiyotga ixtisoslashmagan mutaxassislikda ishlash, uzoq davom etgan kasallik, nogironlik va boshqalar), shifokor o\u2018z kasbiy faoliyatini qayta boshlashdan oldin avvalgi yillarda olinganligi to\u2018g\u2018risida hujjat bilan tasdiqlangan mavjud bazaviy, asosiy yoki qo\u2018shimcha mutaxassislikka muvofiq ixtisoslashuv kurslaridan o\u2018tishi shart. Ixtisoslashuv kurslaridan o\u2018tish tartibi qonunchilikda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

503-modda. Sportchilar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning qoidalari mehnat vazifasi sport musobaqalariga tayyorgarlik ko\u2018rishdan va muayyan turdagi yoki sport turlari bo\u2018yicha sport musobaqalarida ishtirok etishdan iborat bo\u2018lgan xodimlar (bundan buyon matnda sportchilar deb yuritiladi) bilan mehnat munosabatlarini tartibga soladi.<\/span><\/p>\n

Sportchilar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, shu jumladan jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, shuningdek ichki hujjatlarda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeks 104-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan shartlardan tashqari, sportchi bilan tuziladigan mehnat shartnomasiga quyidagilar kiritilishi shart:<\/span><\/p>\n

ish beruvchining mashq tadbirlari o\u2018tkazilishini va sportchining sport musobaqalarida ishtirok etishini ta\u2019minlash majburiyati to\u2018g\u2018risidagi shartlar;<\/span><\/p>\n

sportchining ish beruvchi tomonidan belgilangan sport rejimiga rioya etish va sport musobaqalariga tayyorgarlik ko\u2018rish rejalarini bajarish majburiyati to\u2018g\u2018risidagi shartlar;<\/span><\/p>\n

sportchining sport musobaqalarida faqat ish beruvchining ko\u2018rsatmasi bo\u2018yicha ishtirok etish majburiyati to\u2018g\u2018risidagi shartlar;<\/span><\/p>\n

sportchining xalqaro dopingga qarshi tashkilotlar tomonidan tasdiqlangan dopingga qarshi qoidalarga rioya etish, doping nazoratidan o\u2018tish majburiyati to\u2018g\u2018risidagi shartlar;<\/span><\/p>\n

ish beruvchining sportchining hayoti va sog\u2018lig\u2018i sug\u2018urta qilinishini, shuningdek sportchining qo\u2018shimcha tibbiy va boshqa xizmatlarni olish maqsadida tibbiy sug\u2018urta qilinishini ta\u2019minlashga doir majburiyati to\u2018g\u2018risidagi shartlar.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasini tuzish chog\u2018ida sportchilar dastlabki majburiy tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tishi shart. Ish beruvchi dastlabki va davriy majburiy tibbiy ko\u2018riklarning o\u2018tkazilishini o\u2018z hisobidan tashkil etishi shart. Mehnat shartnomasining amal qilishi davrida sportchilar topshirilgan ishni bajarish uchun yaroqliligini aniqlash hamda kasb kasalliklarining va sport jarohatlanishlarining oldini olish maqsadida davriy majburiy tibbiy ko\u2018riklardan o\u2018tadi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi o\u2018z mablag\u2018lari hisobidan sportchilarni sport kiyim-boshlari, sport anjomlari va ashyolari, ular mehnat faoliyatini amalga oshirishi uchun zarur bo\u2018lgan boshqa moddiy-texnika vositalari bilan ta\u2019minlashi, shuningdek mazkur kiyim-boshlar, asbob-uskunalar, anjomlar, ashyolar va vositalarni foydalanishga yaroqli holatda saqlashi shart. <\/span><\/p>\n

Sportchilarga yillik qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tili beriladi, uning davomiyligi jamoa shartnomalarida, ichki hujjatlarda, mehnat shartnomalarida belgilanadi, lekin u to\u2018rt kalendar kundan kam bo\u2018lmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi sportchining sport musobaqalarida ishtirok etishini ta\u2019minlash imkoniyatiga ega bo\u2018lmagan hollarda, ish beruvchilar o\u2018rtasidagi kelishuvga, sportchining o\u2018z yozma roziligiga ko\u2018ra, bir yildan oshmaydigan muddatga vaqtincha boshqa ish beruvchiga o\u2018tishiga yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

Sportchining boshqa ish beruvchiga vaqtincha o\u2018tishi davri uchun vaqtinchalik ish joyidagi ish beruvchi u bilan ushbu moddaning uchinchi qismi qoidalarini inobatga olgan holda muddatli mehnat shartnomasi tuzadi.<\/span><\/p>\n

Sportchi boshqa ish beruvchiga vaqtincha o\u2018tgan davrda dastlab tuzilgan mehnat shartnomasining amal qilishi to\u2018xtatib turiladi (taraflar mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan huquqlar amalga oshirilishini hamda majburiyatlar bajarilishini to\u2018xtatib turadi). Bunda dastlab tuzilgan mehnat shartnomasi amal qilishi muddatining o\u2018tishi uzilib qolmaydi. Sportchining boshqa ish beruvchiga vaqtincha o\u2018tish muddati tugaganidan keyin dastlab tuzilgan mehnat shartnomasi to\u2018liq hajmda qayta tiklanadi. <\/span><\/p>\n

Vaqtincha o\u2018tish muddati mobaynida sportchiga va vaqtinchalik ish joyidagi ish beruvchiga mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda hamda mehnat huquqi normalarini o\u2018z ichiga olgan boshqa hujjatlarda belgilangan qoidalar, ushbu moddada belgilangan xususiyatlarni hisobga olgan holda, to\u2018liq hajmda tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Vaqtinchalik ish joyidagi ish beruvchi sportchining boshqa ish beruvchiga o\u2018tishiga doir tashabbus bilan chiqish huquqiga ega emas.<\/span><\/p>\n

Sportchining boshqa ish beruvchiga vaqtincha o\u2018tishi davriga tuzilgan mehnat shartnomasi ushbu Kodeksda nazarda tutilgan asoslarning istalgan biriga ko\u2018ra muddatidan ilgari bekor qilingan taqdirda, vaqtincha o\u2018tish davriga tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan kalendar sanasidan keyingi ish kunidan boshlab dastlab tuzilgan mehnat shartnomasi to\u2018liq hajmda amal qiladi.<\/span><\/p>\n

Agar boshqa ish beruvchiga vaqtincha o\u2018tish muddati tugaganidan keyin sportchi vaqtinchalik ish joyidagi ish beruvchida ishlashni davom ettirsa va na sportchi yoki na vaqtinchalik ish joyidagi ish beruvchi, na dastlab mehnat shartnomasi tuzilgan ish beruvchi vaqtinchalik o\u2018tish davri uchun tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishni hamda dastlab tuzilgan mehnat shartnomasini qayta tiklashni talab qilmasa, dastlab tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilinadi va vaqtinchalik o\u2018tish davri uchun tuzilgan mehnat shartnomasi taraflar kelishuvi bilan belgilanadigan muddatga, bunday kelishuv mavjud bo\u2018lmagan taqdirda esa nomuayyan muddatga uzaytiriladi.<\/span><\/p>\n

Sportchi bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish uchun ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan asoslardan tashqari quyidagilar asos bo\u2018lishi mumkin:<\/span><\/p>\n

1) olti oy va undan ko\u2018p muddatga sportdan chetlashtirilganlik;<\/span><\/p>\n

2) xalqaro dopingga qarshi tashkilotlar tasdiqlagan dopingga qarshi qoidalarning sportchi tomonidan buzilganligi, shu jumladan bir marta buzilganligi.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasini sportchining tashabbusi bilan bekor qilish to\u2018g\u2018risidagi ogohlantirish muddatining davomiyligi mehnat shartnomasi taraflari tomonidan tegishli sport turi yoki turlari bo\u2018yicha O\u2018zbekiston Respublikasi sport federatsiyalarining (assotsiatsiyalarining) tavsiyalariga ko\u2018ra O\u2018zbekiston Respublikasi Sportni rivojlantirish vazirligi belgilaydigan muddatlar inobatga olingan holda aniqlanadi.<\/span><\/p>\n

29-bob. Mikrofirmalarda va ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxslarda ishlovchi shaxslar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Mikrofirmalar jumlasiga kiritilgan ish beruvchilarda xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

504-modda. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

Mikrofirmalar jumlasiga kiritilgan ish beruvchilarda (bundan buyon matnda ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma deb yuritiladi) xodimlarning mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solish ushbu paragrafda belgilangan o\u2018ziga xos xususiyatlar hisobga olingan holda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Agar ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma tadbirkorlik subyektlarining belgilangan tasnifiga muvofiq mikrofirmalar jumlasiga kirmay qolsa, davlat statistika organlari tomonidan ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma to\u2018g\u2018risida tegishli ma\u2019lumotlar kiritilgan paytdan e\u2019tiboran ushbu ish beruvchida yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solish mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga muvofiq ushbu paragrafda belgilangan o\u2018ziga xos xususiyatlar hisobga olinmagan holda amalga oshirilishi kerak.<\/span><\/p>\n

505-modda. Yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni ichki hujjatlar hamda mehnat shartnomalari bilan huquqiy jihatdan tartibga solish<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma ichki hujjatlarni (ichki mehnat tartibi qoidalarini, mehnatga haq to\u2018lash to\u2018g\u2018risidagi nizomni, mukofotlash haqidagi nizomni, smenalar jadvalini va boshqalarni) qabul qilishdan to\u2018liq yoki qisman voz kechishga haqli. Bunda yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bog\u2018liq bo\u2018lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish uchun ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma xodimlar bilan tuziladigan mehnat shartnomalariga mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka muvofiq ichki hujjatlar bilan tartibga solinishi zarur bo\u2018lgan shartlarni kiritishi kerak. Mazkur mehnat shartnomalari O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadigan namunaviy shakl asosida tuziladi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirmalarga ishga kiruvchi shaxslar bilan nomuayyan muddatga mehnat shartnomasi yoxud muddatli mehnat shartnomasi tuzilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirmalarning xodimlariga ushbu mikrofirmadagi ish staji uchun qo\u2018shimcha mehnat ta\u2019tili berilishi mumkin, uning davomiyligi va uni berish tartibi jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda yoxud mehnat shartnomasida belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma xodimni mehnat sharoitlarining o\u2018zgarishi (ushbu Kodeksning 137-moddasi birinchi qismi) va ish beruvchining boshqa joyga ko\u2018chishi munosabati bilan joyning o\u2018zgarishi (ushbu moddaning 146-moddasi birinchi qismi) to\u2018g\u2018risida kamida bir oy oldin yozma ravishda xabardor qilishi shart.<\/span><\/p>\n

506-modda. Ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma xodimlari bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma xodimi ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirmani yetti kalendar kun oldin yozma shaklda ogohlantirgan holda, mehnat shartnomasini o\u2018z tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishga haqli. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma o\u2018z xodimi bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ushbu Kodeksda nazarda tutilgan asoslardan tashqari mehnat shartnomasida nazarda tutilgan asoslarga ko\u2018ra bekor qilishga haqli.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma xodimi bilan tuzilgan mehnat shartnomasida sodir etilganligi uchun mehnat shartnomasini ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 5-bandiga muvofiq bekor qilishga yo\u2018l qo\u2018yiladigan mehnat majburiyatlarining bir marta qo\u2018pol ravishda buzilishlari ro\u2018yxati nazarda tutilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan mikrofirma xodimini mehnat shartnomasini bekor qilish to\u2018g\u2018risida ogohlantirish muddatlari, shuningdek mehnat shartnomasi bekor qilinganda to\u2018lanadigan ishdan bo\u2018shatish nafaqasini hamda boshqa kompensatsiya to\u2018lovlarini to\u2018lash hollari va miqdorlari mehnat shartnomasida belgilanadi, agar ular belgilanmagan bo\u2018lsa, xodimlarga ushbu Kodeks hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan umumiy kafolatlar tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Yakka tartibdagi tadbirkorlarda yollanib ishlaydigan shaxslar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

507-modda. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

Davlat ro\u2018yxatidan o\u2018tgan yakka tartibdagi tadbirkorlar bank hisobvarag\u2018ini ochganidan keyin yakka tartibdagi tadbirkor tomonidan amalga oshiriladigan faoliyat turiga qarab O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan miqdorda yollanma xodimlar mehnatidan foydalanishga haqli. <\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi tadbirkor va yollanma xodim o\u2018rtasidagi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar ushbu paragrafda nazarda tutilgan o\u2018ziga xos xususiyatlar hisobga olingan holda mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik bilan tartibga solinadi.<\/span><\/p>\n

508-modda. Xodim va yakka tartibdagi tadbirkor o\u2018rtasidagi mehnat shartnomasi<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi tadbirkor tomonidan ishga qabul qilinayotgan shaxs bilan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar yuzaga kelishiga yozma shaklda tuziladigan mehnat shartnomasi asos bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi tadbirkor tomonidan ishga qabul qilinayotgan xodim bilan nomuayyan muddatga mehnat shartnomasi yoki muddatli mehnat shartnomasi tuzilishi mumkin. Bunda mehnat shartnomasining muddati yakka tartibdagi tadbirkor davlat ro\u2018yxatidan o\u2018tkazilganligi to\u2018g\u2018risidagi guvohnomaning amal qilish muddatidan oshmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Ish qidirayotgan shaxs mehnat shartnomasi tuzilguniga qadar mehnat va bandlik shartlari to\u2018g\u2018risida oldindan xabardor qilingan bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Xodim va yakka tartibdagi tadbirkor o\u2018rtasidagi mehnat shartnomasining namunaviy shakli O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi uch nusxada tuziladi, ulardan biri yakka tartibdagi tadbirkorda qoladi, ikkinchisi yollanma xodimga beriladi, uchinchisi esa yakka tartibdagi tadbirkorning soliq bo\u2018yicha hisobga olish joyidagi davlat soliq xizmati organiga taqdim etiladi. Mehnat shartnomasining <\/span>nusxasini davlat soliq xizmati organiga taqdim etish elektron shaklda ham amalga oshirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi tadbirkor tomonidan yollanma xodimlarni ishga qabul qilish buyruq e\u2019lon qilmasdan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi tadbirkorlarda ishlovchi xodimlarga mehnat daftarchalari yuritilmaydi. <\/span><\/p>\n

509-modda. Ish va dam olish rejimi<\/span><\/p>\n

Ish rejimi, dam olish kunlarini va yillik mehnat ta\u2019tillarini berish tartibi xodim bilan yakka tartibdagi tadbirkor o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra belgilanadi. Bunda ish haftasining davomiyligi ushbu Kodeksda belgilanganidan ko\u2018proq, yillik mehnat ta\u2019tilining davomiyligi esa qisqaroq bo\u2018lishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

510-modda. Yakka tartibdagi tadbirkor tomonidan mehnat shartlarining o\u2018zgartirilishi<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeks 137-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda yakka tartibdagi tadbirkor xodimning taraflar tomonidan belgilangan mehnat shartlari o\u2018zgartirilishi to\u2018g\u2018risida xodimni kamida o\u2018n to\u2018rt kalendar kun oldin yozma shaklda ogohlantirishi shart.<\/span><\/p>\n

511-modda. Xodim va yakka tartibdagi tadbirkor o\u2018rtasidagi mehnat shartnomasini bekor qilish<\/span><\/p>\n

Xodim yakka tartibdagi tadbirkor bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ushbu tadbirkorni yetti kalendar kun oldin yozma shaklda ogohlantirgan holda o\u2018z tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishga haqli.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ogohlantirish muddati xodim va yakka tartibdagi tadbirkorning kelishuviga ko\u2018ra qisqartirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan asoslardan tashqari, yakka tartibdagi tadbirkor xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini unda nazarda tutilgan asoslarga ko\u2018ra bekor qilishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Xodim bilan yakka tartibdagi tadbirkor o\u2018rtasida tuzilgan mehnat shartnomasida sodir etilganligi uchun mehnat shartnomasini ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 5-bandiga muvofiq bekor qilishga yo\u2018l qo\u2018yiladigan mehnat majburiyatlarining bir marta qo\u2018pol ravishda buzilishlari ro\u2018yxati nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Xodimni mehnat shartnomasini bekor qilish to\u2018g\u2018risida ogohlantirish muddatlari, shuningdek mehnat shartnomasi bekor qilinganda to\u2018lanadigan ishdan bo\u2018shatish nafaqasini hamda boshqa kompensatsiya to\u2018lovlarini to\u2018lash hollari va miqdorlari mehnat shartnomasida belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi tadbirkor xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilingan taqdirda yakka tartibdagi tadbirkorning soliq bo\u2018yicha hisobga olish joyidagi davlat soliq xizmati organini mehnat shartnomasi bekor qilingan kundan e\u2019tiboran uch ish kunidan kechiktirmay yozma shaklda xabardor qilishi shart.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi tadbirkorning faoliyati to\u2018xtatib turilgan hollarda xodimning o\u2018rtacha ish haqi ikki hafta davomida saqlanib qoladi. Ushbu muddat tugaganidan keyin yakka tartibdagi tadbirkor o\u2018z faoliyati to\u2018xtatib turilishi munosabati bilan xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini xodimga ushbu shartnomada nazarda tutilgan miqdorda, lekin xodimning ikki haftalik o\u2018rtacha ish haqidan kam bo\u2018lmagan miqdorda kompensatsiya to\u2018lagan holda bekor qilishga haqli. Mazkur miqdordagi pulli kompensatsiya yakka tartibdagi tadbirkorning <\/span>faoliyatining bir haftadan ortiq davom etgan to\u2018xtatib turilishi davrida, xodim mehnat shartnomasini o\u2018z tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilgan taqdirda ham to\u2018lanadi.<\/span><\/p>\n

512-modda. Yakka tartibdagi tadbirkorda ishlaydigan xodimlarning mehnat staji<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi tadbirkorda yollanib ishlash davrlari, basharti ijtimoiy soliq to\u2018lansa, xodimning mehnat stajiga qo\u2018shib hisoblanadi. <\/span><\/p>\n

Xodimning mehnat stajini hisobga olish ijtimoiy soliq to\u2018lash to\u2018g\u2018risidagi ma\u2019lumotlar asosida amalga oshiriladi. <\/span><\/p>\n

513-modda. Xodim va yakka tartibdagi tadbirkor o\u2018rtasidagi yakka tartibdagi mehnat nizolarini hal etish <\/span><\/p>\n

Xodim va yakka tartibdagi tadbirkor o\u2018rtasidagi o\u2018zaro kelishuv asosida tartibga solinmagan yakka tartibdagi mehnat nizolari sud tartibida hal etiladi.<\/span><\/p>\n

3-\u00a7. Uy ishchilarining mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

514-modda. Uy ishchilari<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxslarga ularning tadbirkorlik faoliyati bilan bog\u2018liq bo\u2018lmagan shaxsiy ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun ishlarni bajaruvchi, xizmatlar ko\u2018rsatuvchi xodimlar (bog\u2018bonlar, enagalar, qorovullar, oqsochlar, haydovchilar va boshqalar) uy ishchilaridir.<\/span><\/p>\n

Uy ishchilarini ishga qabul qilishga ular o\u2018n olti yoshga to\u2018lganida yo\u2018l qo\u2018yiladi. <\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi fuqarolari, shuningdek O\u2018zbekiston Respublikasi hududida istiqomat qilayotgan chet el fuqarolari hamda fuqaroligi bo\u2018lmagan shaxslar o\u2018zida fuqarolik muomala layoqati to\u2018liq hajmda mavjud bo\u2018lgan taqdirda, uy ishchilarini ishga yollash huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

515-modda. Uy ishchisi bilan tuziladigan mehnat shartnomasi<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs tomonidan yozma shaklda tuziladigan mehnat shartnomasi uy ishchisi bilan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar yuzaga kelishiga asos bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Ishga qabul qilinayotgan uy ishchisi bilan nomuayyan muddatga mehnat shartnomasi yoki muddatli mehnat shartnomasi tuzilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi tuzilguniga qadar uy ishchisi ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs tomonidan mehnat shartlari to\u2018g\u2018risida oldindan xabardor qilinishi kerak.<\/span><\/p>\n

Uy ishchisi bilan mehnat shartnomasi uch nusxada tuziladi, ulardan biri ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxsning yashash joyidagi davlat soliq xizmati organiga taqdim etiladi, ikkinchisi ish beruvchida qoladi, uchinchisi esa xodimga beriladi.<\/span><\/p>\n

Uy ishchisi bilan tuziladigan mehnat shartnomasining namunaviy shakli O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Agar taraflar uy ishchisini oziq-ovqat va uy-joy bilan ta\u2019minlash to\u2018g\u2018risida kelishuvga erishgan bo\u2018lsa, bu shart mehnat shartnomasining mazmuniga kiritilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Uy ishchilarini ishga qabul qilish buyruq e\u2019lon qilinmasdan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Uy ishchilariga mehnat daftarchalari yuritilmaydi.<\/span><\/p>\n

516-modda. Ish va dam olish rejimi<\/span><\/p>\n

Ish rejimi, dam olish kunlarini va yillik mehnat ta\u2019tillarini berish tartibi xodim bilan ish beruvchi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra belgilanadi. Bunda ish haftasining davomiyligi ushbu Kodeksda belgilanganidan ko\u2018proq, yillik mehnat ta\u2019tilining davomiyligi esa qisqaroq bo\u2018lishi mumkin emas. <\/span><\/p>\n

Uy xo\u2018jaligida yashovchi uy ishchilarini har kunlik yoki har haftalik dam olish yoxud yillik mehnat ta\u2019tillari davrida uy xo\u2018jaligida yoki uy xo\u2018jaligi a\u2019zolari bilan qolishga majburlash taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

517-modda. Ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs tomonidan uy ishchisining mehnat shartlarini o\u2018zgartirish<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeks 137-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs uy ishchisining taraflar tomonidan mehnat shartnomasida belgilangan mehnat shartlarini o\u2018zgartirish to\u2018g\u2018risida xodimni kamida o\u2018n to\u2018rt kalendar kun oldin yozma shaklda ogohlantirishi shart.<\/span><\/p>\n

518-modda. Uy ishchilari bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish<\/span><\/p>\n

Uy ishchisi mehnat shartnomasini ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxsni yetti kalendar kun oldin yozma shaklda ogohlantirgan holda, o\u2018z tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ogohlantirish muddati uy ishchisi va ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra qisqartirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan asoslardan tashqari, ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs mehnat shartnomasida nazarda tutilgan asoslar bo\u2018yicha uy ishchisi bilan mehnat shartnomasini bekor qilishga haqlidir. <\/span><\/p>\n

Uy ishchisi bilan tuzilgan mehnat shartnomasida sodir etilganligi uchun mehnat shartnomasini ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 5-bandiga muvofiq bekor qilishga yo\u2018l qo\u2018yiladigan mehnat majburiyatlarining bir marta qo\u2018pol ravishda buzilishlari ro\u2018yxati nazarda tutilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Uy ishchisi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs vafot etganligi munosabati bilan bekor qilinadi. Ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxsning vafotidan keyingi kun mehnat shartnomasi bekor qilingan kun deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs vafot etganligi munosabati bilan xodim bilan mehnat shartnomasi bekor qilingan taqdirda, mehnat shartnomasi bekor qilinganligi bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan barcha to\u2018lovlar ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxsning merosxo\u2018rlariga regress tartibida talablar yuborishga haqli bo\u2018lgan O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlikka ko\u2018maklashish davlat jamg\u2018armasining hisobidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Uy ishchisini mehnat shartnomasini bekor qilish to\u2018g\u2018risida ogohlantirish muddatlari, shuningdek mehnat shartnomasi bekor qilinganda ishdan bo\u2018shatish nafaqasini hamda boshqa kompensatsiya to\u2018lovlarini to\u2018lash hollari va miqdorlari mehnat shartnomasida belgilanadi, agar ular belgilanmagan bo\u2018lsa, xodimlarga ushbu Kodeks hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan umumiy kafolatlar tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs uy ishchisi bilan mehnat shartnomasini bekor qilganda mehnat shartnomasi bekor qilingan kundan e\u2019tiboran uch ish kunidan kechiktirmay bu haqda ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxsning yashash joyidagi davlat soliq xizmati organini yozma shaklda xabardor qilishi shart.<\/span><\/p>\n

519-modda. Uy ishchilarining mehnat staji<\/span><\/p>\n

Uy ishchilarining yollanib ishlash bo\u2018yicha ish davrlari basharti ijtimoiy soliq to\u2018lansa, xodimning mehnat stajiga kiritiladi. <\/span><\/p>\n

Uy ishchisining mehnat stajini hisobga olish ijtimoiy soliq to\u2018langanligi to\u2018g\u2018risidagi ma\u2019lumotlar asosida amalga oshiriladi. <\/span><\/p>\n

520-modda. Uy ishchisi va ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs o\u2018rtasidagi yakka tartibdagi mehnat nizolarini hal etish <\/span><\/p>\n

Uy ishchisi va ish beruvchi bo\u2018lgan jismoniy shaxs o\u2018rtasidagi o\u2018zaro kelishuv asosida tartibga solinmagan yakka tartibdagi mehnat nizolari sud tartibida hal etiladi.<\/span><\/p>\n

30-bob. Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo\u2018lmagan shaxslar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari <\/span><\/p>\n

521-modda. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi hududida doimiy yashovchi va yashash guvohnomasiga ega bo\u2018lgan chet el fuqarolari va fuqaroligi bo\u2018lmagan shaxslarga (bundan buyon matnda chet el fuqarolari deb yuritiladi) nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning umumiy normalari tatbiq etiladi. <\/span><\/p>\n

Mehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan va yashash guvohnomasiga ega bo\u2018lmagan chet el fuqarolariga nisbatan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik ushbu bobda nazarda tutilgan o\u2018ziga xos xususiyatlar hisobga olingan holda tatbiq etiladi.<\/span><\/p>\n

522-modda. Chet el fuqarosini ishga qabul qilish yoshi <\/span><\/p>\n

Mehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarolari o\u2018n sakkiz yoshga to\u2018lganida xodim sifatida yakka tartibdagi mehnat munosabatlariga kirishish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

523-modda. O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnoma<\/span><\/p>\n

Mehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarolari O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnoma asosidagina amalga oshirish huquqiga ega, bundan qonunchilikda belgilangan hollar mustasno.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi O\u2018zbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarolari bilan mehnat shartnomalarini tuzishga ularda O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnoma mavjud bo\u2018lgan taqdirdagina haqli, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.<\/span><\/p>\n

Mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun O\u2018zbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarolari bilan o\u2018rindoshlik shartlari asosidagi mehnat shartnomalari <\/span>faqat ular tomonidan O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir alohida tasdiqnoma olingan taqdirdagina tuzilishi mumkin. Yuqori malakali mutaxassislar va malakali mutaxassislar bilan o\u2018rindoshlik shartlari asosida mehnat shartnomalarini tuzishning o\u2018ziga xos xususiyatlari ushbu Kodeksning 526-moddasida belgilangan. <\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnomani berish tartibi O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

524-modda. Mehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarosi bilan tuzilgan mehnat shartnomasining amal qilish muddati<\/span><\/p>\n

Mehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarosi bilan tuzilgan mehnat shartnomasining amal qilish muddati O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilish muddatidan, agar bunday tasdiqnomaning bo\u2018lishi (olinishi) qonunchilikda belgilangan bo\u2018lsa, ortiq bo\u2018lmasligi kerak. <\/span><\/p>\n

525-modda. Mehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarosi bo\u2018lgan xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan asoslardan tashqari, O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilish muddati tugatilganligi yoki bekor qilinganligi chet el fuqarosi bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish uchun asos bo\u2018ladi. <\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilish muddati tugashi munosabati bilan uning amal qilish muddati tugagan kunda mehnat shartnomasi bekor qilinishi lozim. <\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnoma bekor qilinganda mehnat shartnomasi ish beruvchi O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzuridagi Tashqi mehnat migratsiyasi agentligining tegishli xabarnomasini olgan kunda bekor qilinishi lozim. <\/span><\/p>\n

526-modda. Yuqori malakali mutaxassis yoki malakali mutaxassis bo\u2018lgan chet el fuqarolari mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o\u2018ziga xos xususiyatlari<\/span><\/p>\n

Mehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan yuqori malakali mutaxassis yoki malakali mutaxassis bo\u2018lgan chet el fuqarolari uchun qonunchilikda ishga qabul qilishning, mehnat shartnomasini tuzish va bekor qilishning boshqacha tartibi nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnomalarning amal qilish muddati yuqori malakali mutaxassis yoki malakali chet el mutaxassislari uchun, ularning xohishiga ko\u2018ra, tasdiqnomalar berilgan kundan e\u2019tiboran uch yilgachani tashkil etadi, cheklanmagan miqdorda uzaytirishlar imkoniyati bilan beriladi, lekin bu miqdor har bir holda ko\u2018pi bilan uch yildan ortiq bo\u2018lmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

Yuqori malakali mutaxassislar yoki malakali mutaxassislar O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnoma olmasdan O\u2018zbekiston Respublikasi hududida o\u2018rindoshlik asosida ishlash huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi muddatidan oldin bekor qilingan taqdirda, yuqori malakali mutaxassislar yoki malakali mutaxassislar o\u2018ttiz ish kuni ichida boshqa ish joyini izlashga haqlidir, bu davrda ularga ilgari berilgan O\u2018zbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnomalar, shuningdek vizalar va yashash guvohnomalarining amal qilishi saqlanadi.<\/span><\/p>\n

Chet el fuqarolarini yuqori malakali mutaxassislar yoki malakali mutaxassislar toifasiga kiritish mezonlari O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

VII BO\u2018LIM. XODIMLARNING MEHNAT HUQUQLARINI HIMOYA QILISH. MEHNAT NIZOLARINI KO\u2018RIB CHIQISH<\/span><\/p>\n

31-bob. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

527-modda. Xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilish<\/span><\/p>\n

Xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilish quyidagilarni o\u2018z ichiga oladi:<\/span><\/p>\n

mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar, shuningdek mehnat shartnomalari shartlari buzilishining oldini olishni va (yoki) ularga barham berishni;<\/span><\/p>\n

xodimning buzilgan huquqlarini tiklashni;<\/span><\/p>\n

xodimning mehnat huquqlari buzilganligi munosabati bilan unga yetkazilgan moddiy zararning o\u2018rnini qoplashni va (yoki) ma\u2019naviy ziyonni kompensatsiya qilishni;<\/span><\/p>\n

xodimning mehnat huquqlarini buzganlikda aybdor ish beruvchilarning va boshqa mansabdor shaxslarning javobgarligini.<\/span><\/p>\n

528-modda. Xodimning mehnat huquqlarini himoya qilishga doir huquqini amalga oshirishga to\u2018sqinlik qilishga yo\u2018l qo\u2018yilmasligi<\/span><\/p>\n

Xodimning mehnat huquqlarini himoya qilishga doir huquqini amalga oshirishga to\u2018sqinlik qilishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

Xodimning mehnat huquqlarini himoya qilishga doir huquqini amalga oshirishni rad etishi to\u2018g\u2018risidagi yozma yoki og\u2018zaki majburiyatlari haqiqiy emas. <\/span><\/p>\n

529-modda. Mehnat huquqlarini himoya qilishning asosiy usullari<\/span><\/p>\n

Mehnat huquqlarini himoya qilishning asosiy usullari quyidagilardan iborat:<\/span><\/p>\n

xodimlarning mehnat huquqlarini o\u2018zi himoya qilishidan;<\/span><\/p>\n

mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati hamda tekshiruvidan;<\/span><\/p>\n

mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratidan;<\/span><\/p>\n

mehnat huquqlarining yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari orqali himoya qilishdan;<\/span><\/p>\n

mehnat huquqlarining mehnat nizolarini ko\u2018rib chiquvchi organlar tomonidan himoya qilishdan.<\/span><\/p>\n

Xodimlarga mehnat huquqlarini himoya qilish usulini tanlash, qonunda taqiqlanmagan barcha usullar bilan o\u2018z mehnat huquqlarini himoya qilish huquqi kafolatlanadi.<\/span><\/p>\n

32-bob. Xodim tomonidan mehnat huquqlarini o\u2018zi himoya qilishi<\/span><\/p>\n

530-modda. Mehnat huquqlarini xodim tomonidan himoya qilish tushunchasi va himoya qilishni amalga oshirish<\/span><\/p>\n

Xodim tomonidan mehnat huquqlarini o\u2018zi himoya qilishi deganda xodimning buzilgan huquqini mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan nazoratni va tekshiruvni amalga oshiruvchi organlarga yoxud yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiquvchi organlarga murojaat etmasdan yoki murojaat qilgan holda tiklashga va (yoki) ushbu huquqni amalga oshirish borasidagi to\u2018siqlarni bartaraf etishga qaratilgan mustaqil ravishdagi qonuniy harakatlari tushuniladi.<\/span><\/p>\n

Xodim o\u2018z huquqi buzilganligi haqida bilgan yoki bilishi kerak bo\u2018lgan paytdan e\u2019tiboran mehnat huquqlarini o\u2018zi himoya qilishni (bundan buyon matnda o\u2018zini o\u2018zi himoya qilish deb yuritiladi) amalga oshirishga haqli.<\/span><\/p>\n

Xodim o\u2018zini o\u2018zi himoya qilishni to\u2018xtatish to\u2018g\u2018risida o\u2018z xohishiga ko\u2018ra istalgan paytda qaror qabul qilishga haqli.<\/span><\/p>\n

531-modda. O\u2018zini o\u2018zi himoya qilish shakllari<\/span><\/p>\n

O\u2018zini o\u2018zi himoya qilish maqsadida xodim o\u2018z hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga bevosita tahdid soluvchi ishni bajarishni, shuningdek ish beruvchining talabiga ko\u2018ra quyidagilarni:<\/span><\/p>\n

mehnat shartnomasida nazarda tutilmagan ishni;<\/span><\/p>\n

qonunga xilof yoki hayotini va sog\u2018lig\u2018ini xavf ostiga qo\u2018yadigan, xodimning yoxud boshqa shaxslarning sha\u2019ni va qadr-qimmatiga, ishchanlik obro\u2018siga putur yetkazadigan harakatlarni bajarishni ish beruvchini yoki o\u2018zining bevosita rahbarini yoxud ish beruvchining boshqa vakilini yozma shaklda xabardor qilgan holda rad etishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan holatlar bartaraf etilmaguniga qadar ishni yoki harakatlarni bajarishni rad etish vaqtida xodimning mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan barcha huquqlari saqlanib qoladi.<\/span><\/p>\n

Xodim ushbu Kodeksda yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan o\u2018zga hollarda ham ishlarni yoki harakatlarni bajarishni o\u2018zini o\u2018zi himoya qilish maqsadida rad etish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

532-modda. Xodimlar o\u2018zini o\u2018zi himoya qilishiga ish beruvchining monelik qilmaslik majburiyati<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi, ish beruvchining vakillari xodimlarning o\u2018zini o\u2018zi himoya qilishiga monelik qilish huquqiga ega emas. <\/span><\/p>\n

Xodimlarni qonunda yo\u2018l qo\u2018yiladigan o\u2018zini o\u2018zi himoya qilish usullaridan foydalanganlik uchun ta\u2019qib etish taqiqlanadi.<\/span><\/p>\n

533-modda. O\u2018zini o\u2018zi himoya qilish huquqini suiiste\u2019mol qilish<\/span><\/p>\n

Quyidagilar o\u2018zini o\u2018zi himoya qilish huquqini suiiste\u2019mol qilishdir:<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeksda yoki boshqa qonunda nazarda tutilmagan hollarda xodim mehnat shartnomasida shart qilib ko\u2018rsatilgan ishni bajarishni bila turib rad etishi;<\/span><\/p>\n

ushbu Kodeks 531-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan holatlar mavjud bo\u2018lganda xodimning mehnat shartnomasida shart qilib ko\u2018rsatilgan ishni bajarishni ish beruvchini bu haqda xabardor qilmasdan rad etishi;<\/span><\/p>\n

o\u2018zini o\u2018zi himoya qilishiga asos bo\u2018lgan holatlar bartaraf etilganidan keyin ham xodim o\u2018zini o\u2018zi himoya qilishni to\u2018xtatishni rad etishi.<\/span><\/p>\n

O\u2018zini o\u2018zi himoya qilish huquqini suiiste\u2019mol qilish xodimni intizomiy javobgarlikka tortish uchun asos bo\u2018lishi mumkin. O\u2018zini o\u2018zi himoya qilish huquqining suiiste\u2019mol qilinishi ish beruvchiga haqiqatda to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri zarar yetkazilishiga olib kelgan hollarda, ushbu Kodeksda nazarda tutilgan tartibda va miqdorlarda ushbu zararning o\u2018rnini qoplash majburiyati xodimning zimmasiga yuklatilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

33-bob. Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga hamda mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan nazorat va tekshiruv <\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga hamda mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvi<\/span><\/p>\n

534-modda. Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga hamda mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshiruvchi vakolatli davlat organlari<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga hamda mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvi O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, shuningdek boshqa davlat organlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning, shuningdek boshqa qonunlarning aniq va bir xilda bajarilishi ustidan nazoratni prokuratura organlari o\u2018z vakolatlari doirasida \u201cProkuratura to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq amalga oshiradi.<\/span><\/p>\n

Faoliyatning ayrim sohalarida ishlarni bexatar olib borish talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvi (davlat energetika nazorati, davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati, sanoat, yadroviy hamda radiatsiyaviy xavfsizlik talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va hokazolar) vakolatli davlat organlari tomonidan qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

Tasarrufidagi tashkilotlarda mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan idoraviy nazorat qonunchilikda belgilangan tartibda hamda shartlarda davlat organlari tomonidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

535-modda. O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining davlat mehnat inspeksiyasi<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasi (bundan buyon matnda Davlat mehnat inspeksiyasi deb yuritiladi) O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining tarkibiy bo\u2018linmasi bo\u2018lib, u ish beruvchilar tomonidan mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik, aholining bandligi, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug\u2018urta qilish, nogironligi bo\u2018lgan shaxslarning huquqlari to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik, mehnat to\u2018g\u2018risidagi boshqa huquqiy hujjatlar, mehnatni muhofaza qilish qoidalari hamda mehnat standartlari talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini va tekshiruvini amalga oshiradi.<\/span><\/p>\n

536-modda. Davlat mehnat inspektorlari tomonidan o\u2018tkaziladigan tekshiruvlar<\/span><\/p>\n

Davlat mehnat inspektorlari mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga hamda mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini va tekshiruvini amalga oshirish maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasining hududida ish beruvchilarni qonunchilikda belgilangan tartibda rejali hamda rejadan tashqari tekshiruvlardan o\u2018tkazadi. <\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar va mehnatni muhofaza qilish qoidalari talablariga rioya etilishi, davlat mehnat inspektorlarining tekshiruvlar davomida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish to\u2018g\u2018risidagi ko\u2018rsatmalarining ish beruvchilar tomonidan bajarilishi tekshirish predmetidir.<\/span><\/p>\n

Davlat mehnat inspektorlari tomonidan tekshiruvlar o\u2018tkazish tartibi qonunchilikda belgilanadi. <\/span><\/p>\n

537-modda. Davlat mehnat inspektorlarining g\u2018ayriqonuniy qarorlari, g\u2018ayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish<\/span><\/p>\n

Davlat mehnat inspektorlarining g\u2018ayriqonuniy qarorlari, g\u2018ayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) ustidan yuqori turuvchi mehnat inspeksiyasiga va (yoki) sudga shikoyat qilinishi mumkin.<\/span><\/p>\n

538-modda. Davlat mehnat inspeksiyasi faoliyatiga to\u2018sqinlik qilganlik uchun javobgarlik<\/span><\/p>\n

Davlat mehnat inspeksiyasining ko\u2018rsatmalari, taqdimnomalarini va boshqa hujjatlarini ijro etmaslik, shuningdek Davlat mehnat inspeksiyasining faoliyatiga aralashish hamda uning xodimlari zimmasiga yuklatilgan vazifalar va funksiyalarning qonuniy ijro etilishiga to\u2018sqinlik qilish maqsadida har qanday shaklda ta\u2019sir o\u2018tkazish taqiqlanadi hamda qonunda belgilangan javobgarlikka sabab bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazorati <\/span><\/p>\n

539-modda. Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazorati subyektlari<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazorati \u201cJamoatchilik nazorati to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq jamoatchilik nazorati subyektlari tomonidan amalga oshiriladi. <\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi fuqarolari, fuqarolarning o\u2018zini o\u2018zi boshqarish organlari, shuningdek nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazorati subyektlaridir.<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazorati qonunchilikka muvofiq jamoatchilik kengashlari, komissiyalari hamda boshqa jamoatchilik tashkiliy tuzilmalari tomonidan ham amalga oshirilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Kasaba uyushmalari mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratining maxsus subyektlaridir.<\/span><\/p>\n

540-modda. Kasaba uyushmalarining mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish chog\u2018idagi huquqlari<\/span><\/p>\n

Kasaba uyushmalari, ularning birlashmalari, bo\u2018linmalari va boshlang\u2018ich kasaba uyushmasi tashkilotlari ish joylarida ish beruvchilarning mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik talablariga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga, shuningdek jamoa kelishuvlari hamda jamoa shartnomasi, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilingan boshqa hujjatlar qoidalariga rioya etishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Kasaba uyushmalari loyihalashtirilayotgan, qurilayotgan va foydalanilayotgan ishlab chiqarish obyektlarida mehnat sharoitlari xavfsizligini ekspertizadan o\u2018tkazishda, shuningdek loyihalashtirilayotgan hamda foydalanilayotgan mexanizmlar va asbob-uskunalarning xavfsizligini ekspertizadan o\u2018tkazishda, mehnatni muhofaza qilish qoidalarining buzilishi sabablarini aniqlashda, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va kasb kasalliklarini tekshirishda, tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining majlislarida ishtirok etishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish chog\u2018ida kasaba uyushmalari:<\/span><\/p>\n

mahalliy davlat hokimiyati organlari va davlat boshqaruvi organlari huzuridagi tegishli jamoatchilik kengashlarida ishtirok etishga;<\/span><\/p>\n

ish beruvchilarga mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikning, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning va mehnatni muhofaza qilish qoidalarining aniqlangan buzilishlarini bartaraf etish to\u2018g\u2018risida ko\u2018rib chiqilishi majburiy bo\u2018lgan taqdimnomalar yuborishga;<\/span><\/p>\n

mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikni, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarni va mehnatni muhofaza qilish qoidalarini buzganlikda, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar faktlarini yashirganlikda aybdor shaxslarni javobgarlikka tortish to\u2018g\u2018risidagi talab bilan tegishli organlarga murojaat qilishga;<\/span><\/p>\n

ish beruvchiga xodimlarning hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga tahdid tug\u2018ilgan hollarda ishlarni to\u2018xtatib turish haqida, shuningdek mehnatni muhofaza qilish talablarining buzilishlarini bartaraf etish to\u2018g\u2018risida takliflar kiritishga;<\/span><\/p>\n

mehnatning muhofaza qilinish holatini o\u2018rganishga, ish beruvchilarning mehnatni muhofaza qilish bo\u2018yicha jamoa kelishuvlarida va jamoa shartnomasida nazarda tutilgan majburiyatlari bajarilishini nazorat qilishga;<\/span><\/p>\n

o\u2018zi manfaatlarini ifodalayotgan xodimlarning ish joylariga kirishga;<\/span><\/p>\n

yakka tartibdagi va jamoaviy mehnat nizolarini ko\u2018rib chiqishda ishtirok etishga;<\/span><\/p>\n

xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilib sudga murojaat etishga haqli.<\/span><\/p>\n

Kasaba uyushmalari mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda \u201cKasaba uyushmalari to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish uchun kasaba uyushmalari, shuningdek ularning birlashmalari o\u2018z inspeksiyalarini tashkil etishga haqli.<\/span><\/p>\n

34-bob. Mehnat nizolarini ko\u2018rib chiqish<\/span><\/p>\n

1-\u00a7. Umumiy qoidalar<\/span><\/p>\n

541-modda. Mehnat nizolari tushunchasi<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi va xodim o\u2018rtasida yoxud xodimlar (ularning vakillari) va ish beruvchilar (ularning vakillari) o\u2018rtasida mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikni, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarni va mehnatni muhofaza qilish qoidalarini, mehnat shartnomasini qo\u2018llash masalalari bo\u2018yicha, shuningdek yangi mehnat shartlarini belgilash yoki mavjud mehnat shartlarini o\u2018zgartirish masalalari bo\u2018yicha tartibga solinmagan kelishmovchiliklar mehnat nizolaridir.<\/span><\/p>\n

542-modda. Mehnat nizolarining turlari<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari subyektning tarkibiga qarab yakka tartibdagi yoki jamoaviy bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi va xodim o\u2018rtasidagi quyidagi masalalar bo\u2018yicha tartibga solinmagan kelishmovchiliklar yakka tartibdagi mehnat nizolaridir:<\/span><\/p>\n

mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikni, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarni va mehnatni muhofaza qilish qoidalarini, mehnat shartnomasini qo\u2018llash;<\/span><\/p>\n

xodim uchun yakka tartibdagi yangi mehnat shartlarini belgilash yoki mavjud yakka tartibdagi mehnat shartlarini (shu jumladan mehnatga haq to\u2018lashni) o\u2018zgartirish.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizolariga quyidagi nizolar ham kiradi:<\/span><\/p>\n

ish beruvchi va mazkur ish beruvchi bilan ilgari mehnatga oid munosabatlarda bo\u2018lgan shaxs o\u2018rtasidagi nizo;<\/span><\/p>\n

ish beruvchi va mazkur ish beruvchi bilan mehnat shartnomasi tuzish istagini bildirgan shaxs o\u2018rtasidagi nizo, agar ish beruvchi ushbu shaxsni ishga qabul qilishni rad etgan bo\u2018lsa.<\/span><\/p>\n

Xodimlar (ularning vakillari) va ish beruvchilar (ularning vakillari) o\u2018rtasidagi: <\/span><\/p>\n

yangi mehnat shartlarini belgilash yoki mavjud mehnat shartlarini (shu jumladan, mehnatga haq to\u2018lashni) o\u2018zgartirish masalalari bo\u2018yicha;<\/span><\/p>\n

jamoa kelishuvlarini, jamoa shartnomasini, shuningdek qonunchilikka muvofiq xodimlarning vakillari bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarni tuzish va o\u2018zgartirish masalalari bo\u2018yicha;<\/span><\/p>\n

mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikni, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarni va mehnatni muhofaza qilish qoidalarini qo\u2018llash masalalari bo\u2018yicha tartibga solinmagan kelishmovchiliklar jamoaviy mehnat nizolaridir.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari hal etilish usuliga qarab da\u2019vo xususiyatiga va da\u2019vosiz xususiyatga ega bo\u2018lishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikni, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarni va mehnatni muhofaza qilish qoidalarini, mehnat shartnomasini qo\u2018llash masalalari bo\u2018yicha yuzaga <\/span>keladigan nizolar da\u2019vo xususiyatiga ega nizolar (huquq to\u2018g\u2018risidagi nizolar) jumlasiga kiradi. Da\u2019vo xususiyatiga ega bo\u2018lgan yakka tartibdagi va jamoaviy nizolar mehnat nizolarini ko\u2018rib chiquvchi organlarda ko\u2018rib chiqiladi. Da\u2019vo xususiyatiga ega bo\u2018lgan mehnat nizolarini ko\u2018rib chiqishning har qanday bosqichida taraflarning ixtiyoriy roziligi asosida ular tomonidan o\u2018zaro maqbul yechimga erishish maqsadida nizoni mediator ko\u2018magida bartaraf etish tartib-taomili qo\u2018llanilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Yangi mehnat shartlarini belgilash va mavjud mehnat shartlarini (shu jumladan mehnatga haq to\u2018lashni) o\u2018zgartirish, jamoa kelishuvlarini, jamoa shartnomasini yoxud qonunchilikka muvofiq xodimlarning vakillari bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan ichki hujjatlarni tuzish, o\u2018zgartirish masalalari bo\u2018yicha yuzaga keladigan jamoaviy hamda yakka tartibdagi mehnat nizolari da\u2019vosiz xususiyatga ega bo\u2018lgan nizolar (manfaat haqidagi nizolar) jumlasiga kiradi. Da\u2019vosiz xususiyatga ega bo\u2018lgan jamoaviy va yakka tartibdagi mehnat nizolari yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillarini yoki mediator ko\u2018magida nizoni tartibga solish tartib-taomillarini qo\u2018llash orqali hal etiladi.<\/span><\/p>\n

2-\u00a7. Yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiqish <\/span><\/p>\n

543-modda. Yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiqish tartibi<\/span><\/p>\n

Mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikni va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarni, mehnat shartnomasini qo\u2018llash masalalari bo\u2018yicha yakka tartibdagi mehnat nizolarini (da\u2019vo xususiyatiga ega yakka tartibdagi mehnat nizolari) ko\u2018rib chiqish tartibi ushbu Kodeksda belgilanadi, sudlarda mehnat nizolari bo\u2018yicha ishlarni ko\u2018rish tartibi esa bundan tashqari O\u2018zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksida belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Xodim uchun yangi mehnat shartlarini belgilash yoki mavjud mehnat shartlarini o\u2018zgartirish to\u2018g\u2018risidagi yakka tartibdagi mehnat nizolari (da\u2019vosiz xususiyatga ega bo\u2018lgan yakka tartibdagi mehnat nizolari) ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi tomonidan hal etiladi.<\/span><\/p>\n

544-modda. Yakka tartibdagi mehnat nizolarining taraflari<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizosining bir tarafi ish beruvchi, boshqa tarafi esa xodim, ilgari ushbu ish beruvchi bilan mehnatga oid munosabatlarda bo\u2018lgan shaxs, ish beruvchi mehnat shartnomasini tuzishni rad etgan taqdirda, ish beruvchi bilan shunday shartnomani tuzish istagini bildirgan shaxs bo\u2018ladi.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizosining har bir tarafi o\u2018z huquqlarini himoya qilish uchun vakillarni jalb qilishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

545-modda. Yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiquvchi organlar<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizolari quyidagilar tomonidan ko\u2018rib chiqiladi:<\/span><\/p>\n

mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyalar tomonidan, bundan bevosita sudda ko\u2018riladigan nizolar mustasno;<\/span><\/p>\n

sud tomonidan.<\/span><\/p>\n

Xodim mehnat nizosini hal qilish uchun o\u2018z tanloviga ko\u2018ra mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaga yoki bevosita sudga murojaat etishga haqli.<\/span><\/p>\n

Har qanday yakka tartibdagi mehnat nizosi mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyada yoki sudda ko\u2018rib chiqishning istalgan bosqichida, sud alohida xonaga (maslahatxonaga) sud hujjatini qabul <\/span>qilish uchun kirishidan oldin \u201cMediatsiya to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ko\u2018rib chiqish uchun mediatorga o\u2018tkazilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

546-modda. Xodimning pulga oid talablarini qanoatlantirish<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimning pulga oid talablarini muddati cheklanmagan holda butun davr uchun qanoatlantirishga haqli.<\/span><\/p>\n

Xodimning pulga oid talablari yakka tartibdagi mehnat nizosini ko\u2018rib chiquvchi mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya yoki sud tomonidan asosli deb topilgan taqdirda to\u2018liq miqdorda qanoatlantiriladi.<\/span><\/p>\n

3-\u00a7. Yakka tartibdagi mehnat nizolarini mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyada ko\u2018rib chiqish tartibi <\/span><\/p>\n

547-modda. Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyani tuzish<\/span><\/p>\n

Jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan bo\u2018lsa, ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyani tuzish nazarda tutilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra yoxud jamoa shartnomasida nazarda tutilgan hollarda mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyalar tashkilotlarning tarkibiy bo\u2018linmalarida tuzilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Tashkilotning tarkibiy bo\u2018linmalaridagi mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyalar tashkilotning mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyalari faoliyat ko\u2018rsatayotgan ayni o\u2018sha asoslarda ish yuritadi. Yakka tartibdagi mehnat nizolari tashkilotlar tarkibiy bo\u2018linmalarining mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyalarida jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan bo\u2018lsa, ish beruvchi tomonidan tashkilotning kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda aniqlanadigan ushbu komissiyalarning vakolatlari doirasida ko\u2018rilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyalar ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi tomonidan har bir tarafdan vakillar soni teng bo\u2018lgan holda, teng huquqlilik asosida tuziladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya tuzish to\u2018g\u2018risida yozma shaklda taklif olgan ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi o\u2018n kunlik muddatda o\u2018z vakillarini komissiyaga yuborishi shart.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning kasaba uyushmasi qo\u2018mitasidan bo\u2018lgan a\u2019zolari tegishli kasaba uyushmasi qo\u2018mitasining qarori bilan, ish beruvchining vakillari bo\u2018lgan komissiya a\u2019zolari esa ish beruvchining buyrug\u2018i bilan tasdiqlanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning son jihatidan tarkibi va vakolatlari muddati jamoa shartnomasida, agar u tuzilmagan bo\u2018lsa, ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi o\u2018rtasida kelishilgan holda tasdiqlanadigan boshqa ichki hujjatda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning ish yuritish tartibi ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi o\u2018rtasida kelishilgan holda tasdiqlanadigan tegishli nizomda yoki boshqa ichki hujjatda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning faoliyatini tashkiliy-texnik jihatdan ta\u2019minlash ish beruvchi tomonidan amalga oshiriladi. Ish beruvchi xodimning roziligi bilan uning zimmasiga komissiya faoliyatini tashkiliy-texnik jihatdan ta\u2019minlash uchun mas\u2019ul shaxs vazifalarini yuklatishi mumkin.<\/span><\/p>\n

548-modda. Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning vakolatlari<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikni, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarni, mehnat shartnomasini qo\u2018llash masalalariga doir yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiquvchi organ bo\u2018lib, bundan bevosita sud tomonidan ko\u2018riladigan nizolar mustasno.<\/span><\/p>\n

Tashkilotlarning tarkibiy bo\u2018linmalarida tuzilgan mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyalarning vakolatlari ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi o\u2018rtasidagi kelishuvga ko\u2018ra tasdiqlanadigan tegishli nizomda yoki boshqa ichki hujjatda belgilanadi.<\/span><\/p>\n

549-modda. Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaga ariza berish tartibi<\/span><\/p>\n

Xodimning mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaga kelib tushgan arizasi ro\u2018yxatdan o\u2018tkazilishi shart.<\/span><\/p>\n

Xodimning mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaga berilgan arizasida quyidagilar ko\u2018rsatilishi kerak:<\/span><\/p>\n

sana (xodim o\u2018z huquqi buzilganligi to\u2018g\u2018risida bilgan yoki bilishi kerak bo\u2018lgan va u komissiyaga murojaat qilish uchun muddatning o\u2018tishi boshlanishini qaysi sana bilan bog\u2018lasa, o\u2018sha sana);<\/span><\/p>\n

xodimning vajlarini tasdiqlovchi o\u2018zida mavjud bo\u2018lgan vajlar;<\/span><\/p>\n

xodimning talablari;<\/span><\/p>\n

arizaga ilova qilinayotgan hujjatlar ro\u2018yxati.<\/span><\/p>\n

550-modda. Yakka tartibdagi mehnat nizosini mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyada ko\u2018rib chiqish uchun tayyorlash<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya majlis o\u2018tkazilguniga qadar:<\/span><\/p>\n

yakka tartibdagi mehnat nizosini to\u2018g\u2018ri hal qilish uchun ahamiyatga molik bo\u2018lgan holatlarni aniqlaydi (isbotlash predmetini aniqlaydi);<\/span><\/p>\n

nizoni hal qilishda tayanish kerak bo\u2018lgan qonunlar va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar doirasini aniqlaydi;<\/span><\/p>\n

nizoni ko\u2018rib chiqishda ishtirok etuvchi shaxslarning tarkibini aniqlashtiradi;<\/span><\/p>\n

har bir taraf o\u2018z talablarini asoslash uchun taqdim etishi kerak bo\u2018lgan dalillar ro\u2018yxatini belgilaydi.<\/span><\/p>\n

551-modda. Yakka tartibdagi mehnat nizosini mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyada ko\u2018rib chiqish tartibi<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya yakka tartibdagi mehnat nizosini xodim ariza bergan kundan e\u2019tiboran o\u2018n kalendar kun ichida ko\u2018rib chiqishi shart.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyalarda ko\u2018riladigan yakka tartibdagi mehnat nizolari, zarur hollarda, xodimning ishdan tashqari vaqtida ko\u2018rib chiqilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizosi ariza bergan xodim yoki uning vakili ishtirokida ko\u2018rib chiqiladi. Xodim yoki uning vakili yo\u2018qligida mehnat nizosini ko\u2018rib chiqishga faqat xodimning yozma arizasi asosida yo\u2018l qo\u2018yiladi. Xodim yoxud uning vakili mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning majlisida hozir <\/span>bo\u2018lmagan taqdirda, mehnat nizosini ko\u2018rib chiqish keyinga qoldiriladi. Xodim yoki uning vakili uzrli sabablarsiz ikkinchi marta majlisda hozir bo\u2018lmagan taqdirda, komissiya masalani ko\u2018rib chiqishdan olib tashlash to\u2018g\u2018risida qaror chiqarishi mumkin, bu esa xodimni ushbu Kodeksda belgilangan muddat doirasida mehnat nizosini ko\u2018rib chiqish haqida takroran ariza berish huquqidan mahrum etmaydi. Komissiyaning arizani ko\u2018rib chiqishdan olib tashlash to\u2018g\u2018risidagi qarori arizani ko\u2018rib chiqishdan olib tashlash sababi albatta ko\u2018rsatilgan holda xodimga yozma shaklda yetkaziladi. <\/span><\/p>\n

Xodim mehnat nizosini mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyada ko\u2018rib chiqishning har qanday bosqichida ushbu nizoni tugatishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

O\u2018n besh yoshdan o\u2018n olti yoshgacha bo\u2018lgan xodimlarning yakka tartibdagi mehnat nizolari ota-onasidan birining yoki vasiysining ishtirokida mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyada ko\u2018rib chiqiladi.<\/span><\/p>\n

Xodim, kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi mehnat nizosini ko\u2018rib chiqishda ishtirok etish uchun advokatni, ekspertni yoki boshqa uchinchi shaxsni taklif etish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya o\u2018z majlisiga guvohlarni chaqirish, mutaxassislarni taklif etish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning talabiga binoan ish beruvchi (uning vakillari) komissiyaga zarur bo\u2018lgan hujjatlarni komissiya tomonidan belgilangan muddatda taqdim etishi shart.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning majlisi, agar har bir tarafdan komissiya a\u2019zolarining kamida yarmi hozir bo\u2018lsa, vakolatli hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya majlisida ish beruvchining va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasining teng miqdordagi vakillari ishtirok etishi kerak.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning vakolatga ega bo\u2018lmagan tarkibi tomonidan qabul qilingan qaror g\u2018ayriqonuniydir.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning har bir majlisida raisning vazifalari ish beruvchining va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasining vakillari tomonidan navbatma-navbat bajariladi. Bunda raisning va kotibning vazifalari ayni bir majlisning o\u2018zida bir taraf vakillari tomonidan bajarilishi mumkin emas. <\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning birinchi majlisida komissiya a\u2019zolarining (xodimlar va ish beruvchilar vakillarining) kelishuviga ko\u2018ra ushbu majlisning raisi va kotibi belgilanadi. Komissiyaning keyingi majlislarida har bir keyingi majlis uchun rais va kotib tayinlanib, majlisga tayyorgarlik ko\u2018rish va uni chaqirish ularning zimmasiga yuklatiladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning majlisini rais ochib, qaysi nizo ko\u2018rib chiqilishi lozimligini, komissiya tarkibini e\u2019lon qiladi. Rais taraflarning hozir bo\u2018lgan-bo\u2018lmaganligini, vakillarning vakolatini tekshiradi, shundan so\u2018ng komissiya majlisida ishtirok etayotgan shaxslarga ularning huquq va majburiyatlarini tushuntiradi.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyada ko\u2018rilayotgan yakka tartibdagi mehnat nizosining taraflari:<\/span><\/p>\n

dalillarni taqdim etishga; <\/span><\/p>\n

dalillarni tekshirishda ishtirok etishga; <\/span><\/p>\n

komissiya majlisida ishtirok etayotgan shaxslarga, komissiya majlisiga taklif qilingan guvohlarga, mutaxassislarga va boshqa shaxslarga savollar berishga;<\/span><\/p>\n

iltimosnoma berishga; <\/span><\/p>\n

komissiyaga og\u2018zaki va yozma tushuntirishlar berish; <\/span><\/p>\n

komissiya majlisida ishtirok etayotgan boshqa shaxslarning iltimosnomalariga va vajlariga qarshi e\u2019tiroz bildirishga; <\/span><\/p>\n

komissiyaning qarori ustidan sud tartibida shikoyat qilishga; <\/span><\/p>\n

komissiya majlisida audio va video uskunalardan foydalanishga haqli.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya yakka tartibdagi mehnat nizosini mohiyatiga ko\u2018ra ko\u2018rib chiqar ekan, avval xodimning bildirilgan talablari xususidagi tushuntirishlarini eshitadi. Shundan so\u2018ng ish beruvchining vakili eshitiladi, taraflarning dalillari tekshiriladi, nizoni ko\u2018rib chiqishda ishtirok etish uchun chaqirilgan (taklif etilgan) mutaxassislar, guvohlar va boshqa shaxslar eshitiladi.<\/span><\/p>\n

552-modda. Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya majlisining bayonnomasi <\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning majlisida bayonnoma yuritiladi, u komissiya raisi va kotibi tomonidan imzolanadi. <\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya majlisining bayonnomasida o\u2018tkazilayotgan majlisning quyidagi butun jarayoni aks ettiriladi:<\/span><\/p>\n

majlis o\u2018tkazilayotgan sana;<\/span><\/p>\n

komissiya tarkibi;<\/span><\/p>\n

qanday ariza ko\u2018rilayotganligi;<\/span><\/p>\n

komissiya majlisini olib borish tartibi;<\/span><\/p>\n

xodim (uning vakili) hamda ish beruvchining vakili tomonidan keltirilayotgan tushuntirishlar va vajlarning, shuningdek guvohlar ko\u2018rsatuvlarining, mutaxassislar fikrlarining bayoni;<\/span><\/p>\n

qarorning mazmuni.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizosining taraflari va mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya majlisining manfaatdor ishtirokchilari majlis bayonnomasi bilan tanishishga haqli hamda ushbu bayonnoma imzolangan kundan e\u2019tiboran uch ish kuni ichida bayonnomaga nisbatan yozma e\u2019tirozlarini undagi xatolarni, noto\u2018g\u2018ri talqinlarni yoki bayonnomaning to\u2018liq emasligini ko\u2018rsatgan holda berishi mumkin. Komissiya taraflarning yozma e\u2019tirozlarini majlis bayonnomasiga ilova qilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya majlisining bayonnomasini yuritish komissiya majlisining audio- yoki videoyozuvi orqali elektron shaklda amalga oshirilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

553-modda. Xodimning arizasini qabul qilishni rad etish<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya xodimning arizasini qabul qilishni, agar mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning yoki sudning ish yurituvida xuddi shu taraflar o\u2018rtasidagi nizo bo\u2018yicha, xuddi shu predmet va xuddi shu asoslar bo\u2018yicha boshqa ariza mavjud bo\u2018lsa yoxud ariza <\/span>xodimning nomidan buning uchun vakolatli bo\u2018lmagan shaxs tomonidan berilgan bo\u2018lsa yoki ushbu yakka tartibdagi mehnat nizosini ko\u2018rib chiqish komissiyaning vakolatlariga kirmasa, rad etadi. <\/span><\/p>\n

Avvalgi majlisda tayinlangan mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya raisi ariza beruvchiga arizani qabul qilishga doir yozma ravishda asoslantirilgan rad javobini uch kunlik muddat ichida beradi.<\/span><\/p>\n

554-modda. Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaga murojaat qilish muddati <\/span><\/p>\n

Xodim mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaga o\u2018z huquqi buzilganligi to\u2018g\u2018risida bilgan yoki bilishi kerak bo\u2018lgan kundan e\u2019tiboran olti oylik muddat ichida murojaat qilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan muddat uzrli sabablarga ko\u2018ra o\u2018tkazib yuborilgan taqdirda, mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya muddatni qayta tiklashi va nizoni mohiyatiga ko\u2018ra ko\u2018rib chiqishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiqish yuzasidan murojaat etish muddatining o\u2018tishi yakka tartibdagi mehnat nizosini mediatsiya tartibida ko\u2018rib chiqish davrida to\u2018xtatib turiladi.<\/span><\/p>\n

555-modda. Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qarori <\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi va ish beruvchi vakillarining kelishuviga ko\u2018ra qaror qabul qiladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qarori asoslantirilgan hamda mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, mehnat shartnomasiga asoslangan bo\u2018lishi kerak.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qarorida quyidagilar ko\u2018rsatiladi: <\/span><\/p>\n

tashkilotning nomi, yakka tartibdagi mehnat nizosi tashkilot alohida bo\u2018linmasining mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyasi tomonidan ko\u2018rib chiqilgan taqdirda esa bo\u2018linmaning nomi, komissiyaga murojaat etgan xodimning familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi, kasbi yoki mutaxassisligi;<\/span><\/p>\n

komissiyaga murojaat etilgan va nizo ko\u2018rib chiqilgan sana, nizoning mohiyati;<\/span><\/p>\n

komissiya a\u2019zolarining va majlisda hozir bo\u2018lgan boshqa shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi;<\/span><\/p>\n

qarorning mohiyati va uning asoslanishi (qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, mehnat shartnomasiga havola qilingan holda);<\/span><\/p>\n

ovoz berish natijalari.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning pulga oid talablar bo\u2018yicha qarorida xodimga tegishli bo\u2018lgan aniq summa ko\u2018rsatilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qarori komissiya majlisining raisi va kotibi tomonidan imzolanib, majburiy kuchga ega bo\u2018ladi va biron-bir tarzda tasdiqlanmaydi. <\/span><\/p>\n

Mehnat nizosi bo\u2018yicha komissiya qarorining ko\u2018chirma nusxasi xodimga, ish beruvchiga va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasiga qaror qabul qilingan kundan e\u2019tiboran uch kunlik muddat ichida topshiriladi (yuboriladi).<\/span><\/p>\n

556-modda. Yakka tartibdagi mehnat nizosini ko\u2018rib chiqishni sudga o\u2018tkazish va mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya qarori ustidan shikoyat qilish<\/span><\/p>\n

Agar mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya o\u2018n kunlik muddat ichida yakka tartibdagi mehnat nizosini ko\u2018rib chiqmasa yoki hal etmasa, manfaatdor xodim yoki uning vakili sudga murojaat qilishga haqli.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qarori ustidan manfaatdor xodim yoki ish beruvchi komissiya qarorining ko\u2018chirma nusxasi o\u2018ziga topshirilgan kundan e\u2019tiboran o\u2018n kunlik muddatda sudga shikoyat qilishi mumkin. Ushbu muddat o\u2018tkazib yuborilganligi arizani qabul qilishni rad etish uchun asos bo\u2018la olmaydi. Sud o\u2018tkazib yuborilgan muddatni uzrli deb topib, bu muddatni tiklashi va yakka tartibdagi mehnat nizosini mohiyatiga ko\u2018ra ko\u2018rib chiqishi mumkin.<\/span><\/p>\n

557-modda. Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning a\u2019zolari uchun kafolatlar <\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning a\u2019zolari bo\u2018lgan xodimlarga nisbatan ular o\u2018z vakolatlarini amalga oshirayotgan davrda tarif stavkasini (maoshni) pasaytirishga va ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra mehnat shartnomasini bekor qilishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi, bundan ushbu Kodeks 161-moddasi ikkinchi qismining 1-bandida nazarda tutilgan hollar mustasno.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizosini bevosita ko\u2018rib chiqish va ishni ko\u2018rib chiqishga tayyorlash davrida mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning a\u2019zolari bo\u2018lgan xodimlar o\u2018rtacha ish haqi saqlangan holda mehnat majburiyatlarini bajarishdan ozod etiladi.<\/span><\/p>\n

4-\u00a7. Yakka tartibdagi mehnat nizolarini sud tartibida ko\u2018rib chiqish <\/span><\/p>\n

558-modda. Bevosita sudda ko\u2018rib chiqilishi lozim bo\u2018lgan yakka tartibdagi mehnat nizolari<\/span><\/p>\n

Quyidagi yakka tartibdagi mehnat nizolari bevosita sudda ko\u2018rib chiqiladi:<\/span><\/p>\n

1) agar xodimning ish joyida mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya tuzilmagan bo\u2018lsa;<\/span><\/p>\n

2) mehnat shartnomasini bekor qilish asoslaridan qat\u2019i nazar, ishga tiklash to\u2018g\u2018risidagi, mehnat shartnomasini bekor qilish sanasini va asoslari ta\u2019rifini o\u2018zgartirish haqidagi, majburiy progul yoki kam haq to\u2018lanadigan ish bajarilgan vaqt uchun haq to\u2018lash to\u2018g\u2018risidagi;<\/span><\/p>\n

3) xodimga mehnatda mayib bo\u2018lganligi yoki kasb kasalligi tufayli yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini yoxud xodimning mol-mulkiga yetkazilgan moddiy zararning o\u2018rnini ish beruvchi tomonidan qoplash haqidagi;<\/span><\/p>\n

4) ish beruvchi tomonidan xodimga yetkazilgan ma\u2019naviy ziyonni kompensatsiya qilish to\u2018g\u2018risidagi;<\/span><\/p>\n

5) ishga qabul qilish rad etilganligi haqidagi;<\/span><\/p>\n

6) ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda oldindan hal etilgan masalalar yuzasidan;<\/span><\/p>\n

7) xodimlar va ish beruvchi jismoniy shaxslar o\u2018rtasida yuzaga keladigan;<\/span><\/p>\n

8) o\u2018zini mehnat qilish va mashg\u2018ulotlar sohasida kamsitilishga uchragan deb hisoblayotgan shaxslarning; <\/span><\/p>\n

9) xodim tomonidan ish beruvchiga yetkazilgan moddiy zararning o\u2018rnini qoplash haqidagi.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizolari, ushbu moddaning birinchi qismida sanab o\u2018tilganlaridan tashqari, xodimning xohishiga ko\u2018ra, bevosita sudlarda ham ko\u2018rib chiqiladi.<\/span><\/p>\n

Xodimning arizasini ko\u2018rib chiqishni yakka tartibdagi nizo mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyada ko\u2018rib chiqilmaganligiga asoslangan holda rad etishga yo\u2018l qo\u2018yilmaydi.<\/span><\/p>\n

559-modda. Yakka tartibdagi mehnat nizosining ko\u2018rib chiqilishi uchun sudga murojaat qilish huquqi<\/span><\/p>\n

Quyidagilar yakka tartibdagi mehnat nizosining ko\u2018rib chiqilishi uchun sudga murojaat qilish huquqiga ega:<\/span><\/p>\n

1) xodim yoki kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi;<\/span><\/p>\n

2) Davlat mehnat inspeksiyasining mansabdor shaxslari;<\/span><\/p>\n

3) ish beruvchi, u mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qaroridan norozi bo\u2018lganda, shuningdek o\u2018ziga xodim tomonidan yetkazilgan moddiy zararning o\u2018rnini qoplash haqidagi nizolar bo\u2018yicha;<\/span><\/p>\n

4) qonunchilikda belgilangan tartibda adliya organlari;<\/span><\/p>\n

5) prokuror.<\/span><\/p>\n

560-modda. Yakka tartibdagi mehnat nizosining ko\u2018rib chiqilishi uchun sudga murojaat qilish muddatlari<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizosining ko\u2018rib chiqilishi uchun sudga murojaat qilishning quyidagi muddatlari belgilanadi:<\/span><\/p>\n

ishga tiklash to\u2018g\u2018risidagi nizolar bo\u2018yicha \u2014 xodimga u bilan mehnat shartnomasi bekor qilinganligi haqidagi ish beruvchi buyrug\u2018ining ko\u2018chirma nusxasi topshirilgan kundan e\u2019tiboran uch oy;<\/span><\/p>\n

xodim tomonidan ish beruvchiga yetkazilgan moddiy zararning o\u2018rnini qoplash to\u2018g\u2018risidagi nizolar bo\u2018yicha \u2014 ish beruvchi zarar yetkazilganligini aniqlagan kundan e\u2019tiboran bir yil;<\/span><\/p>\n

boshqa mehnat nizolari bo\u2018yicha \u2014 xodim o\u2018zining huquqi buzilganligi to\u2018g\u2018risida bilgan yoki bilishi kerak bo\u2018lgan kundan e\u2019tiboran olti oy.<\/span><\/p>\n

Xodimning hayotiga va sog\u2018lig\u2018iga yetkazilgan ziyonning o\u2018rnini qoplash to\u2018g\u2018risidagi nizolar bo\u2018yicha, shuningdek xodimga yetkazilgan ma\u2019naviy ziyonni kompensatsiya qilish haqidagi nizolar bo\u2018yicha sudga murojaat etish muddati belgilanmaydi.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiqish bo\u2018yicha sudga murojaat etish muddatining o\u2018tishi yakka tartibdagi mehnat nizosini mediatsiya tartibida ko\u2018rib chiqish davrida to\u2018xtatib turiladi.<\/span><\/p>\n

561-modda. Mehnat shartnomasini bekor qilish to\u2018g\u2018risidagi va boshqa ishga o\u2018tkazish haqidagi nizolar bo\u2018yicha qarorlar qabul qilish<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasi qonuniy asossiz bekor qilingan, g\u2018ayriqonuniy ravishda boshqa ishga o\u2018tkazilgan, mehnat shartlari o\u2018zgartirilgan yoxud ishdan chetlashtirilgan hollarda yakka tartibdagi mehnat nizosini ko\u2018rib chiquvchi organ xodimni avvalgi ishiga tiklaydi, shuningdek avvalgi mehnat shartlarini tiklaydi.<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilishning qonuniyligi to\u2018g\u2018risidagi masalani hal qilayotganda sud xodim bilan mehnat munosabatlarini tugatishning asosliligiga baho beradi.<\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizosini ko\u2018rib chiqayotgan sud xodimga majburiy progulning butun vaqti uchun o\u2018rtacha ish haqini yoki kam ish haqi to\u2018lanadigan ishni bajargan butun vaqti uchun ish haqidagi farqni to\u2018lash to\u2018g\u2018risida qaror qabul qiladi.<\/span><\/p>\n

G\u2018ayriqonuniy ravishda hukm qilinganligi munosabati bilan mehnat shartnomasi bekor qilingan yoxud g\u2018ayriqonuniy ravishda jinoiy javobgarlikka tortilganligi munosabati bilan ishdan (lavozimidan) chetlashtirilgan xodimga avvalgi ishi (lavozimi) berilishi kerak, agar buning imkoni bo\u2018lmasa (tashkilotning (uning alohida bo\u2018linmasining) tugatilishi, qisqartirishga olib kelgan shtatlar o\u2018zgarishi yoki ishiga (lavozimiga) tiklanishiga to\u2018sqinlik qiluvchi qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslar mavjud bo\u2018lgan taqdirda), avvalgisiga teng boshqa ish (lavozim) berilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Tashkilot (uning alohida bo\u2018linmasi) tugatilgan hollarda yoki ishga (lavozimga) tiklashga monelik qiladigan, qonunda nazarda tutilgan o\u2018zga asoslar mavjud bo\u2018lgan taqdirda, boshqa teng ish berish mahalliy mehnat organlari tomonidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

562-modda. Xodimlarni sud xarajatlaridan ozod qilish<\/span><\/p>\n

Xodimlar yakka tartibdagi mehnat munosabatlaridan kelib chiqadigan talablar bo\u2018yicha sudga murojaat etganda sud xarajatlaridan ozod qilinadi.<\/span><\/p>\n

563-modda. Da\u2019vo miqdoriga va uni ta\u2019minlashga doir cheklovlarning mavjud emasligi <\/span><\/p>\n

Yakka tartibdagi mehnat nizolari bo\u2018yicha da\u2019vo miqdoriga va da\u2019voni ta\u2019minlashga doir hech qanday cheklovlar belgilanishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

564-modda. Mehnat shartnomasini g\u2018ayriqonuniy ravishda bekor qilishda, ishdan g\u2018ayriqonuniy ravishda chetlashtirishda yoki xodimni g\u2018ayriqonuniy ravishda boshqa ishga o\u2018tkazishda aybdor bo\u2018lgan mansabdor shaxsning zimmasiga moddiy javobgarlikni yuklash<\/span><\/p>\n

O\u2018zi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi g\u2018ayriqonuniy ravishda bekor qilingan xodimga, ishdan g\u2018ayriqonuniy ravishda chetlashtirilgan xodimga yoki g\u2018ayriqonuniy ravishda boshqa ishga o\u2018tkazilgan xodimga ish haqi to\u2018lash bilan bog\u2018liq holda mansabdor shaxs tomonidan ish beruvchiga zarar yetkazilgan taqdirda, sud yetkazilgan zararning o\u2018rnini qoplash majburiyatini mehnat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor bo\u2018lgan mansabdor shaxs zimmasiga yuklatadi. Bunday majburiyat mansabdor shaxs xodimni ishga tiklash to\u2018g\u2018risidagi mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning yoki sudning qarorini kechiktirgan taqdirda ham yuklatiladi.<\/span><\/p>\n

Moddiy zararning o\u2018rnini qoplash miqdori mansabdor shaxsning uch oylik maoshidan ortiq bo\u2018lmasligi kerak.<\/span><\/p>\n

565-modda. Ma\u2019naviy ziyonni kompensatsiya qilish<\/span><\/p>\n

Xodimning mehnat huquqlari buzilishi unga ma\u2019naviy va (yoki) jismoniy azob-uqubatlar yetkazishga sabab bo\u2018lgan hollarda, sud ish beruvchi tomonidan xodimga yetkazilgan ma\u2019naviy ziyonni kompensatsiya qilish to\u2018g\u2018risida xodimning talabiga ko\u2018ra qaror chiqarishga haqli. Ma\u2019naviy ziyonning miqdori sud tomonidan belgilanadi.<\/span><\/p>\n

5-\u00a7. Yakka tartibdagi mehnat nizolari bo\u2018yicha qarorlarning ijro etilish tartibi <\/span><\/p>\n

566-modda. Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya qarorining ijro etilishi <\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qarorini ish beruvchi ushbu qaror ustidan shikoyat qilish uchun nazarda tutilgan o\u2018n kun o\u2018tganidan keyin uch kunlik muddatda ijro etishi kerak.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan muddatda mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qarorini ijro etmagan taqdirda, komissiya tomonidan xodimga ijro varaqasi kuchiga ega bo\u2018lgan guvohnoma (bundan buyon matnda guvohnoma deb yuritiladi) beriladi.<\/span><\/p>\n

Guvohnomada: <\/span><\/p>\n

mehnat nizosi bo\u2018yicha qaror chiqargan mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning nomi; <\/span><\/p>\n

qaror qabul qilingan va guvohnoma berilgan sanalar; <\/span><\/p>\n

xodimning familiyasi, ismi, otasining ismi; <\/span><\/p>\n

nizoning mohiyati bo\u2018yicha qaror ko\u2018rsatiladi. <\/span><\/p>\n

Guvohnoma komissiya raisi va kotibining imzolari bilan tasdiqlanadi hamda xodimga imzo qo\u2018ydirib beriladi.<\/span><\/p>\n

Xodim mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qarori qabul qilingan kundan e\u2019tiboran bir oy ichida guvohnomani olish uchun komissiyaga murojaat qilishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Agar xodim yoki ish beruvchi yakka tartibdagi mehnat nizosini ko\u2018rib chiqish haqidagi ariza bilan sudga murojaat qilgan bo\u2018lsa, guvohnoma berilmaydi.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya tomonidan berilgan hamda olingan kunidan e\u2019tiboran uch oydan kechiktirilmagan muddatda taqdim etilgan guvohnoma asosida davlat ijrochisi komissiyaning qarorini \u201cSud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish to\u2018g\u2018risida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq majburiy tartibda ijro etadi.<\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiya ushbu moddaning beshinchi va yettinchi qismlarida belgilangan muddatlarni xodim uzrli sabablarga ko\u2018ra o\u2018tkazib yuborgan deb topsa, komissiya bu muddatlarni tiklaydi.<\/span><\/p>\n

567-modda. Yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiquvchi organlarning qaroriga binoan to\u2018langan summalarni qaytarib undirib olishning cheklanishi <\/span><\/p>\n

Mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qaroriga, shuningdek yakka tartibdagi mehnat nizosi bo\u2018yicha sudning qaroriga ko\u2018ra xodimga to\u2018langan summalarni qaror bekor qilinganida undan qaytarib undirib olishga faqat bekor qilingan qaror xodim tomonidan berilgan yolg\u2018on ma\u2019lumotlarga yoki uning tomonidan taqdim etilgan qalbaki hujjatlarga asoslangan hollarda yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

568-modda. Mehnat shartnomasini bekor qilish asoslarining ta\u2019rifini o\u2018zgartirish<\/span><\/p>\n

Mehnat shartnomasini bekor qilish asoslarining ta\u2019rifi noto\u2018g\u2018ri deb yoki qonunchilikka muvofiq emas deb topilgan taqdirda, sud ushbu ta\u2019rifni o\u2018zgartiradi va qarorda mehnat shartnomasini bekor qilish asosini qonunchilikka qat\u2019iy muvofiq ravishda qonunning tegishli moddasiga (qismiga, bandiga, xatboshiga) havola qilgan holda ko\u2018rsatadi.<\/span><\/p>\n

Sud qonunchilikda nazarda tutilgan kafolatlarni berish to\u2018g\u2018risidagi va xodimga tegishli ishdan bo\u2018shatish nafaqasining miqdori haqidagi masalani bir vaqtning o\u2018zida hal qiladi.<\/span><\/p>\n

Agar sud mehnat shartnomasini bekor qilish asoslarining ta\u2019rifi xodimning sha\u2019ni, qadr-qimmati va ishchanlik obro\u2018siga putur yetkazadi deb topsa, unda sud xodimga yetkazilgan ma\u2019naviy ziyonni uning talabiga ko\u2018ra kompensatsiya qilish masalasini hal etadi.<\/span><\/p>\n

569-modda. Ayrim yakka tartibdagi mehnat nizolari bo\u2018yicha qarorlarning darhol ijro etilishi<\/span><\/p>\n

O\u2018zi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi g\u2018ayriqonuniy ravishda bekor qilingan xodimni ishga tiklash, shuningdek mehnat shartnomasini bekor qilish asoslarining ta\u2019rifini o\u2018zgartirish to\u2018g\u2018risidagi sud qarori yoxud g\u2018ayriqonuniy ravishda boshqa ishga o\u2018tkazilgan xodimni avvalgi ishiga tiklash haqidagi yoxud g\u2018ayriqonuniy ravishda ishdan chetlashtirilgan xodimga avvalgi ishini berish to\u2018g\u2018risidagi yakka tartibdagi mehnat nizolarini ko\u2018rib chiquvchi organning qarori darhol ijro etilishi lozim. Ish beruvchi tomonidan bunday qarorning ijrosi kechiktirilgan taqdirda, qarorni qabul qilgan mehnat nizosini ko\u2018rib chiquvchi organ, xodimning murojaatiga ko\u2018ra, ajrimning yoki qarorning ijrosi kechiktirilgan butun vaqt uchun xodimga o\u2018rtacha ish haqini yoki ish haqidagi farqni to\u2018liq miqdorda to\u2018lash to\u2018g\u2018risida tegishincha ajrim yoki qaror chiqaradi. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi mehnat nizolari bo\u2018yicha komissiyaning qarorini o\u2018z vaqtida ijro etmagan taqdirda, g\u2018ayriqonuniy ravishda boshqa ishga o\u2018tkazilgan yoki g\u2018ayriqonuniy ravishda ishdan chetlashtirilgan xodim o\u2018ziga ish beruvchi tomonidan komissiya qarorining ijrosi kechiktirilishi sabab bo\u2018lgan majburiy progulning butun vaqti uchun o\u2018rtacha ish haqi yoki ish haqidagi farq to\u2018lanishini talab qilib, sudga murojaat etishga haqli. <\/span><\/p>\n

Mehnat nizolarini ko\u2018rib chiquvchi organning xodimga ish haqini to\u2018lash, lekin uch oydan ko\u2018p bo\u2018lmagan muddat uchun to\u2018lash to\u2018g\u2018risidagi qarori ham darhol ijro etilishi lozim.<\/span><\/p>\n

Sud hujjatlari yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlardan kelib chiquvchi talablarga ko\u2018ra bekor qilingan taqdirda, agar bekor qilingan sud hujjati da\u2019vogar xabar qilgan yolg\u2018on ma\u2019lumotlarga yoki uning tomonidan taqdim etilgan qalbaki hujjatlarga asoslangan bo\u2018lsa, sud hujjatining qaytarma ijro etilishiga yo\u2018l qo\u2018yiladi.<\/span><\/p>\n

6-\u00a7. Jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish)<\/span><\/p>\n

570-modda. Asosiy tushunchalar<\/span><\/p>\n

Yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari jamoaviy mehnat nizosini dastlab yarashtirish komissiyasida, unda kelishuvga erishilmaganda esa mehnat arbitrajida, shuningdek taraflarning o\u2018zaro kelishuviga ko\u2018ra mediatsiya tartib-taomillarini qo\u2018llagan holda tadrijiy hal etishdan (tartibga solishdan) iboratdir.<\/span><\/p>\n

Yarashtirish komissiyasi jamoaviy mehnat nizosini taraflarni yarashtirish yo\u2018li bilan hal etish (tartibga solish) uchun ish beruvchi va xodimlar (ularning vakillari) o\u2018rtasidagi kelishuv asosida tuziladigan organdir.<\/span><\/p>\n

Mehnat arbitraji yarashtirish komissiyasida kelishuvga erishilmaganda jamoaviy mehnat nizosi taraflari tomonidan nizoni hal etish uchun vakolatli shaxslarni jalb etgan holda tuziladigan vaqtincha yoki doimiy asosda faoliyat ko\u2018rsatuvchi organdir.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchining (uning vakilining) xodimlar (ularning vakillari) talablarining barchasini yoki bir qismini rad etish to\u2018g\u2018risidagi qarori xabar qilingan kun yoki ish beruvchi (uning vakili) ushbu Kodeks 572-moddasining ikkinchi va uchinchi qismlarida nazarda tutilgan muddatlarda o\u2018z qarori haqida xabar qilmagan kun jamoaviy mehnat nizosi boshlangan kun hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

571-modda. Xodimlarning va ular vakillarining talablar qo\u2018yishi<\/span><\/p>\n

Ushbu Kodeksning 42-moddasiga muvofiq belgilangan xodimlar va ularning vakillari talablar qo\u2018yish huquqiga ega.<\/span><\/p>\n

Tashkilot (tashkilotning alohida bo\u2018linmasi) xodimlari va (yoki) ularning vakillari tomonidan qo\u2018yilgan talablar xodimlarning tegishli umumiy yig\u2018ilishida (konferensiyasida) <\/span>tasdiqlanadi, yozma shaklda bayon qilinadi hamda xodimlarning jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) uchun ular vakolat bergan vakillar tomonidan ish beruvchiga yuboriladi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi xodimlarga yoki xodimlarning vakillariga talablar qo\u2018yish yuzasidan umumiy yig\u2018ilish (konferensiya) o\u2018tkazish uchun zarur xona berishi shart va uni o\u2018tkazishga to\u2018sqinlik qilishga haqli emas.<\/span><\/p>\n

Kasaba uyushmalarining, ular birlashmalarining talablari ularning saylab qo\u2018yiladigan kollegial organlari tomonidan qo\u2018yiladi va ijtimoiy sheriklik taraflariga yuboriladi.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning ikkinchi va to\u2018rtinchi qismlarida nazarda tutilgan talablar jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) bo\u2018yicha tegishli davlat organiga yuborilishi, shu jumladan elektron hujjat tarzida yuborilishi mumkin. Bu holda jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) bo\u2018yicha davlat organi talablarni jamoaviy mehnat nizosining boshqa tarafi olganligini tekshirishi shart.<\/span><\/p>\n

572-modda. Xodimlarning va ular vakillarining talablarini ko\u2018rib chiqish<\/span><\/p>\n

Ish beruvchilar xodimlarning o\u2018zlariga yuborilgan talablarini ko\u2018rib chiqish uchun qabul qilishi shart. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi qabul qilingan qaror to\u2018g\u2018risida kasaba uyushmasi qo\u2018mitasiga xodimlarning talablari olingan kundan e\u2019tiboran uch ish kuni ichida yozma shaklda xabar beradi. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchilarning (ish beruvchilar birlashmalarining) vakillari kasaba uyushmalarining, ular birlashmalarining, agar tegishli darajada kasaba uyushmalari mavjud bo\u2018lmasa, xodimlar boshqa birlashmalarining o\u2018zlariga yuborilgan talablarini ko\u2018rib chiqishi va qabul qilingan qaror haqida ularga ko\u2018rsatilgan talablar olingan kundan e\u2019tiboran bir oy ichida xabar berishi shart.<\/span><\/p>\n

573-modda. Yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) tartibi quyidagi bosqichlardan iborat:<\/span><\/p>\n

nizoni yarashtirish komissiyasi tomonidan ko\u2018rib chiqishdan;<\/span><\/p>\n

nizoni mediator ishtirokida ko\u2018rib chiqishdan; <\/span><\/p>\n

nizoni mehnat arbitrajida ko\u2018rib chiqishdan.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosi taraflarining hech biri yarashtiruv tartib-taomilida ishtirok etishdan bosh tortishga haqli emas.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosi taraflarining vakillari, yarashtirish komissiyasi, mediator, mehnat arbitraji, jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish bo\u2018yicha davlat organi yuzaga kelgan jamoaviy mehnat nizosini hal etish uchun qonunchilikda nazarda tutilgan barcha imkoniyatlardan foydalanishi shart.<\/span><\/p>\n

Yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari ushbu paragrafda nazarda tutilgan muddatlarda o\u2018tkaziladi.<\/span><\/p>\n

Zarur bo\u2018lgan taqdirda, yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillarini o\u2018tkazish uchun nazarda tutilgan muddatlar jamoaviy mehnat nizosi taraflarining roziligiga ko\u2018ra uzaytirilishi mumkin. Muddatni uzaytirish to\u2018g\u2018risidagi qaror yarashtirish komissiyasi majlisining bayonnomasi bilan rasmiylashtiriladi.<\/span><\/p>\n

574-modda. Jamoaviy mehnat nizosini yarashtirish komissiyasi tomonidan hal etish (tartibga solish)<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy sheriklikning birlamchi darajasida jamoaviy mehnat nizosi yuzaga kelgan taqdirda, jamoaviy mehnat nizosi boshlangan kundan e\u2019tiboran ikki ish kunigacha bo\u2018lgan muddatda, ijtimoiy sheriklikning boshqa darajalarida jamoaviy mehnat nizosi yuzaga kelgan taqdirda esa jamoaviy mehnat nizosi boshlangan kundan e\u2019tiboran uch ish kunigacha bo\u2018lgan muddatda yarashtirish komissiyasi tuziladi.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosini ijtimoiy sheriklikning birlamchi darajasida hal etish chog\u2018ida yarashtirish komissiyasini tuzish haqidagi qaror ish beruvchining tegishli buyrug\u2018i (farmoyishi) va kasaba uyushmasi qo\u2018mitasining qarori bilan rasmiylashtiriladi. <\/span><\/p>\n

Ijtimoiy sheriklikning boshqa darajalarida jamoaviy mehnat nizolarini hal etish chog\u2018ida yarashtirish komissiyalarini tuzish to\u2018g\u2018risidagi qarorlar tegishli darajadagi ish beruvchilar vakillarining va xodimlar vakillarining tegishli hujjatlari (buyrug\u2018i, farmoyishi, qarori) bilan rasmiylashtiriladi.<\/span><\/p>\n

Yarashtirish komissiyasi jamoaviy mehnat nizosi taraflarining vakillaridan teng asosda shakllantiriladi.<\/span><\/p>\n

Ish beruvchi (ish beruvchilarning vakili) yarashtirish komissiyasining ishi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratadi.<\/span><\/p>\n

Ijtimoiy sheriklikning birlamchi darajasidagi jamoaviy mehnat nizosi yarashtirish komissiyasi tomonidan besh ish kunigacha bo\u2018lgan muddatda, ijtimoiy sheriklikning boshqa darajalaridagi jamoaviy mehnat nizosi esa yarashtirish komissiyasini tuzish haqida tegishli hujjatlar qabul qilingan kundan e\u2019tiboran o\u2018n ish kunigacha bo\u2018lgan muddatda ko\u2018rib chiqilishi kerak.<\/span><\/p>\n

Yarashtirish komissiyasining qarori jamoaviy mehnat nizosi taraflarining kelishuvi asosida qabul qilinadi, bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi, bu nizo taraflari uchun majburiy kuchga ega hamda yarashtirish komissiyasining qarorida belgilangan tartibda va muddatlarda ijro etiladi.<\/span><\/p>\n

Yarashtirish komissiyasida kelishuvga erishilmagan taqdirda, jamoaviy mehnat nizosining taraflari kelishmovchiliklarning bayonnomasini tuzadi va jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida ko\u2018rib chiqish to\u2018g\u2018risida muzokaralarga kirishadi.<\/span><\/p>\n

Agar kelishmovchiliklar bayonnomasi tuzilganidan keyin uch ish kuni ichida jamoaviy mehnat nizosining taraflari muzokaralarga kirishmasa, jamoaviy nizoni mediator ishtirokida ko\u2018rib chiqish haqidagi masala taraflar kelishuvga erishmaganligi sababli olib tashlanadi. Bu holda taraflar nizoni mehnat arbitrajiga ko\u2018rib chiqish uchun topshirish to\u2018g\u2018risidagi muzokaralarga o\u2018tadi.<\/span><\/p>\n

575-modda. Jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish) <\/span><\/p>\n

Yarashtirish komissiyasi kelishmovchiliklar bayonnomasini tuzgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay jamoaviy mehnat nizosi taraflari jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish) haqida muzokaralar o\u2018tkazishi shart. Jamoaviy mehnat nizosi taraflari kelishuvga erishmagan taqdirda, taraflar yoki taraflardan biri bu yarashtiruv tartib-taomilini rad etganligi to\u2018g\u2018risida bayonnoma tuziladi va taraflar jamoaviy mehnat nizosini mehnat arbitrajida hal etish (tartibga solish) haqidagi muzokaralarga kirishadi.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosi taraflarining jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish) to\u2018g\u2018risidagi roziligi bo\u2018lgan taqdirda tegishli kelishuv tuziladi, shundan so\u2018ng jamoaviy mehnat nizosining taraflari mediator nomzodini ikki ish kunidan oshmagan muddatda kelishib olishi shart. Zarur hollarda, jamoaviy mehnat nizosining taraflari mediatorlikka nomzodni tavsiya qilishni so\u2018rab jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) bo\u2018yicha tegishli davlat organiga murojaat qilishi mumkin. Agar mazkur muddat mobaynida jamoaviy mehnat nizosining taraflari mediator nomzodi xususida kelishuvga erishmagan bo\u2018lsa, unda ular jamoaviy mehnat nizosini mehnat arbitrajida hal etish (tartibga solish) bo\u2018yicha muzokaralarga kirishadi.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish) tartibi qonunga muvofiq jamoaviy mehnat nizosi taraflarining kelishuviga ko\u2018ra belgilanadi. <\/span><\/p>\n

Mediator jamoaviy mehnat nizosining taraflaridan ushbu nizoga taalluqli zarur hujjatlar va ma\u2019lumotlarni so\u2018rashga hamda olishga haqlidir.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish) ijtimoiy sheriklikning birlamchi darajasida besh ish kunigacha muddatda, ijtimoiy sheriklikning boshqa darajalarida esa mediator tanlangan kundan e\u2019tiboran o\u2018n ish kunigacha bo\u2018lgan muddatda amalga oshiriladi va jamoaviy mehnat nizosining taraflari tomonidan kelishilgan qarorni yozma shaklda qabul qilish yoki kelishmovchiliklar bayonnomasini tuzish bilan yakunlanadi.<\/span><\/p>\n

576-modda. Jamoaviy mehnat nizosini mehnat arbitrajida hal etish (tartibga solish) <\/span><\/p>\n

Mehnat arbitraji jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) bo\u2018yicha organdir. Vaqtinchalik mehnat arbitraji jamoaviy mehnat nizosi taraflari tomonidan mazkur jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) uchun jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) bo\u2018yicha tegishli davlat organi bilan birgalikda tuziladi. Tegishli ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha uch tomonlama komissiyaning qaroriga ko\u2018ra komissiya huzurida taraflarning kelishuvi asosida hal etish (tartibga solish) uchun o\u2018ziga topshiriladigan jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) maqsadida doimiy asosda faoliyat ko\u2018rsatuvchi mehnat arbitraji tuzilishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish) yakunlanganidan keyin kelishmovchiliklar bayonnomasi tuzilgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay yoxud mediator nomzodi xususida jamoaviy mehnat nizosi taraflarining kelishuviga erishilishi kerak bo\u2018lgan muddat tugagach yoki taraflarning yoki taraflardan biri jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etishni (tartibga solishni) rad etganligi to\u2018g\u2018risidagi bayonnoma rasmiylashtirilganidan keyin jamoaviy mehnat nizosining taraflari jamoaviy mehnat nizosini mehnat arbitrajida hal etish (tartibga solish) yuzasidan muzokaralar o\u2018tkazishi shart. <\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosi taraflari jamoaviy mehnat nizosini mehnat arbitrajida hal etishga (tartibga solishga) rozi bo\u2018lgan taqdirda, ular tomonidan mehnat arbitrajining qarorlarini bajarish majburiyligi to\u2018g\u2018risidagi shartni o\u2018z ichiga olgan tegishli kelishuv tuziladi. Shundan so\u2018ng jamoaviy mehnat nizosining taraflari ijtimoiy sheriklikning birlamchi darajasida jamoaviy mehnat nizosini hal etishda (tartibga solishda) ikki ish kunigacha bo\u2018lgan muddatda, ijtimoiy sheriklikning boshqa darajalarida jamoaviy mehnat nizosini hal etishda (tartibga solishda) esa to\u2018rt ish kunigacha bo\u2018lgan muddatda jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) bo\u2018yicha tegishli davlat organi bilan birgalikda ushbu jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) uchun vaqtinchalik mehnat arbitrajini tuzishi yoxud uni tegishli ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha uch tomonlama komissiya huzurida tashkil etilgan doimiy asosda faoliyat ko\u2018rsatuvchi mehnat arbitrajiga hal etish (tartibga solish) uchun topshirishi shart. <\/span><\/p>\n

Vaqtinchalik mehnat arbitrajining tarkibi va reglamenti ish beruvchining (ish beruvchilar vakilining), xodimlar vakilining hamda jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) bo\u2018yicha davlat organining qarori bilan belgilanadi. Doimiy asosda faoliyat ko\u2018rsatuvchi mehnat arbitrajida jamoaviy mehnat nizosini hal qilish (tartibga solish) uchun mehnat arbitrajining tarkibini shakllantirish tartibi hamda uning reglamenti tegishli ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha uch tomonlama komissiya tomonidan tasdiqlanadigan doimiy asosda faoliyat ko\u2018rsatuvchi mehnat arbitraji to\u2018g\u2018risidagi nizom bilan belgilanadi. O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari bo\u2018yicha respublika uch tomonlama komissiyasining fikr-mulohazalarini inobatga olgan holda doimiy asosda faoliyat ko\u2018rsatuvchi mehnat arbitrajining namunaviy nizomi tasdiqlanishi mumkin.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosi ijtimoiy sheriklikning birlamchi darajasida jamoaviy mehnat nizosini hal etishda (tartibga solishda) ushbu nizo taraflarining vakillari ishtirokida besh ish kunigacha bo\u2018lgan muddatda, jamoaviy mehnat nizosini ijtimoiy sheriklikning boshqa darajalarida hal etishda esa vaqtinchalik mehnat arbitraji tuzilgan yoki jamoaviy mehnat nizosi doimiy asosda faoliyat ko\u2018rsatayotgan mehnat arbitrajiga hal etish (tartibga solish) uchun topshirilgan kundan e\u2019tiboran o\u2018n ish kunigacha bo\u2018lgan muddatda mehnat arbitrajida hal etiladi (tartibga solinadi).<\/span><\/p>\n

Mehnat arbitraji:<\/span><\/p>\n

jamoaviy mehnat nizosi taraflarining murojaatlarini ko\u2018rib chiqadi;<\/span><\/p>\n

jamoaviy mehnat nizosiga taalluqli bo\u2018lgan zarur hujjatlar va ma\u2019lumotlarni oladi;<\/span><\/p>\n

zarur bo\u2018lgan hollarda, davlat boshqaruvi organlarini, mahalliy davlat hokimiyati organlarini va fuqarolarning o\u2018zini o\u2018zi boshqarish organlarini jamoaviy mehnat nizosining ehtimol tutilgan ijtimoiy, iqtisodiy va boshqa oqibatlari to\u2018g\u2018risida xabardor qiladi;<\/span><\/p>\n

jamoaviy mehnat nizosining mohiyatiga ko\u2018ra qaror qabul qiladi.<\/span><\/p>\n

Mehnat arbitraji qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. <\/span><\/p>\n

Mehnat arbitrajining jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) to\u2018g\u2018risidagi qarori ushbu nizo taraflariga qaror qabul qilingan kunning keyingi ish kunidan kechiktirmay yozma shaklda topshiriladi.<\/span><\/p>\n

577-modda. Jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish bo\u2018yicha davlat organlari<\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda viloyatlar va Toshkent shahar bandlik bosh boshqarmalari jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish bo\u2018yicha davlat organlaridir. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi jamoaviy mehnat nizosi boshlangan paytdan e\u2019tiboran keyingi ish kunidan kechiktirmay jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish bo\u2018yicha davlat organini tashkilotda nizo yuzaga kelganligi haqida yozma yoki elektron shaklda xabardor qiladi. <\/span><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi:<\/span><\/p>\n

ijtimoiy sheriklikning tarmoq va respublika darajasida yuzaga keladigan jamoaviy mehnat nizolarining hisobini yuritadi;<\/span><\/p>\n

jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solishga ko\u2018maklashadi;<\/span><\/p>\n

mehnat arbitrlarini hisobga olish bo\u2018yicha ma\u2019lumotlar bazasini yuritadi;<\/span><\/p>\n

mehnat arbitrlarini tayyorlashni tashkil etadi;<\/span><\/p>\n

jamoaviy mehnat nizosini mehnat arbitrajida ko\u2018rib chiqishga doir ishlarni tashkil etish to\u2018g\u2018risidagi tavsiyalarni tasdiqlaydi.<\/span><\/p>\n

Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda viloyatlar va Toshkent shahar bandlik bosh boshqarmalari: <\/span><\/p>\n

ijtimoiy sheriklikning birlamchi va hududiy darajasida yuzaga keladigan jamoaviy mehnat nizolarining hisobini yuritadi;<\/span><\/p>\n

jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solishga ko\u2018maklashadi.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish bo\u2018yicha davlat organlari o\u2018z vakolatlari doirasida:<\/span><\/p>\n

zarur bo\u2018lgan taqdirda, jamoaviy mehnat nizosi taraflari vakillarining vakolatlarini tekshiradi;<\/span><\/p>\n

jamoaviy mehnat nizolarining yuzaga kelish sabablarini aniqlaydi, tahlil qiladi va umumlashtiradi, ularni bartaraf etish yuzasidan takliflar tayyorlaydi;<\/span><\/p>\n

jamoaviy mehnat nizosining taraflariga uni ko\u2018rib chiqish va tartibga solishning barcha bosqichlarida uslubiy yordam ko\u2018rsatadi.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish bo\u2018yicha davlat organlari jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solishga doir ishlarni tashkil etish chog\u2018ida xodimlar va ish beruvchilarning vakillari bilan hamkorlik qiladi.<\/span><\/p>\n

578-modda. Jamoaviy mehnat nizosini hal etishda (tartibga solishda) ishtirok etuvchi shaxslar uchun kafolatlar <\/span><\/p>\n

Yarashtirish komissiyasining a\u2019zolari, mehnat arbitrlari jamoaviy mehnat nizosini hal etishda (tartibga solishda) ishtirok etish vaqtida nizoni hal etish (tartibga solish) vaqti uchun o\u2018rtacha ish haqi saqlab qolingan holda asosiy ishidan ozod qilinadi.<\/span><\/p>\n

Xodimlarning, ular birlashmalarining jamoaviy mehnat nizosini hal etishda (tartibga solishda) ishtirok etayotgan vakillari jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) davrida intizomiy jazoga tortilishi, boshqa ishga o\u2018tkazilishi mumkin emas, ular bilan tuzilgan mehnat shartnomasi ularning vakilligiga vakolat bergan organning oldindan roziligini olmay turib, ish beruvchining tashabbusiga ko\u2018ra bekor qilinishi mumkin emas.<\/span><\/p>\n

579-modda. Yarashtiruv tartib-taomillarida ishtirok etishdan bo\u2018yin tovlash<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosi taraflaridan biri yarashtirish komissiyasini tuzishda yoki uning ishida ishtirok etishdan bo\u2018yin tovlagan taqdirda, jamoaviy mehnat nizosining boshqa tarafi keyingi ish kunidan (smenadan) kechiktirmay jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish) to\u2018g\u2018risida muzokaralar o\u2018tkazishni talab qilishga haqli.<\/span><\/p>\n

Jamoaviy mehnat nizosining taraflaridan biri jamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish) to\u2018g\u2018risidagi muzokaralardan bo\u2018yin tovlagan taqdirda, jamoaviy mehnat nizosining boshqa tarafi keyingi ish kunidan (smenadan) kechiktirmay, jamoaviy mehnat nizosini mehnat arbitrajida hal etish (tartibga solish) to\u2018g\u2018risida muzokaralar o\u2018tkazishni talab qilishga haqli. <\/span><\/p>\n

Ish beruvchi (ish beruvchining vakili) vaqtinchalik mehnat arbitrajini tuzishdan, jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) uchun doimiy asosda faoliyat ko\u2018rsatuvchi mehnat arbitrajiga o\u2018tkazishdan yoki jamoaviy mehnat nizosini mehnat arbitrajida hal etishda (tartibga solishda) ishtirok etishdan bo\u2018yin tovlagan taqdirda, yarashtiruv tartib-taomillari jamoaviy mehnat nizosini hal etishga (tartibga solishga) olib kelmagan deb hisoblanadi.<\/span><\/p>\n

580-modda. Jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) jarayonida mehnat nizosining taraflari erishgan kelishuvlar va ularning bajarilishi ustidan nazorat<\/span><\/p>\n

Nizoni hal etish (tartibga solish) jarayonida jamoaviy mehnat nizosi taraflari erishgan kelishuvlar yozma shaklda rasmiylashtiriladi va jamoaviy mehnat nizosi taraflari uchun majburiy kuchga ega. Ularning bajarilishi ustidan nazorat jamoaviy mehnat nizosining taraflari, shuningdek mehnat nizolarini tartibga solish bo\u2018yicha davlat organlari tomonidan amalga oshiriladi.<\/span><\/p>\n

581-modda. Da\u2019vo xususiyatiga ega jamoaviy mehnat nizolarini sudda ko\u2018rib chiqish<\/span><\/p>\n

Qonunchilikni, jamoa kelishuvlarini va jamoa shartnomasini, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo\u2018mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilingan ichki hujjatlarni qo\u2018llash xususidagi jamoaviy mehnat nizolari sud tomonidan ko\u2018rib chiqilishi lozim.<\/span><\/p>\n

Ushbu moddaning birinchi qismida ko\u2018rsatilgan jamoaviy mehnat nizolarini sudlarda ko\u2018rib chiqish hamda sud qarorlarini ijro etish chog\u2018ida ushbu Kodeksda yakka tartibdagi mehnat nizolari uchun belgilangan tegishli qoidalar va muddatlar qo\u2018llaniladi.<\/span><\/p>\n

.<\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O\u2018ZBEKISTON RESPUBLIKASINING MEHNAT KODEKSI 30.04.2023 . MAXSUS QISM III BO\u2018LIM. ISHGA JOYLASHTIRISH . 10-BOB. UMUMIY QOIDALAR 94-modda. Ishga joylashish huquqi Har kimga o\u2018zining ishlab chiqarishga va ijodiy mehnatga doir qobiliyatlaridan…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[15,68],"tags":[],"class_list":["post-12967","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zakonodatelstvo","category-trudovoe-pravo"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12967","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12967"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12967\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12969,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12967\/revisions\/12969"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12967"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12967"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/invest-in-uzbekistan.org\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}